Litania Pompejańska: tekst i jak ją odmawiać

Gdy lud chrześcijański przyzywa Matkę Bożą Różańcową, sięga po całe bogactwo obrazów, jakimi Pismo i tradycja opiewają Jej wielkość. Litania Pompejańska — to jest litania do Matki Bożej Różańcowej z Pompejów — należy do tego samego, różańcowego nurtu pobożności, który rozsławiło sanktuarium w dolinie Pompejów pod Neapolem. Nie jest ona tym samym co Litania Loretańska: ma własne, odrębne wezwania, w całości osnute wokół tajemnic Różańca świętego. Przyjrzyjmy się wspólnie jej tekstowi i sposobowi odmawiania, trzymając się tego, co przekazali nam ci, którzy nas w wierze poprzedzili.

Czym jest Litania Pompejańska

Litanię pompejańską łączy się nierozerwalnie z osobą św. Bartola Longa (1841–1926) i z nabożeństwem różańcowym, które rozkrzewił on w Pompejach. Jest to litania do Matki Bożej pod tytułem Królowej i Orędowniczki Różańca świętego — każde jej wezwanie odwołuje się do jakiejś tajemnicy różańca albo do potęgi tej modlitwy. Dlatego odmawia się ją najchętniej tam, gdzie żyje różaniec: na zakończenie Różańca, w miesiącu październikowym, a nade wszystko w łączności z nowenną pompejańską.

Wielu wiernych spotyka nazwę "litania pompejańska" właśnie przy nowennie pompejańskiej — owej wielkiej, pięćdziesięcioczterodniowej modlitwie różańcowej św. Bartola Longa. Litania bywa dołączana do codziennego pensum jako uwieńczenie trzech części różańca. Nie jest ona jednak obowiązkowym elementem samej nowenny; jest jej piękną, tradycyjną oprawą. Kto chce najpierw poznać samą nowennę, znajdzie ją w naszym opracowaniu, a czym w ogóle jest nabożeństwo dziewięciodniowe, wyjaśniamy w artykule czym jest nowenna.

Litania Pompejańska — pełny tekst

Oto tradycyjny tekst polskiej Litanii do Matki Bożej Różańcowej. Na wezwania maryjne odpowiada się słowami módl się za nami; przy wezwaniach do Trójcy Świętej — zmiłuj się nad nami; przy "Baranku Boży" — kolejno przepuść nam, Panie, wysłuchaj nas, Panie, zmiłuj się nad nami.

Kyrie, eleison. Chryste, eleison. Kyrie, eleison.
Chryste, usłysz nas. Chryste, wysłuchaj nas.
Ojcze z nieba Boże, zmiłuj się nad nami.
Synu, Odkupicielu świata, Boże, zmiłuj się nad nami.
Duchu Święty Boże, zmiłuj się nad nami.
Święta Trójco, jedyny Boże, zmiłuj się nad nami.

Święta Maryjo, Orędowniczko Różańca świętego, módl się za nami.
Święta Maryjo, zwierciadło czyste, tajemnice życia i śmierci Syna Boskiego w sobie pokazujące,
Święta Maryjo, piękna jak księżyc przy okrutnej Męce Zbawiciela,
Święta Maryjo, wybrana jak słońce przy Zmartwychwstaniu Pańskim,
Święta Maryjo, jako obóz uszykowany przeciw nieprzyjaciołom Kościoła świętego,
Święta Maryjo, tęczo przymierza, mająca w sobie rozliczne kolory tajemnic Boskich w Różańcu świętym,
Święta Maryjo, harfo Dawidowa, o strunach dziesięciu rozpędzająca czartów,
Święta Maryjo, drzewo rozkoszne, błogosławiony owoc żywota wydające,
Święta Maryjo, ołtarzu Świętego Świętych, o piętnastu stopniach tajemnic Boskich wystawiony,
Święta Maryjo, zegarze słoneczny króla Achaza, w pozdrowieniach anielskich nazad się cofający,
Święta Maryjo, Arko korabiu Noego, grzeszników od potopu i ognia wiecznego zachowująca, a w piętnastu tajemnicach unosząca się nad górami,
Święta Maryjo, raju rozkoszy, w liliach i różach Męki Syna Boskiego w Różańcu świętym wystawiony,
Święta Maryjo, z Różańcem świętym dusze ludzkie z mąk czyśćcowych wyciągająca,
Święta Maryjo, Różańcem świętym jako tarcza wiernych sług swoich od sideł czartowskich i złych przygód zasłaniająca,
Święta Maryjo, Panno najczystsza,
Święta Maryjo, Matko i Pani nasza, módl się za nami.

Baranku Boży, który gładzisz grzechy świata, przepuść nam, Panie.
Baranku Boży, który gładzisz grzechy świata, wysłuchaj nas, Panie.
Baranku Boży, który gładzisz grzechy świata, zmiłuj się nad nami.

W. Módl się za nami, święta Boża Rodzicielko.
O. Abyśmy się stali godnymi obietnic Chrystusowych.

Módlmy się. Boże, którego Opatrzność nie myli się w swoim rozporządzeniu, pokornie Cię prosimy, abyś wszystkie szkodliwe rzeczy od nas oddalił, a wszystko, co pożyteczne, nam udzielił. Przez Pana naszego Jezusa Chrystusa, który z Tobą żyje i króluje na wieki wieków. Amen.

Wezwania te — "harfo Dawidowa", "tęczo przymierza", "ołtarzu o piętnastu stopniach", "Arko korabiu Noego" — nie są poetycką przesadą, lecz obrazami zaczerpniętymi z Pisma i z rozważania piętnastu tajemnic tradycyjnego różańca. Kto zna rozkład tajemnic różańca, rozpozna w nich kolejno tajemnice radosne, bolesne i chwalebne, które litania przypomina jak wieniec róż złożony u stóp Matki.

Jak odmawiać litanię pompejańską

Sposób odmawiania jest ten sam co przy innych wielkich litaniach Kościoła. Prowadzący (albo modlący się samotnie) wypowiada wezwanie, a wszyscy odpowiadają módl się za nami. Krok po kroku wygląda to tak — litanię pompejańską odmawia się zwykle:

1. Na zakończenie różańca — po odmówieniu tajemnic, jako uroczyste przedłużenie modlitwy. Jeśli dopiero uczysz się paciorków, sięgnij do artykułu jak odmawiać różaniec.
2. W ramach nowenny pompejańskiej — jako oprawa codziennych trzech części różańca, obok modlitw św. Bartola Longa.
3. W październiku i w święta maryjne — zwłaszcza we wspomnienie Najświętszej Maryi Panny Różańcowej (7 października), gdy czcimy Matkę Bożą Różańcową.

Litanię można odmawiać wspólnie w rodzinie albo samemu — wtedy wypowiada się i wezwanie, i odpowiedź. Nie ma tu pośpiechu: to miłość, a nie tempo, czyni modlitwę owocną.

Litania pompejańska błagalna i dziękczynna

Wielu pyta o "litanię pompejańską błagalną" oraz "dziękczynną". Rozróżnienie to pochodzi wprost z nowenny pompejańskiej, która dzieli się na dwie połowy: 27 dni części błagalnej (dni 1–27), gdy prosimy o łaskę, i 27 dni części dziękczynnej (dni 28–54), gdy dziękujemy za nią, jak gdyby już została udzielona.

Sama litania do Matki Bożej Różańcowej pozostaje w obu częściach ta sama. Zmienia się natomiast ton modlitw ramowych i aktów strzelistych, które jej towarzyszą:

• W części błagalnej po każdej róży różańca dodajemy wezwanie: "Pompejańska Królowo Różańca świętego, uproś nam u Boga upragnioną łaskę", a na początku odmawiamy błagalną modlitwę św. Bartola Longa: "Pomnij, o miłosierna Panno Różańcowa z Pompejów…".
• W części dziękczynnej wezwanie zmienia się na: "Pompejańska Królowo Różańca świętego, dziękuję Ci za uproszoną łaskę", a modlitwa wstępna brzmi: "Cóż Ci dać mogę, o Królowo pełna miłości?…".

W obu przypadkach na końcu odmawia się Pod Twoją obronę i trzykrotnie wzywa: "Królowo Różańca świętego, módl się za nami". Pełne teksty obu części podajemy w osobnym opracowaniu o nowennie pompejańskiej.

Matka Boża Pompejańska i św. Bartolo Longo

Nabożeństwo do Matki Bożej Różańcowej z Pompejów wiąże się z wielkim krzewicielem różańca, św. Bartolem Longiem. Był to prawnik z południowych Włoch, który po latach oddalenia od wiary — a nawet uwikłania w spirytyzm — nawrócił się i całe życie poświęcił szerzeniu Różańca. W jałowej wówczas dolinie Pompejów wzniósł wielkie sanktuarium ku czci Królowej Różańca świętego, w którym słynie łaskami obraz Matki Bożej podającej różaniec świętemu Dominikowi i świętej Katarzynie ze Sieny. To on ułożył formę nowenny pompejańskiej, którą znamy dzisiaj.

Bartolo Longo został beatyfikowany w 1980 roku przez Jana Pawła II, a kanonizowany 19 października 2025 roku przez papieża Leona XIV. Piszemy więc o nim dziś jako o świętym Bartolu Longu. Samo zaś nabożeństwo różańcowe Pompejów cieszyło się aprobatą Stolicy Apostolskiej i było gorąco zalecane jeszcze za czasów papieża Leona XIII, wielkiego nauczyciela różańca, którego encyklika Supremi apostolatus officio (1883) na nowo rozpaliła w Kościele tę modlitwę.

Często zadawane pytania

Czym jest litania pompejańska?

To litania do Matki Bożej Różańcowej z Pompejów — zbiór wezwań przyzywających Maryję jako Orędowniczkę i Królową Różańca świętego, osnutych wokół piętnastu tajemnic różańca. Odmawia się ją zwłaszcza na zakończenie różańca oraz w łączności z nowenną pompejańską św. Bartola Longa.

Czy litania pompejańska to to samo co Litania Loretańska?

Nie. To dwie różne litanie maryjne. Litania Loretańska przyzywa Maryję tytułami Matki, Panny i Królowej, litania pompejańska zaś posługuje się obrazami różańcowymi (harfa Dawidowa, tęcza przymierza, ołtarz o piętnastu stopniach). Obie są w pełni tradycyjne i można je odmawiać, lecz nie należy ich ze sobą mylić.

Jak odmawiać litanię pompejańską?

Prowadzący wypowiada kolejne wezwania, a odpowiadający dodają módl się za nami (przy wezwaniach do Trójcy — zmiłuj się nad nami, przy "Baranku Boży" — przepuść nam, Panie, wysłuchaj nas, Panie, zmiłuj się nad nami). Na końcu odmawia się wersykuł i modlitwę końcową. Modląc się samotnie, wypowiada się i wezwanie, i odpowiedź.

Czym różni się litania pompejańska błagalna od dziękczynnej?

Sama litania jest ta sama; różnią się modlitwy i akty strzeliste jej towarzyszące. W części błagalnej (dni 1–27 nowenny) prosimy — "uproś nam u Boga upragnioną łaskę". W części dziękczynnej (dni 28–54) dziękujemy — "dziękuję Ci za uproszoną łaskę" — jak gdyby prośba została już wysłuchana.

Czy litania pompejańska jest częścią nowenny pompejańskiej?

Nie jest obowiązkowym elementem nowenny, lecz jej tradycyjną oprawą. Serce nowenny stanowią trzy części różańca odmawiane codziennie przez 54 dni oraz modlitwy błagalne i dziękczynne św. Bartola Longa. Litanię do Matki Bożej Różańcowej wielu wiernych dołącza jako uwieńczenie modlitwy.

Czy litania pompejańska zawiera tajemnice światła?

Klasyczne wezwania litanii i cała pobożność pompejańska św. Bartola Longa opierają się na piętnastu tajemnicach tradycyjnego różańca: radosnych, bolesnych i chwalebnych. Tajemnice światła dodano dopiero w 2002 roku, jako fakultatywne; nie należą one do historycznej, w pełni tradycyjnej formy nabożeństwa.

Kiedy najlepiej odmawiać litanię pompejańską?

Najczęściej na zakończenie różańca, w miesiącu październikowym oraz we wspomnienie Najświętszej Maryi Panny Różańcowej (7 października), a także każdego dnia nowenny pompejańskiej. Nie ma jednak dnia, w którym nie wypadałoby uczcić Matki Bożej tą modlitwą.

Aplikacja Iter Fidei zawiera różaniec, litanie i nowenny, po łacinie i po polsku, wraz z audio, aby łatwiej było trwać przy Matce Bożej każdego dnia. Pobierz tutaj.

Źródła. Tradycyjny tekst polskiej Litanii do Matki Bożej Różańcowej z dawnych modlitewników różańcowych; modlitwy różańcowe św. Bartola Longa związane z sanktuarium Matki Bożej Różańcowej w Pompejach. Pismo Święte w przekładzie ks. Jakuba Wujka. Nauczanie o Różańcu świętym: encyklika Leona XIII Supremi apostolatus officio (1883) oraz inne akty tego papieża o różańcu.