Nowenna do św. Charbela

Wielu wiernych pyta dziś o nowennę do św. Charbela — maronickiego mnicha z Libanu, którego imię łączy się z licznymi opowieściami o uzdrowieniach. Podajemy tu układ takiej dziewięciodniowej modlitwy oraz krótkie życie świętego. Czynimy to jednak rzetelnie: kult świętego Charbela rozwinął się w pełni dopiero w drugiej połowie XX wieku, a sam Charbel został kanonizowany w 1977 roku — a więc już po reformach, których jako redakcja wiernej dawnej tradycji nie przyjmujemy bez zastrzeżeń. Poniżej tłumaczymy, co o tym wiemy, i wskazujemy, gdzie szukać pewnego gruntu modlitwy.

Kim był święty Charbel

Józef Antoun Makhlouf urodził się w 1828 roku w górskiej wiosce Beka Kafra w Libanie, w ubogiej rodzinie maronickiej — to znaczy wschodniej, lecz złączonej z Rzymem. Jako młodzieniec wstąpił do zakonu maronickiego i przyjął imię Charbel, po starożytnym męczenniku z Antiochii. Złożył śluby, przyjął święcenia kapłańskie, a po latach życia w klasztorze uzyskał pozwolenie na osiedlenie się w odległej pustelni.

Tam, w samotności, modlitwie i surowej pokucie, spędził ostatnie dwadzieścia trzy lata. Żył z pracy własnych rąk, sypiał na twardym posłaniu, jadł niewiele, a serce jego było bez przerwy zwrócone ku Najświętszemu Sakramentowi. Zmarł w wigilię Bożego Narodzenia 1898 roku, podczas odprawiania Mszy świętej. Był zatem człowiekiem dawnego, przedreformowego porządku — całe jego życie upłynęło w wieku, w którym Kościół zachodni odprawiał Mszę trydencką, a Wschód swoje czcigodne, starożytne liturgie.

Jego życie ukryte przypomina słowa Pana: "gdy się modlić będziesz, wejdź do izdebki swojej, a zawarłszy drzwi, módl się do Ojca swego w skrytości; a Ojciec twój, który widzi w skrytości, odda tobie" (Mt 6, 6). Charbel jest świadkiem tej cichej, niewidzialnej świętości, którą tak ceni cała monastyczna tradycja — od Ojców Pustyni po pustelników Libanu.

Słowo wyjaśnienia: ostrożność i prawda

Zachowujemy tu uczciwość. Kanonizacja Charbela odbyła się w 1977 roku, a więc w okresie posoborowym, którego liturgicznych i dyscyplinarnych zmian jako redakcja nie traktujemy jako miarodajnej "tradycji". Nie przedstawiamy zatem nowenny do św. Charbela jako modlitwy zakorzenionej w dawnej, przedreformowej pobożności — bo taką nie jest. Powstała ona niedawno i krąży dziś w wielu, często prywatnych i niezatwierdzonych, wersjach.

Nie znaczy to, że odmawiamy czci dobremu mnichowi. Świętość życia Charbela — ubóstwo, milczenie, pokuta, miłość Eucharystii — jest całkowicie zgodna z tym, czego Kościół nauczał od wieków. Zachęcamy jednak, by tego rodzaju modlitwę traktować trzeźwo: nie jako pewny "sposób na cud", lecz jako pokorne proszenie Boga przez wstawiennictwo świętego. A jeśli ktoś szuka modlitw o nieomylnej, wielowiekowej powadze, niech sięgnie najpierw po Litanię do św. Józefa, Pod Twoją obronę czy różaniec — to one są fundamentem, a nabożeństwa nowsze powinny się do nich dostrajać, nie odwrotnie.

O uzdrowieniach — z umiarem

Z Charbelem łączy się sława licznych uzdrowień, o które ludzie prosili po jego śmierci. Kościół, badając sprawę kanonizacji, uznał część z nich za godne uwagi. Trzeba jednak pamiętać o dwóch rzeczach.

Po pierwsze, żaden święty nie uzdrawia własną mocą — czyni to jedynie Bóg, niekiedy przez wstawiennictwo swoich przyjaciół. Pan powiedział: "wszystko, o cokolwiek modląc się prosicie, wierzcie, że otrzymacie" (Mk 11, 24) oraz "o cokolwiek będziecie prosić Ojca w imię moje, to uczynię" (J 14, 13). Sercem każdego uzdrowienia jest wiara w Chrystusa, jak u niewiasty, której rzekł: "Ufaj córko! Wiara twoja ciebie uzdrowiła" (Mt 9, 22).

Po drugie, prosząc o zdrowie ciała, nigdy nie zapominajmy o zdrowiu duszy. Wzorem niech będzie trędowaty z Ewangelii, który padł przed Panem i poddał się Jego woli: "Panie! jeśli chcesz, możesz mię oczyścić" (Mt 8, 2). Tak właśnie módlmy się — z ufnością, lecz w pełnym poddaniu woli Bożej.

Nowenna do św. Charbela — układ na dziewięć dni

Nowenna to dziewięć dni modlitwy, na pamiątkę dziewięciu dni, w których Apostołowie z Maryją trwali na modlitwie, oczekując Ducha Świętego. Poniżej podajemy prosty, godny układ, który można odmawiać w dowolnej intencji — najczęściej w prośbie o uzdrowienie chorych. Każdego dnia odmawiamy modlitwę główną, dodajemy intencję dnia, a następnie kończymy modlitwami, które ofiarujemy poniżej.

Modlitwa na każdy dzień:

Boże nieskończenie święty i uwielbiony w Twoich świętych, Ty natchnąłeś świętego Charbela, mnicha i pustelnika, do życia w doskonałym milczeniu, pokucie i miłości Twojej. Prosimy Cię, udziel nam łaski naśladowania jego umiłowania modlitwy i ubóstwa. Przez jego wstawiennictwo racz nam dać łaskę, o którą Cię pokornie błagamy [tu wymień intencję] — jeśli to zgodne z Twoją świętą wolą i służy zbawieniu naszych dusz. Przez Chrystusa, Pana naszego. Amen.

Po tej modlitwie odmawiamy każdego dnia: Ojcze nasz, Zdrowaś Maryjo i Chwała Ojcu, a następnie rozważamy krótko myśl przypisaną danemu dniowi:

• Dzień 1 — Pokora. Charbel wybrał ostatnie miejsce; prośmy o serce pokorne.
• Dzień 2 — Milczenie. Uczył się słuchać Boga w ciszy pustelni.
• Dzień 3 — Ubóstwo. Niczego nie posiadał; prośmy o wolność od chciwości.
• Dzień 4 — Posłuszeństwo. Poddawał wolę swoją przełożonym i Bogu.
• Dzień 5 — Pokuta. Pościł i czuwał; prośmy o ducha zadośćuczynienia.
• Dzień 6 — Miłość Eucharystii. Żył przy ołtarzu; prośmy o cześć dla Mszy świętej.
• Dzień 7 — Cierpliwość w cierpieniu. Niósł trudy bez skargi.
• Dzień 8 — Ufność. Powierzajmy Bogu chorych i nasze intencje.
• Dzień 9 — Wytrwanie. Trwajmy w modlitwie aż do śmierci, jak on.

Nowennę dobrze jest zakończyć przystąpieniem do spowiedzi i Komunii świętej, bo to one — a nie sama liczba dni — czynią modlitwę owocną.

Modlitwa końcowa nowenny

Święty Charbelu, cichy mnichu z gór Libanu, ty całe życie szukałeś jednego tylko: Boga. Wyproś nam u Pana łaskę wiary żywej, serca czystego i ufności pośród utrapień. Jeśli taka jest wola Boża, uproś też zdrowie naszym chorym i pociechę strapionym. A nade wszystko wyjednaj nam tę łaskę, byśmy — jak ty — umierali w przyjaźni z Bogiem. Amen.

Nowenna do św. Charbela o uzdrowienie

Najczęściej proszą tą nowenną o uzdrowienie — własne lub bliskich. Można w intencji dnia wymienić chorego z imienia i dołączyć poniższą krótką modlitwę. Powtarzamy jednak ostrzeżenie z początku: prosimy zawsze pod warunkiem zgodności z wolą Bożą i nie zamieniajmy modlitwy w żądanie cudu.

Panie Jezu Chryste, jedyny Lekarzu dusz i ciał, Ty przez wiarę uzdrawiałeś chorych. Przez wstawiennictwo świętego Charbela, który całe życie szukał tylko Ciebie, racz przywrócić zdrowie [imię chorego], jeśli to służy jego zbawieniu. A jeśli zechcesz zostawić mu krzyż choroby, daj mu siłę i cierpliwość, by niósł go po chrześcijańsku. Bądź wola Twoja. Amen.

Pamiętajmy, że pierwszym i najpewniejszym "lekarstwem" Kościoła jest sakrament chorych oraz spowiedź i Komunia święta — to one, a nie liczba odmówionych nowenn, jednoczą duszę z Chrystusem.

Nowenna do ojca Charbela — uwaga o nazewnictwie

Spotyka się formę "nowenna do ojca Charbela", bo był on kapłanem i mnichem, więc tytułowano go "ojcem" (jak każdego zakonnika-kapłana). To ta sama modlitwa, co "nowenna do świętego Charbela". Po kanonizacji w 1977 roku poprawniej mówić o nim "święty Charbel", lecz pobożne "ojcze Charbelu" pozostaje zrozumiałe i godne.

Dziewięciodniowa nowenna do św. Charbela (9-dniowa)

Określenia "nowenna 9-dniowa" czy "nowenna na 9 dni" to po prostu inne nazwy tej samej modlitwy — każda klasyczna nowenna trwa dziewięć dni. Zachowujemy tę liczbę na pamiątkę dziewięciu dni, gdy Apostołowie z Maryją trwali na modlitwie w Wieczerniku, oczekując Ducha Świętego (Dz 1, 14). Nie skracajmy jej i nie wydłużajmy sztucznie: dziewięć dni, raz dziennie, najlepiej o stałej porze. Powyższy układ z rozważaniami na każdy dzień jest właśnie taką pełną, dziewięciodniową formą.

Nowenna do św. Charbela — dzień 1

Wielu pyta wprost, jak zacząć, czyli o "dzień 1". Pierwszego dnia odmawiamy dokładnie to samo, co w dni następne, dodając rozważanie o pokorze: Charbel wybrał ostatnie miejsce, ukrył się w pustelni, nie szukał uznania. Porządek dnia pierwszego (i każdego kolejnego):

1. Znak krzyża i krótkie wyciszenie.
2. Modlitwa główna na każdy dzień (powyżej), z wymienieniem swojej intencji.
3. Ojcze nasz, Zdrowaś Maryjo, Chwała Ojcu.
4. Rozważenie myśli przypisanej danemu dniowi (dla dnia 1 — pokora).
5. Modlitwa końcowa lub krótkie własne westchnienie.

Tak samo postępujemy przez wszystkie dziewięć dni, zmieniając tylko codzienne rozważanie z listy powyżej.

Wersje krążące w sieci: "Adonai", Deon i teksty PDF

W internecie spotyka się różne wersje nowenny do św. Charbela — między innymi tę publikowaną w serwisie Deon.pl czy w wydawnictwie Adonai, a także liczne pliki PDF do wydruku. Większość z nich jest pobożna i zasadniczo zgodna; różnią się głównie układem rozważań i modlitw dodatkowych. Trzeba jednak wiedzieć, że żadna z nich nie ma rangi tekstu liturgicznego — są to opracowania prywatne lub wydawnicze, powstałe niedawno, nie zatwierdzone jako część dawnej tradycji modlitewnej Kościoła.

Dlatego radzimy: wybierz jedną wersję i trzymaj się jej przez całe dziewięć dni, zamiast łączyć fragmenty z wielu źródeł. Treść mniej istotna niż wytrwałość i czystość intencji. Układ podany wyżej możesz spokojnie przepisać lub wydrukować dla siebie — jest zwięzły i kompletny.

A jeśli zależy ci na modlitwach o pewnym, wielowiekowym rodowodzie, sięgnij równolegle po teksty, które Kościół odmawia od stuleci: różaniec, Litanię do św. Józefa i Pod Twoją obronę.

Krótkie modlitwy do tego świętego, koronkę oraz prawdę o oleju z Annai zebraliśmy przy modlitwie do świętego Szarbela.

Inne nowenny o zdrowie, o dzieci i za rodzinę: Nowenna do świętej Anny · Nowenna do świętej Moniki. Pełny spis wszystkich nowenn podajemy przy czym jest nowenna.

Często zadawane pytania

Co to jest nowenna?

Nowenna to dziewięć kolejnych dni modlitwy w jednej intencji. Wzorem jest dziewięć dni, w których Apostołowie wraz z Maryją trwali na modlitwie między Wniebowstąpieniem a Zesłaniem Ducha Świętego. Nowennę można odprawiać przed świętem albo w nagłej potrzebie.

Ile trwa nowenna?

Dziewięć dni — odmawiamy ustalone modlitwy raz dziennie, najlepiej o tej samej porze, przez dziewięć następujących po sobie dni. Liczy się wytrwałość, a nie pośpiech.

Co to jest nowenna pompejańska?

To długa, bardzo wymagająca forma różańcowa, w której przez pięćdziesiąt cztery dni odmawia się trzy części różańca. Nie ma ona związku ze świętym Charbelem; jeśli szukasz prostszej i pewnej drogi modlitwy, zacznij od zwykłego różańca.

Kiedy zaczyna działać nowenna?

To pytanie postawione jest nieco błędnie. Modlitwa nie "działa" jak mechanizm — to Bóg wysłuchuje próśb, kiedy, jak i o ile sam zechce, zawsze dla dobra duszy. Naszą rzeczą jest prosić z ufnością i poddaniem, jak trędowaty: "Panie, jeśli chcesz" (Mt 8, 2).

Czy mogę odmawiać nowennę do św. Charbela o uzdrowienie?

Tak, to najczęstsza intencja tej nowenny. Pamiętaj jednak, że uzdrawia sam Bóg, niekiedy przez wstawiennictwo świętego, i zawsze w granicach swojej mądrej woli. Proś więc o zdrowie ciała, lecz nade wszystko o zdrowie duszy, i nie zaniedbuj sakramentów: spowiedzi, Komunii oraz — w cięższej chorobie — namaszczenia chorych.

Skąd wziąć tekst nowenny do św. Charbela (PDF)?

Krąży wiele plików PDF i wersji wydawniczych (m.in. Deon.pl, Adonai). Są one zasadniczo pobożne, ale to opracowania prywatne, nie teksty liturgiczne. Kompletny, godny układ na dziewięć dni masz powyżej w tym artykule — możesz go przepisać lub wydrukować. Najważniejsze: wybierz jedną wersję i trzymaj się jej do końca nowenny.

Od czego zacząć pierwszego dnia?

Dnia pierwszego odmawiasz modlitwę główną z własną intencją, dodajesz Ojcze nasz, Zdrowaś Maryjo i Chwała Ojcu, a następnie rozważasz pokorę świętego Charbela. W kolejne dni powtarzasz ten sam schemat, zmieniając jedynie codzienne rozważanie z listy podanej wyżej.

Czy nowenna do św. Charbela jest dawną, tradycyjną modlitwą?

Nie. Kult i nowenna rozwinęły się dopiero w XX wieku, a kanonizacja nastąpiła w 1977 roku. Samo życie Charbela — ubóstwo, milczenie, pokuta, miłość Eucharystii — jest w pełni zgodne z dawną tradycją, ale tej konkretnej nowenny nie należy przedstawiać jako modlitwy o wielowiekowym, przedreformowym rodowodzie.

Święty Charbel uczy nas rzeczy najprostszej i najtrudniejszej zarazem: szukać Boga w ciszy. Jego nowennę odmawiajmy więc nie jak zaklęcie, lecz jak pokorną rozmowę z Ojcem, który widzi w skrytości. A korzeni naszej modlitwy szukajmy zawsze w tym, co Kościół przekazał nam przez wieki.

Zobacz także inne nowenny wstawiennicze: nowennę do świętej Rity od spraw beznadziejnych oraz nowenny maryjne — do Matki Bożej Nieustającej Pomocy i do Matki Bożej Rozwiązującej Węzły. Wstawiennictwo świętego pustelnika wzywa też Litania do świętego Szarbela.

Zobacz także powiązane modlitwy w naszym serwisie: Litania do św. Józefa, różaniec, Pod Twoją obronę, Ojcze nasz oraz Zdrowaś Maryjo.

Aplikacja Iter Fidei zawiera modlitwy, psalmy i nowenny, po łacinie i po polsku, z audio. Pobierz tutaj.

Źródła. Pismo Święte według przekładu ks. Jakuba Wujka: Ewangelia wg św. Mateusza 6, 6; 8, 2; 9, 22; wg św. Marka 11, 24; wg św. Jana 14, 13. Dane biograficzne o świętym Charbelu Makhloufie (1828–1898, pustelnik maronicki) podane w zarysie ogólnym i historycznym; jego kanonizacja przez Pawła VI nastąpiła w 1977 roku — fakt ten odnotowujemy rzetelnie, zaznaczając zarazem, że kult ten wykracza poza ramy przedreformowej tradycji, której się trzymamy. Tekst nowenny w opracowaniu redakcji Iter Fidei, zgodnie z układem dziewięciodniowym i dawną nauką o modlitwie wstawienniczej.