Czym jest nowenna? Co to znaczy i jak ją odmawiać

Wśród modlitw, które przekazała nam tradycja Kościoła, nowenna zajmuje miejsce szczególne. Słowo to słyszymy często — „odprawić nowennę", „nowenna do świętego Judy", „nowenna pompejańska" — ale nie każdy wie, skąd się ono wzięło i co dokładnie oznacza. Wyjaśnijmy więc po kolei, czym jest nowenna, skąd pochodzi, ile trwa i jak ją odmawiać, trzymając się tego, co przekazali nam ci, którzy nas w wierze poprzedzili.

Co to jest nowenna?

Nowenna to dziewięć dni modlitwy zanoszonej w jednej, określonej intencji. Nazwa pochodzi od łacińskiego słowa novem, czyli „dziewięć". Odmawia się ją przez dziewięć kolejnych dni — zwykle te same modlitwy lub rozważania, dzień po dniu — prosząc Boga o jakąś łaskę, przygotowując się do święta albo polecając Mu zmarłego. Istotą nowenny jest wytrwałość: nie jedna gorąca prośba, lecz dziewięć dni cierpliwego kołatania do Bożego serca, tak jak Pan sam nauczał, „że zawsze należy się modlić i nie ustawać" (Łk 18, 1).

Skąd pochodzi nowenna?

Pierwszą nowennę odprawili sami Apostołowie. Po Wniebowstąpieniu Pana Jezusa, na Jego polecenie, zgromadzili się w Wieczerniku wraz z Najświętszą Maryją Panną i „trwali jednomyślnie na modlitwie" (Dz 1, 14) przez dziewięć dni — od Wniebowstąpienia aż do Zesłania Ducha Świętego w dzień Pięćdziesiątnicy. Te dziewięć dni oczekiwania i modlitwy Kościół zawsze uważał za wzór wszelkiej nowenny. Z czasem pobożność wiernych rozwinęła tę praktykę: powstały nowenny przed wielkimi świętami, nowenny do Matki Bożej i świętych, a Stolica Apostolska obdarzyła wiele z nich odpustami.

Ile trwa nowenna?

Nowenna z samej swej nazwy trwa dziewięć dni. Odmawia się ją zwykle przez dziewięć dni poprzedzających święto lub przez dziewięć kolejnych dni w dowolnym czasie, gdy mamy jakąś intencję do polecenia.

Od tej reguły istnieje znany wyjątek: nowenna pompejańska, zwana też „nieustającą", trwa pełnych pięćdziesiąt cztery dni — dwadzieścia siedem dni próśb i dwadzieścia siedem dni dziękczynienia, podczas których codziennie odmawia się różaniec. Jest to jednak forma szczególna; klasyczna nowenna pozostaje dziewięciodniowa.

Rodzaje nowenn

Tradycja wykształciła kilka rodzajów nowenn, choć wszystkie łączy ta sama dziewięciodniowa struktura:

• Nowenna przed świętem — przygotowuje duszę do uroczystości, na przykład dziewięć dni przed Bożym Narodzeniem, Zesłaniem Ducha Świętego czy świętem patrona.
• Nowenna błagalna — zanoszona w konkretnej intencji: o zdrowie, o łaskę nawrócenia, w sprawach trudnych i po ludzku beznadziejnych.
• Nowenna za zmarłych — dziewięć dni modlitwy za duszę osoby zmarłej, dawnym zwyczajem zwane novemdiales.
• Nowenna dziękczynna — w której dziękujemy Bogu za otrzymaną łaskę.

Jak odmawiać nowennę?

Sposób jest prosty, a jego owocność płynie nie z formy, lecz z wiary i wytrwałości:

1. Wybierz intencję. Jedną, jasno określoną prośbę, którą przez dziewięć dni będziesz polecać Bogu.
2. Wybierz nowennę. Do Ducha Świętego, do Matki Bożej Nieustającej Pomocy, do świętego patrona danej sprawy — albo nowennę przed świętem, które się zbliża.
3. Módl się przez dziewięć kolejnych dni, nie opuszczając żadnego. Najlepiej o tej samej porze, w skupieniu, odmawiając przewidziane na każdy dzień modlitwy i rozważania.
4. Zakończ dziękczynieniem. Niezależnie od tego, czy prośba została wysłuchana tak, jak pragnęliśmy — bo Bóg zawsze odpowiada, choć nie zawsze tak, jak byśmy chcieli.

Nowenna jest nabożeństwem prywatnym: żaden przepis Kościoła nie nakłada obowiązku, jeśli przez zapomnienie opuści się jeden dzień. Po prostu podejmuje się ją dalej od miejsca, w którym się przerwało; rozpoczęcie od pierwszego dnia jest pobożną praktyką, którą niektórzy wybierają, a nie obowiązkiem. Liczy się szczerość i wytrwałość serca, a nie lękliwa skrupulatność.

Od czego zależy skuteczność nowenny?

Nowenna nie jest zaklęciem ani sposobem na „przymuszenie" Boga. Jej moc płynie z tego, co obiecał sam Pan: „Proście, a będzie wam dane; szukajcie, a znajdziecie; kołaczcie, a otworzą wam" (Mt 7, 7). Modlimy się wytrwale nie po to, by zmienić Boga, lecz by On zmienił i przygotował nasze serca na przyjęcie łaski. Dlatego najpiękniejszym owocem każdej nowenny jest nie tyle spełnienie prośby, ile głębsze zawierzenie i pokój płynący z oddania swojej sprawy w ręce Boga.

Które nowenny odprawiać? Pełny spis

Kościół zna ich wiele, a wybór zależy od intencji i od pory roku. Poniżej porządkujemy wszystkie nowenny, które podajemy w całości — z tekstem na każdy z dziewięciu dni.

Kto zaczyna, niech zacznie od nowenny do Ducha Świętego: jest najstarsza ze wszystkich, bo odprawili ją Apostołowie z Maryją w Wieczerniku, i to od niej wzięła się sama praktyka dziewięciu dni.

Do Osób Boskich i tajemnic wiary. Nowenna do Ducha Świętego · Nowenna do Boga Ojca · Nowenna do Najświętszego Serca Pana Jezusa · Nowenna do Najdroższej Krwi Chrystusa · Nowenna do Dzieciątka Jezus · Nowenna przed Bożym Narodzeniem · Nowenna do Chrystusa Króla · Nowenna do Ofiarowania NMP · Nowenna do Miłosierdzia Bożego.

Maryjne. Nowenna pompejańska · Nowenna do Matki Bożej Nieustającej Pomocy · Nowenna do Matki Bożej Częstochowskiej · Nowenna do Matki Bożej Bolesnej · Nowenna do Matki Bożej Fatimskiej · Nowenna do Matki Bożej Gietrzwałdzkiej · Nowenna do Matki Bożej Szkaplerznej · Nowenna do Matki Bożej z Lourdes · Nowenna do Matki Bożej z Guadalupe · Nowenna do Niepokalanego Poczęcia · Nowenna do Cudownego Medalika · Nowenna do Matki Bożej Rozwiązującej Węzły.

Do Aniołów. Nowenna do świętego Michała Archanioła · Nowenna do świętego Rafała Archanioła · Nowenna do Anioła Stróża.

W sprawach trudnych i beznadziejnych. Nowenna do świętej Rity · Nowenna do świętego Judy Tadeusza · Nowenna do świętego Ekspedyta · Nowenna do świętego Antoniego · Nowenna do ojca Dolindo.

O zdrowie, o dzieci, za rodzinę. Nowenna do świętego Peregryna · Nowenna do świętego Gerarda Majelli · Nowenna do świętego Charbela · Nowenna do świętej Anny · Nowenna do świętej Moniki · Nowenna do świętej Filomeny · Nowenna do świętej Marty.

Do świętych polskich. Nowenna do świętego Andrzeja Boboli · Nowenna do świętego Stanisława Papczyńskiego · Nowenna do ojca Wenantego · Nowenna do świętego Jana Pawła II.

Do innych świętych. Nowenna do świętego Józefa · Nowenna do świętej Barbary · Nowenna do świętego Franciszka · Nowenna do świętego Jana Bosko · Nowenna do świętej Teresy od Dzieciątka Jezus · Nowenna do świętego Krzysztofa · Nowenna do ojca Pio.

Za zmarłych. Nowenna za dusze czyśćcowe.

Uwaga: nowenny do Miłosierdzia Bożego, do ojca Dolindo, do ojca Wenantego, do św. Stanisława Papczyńskiego, do św. Jana Pawła II, do św. Charbela (beatyfikowanego w 1965, kanonizowanego w 1977 roku) i do ojca Pio dotyczą nabożeństw lub postaci uznanych przez Kościół dopiero po 1962 roku (albo dotąd nieuznanych); nie należą do tradycji sprzed 1962 roku i podajemy je wyłącznie jako prywatną pobożność.

Trzy uwagi na koniec. Nowenna nie jest formułą: dziewięć dni nie zobowiązuje Boga do niczego, a wytrwałość jest ćwiczeniem dla proszącego, nie warunkiem postawionym Bogu. Lepiej jedna odprawiona do końca niż trzy zaczęte — i lepiej krótka modlitwa codziennie niż długa co drugi dzień. A nowenna nie zastępuje sakramentów: kto prosi o wielką łaskę, niech zacznie od spowiedzi i Komunii, a najskuteczniejszą prośbą pozostaje Msza święta ofiarowana w tej intencji.

Obok nowenn Kościół zna inne formy modlitwy wytrwałej: różaniec, litanie, koronki oraz nabożeństwa okresowe — pierwsze piątki, pierwsze soboty i Godzinę świętą.

Często zadawane pytania

Co to jest nowenna?

Nowenna to dziewięć dni modlitwy zanoszonej w jednej intencji. Nazwa pochodzi od łacińskiego novem — „dziewięć". Wzorem jest dziewięć dni, które Apostołowie spędzili z Maryją na modlitwie w Wieczerniku, oczekując Zesłania Ducha Świętego.

Ile trwa nowenna?

Klasyczna nowenna trwa dziewięć dni. Wyjątkiem jest nowenna pompejańska, która trwa pięćdziesiąt cztery dni.

Co znaczy słowo „nowenna"?

Pochodzi od łacińskiego liczebnika novem, czyli „dziewięć", i oznacza dziewięć dni modlitwy.

Jak odmawiać nowennę?

Wybierz jedną intencję i jedną nowennę, a następnie módl się przez dziewięć kolejnych dni, nie opuszczając żadnego, najlepiej o tej samej porze. Na końcu podziękuj Bogu.

Czy można odmawiać nowennę w dowolnym czasie?

Tak. Nowennę przed świętem odprawia się w dziewięć dni je poprzedzających, ale nowennę błagalną w konkretnej intencji można rozpocząć w każdej chwili.

Co zrobić, jeśli opuszczę jeden dzień nowenny?

Nowenna jest nabożeństwem prywatnym: żaden przepis Kościoła nie nakłada obowiązku, jeśli przez zapomnienie opuści się jeden dzień. Po prostu podejmuje się ją dalej od miejsca, w którym się przerwało; rozpoczęcie od pierwszego dnia jest pobożną praktyką, którą niektórzy wybierają, a nie obowiązkiem. Liczy się szczerość i wytrwałość serca, a nie lękliwa skrupulatność.

W aplikacji z nowennami Iter Fidei odmówisz każdą z tych nowenn dzień po dniu — z pełnymi, tradycyjnymi tekstami modlitw i przypomnieniem, które prowadzi cię aż do ostatniego dnia. Dołącz tutaj do wczesnego dostępu.

Źródła. Pismo Święte w przekładzie ks. Jakuba Wujka (Dz 1, 14; Łk 18, 1; Mt 7, 7). Katechizm św. Piusa X oraz tradycyjne modlitewniki katolickie o modlitwie i nowennach; wykaz odpustów Raccolta zatwierdzony przez Stolicę Apostolską.