Czym jest nowenna? Co to znaczy i jak ją odmawiać

Wśród modlitw, które przekazała nam tradycja Kościoła, nowenna zajmuje miejsce szczególne. Słowo to słyszymy często — „odprawić nowennę", „nowenna do świętego Judy", „nowenna pompejańska" — ale nie każdy wie, skąd się ono wzięło i co dokładnie oznacza. Wyjaśnijmy więc po kolei, czym jest nowenna, skąd pochodzi, ile trwa i jak ją odmawiać, trzymając się tego, co przekazali nam ci, którzy nas w wierze poprzedzili.

Co to jest nowenna?

Nowenna to dziewięć dni modlitwy zanoszonej w jednej, określonej intencji. Nazwa pochodzi od łacińskiego słowa novem, czyli „dziewięć". Odmawia się ją przez dziewięć kolejnych dni — zwykle te same modlitwy lub rozważania, dzień po dniu — prosząc Boga o jakąś łaskę, przygotowując się do święta albo polecając Mu zmarłego. Istotą nowenny jest wytrwałość: nie jedna gorąca prośba, lecz dziewięć dni cierpliwego kołatania do Bożego serca, tak jak Pan sam nauczał, „że zawsze należy się modlić i nie ustawać" (Łk 18, 1).

Skąd pochodzi nowenna?

Pierwszą nowennę odprawili sami Apostołowie. Po Wniebowstąpieniu Pana Jezusa, na Jego polecenie, zgromadzili się w Wieczerniku wraz z Najświętszą Maryją Panną i „trwali jednomyślnie na modlitwie" (Dz 1, 14) przez dziewięć dni — od Wniebowstąpienia aż do Zesłania Ducha Świętego w dzień Pięćdziesiątnicy. Te dziewięć dni oczekiwania i modlitwy Kościół zawsze uważał za wzór wszelkiej nowenny. Z czasem pobożność wiernych rozwinęła tę praktykę: powstały nowenny przed wielkimi świętami, nowenny do Matki Bożej i świętych, a Stolica Apostolska obdarzyła wiele z nich odpustami.

Ile trwa nowenna?

Nowenna z samej swej nazwy trwa dziewięć dni. Odmawia się ją zwykle przez dziewięć dni poprzedzających święto lub przez dziewięć kolejnych dni w dowolnym czasie, gdy mamy jakąś intencję do polecenia.

Od tej reguły istnieje znany wyjątek: nowenna pompejańska, zwana też „nieustającą", trwa pełnych pięćdziesiąt cztery dni — dwadzieścia siedem dni próśb i dwadzieścia siedem dni dziękczynienia, podczas których codziennie odmawia się różaniec. Jest to jednak forma szczególna; klasyczna nowenna pozostaje dziewięciodniowa.

Rodzaje nowenn

Tradycja wykształciła kilka rodzajów nowenn, choć wszystkie łączy ta sama dziewięciodniowa struktura:

• Nowenna przed świętem — przygotowuje duszę do uroczystości, na przykład dziewięć dni przed Bożym Narodzeniem, Zesłaniem Ducha Świętego czy świętem patrona.
• Nowenna błagalna — zanoszona w konkretnej intencji: o zdrowie, o łaskę nawrócenia, w sprawach trudnych i po ludzku beznadziejnych.
• Nowenna za zmarłych — dziewięć dni modlitwy za duszę osoby zmarłej, dawnym zwyczajem zwane novemdiales.
• Nowenna dziękczynna — w której dziękujemy Bogu za otrzymaną łaskę.

Jak odmawiać nowennę?

Sposób jest prosty, a jego owocność płynie nie z formy, lecz z wiary i wytrwałości:

1. Wybierz intencję. Jedną, jasno określoną prośbę, którą przez dziewięć dni będziesz polecać Bogu.
2. Wybierz nowennę. Do Ducha Świętego, do Matki Bożej Nieustającej Pomocy, do świętego patrona danej sprawy — albo nowennę przed świętem, które się zbliża.
3. Módl się przez dziewięć kolejnych dni, nie opuszczając żadnego. Najlepiej o tej samej porze, w skupieniu, odmawiając przewidziane na każdy dzień modlitwy i rozważania.
4. Zakończ dziękczynieniem. Niezależnie od tego, czy prośba została wysłuchana tak, jak pragnęliśmy — bo Bóg zawsze odpowiada, choć nie zawsze tak, jak byśmy chcieli.

Jeśli przez zapomnienie opuścisz jeden dzień, w tradycyjnej praktyce po prostu podejmuje się nowennę dalej; liczy się szczerość serca, a nie lękliwa skrupulatność.

Od czego zależy skuteczność nowenny?

Nowenna nie jest zaklęciem ani sposobem na „przymuszenie" Boga. Jej moc płynie z tego, co obiecał sam Pan: „Proście, a będzie wam dane; szukajcie, a znajdziecie; kołaczcie, a otworzą wam" (Mt 7, 7). Modlimy się wytrwale nie po to, by zmienić Boga, lecz by On zmienił i przygotował nasze serca na przyjęcie łaski. Dlatego najpiękniejszym owocem każdej nowenny jest nie tyle spełnienie prośby, ile głębsze zawierzenie i pokój płynący z oddania swojej sprawy w ręce Boga.

Które nowenny odprawiać?

Kościół zna ich wiele. Wśród najbardziej umiłowanych przez wiernych są nowenna do Ducha Świętego — najstarsza ze wszystkich — nowenna pompejańska, nowenna do Miłosierdzia Bożego, nowenna do świętego Józefa, nowenna do świętej Rity w sprawach beznadziejnych oraz nowenna do Matki Bożej Nieustającej Pomocy. Warto też sięgnąć po różaniec, który sam w sobie jest szkołą wytrwałej modlitwy.

Często zadawane pytania

Co to jest nowenna?

Nowenna to dziewięć dni modlitwy zanoszonej w jednej intencji. Nazwa pochodzi od łacińskiego novem — „dziewięć". Wzorem jest dziewięć dni, które Apostołowie spędzili z Maryją na modlitwie w Wieczerniku, oczekując Zesłania Ducha Świętego.

Ile trwa nowenna?

Klasyczna nowenna trwa dziewięć dni. Wyjątkiem jest nowenna pompejańska, która trwa pięćdziesiąt cztery dni.

Co znaczy słowo „nowenna"?

Pochodzi od łacińskiego liczebnika novem, czyli „dziewięć", i oznacza dziewięć dni modlitwy.

Jak odmawiać nowennę?

Wybierz jedną intencję i jedną nowennę, a następnie módl się przez dziewięć kolejnych dni, nie opuszczając żadnego, najlepiej o tej samej porze. Na końcu podziękuj Bogu.

Czy można odmawiać nowennę w dowolnym czasie?

Tak. Nowennę przed świętem odprawia się w dziewięć dni je poprzedzających, ale nowennę błagalną w konkretnej intencji można rozpocząć w każdej chwili.

Co zrobić, jeśli opuszczę jeden dzień nowenny?

W tradycyjnej praktyce po prostu podejmuje się modlitwę dalej. Liczy się szczerość i wytrwałość serca, a nie lękliwa skrupulatność.

W aplikacji Iter Fidei odmówisz każdą z tych nowenn dzień po dniu — z pełnymi, tradycyjnymi tekstami modlitw i przypomnieniem, które prowadzi cię aż do ostatniego dnia. Pobierz tutaj.

Źródła. Pismo Święte w przekładzie ks. Jakuba Wujka (Dz 1, 14; Łk 18, 1; Mt 7, 7). Katechizm św. Piusa X oraz tradycyjne modlitewniki katolickie o modlitwie i nowennach; wykaz odpustów Raccolta zatwierdzony przez Stolicę Apostolską.