Litania do św. Józefa

Pismo Święte mówi o świętym Józefie niewiele, lecz każde słowo waży tyle, ile całe traktaty. Nazywa go po prostu "sprawiedliwym" (Mt 1, 19) i pokazuje, jak w milczeniu wykonuje to, co Bóg mu nakazał. Litania do św. Józefa wyrasta właśnie z tego milczenia: jest długim łańcuchem tytułów, którymi Kościół przez wieki próbował nazwać człowieka, jakiego sam Bóg wybrał na opiekuna Syna i Oblubieńca swej Matki.

Poniżej podajemy pełny tekst tej litanii w formie zatwierdzonej dla całego Kościoła przez papieża św. Piusa X w 1909 roku, jeszcze przed reformami z połowy XX wieku. Wyjaśniamy też, skąd pochodzą poszczególne wezwania i dlaczego cieśla z Nazaretu został ogłoszony patronem całego Kościoła oraz patronem dobrej śmierci.

Skąd pochodzi litania do świętego Józefa

Czcimy świętego Józefa od dawna, ale jako odrębna modlitwa liturgiczna litania ku jego czci jest stosunkowo młoda. Przez całe wieki krążyły różne, prywatne jej wersje. Dopiero papież św. Pius X zatwierdził w 1909 roku jeden, jednolity tekst dla całego Kościoła. Ta właśnie forma — tradycyjna — jest tą, którą tu przekazujemy, bez późniejszych dodatków.

Litania jest zbudowana jak Litania Loretańska do Matki Bożej: po wstępnych wezwaniach do Trójcy Przenajświętszej następuje długi szereg tytułów świętego Józefa, na które odpowiadamy słowami "módl się za nami". Każdy tytuł jest jakby jednym promieniem światła padającym na tę samą postać.

Pełny tekst litanii — po polsku

Kyrie, elejson. Chryste, elejson. Kyrie, elejson.
Chryste, usłysz nas. Chryste, wysłuchaj nas.

Ojcze z nieba Boże, zmiłuj się nad nami.
Synu, Odkupicielu świata, Boże, zmiłuj się nad nami.
Duchu Święty Boże, zmiłuj się nad nami.
Święta Trójco, Jedyny Boże, zmiłuj się nad nami.

Święta Maryjo, módl się za nami.
Święty Józefie, módl się za nami.
Przesławny potomku Dawida, módl się za nami.
Światło Patriarchów,
Oblubieńcze Bogarodzicy,
Przeczysty Stróżu Dziewicy,
Żywicielu Syna Bożego,
Troskliwy Obrońco Chrystusa,
Głowo Najświętszej Rodziny,
Józefie najsprawiedliwszy,
Józefie najczystszy,
Józefie najroztropniejszy,
Józefie najmężniejszy,
Józefie najposłuszniejszy,
Józefie najwierniejszy,
Zwierciadło cierpliwości,
Miłośniku ubóstwa,
Wzorze pracujących,
Ozdobo życia rodzinnego,
Opiekunie dziewic,
Podporo rodzin,
Pociecho nieszczęśliwych,
Nadziejo chorych,
Patronie umierających,
Postrachu duchów piekielnych,
Opiekunie Kościoła świętego, módl się za nami.

Baranku Boży, który gładzisz grzechy świata, przepuść nam, Panie.
Baranku Boży, który gładzisz grzechy świata, wysłuchaj nas, Panie.
Baranku Boży, który gładzisz grzechy świata, zmiłuj się nad nami.

W. Ustanowił go panem domu swego.
O. I rządcą wszystkich posiadłości swoich.

Módlmy się. Boże, który w niewysłowionej Opatrzności raczyłeś wybrać świętego Józefa na Oblubieńca Najświętszej Rodzicielki Twojej, spraw, prosimy, abyśmy zasłużyli mieć za orędownika w niebie tego, którego jako Opiekuna czcimy na ziemi: Który żyjesz i królujesz na wieki wieków. Amen.

Tekst łaciński (Litaniae Sancti Ioseph)

Kyrie, eleison. Christe, eleison. Kyrie, eleison.
Christe, audi nos. Christe, exaudi nos.

Pater de caelis, Deus, miserere nobis.
Fili, Redemptor mundi, Deus, miserere nobis.
Spiritus Sancte Deus, miserere nobis.
Sancta Trinitas, unus Deus, miserere nobis.

Sancta Maria, ora pro nobis.
Sancte Ioseph, ora pro nobis.
Proles David inclyta,
Lumen Patriarcharum,
Dei Genetricis Sponse,
Custos pudice Virginis,
Filii Dei nutricie,
Christi defensor sedule,
Almae Familiae praeses,
Ioseph iustissime,
Ioseph castissime,
Ioseph prudentissime,
Ioseph fortissime,
Ioseph oboedientissime,
Ioseph fidelissime,
Speculum patientiae,
Amator paupertatis,
Exemplar opificum,
Domesticae vitae decus,
Custos virginum,
Familiarum columen,
Solatium miserorum,
Spes aegrotantium,
Patrone morientium,
Terror daemonum,
Protector sanctae Ecclesiae, ora pro nobis.

Agnus Dei, qui tollis peccata mundi, parce nobis, Domine.
Agnus Dei, qui tollis peccata mundi, exaudi nos, Domine.
Agnus Dei, qui tollis peccata mundi, miserere nobis.

V. Constituit eum dominum domus suae.
R. Et principem omnis possessionis suae.

Oremus. Deus, qui in ineffabili providentia beatum Ioseph sanctissimae Genetricis tuae Sponsum eligere dignatus es, praesta, quaesumus, ut quem protectorem veneramur in terris, intercessorem habere mereamur in caelis: Qui vivis et regnas in saecula saeculorum. Amen.

Znaczenie wezwań

Tytuły litanii nie zostały wymyślone dowolnie. Każdy z nich streszcza prawdę zaczerpniętą z Ewangelii albo z dawnej nauki Kościoła.

Przesławny potomku Dawida. Anioł zwraca się do Józefa słowami "synu Dawidów" (Mt 1, 20). Przez niego, prawnego ojca, Jezus wchodzi w rodowód królewski i wypełnia obietnice dane Dawidowi.

Oblubieńcze Bogarodzicy, Przeczysty Stróżu Dziewicy. Ewangelia świadczy, że Józef był prawdziwym, lecz dziewiczym małżonkiem Maryi (Mt 1, 18–20). Strzegł jej czystości i tajemnicy poczęcia z Ducha Świętego, sam nie pojmując jeszcze wszystkiego.

Żywicielu Syna Bożego, Troskliwy Obrońco Chrystusa. To Józef nadaje Dziecięciu imię, karmi je swą pracą i — ostrzeżony we śnie — ratuje przed Herodem, uciekając z nim do Egiptu (Mt 2, 13). Kościół widzi w nim człowieka, któremu Bóg powierzył opiekę nad swoim Skarbem.

Józefie najsprawiedliwszy. To najstarszy i najpewniejszy z jego tytułów. Sam Duch Święty nazwał go w Ewangelii "sprawiedliwym" (Mt 1, 19) — to znaczy całkowicie wiernym woli Bożej.

Wzorze pracujących, Miłośniku ubóstwa. Mieszkańcy Nazaretu pytali o Jezusa: "Czyż ten nie jest synem rzemieślnika?" (Mt 13, 55). Józef żył z pracy własnych rąk, w ubóstwie i prostocie, i dlatego stał się wzorem dla wszystkich, którzy zarabiają na chleb trudem.

Wiersz przed modlitwą — "Ustanowił go panem domu swego, i rządcą wszystkich posiadłości swoich" — Kościół zapożyczył od starotestamentalnego Józefa egipskiego, którego faraon postawił nad całym swoim domem. Stary Józef jest figurą nowego: jak tamten karmił lud w czasie głodu, tak ten karmi i strzeże Chleb żywy, Jezusa.

Patron Kościoła i patron dobrej śmierci

Dwa ostatnie wezwania przed Barankiem Bożym — "Patronie umierających" oraz "Opiekunie Kościoła świętego" — kierują wzrok ku dwóm wielkim posłannictwom Józefa.

W 1870 roku papież błogosławiony Pius IX ogłosił świętego Józefa Patronem Kościoła powszechnego. Skoro Bóg powierzył mu opiekę nad Świętą Rodziną, tym bardziej powierza mu opiekę nad całym Kościołem, który jest dalszą rodziną Chrystusa. Dlatego w trudnych czasach to do niego uciekamy się jako do "obrońcy" i "strażnika".

Tradycja nazywa go też patronem dobrej śmierci. Powód jest prosty i wzruszający: pobożne przekonanie głosi, że Józef umarł w Nazarecie, mając przy łożu Jezusa i Maryję. Nikt nie odszedł z tego świata w lepszym towarzystwie. Dlatego prosimy go, aby i nam wyjednał śmierć w łasce, w pokoju i w obecności Pana. Katechizm św. Piusa X przypomina, że właśnie o taki koniec — śmierć w przyjaźni z Bogiem — winniśmy modlić się przez całe życie.

Jak odmawiać litanię

Litanię możemy odmawiać prywatnie lub wspólnie, najlepiej w marcu, tradycyjnie poświęconym świętemu Józefowi, oraz 19 marca (jego głównym święcie). Wielu wiernych włącza ją w nowennę do świętego Józefa albo odmawia w środy. Gdy modlimy się sami, czytamy zarówno wezwanie, jak i odpowiedź; we wspólnocie prowadzący wypowiada tytuł, a wszyscy odpowiadają "módl się za nami".

Litania do świętego Józefa, opiekuna rodziny

Wśród wezwań litanii kilka odnosi się wprost do rodziny: "Głowo Najświętszej Rodziny", "Ozdobo życia rodzinnego", "Podporo rodzin". Z tego powodu wielu wiernych odmawia tę litanię właśnie jako modlitwę za rodzinę — o jedność małżonków, o wychowanie dzieci, o chleb i pracę w domu. Józef był głową Świętej Rodziny z Nazaretu i jej żywicielem, dlatego Kościół poleca go jako wzór i obrońcę każdego ojca oraz każdego domu.

Gdy odmawiamy litanię w tej intencji, możemy po modlitwie końcowej dodać krótkie wezwanie własnymi słowami: prosząc świętego Józefa, aby strzegł naszej rodziny tak, jak strzegł Jezusa i Maryi. Sam tekst litanii pozostaje niezmieniony — to intencja, a nie słowa, czyni z niej modlitwę "opiekuna rodzin".

Litania do Przeczystego Serca świętego Józefa

Obok litanii zatwierdzonej w 1909 roku istnieje w pobożności ludowej Litania do Przeczystego Serca świętego Józefa (czasem nazywana po prostu litanią do Serca świętego Józefa). Nie jest to ta sama modlitwa: rozważa ona serce Józefa jako szkołę cichej miłości, czystości i posłuszeństwa woli Bożej. Jest to nabożeństwo prywatne, nie wpisane w księgi liturgiczne Kościoła, dlatego odmawiamy je w domu, a nie zamiast oficjalnej litanii.

Czcimy w niej te same cnoty, które litania z 1909 roku wymienia jako tytuły: czystość ("Józefie najczystszy"), posłuszeństwo ("Józefie najposłuszniejszy"), cierpliwość ("Zwierciadło cierpliwości"). Kto pragnie naśladować wewnętrzne usposobienie Józefa, znajdzie w tym rozważaniu jego serca pożyteczne uzupełnienie litanii kościelnej.

Litania do świętego Józefa w Kaliszu

Kalisz jest najstarszym i najsłynniejszym w Polsce miejscem czci świętego Józefa — przechowuje się tam cudowny obraz Świętej Rodziny, a sanktuarium od wieków gromadzi pielgrzymów. To stąd wyszła w Polsce szczególna gorliwość w odmawianiu litanii ku czci opiekuna Kościoła. Pielgrzymi kaliscy odmawiają tę samą, zatwierdzoną litanię — nie istnieje osobny "kaliski" jej tekst — często łącząc ją z dziękczynieniem za uratowanych z obozów więźniów-kapłanów, którzy w czasie wojny zawierzyli się świętemu Józefowi.

Jeśli więc szukasz "litanii kaliskiej", to ta sama litania, którą podajemy wyżej. Możesz ją odmawiać wszędzie — łacząc się duchowo z modlitwą wznoszoną przed kaliskim wizerunkiem Świętej Rodziny.

Litania śpiewana i mówiona — jak ją odmawiać na głos

Litanię można odmawiać (wersja mówiona) albo śpiewać (wersja śpiewana). W formie mówionej prowadzący wypowiada tytuł, a wspólnota odpowiada "módl się za nami"; w formie śpiewanej te same wezwania powtarza się na prostą melodię, podobnie jak w Litanii Loretańskiej. Polskie wspólnoty często sięgają po opracowania śpiewane (znane m.in. z wykonań zespołów muzyki uwielbienia), lecz słowa pozostają zawsze te same — różni się tylko melodia.

Treść litanii nie zmienia się przez to, czy ją mówimy, czy śpiewamy. Dla modlitwy domowej wystarczy spokojne, półgłosem odmawiane wezwanie po wezwaniu; śpiew zostawmy raczej na wspólnotę i na uroczyste okazje, takie jak święto 19 marca.

Litania do świętego Józefa w brewiarzu

Pytanie o litanię "w brewiarzu" wynika z tego, że dawne wydania brewiarza i rytuału rzymskiego zawierały zatwierdzone litanie do publicznego użytku. Litania do świętego Józefa w formie z 1909 roku należy właśnie do litanii dopuszczonych przez Stolicę Apostolską — dlatego można ją odmawiać liturgicznie, np. po Nieszporach czy w czasie nabożeństw marcowych. Tekst, który tu przekazujemy, jest dokładnie tą zatwierdzoną wersją tradycyjną.

Nabożeństwo 30-dniowe do świętego Józefa

Wierni mówią niekiedy o trzydziestodniowym nabożeństwie do świętego Józefa — pobożnym zwyczaju odmawiania modlitwy do opiekuna Kościoła przez trzydzieści dni, na pamiątkę trzydziestu lat, które Jezus spędził pod opieką Józefa w Nazarecie. Nie jest to osobny, urzędowy tekst, lecz wytrwała praktyka: przez miesiąc, każdego dnia, odmawiamy litanię lub krótszą modlitwę w jednej, stałej intencji. Najczęściej łączy się to nabożeństwo z marcem lub z nowenną poprzedzającą 19 marca.

Czy to ten sam święty Józef? — Józef z Kupertynu i Józef Bilczewski

W wyszukiwaniach mieszają się czasem różni święci o tym imieniu. Warto je rozróżnić:

• Święty Józef z Kupertynu (1603–1663) to franciszkanin znany z uniesień w modlitwie, czczony jako patron studentów i zdających egzaminy. To inna osoba niż święty Józef, Oblubieniec Maryi — litania na tej stronie dotyczy tego drugiego. Jeśli szukasz modlitwy przed egzaminem, jej adresatem jest właśnie Józef z Kupertynu.
• Święty Józef Bilczewski (1860–1923), arcybiskup lwowski, został kanonizowany w 2005 roku, a więc po reformach z połowy XX wieku. Z wierności naszej zasadzie korzystania ze źródeł tradycyjnych nie podajemy tu nowszych tekstów ku jego czci; wskazujemy jedynie, że to postać odrębna od Oblubieńca Maryi.

Litania przedstawiona na tej stronie czci wyłącznie świętego Józefa z Nazaretu, Oblubieńca Najświętszej Maryi Panny i opiekuna Kościoła.

Obok litanii odmawia się w Polsce krótkie wezwanie zwane telegramem; opisujemy je przy telegramie do świętego Józefa.

Modlitwy do świętego Józefa

Świętemu Józefowi poświęcony jest cały marzec i każda środa; polska pobożność wypracowała do niego kilka form modlitwy.

Codzienną podajemy przy modlitwie do świętego Józefa, dziewięciodniową — przy nowennie, a krótką prośbę w nagłej potrzebie — przy telegramie do świętego Józefa. Jako patrona dobrej śmierci wzywa się go tą modlitwą, a jako Robotnika — modlitwą przed pracą.

Często zadawane pytania

Kiedy powstała litania do świętego Józefa?

Choć prywatne wersje istniały wcześniej, jednolity tekst dla całego Kościoła zatwierdził papież św. Pius X w 1909 roku. To właśnie ta forma — tradycyjna — jest tu przedstawiona.

Dlaczego święty Józef jest patronem dobrej śmierci?

Pobożna tradycja głosi, że Józef umarł w Nazarecie wspomagany obecnością Jezusa i Maryi. Ponieważ odszedł z tego świata w tak błogosławionym towarzystwie, Kościół wzywa go jako orędownika tych, którzy stają w godzinie śmierci.

Kiedy najlepiej odmawiać litanię do św. Józefa?

Szczególnie w marcu, miesiącu poświęconym świętemu Józefowi, oraz w jego święto 19 marca. Wielu wiernych odmawia ją także w środy lub w ramach nowenny przed jego uroczystością.

Czym litania do św. Józefa różni się od Litanii Loretańskiej?

Obie mają ten sam układ — wstęp do Trójcy Świętej, szereg tytułów i modlitwę końcową. Litania Loretańska wysławia Matkę Bożą, a litania do świętego Józefa — jej Oblubieńca, opiekuna Jezusa i Kościoła.

Czy litania do Przeczystego Serca świętego Józefa to ta sama modlitwa?

Nie. Litania do Przeczystego Serca (do Serca) świętego Józefa jest osobnym nabożeństwem prywatnym, rozważającym serce Józefa jako wzór czystości i posłuszeństwa. Litania zatwierdzona przez św. Piusa X w 1909 roku to oficjalny tekst Kościoła, który podajemy na tej stronie.

Czy litanię do św. Józefa można śpiewać?

Tak. Można ją odmawiać lub śpiewać na prostą melodię, podobnie jak Litanię Loretańską. Słowa pozostają zawsze te same — różni się tylko sposób wykonania.

Czym jest 30-dniowe nabożeństwo do świętego Józefa?

To pobożny zwyczaj odmawiania litanii lub modlitwy do świętego Józefa przez trzydzieści dni, na pamiątkę lat spędzonych przez Jezusa pod jego opieką. Nie jest to osobny urzędowy tekst, lecz wytrwała praktyka w stałej intencji, często związana z marcem.

Czy "litania do św. Józefa z Kupertynu" to ta sama litania?

Nie. Święty Józef z Kupertynu (1603–1663) to inna osoba — franciszkanin, patron studentów i zdających egzaminy. Litania na tej stronie czci świętego Józefa, Oblubieńca Maryi i opiekuna Kościoła.

Litania do świętego Józefa uczy nas patrzeć na świętość, która nie krzyczy. Józef nie wypowiada w Ewangelii ani jednego słowa, a jednak Kościół nadał mu kilkadziesiąt tytułów. Wzywajmy go ufnie — jako opiekuna naszych rodzin, obrońcę Kościoła i przewodnika w godzinie naszej śmierci.

Cześć dla świętego Józefa nie kończy się na litanii. Krótsze, codzienne wezwania zebraliśmy w modlitwie do świętego Józefa — w tym modlitwę Leona XIII Do Ciebie, święty Józefie — a wytrwałe, dziewięciodniowe nabożeństwo do opiekuna Kościoła znajdziesz w nowennie do świętego Józefa.

Zobacz także powiązane modlitwy w naszym serwisie: Litania Loretańska, Litania do Najświętszego Serca Pana Jezusa, jak odmawiać różaniec oraz Pod Twoją obronę.

Zobacz też: modlitwa o dobra smierc.

Aplikacja Iter Fidei zawiera modlitwy, psalmy i nowenny, po łacinie i po polsku, z audio. Pobierz tutaj.

Źródła. Tekst litanii: Litaniae Sancti Ioseph, w formie zatwierdzonej przez papieża św. Piusa X (1909), wersja tradycyjna (korpus modlitw Iter Fidei). Pismo Święte według przekładu ks. Jakuba Wujka: Ewangelia wg św. Mateusza 1, 18–20; 1, 19; 2, 13; 13, 55. Nauka o dobrej śmierci: Katechizm św. Piusa X. Patronat nad Kościołem powszechnym: dekret bł. Piusa IX Quemadmodum Deus (1870).