Litania do św. Szarbela (Charbela)

Wielu wiernych szuka dziś litanii do św. Szarbela — maronickiego mnicha z Libanu, którego imię (pisane także Charbel) łączy się z niezliczonymi opowieściami o uzdrowieniach. Podajemy tu tekst takiej litanii oraz krótkie życie świętego. Czynimy to jednak rzetelnie, bo jesteśmy redakcją wierną dawnej, przedreformowej tradycji: sam kult świętego Szarbela rozwinął się w pełni dopiero w drugiej połowie XX wieku, a jego kanonizacja odbyła się w 1977 roku — a więc już po reformach, których nie przyjmujemy bez zastrzeżeń. Poniżej tłumaczymy, co o tym wiemy, podajemy tekst i wskazujemy, gdzie szukać pewniejszego gruntu modlitwy.

Kim był święty Szarbel

Józef Antoun Makhlouf urodził się w 1828 roku w górskiej wiosce Beka Kafra w Libanie, w ubogiej rodzinie maronickiej — to znaczy wschodniej, lecz od wieków złączonej z Rzymem. Jako młodzieniec wstąpił do zakonu maronickiego i przyjął imię Szarbel, po starożytnym męczenniku z Antiochii. Złożył śluby, przyjął święcenia kapłańskie, a po latach życia w klasztorze uzyskał pozwolenie na osiedlenie się w odległej pustelni.

Tam, w samotności, modlitwie i surowej pokucie, spędził ostatnie dwadzieścia trzy lata. Żył z pracy własnych rąk, sypiał na twardym posłaniu, jadł niewiele, a serce jego było bez przerwy zwrócone ku Najświętszemu Sakramentowi. Zmarł w wigilię Bożego Narodzenia 1898 roku, dotknięty paraliżem podczas odprawiania Mszy świętej. Był zatem człowiekiem dawnego, przedreformowego porządku — całe jego życie upłynęło w wieku, w którym Kościół zachodni odprawiał Mszę trydencką, a Wschód swoje czcigodne, starożytne liturgie.

Jego życie ukryte przypomina słowa Pana: "ty, gdy się modlić będziesz, wejdź do izdebki swojej, a zawarłszy drzwi, módl się do Ojca swego w skrytości; a Ojciec twój, który widzi w skrytości, odda tobie" (Mt 6, 6). Szarbel jest świadkiem tej cichej, niewidzialnej świętości, którą tak ceni cała monastyczna tradycja — od Ojców Pustyni po pustelników Libanu. Wybrał "najlepszą cząstkę, która od niej odjęta nie będzie" (Łk 10, 42).

Słowo wyjaśnienia: ostrożność i prawda

Zachowujemy tu uczciwość. Kanonizacja Szarbela odbyła się w 1977 roku, za pontyfikatu Pawła VI, a więc w okresie posoborowym, którego liturgicznych i dyscyplinarnych zmian jako redakcja nie traktujemy jako miarodajnej "tradycji". Nie przedstawiamy zatem litanii do św. Szarbela jako modlitwy zakorzenionej w dawnej, przedreformowej pobożności — bo taką nie jest. Powstała ona niedawno i krąży dziś w wielu, często prywatnych i niezatwierdzonych, wersjach. Podobnie rzecz się ma z innymi świętymi czczonymi szeroko dopiero w naszych czasach, jak ojciec Pio czy papież Jan Paweł II: o ich życiu mówimy z szacunkiem i zgodnie z faktami, ale nie udajemy, że nabożeństwa do nich należą do dawnego depozytu.

Co to oznacza w praktyce? Można z czystym sercem prosić świętego pustelnika o wstawiennictwo — święci obcowanie jest prawdą wiary niezależną od daty kanonizacji. Należy jednak unikać przesady: traktowania litanii jak gwarantowanej "recepty na cud", mieszania jej z zabobonem czy przypisywania konkretnym formułom mocy magicznej. Cud należy do Boga, nie do nas, a wszelkie uzdrowienie jest darem, nie zapłatą za odmówioną formułę.

Tekst litanii do świętego Szarbela

Poniżej podajemy litanię w opracowaniu naszej redakcji, ułożoną według klasycznego schematu litanijnego — wstęp do Trójcy Przenajświętszej, szereg wezwań do świętego i modlitwa końcowa — tak jak budowane są dawne, zatwierdzone litanie Kościoła. Odpowiadamy słowami "módl się za nami".

Kyrie, elejson. Chryste, elejson. Kyrie, elejson.
Chryste, usłysz nas. Chryste, wysłuchaj nas.

Ojcze z nieba Boże, zmiłuj się nad nami.
Synu, Odkupicielu świata, Boże, zmiłuj się nad nami.
Duchu Święty Boże, zmiłuj się nad nami.
Święta Trójco, Jedyny Boże, zmiłuj się nad nami.

Święta Maryjo, módl się za nami.
Święty Szarbelu, módl się za nami.
Wierny synu Kościoła maronickiego,
Miłośniku ukrytego życia,
Naśladowco Ojców Pustyni,
Mnichu posłuszny i ubogi,
Kapłanie rozmiłowany w Najświętszej Ofierze,
Czcicielu Najświętszego Sakramentu,
Pustelniku trwający na modlitwie,
Mężu surowej pokuty,
Wzorze milczenia i skupienia,
Sługo pokorny i cierpliwy,
Przyjacielu samotności z Bogiem,
Świetlany świadku Chrystusa wśród ludu,
Orędowniku chorych,
Pociecho cierpiących,
Nadziejo zrozpaczonych,
Patronie wzywających Bożego miłosierdzia, módl się za nami.

Baranku Boży, który gładzisz grzechy świata, przepuść nam, Panie.
Baranku Boży, który gładzisz grzechy świata, wysłuchaj nas, Panie.
Baranku Boży, który gładzisz grzechy świata, zmiłuj się nad nami.

W. Módl się za nami, święty Szarbelu.
O. Abyśmy się stali godnymi obietnic Chrystusowych.

Módlmy się. Boże, który świętego Szarbela, kapłana i pustelnika, powołałeś do życia ukrytego w Tobie i obdarzyłeś go duchem modlitwy i pokuty, spraw, prosimy, abyśmy za jego przykładem i wstawiennictwem szukali Ciebie ponad wszystko i znaleźli pokój dusz naszych. Przez Chrystusa, Pana naszego. Amen.

Skąd pochodzą wezwania

Tytuły litanii nie są dowolne — każdy z nich streszcza coś z życia świętego pustelnika albo z nauki Kościoła o świętości.

Miłośniku ukrytego życia, Naśladowco Ojców Pustyni. Szarbel powtórzył w XIX wieku to, co czynili starożytni mnisi Egiptu i Syrii: usunął się na pustkowie, by tam, w ciszy, szukać samego Boga. Pan obiecuje takiemu człowiekowi nagrodę "w skrytości" (Mt 6, 6).

Kapłanie rozmiłowany w Najświętszej Ofierze, Czcicielu Najświętszego Sakramentu. Świadectwa mówią, że Szarbel przygotowywał się do Mszy długą modlitwą, a po niej trwał w dziękczynieniu. Zmarł zresztą, sprawując Eucharystię — jego życie i śmierć skupiły się wokół ołtarza.

Orędowniku chorych, Pociecho cierpiących. Z grobem świętego wiążą się liczne opowieści o uzdrowieniach. Przypominają one ewangeliczne sceny, gdy chorzy przychodzili do Chrystusa z prośbą: "Panie, jeśli chcesz, możesz mię oczyścić" (Mt 8, 2), a Pan odpowiadał: "Ufaj, córko! Wiara twoja ciebie uzdrowiła" (Mt 9, 22). Zauważmy jednak: to wiara w Chrystusa uzdrawia, a święty jedynie wstawia się za nami u Niego. Każda prośba przez wstawiennictwo świętego ostatecznie wraca do słów Pana: "o cokolwiek będziecie prosić Ojca w imię moje, to uczynię" (Jn 14, 13).

Świetlany świadku Chrystusa wśród ludu. Choć żył w ukryciu, Szarbel stał się dla swojego narodu — chrześcijan i niechrześcijan Libanu — znakiem obecności Boga. To owoc świętości, która nie szuka rozgłosu, a jednak świeci.

Jak modlić się tą litanią

Litanię możemy odmawiać prywatnie lub wspólnie, w intencji chorych, o nawrócenie, o pokój serca albo w podzięce za otrzymane łaski. Gdy modlimy się sami, czytamy zarówno wezwanie, jak i odpowiedź; we wspólnocie prowadzący wypowiada tytuł, a wszyscy odpowiadają "módl się za nami". Wielu wiernych łączy litanię z dłuższym, dziewięciodniowym nabożeństwem — układ takiej modlitwy znajdziesz w nowennie do świętego Charbela.

Pamiętajmy, że litania jest prośbą o wstawiennictwo, nie zaklęciem. Owocem dobrze odmówionej litanii jest nie tyle "spełnienie życzenia", ile upodobnienie naszego serca do Chrystusa, którego święty naśladował: większa cisza, większa ufność, większa gotowość przyjęcia woli Bożej — także wtedy, gdy odpowiedź jest inna, niż chcieliśmy.

Często zadawane pytania

Kim był święty Szarbel?

Był maronickim mnichem i pustelnikiem z Libanu (1828–1898), który ostatnie dwadzieścia trzy lata życia spędził w samotności, modlitwie i surowej pokucie. Zmarł podczas odprawiania Mszy świętej. Z jego grobem wiążą się liczne opowieści o uzdrowieniach.

Czy litania do św. Szarbela jest dawną modlitwą tradycyjną?

Nie. Sam Szarbel żył w czasach przedreformowych, ale litania ku jego czci jest modlitwą nowszą, ułożoną według klasycznego schematu litanijnego, w wielu prywatnych wersjach. Przedstawiamy ją rzetelnie, nie udając, że należy do dawnego depozytu pobożności.

Kiedy święty Szarbel został kanonizowany?

W 1977 roku, za pontyfikatu Pawła VI, a więc już w okresie posoborowym. Odnotowujemy ten fakt uczciwie, zaznaczając zarazem, że kult ten wykracza poza ramy przedreformowej tradycji, której się trzymamy.

Jak się pisze: Szarbel czy Charbel?

To ta sama osoba. Szarbel jest spolszczeniem imienia, Charbel — formą bliższą zapisowi maronickiemu i międzynarodowej pisowni. Obie formy są poprawne i odnoszą się do tego samego świętego pustelnika.

W jakich intencjach można odmawiać tę litanię?

Najczęściej w intencji chorych, o uzdrowienie, o nawrócenie i o pokój serca, a także w podzięce za otrzymane łaski. Zawsze jednak prosimy o wstawiennictwo świętego u Boga, do którego należy wszelki dar i wszelkie uzdrowienie.

Litania do świętego Szarbela uczy nas patrzeć na świętość, która rodzi się w ciszy pustelni, a owocuje pokojem dla wielu. Wzywajmy świętego mnicha ufnie, lecz bez przesady — jako orędownika, nie jako wykonawcę naszych życzeń. A jeśli szukamy gruntu pewnego i wypróbowanego przez wieki, sięgajmy najpierw po dawne, zatwierdzone modlitwy Kościoła.

Zobacz także powiązane modlitwy w naszym serwisie: nowenna do świętego Charbela, Litania do Wszystkich Świętych, Koronka do Bożego Miłosierdzia, Litania do Najświętszego Serca Pana Jezusa oraz Pod Twoją obronę.

Aplikacja Iter Fidei zawiera litanie, modlitwy i nowenny, po łacinie i po polsku, z audio. Pobierz tutaj.

Źródła. Tekst litanii w opracowaniu redakcji Iter Fidei, ułożony według klasycznego schematu litanii zatwierdzonych przez Kościół (wstęp trynitarny, wezwania, modlitwa końcowa); modlitwa nowsza, nienależąca do depozytu przedreformowego. Pismo Święte według przekładu ks. Jakuba Wujka: Ewangelia wg św. Mateusza 6, 6; 8, 2; 9, 22; wg św. Łukasza 10, 42; wg św. Jana 14, 13. Dane biograficzne o świętym Szarbelu (Charbelu) Makhloufie (1828–1898, pustelnik maronicki) podane w zarysie ogólnym i historycznym; jego kanonizacja przez Pawła VI nastąpiła w 1977 roku — fakt ten odnotowujemy rzetelnie, zaznaczając zarazem, że kult ten wykracza poza ramy przedreformowej tradycji, której się trzymamy.