Modlitwa o dobrą śmierć

Modlitwa o dobrą śmierć jest jedną z najstarszych i najtrzeźwiejszych próśb chrześcijanina. Nie jest to modlitwa o śmierć łatwą czy bezbolesną, lecz o śmierć w stanie łaski uświęcającej, pojednaną z Bogiem, opatrzoną świętymi sakramentami i okrytą wstawiennictwem Najświętszej Maryi Panny oraz świętego Józefa, którego Kościół czci jako patrona konających. Poniżej podajemy najpierw sam tekst — bo tego najczęściej szuka serce — a dopiero potem wyjaśniamy, kiedy i jak się nią modlić.

Tekst modlitwy o dobrą śmierć

Najkrótszą i najbardziej rozpowszechnioną w polskiej tradycji modlitwą o dobrą śmierć jest akt strzelisty zawierzający się trzem Osobom Świętej Rodziny:

Jezu, Maryjo, Józefie, Wam oddaję serce, duszę i życie moje.
Jezu, Maryjo, Józefie, bądźcie ze mną w ostatniej walce.
Jezu, Maryjo, Józefie, niech przy Was oddam ducha mojego w pokoju. Amen.

Do tego wezwania od dawna dołącza się dłuższą modlitwę do świętego Józefa o dobrą śmierć:

Święty Józefie, opiekunie konających, Tobie umierającemu towarzyszyli Jezus i Maryja. Przez tę najświętszą śmierć Twoją błagam Cię, wspomóż mnie w godzinie mojego skonania. Niech i przy mnie staną Jezus i Maryja, abym z Twoją pomocą oddał ducha w ich święte ręce, w łasce Bożej, ze szczerą skruchą za grzechy moje i z ufnością w nieskończone miłosierdzie Boże. Amen.

Z tą prośbą łączymy zawsze akt zdania się na wolę Bożą, którym przyjmujemy z góry rodzaj i godzinę naszej śmierci:

Panie, Boże mój, już teraz przyjmuję z Twojej ręki każdy rodzaj śmierci, jaki Tobie się spodoba, ze wszystkimi jej trwogami, cierpieniami i boleściami. Amen.

Te trzy modlitwy — akt strzelisty, wezwanie do świętego Józefa i akt zdania się na wolę Bożą — tworzą pełną i tradycyjną modlitwę o szczęśliwą śmierć, którą można odmawiać za siebie albo za bliską osobę.

Krótka modlitwa o dobrą śmierć

Gdy brakuje słów, sił czy czasu, wystarczy powtarzać samo wezwanie:

Jezu, Maryjo, Józefie, polecam Wam duszę moją.

Tę modlitwę dobrze jest wymawiać często za życia, aby w godzinie śmierci sama wróciła na usta. Tradycja przywiązała do niej wielką wartość właśnie dlatego, że jest krótka i może ją wyszeptać nawet konający.

Dlaczego prosimy o dobrą śmierć

Pismo Święte uczy nas patrzeć śmierci prosto w oczy: „jak postanowiono ludziom umrzeć raz, a potem sąd” (Hbr 9, 27). Śmierć nie jest więc końcem, lecz progiem. Od stanu, w jakim ją przekroczymy, zależy wieczność. Stąd modlitwa nie prosi o odsunięcie śmierci, lecz o to, byśmy zastali ją gotowymi.

Pan sam wzywa nas do takiej gotowości: „Czuwajcież tedy, bo nie wiecie dnia ani godziny” (Mt 25, 13) oraz „I wy bądźcie gotowi; bo o godzinie, której się nie domyślacie, Syn Człowieczy przyjdzie” (Łk 12, 40). Dobra śmierć to po prostu owoc życia, które czuwa — życia w łasce, w częstej spowiedzi i Komunii świętej.

W tej prośbie nie ma lęku, lecz ufność. „Ale dusze sprawiedliwych są w ręce Bożej i nie dotknie ich męka śmierci” (Mdr 3, 1). I choćbyśmy szli „wpośród cienia śmierci, nie będę się bał zła, albowiem ty jesteś ze mną” (Ps 22, 4). O tym, co czeka duszę po przekroczeniu progu, piszemy szerzej w artykule o rzeczach ostatecznych.

Święty Józef, patron dobrej śmierci

Dlaczego właśnie do świętego Józefa zwracamy się o dobrą śmierć? Według starodawnej pobożności Józef umierał w Nazarecie w obecności Jezusa i Maryi, w ramionach samego Wcielonego Boga i jego Niepokalanej Matki — w największej pociesze, jaką może otrzymać człowiek. Nikt nie odszedł z tego świata otoczony świętszą obecnością. Dlatego Kościół od wieków wzywa go jako patrona konających i opiekuna w ostatniej godzinie, prosząc, by i przy naszym łożu stanęli ci sami: Jezus i Maryja.

Ten patronat rozwija się w pełni w Litanii do świętego Józefa, gdzie wzywamy go jako „Patrona umierających” i „Postrach duchów piekielnych”, oraz w innych modlitwach do świętego Józefa. Gdy chcemy modlić się w tej intencji przez dziewięć dni, sięgamy po nowennę do świętego Józefa.

Koronka i akty na godzinę śmierci

W polskiej tradycji odmawia się również krótką koronkę o dobrą śmierć złożoną z aktów strzelistych, powtarzanych zwykle siedem razy na cześć siedmiu boleści i radości świętego Józefa:

Jezu, Maryjo, Józefie, oświećcie nas, ratujcie nas.
Jezu, Maryjo, Józefie, przy konaniu wspomagajcie nas.
Jezu, Maryjo, Józefie, niech przy Was w pokoju duszę oddam.

Do aktów strzelistych dołączamy akty wiary, nadziei i miłości oraz akt skruchy, którym konający żałuje za grzechy. Pełny tekst tego ostatniego znajdziesz w artykule akt skruchy. To właśnie skrucha — nawet samym sercem, gdy usta już milczą — otwiera duszy bramę miłosierdzia, jak otworzyła ją łotrowi na krzyżu: „Zaprawdę mówię tobie, dziś ze mną będziesz w raju” (Łk 23, 43).

Jak przygotować się na spotkanie z Bogiem

Modlitwa o dobrą śmierć nie zastępuje przygotowania — ona je wieńczy. Tradycja Kościoła wskazuje konkretne środki:

• Życie w stanie łaski. Najlepszym przygotowaniem na śmierć jest życie tak, jakbyśmy mieli umrzeć dziś — bez grzechu ciężkiego na sumieniu.
• Częsta i szczera spowiedź. Regularne pojednanie z Bogiem sprawia, że godzina śmierci nie zastanie nas nieprzygotowanymi; o tym sakramencie piszemy w artykule o spowiedzi.
• Sakramenty święte dla chorych. W ciężkiej chorobie należy w porę wezwać kapłana, by udzielił spowiedzi, Komunii świętej (Wiatyku) i namaszczenia chorych.
• Codzienny rachunek sumienia. Krótki obrachunek wieczorny utrzymuje duszę w czujności; pomocą jest nasz rachunek sumienia.
• Częste akty strzeliste. Powtarzane za życia wezwanie „Jezu, Maryjo, Józefie” wraca samo na usta w ostatniej godzinie.

Tak przygotowane serce nie boi się sądu, lecz wychodzi mu naprzeciw z ufnością — bo „jak postanowiono ludziom umrzeć raz, a potem sąd”. O samym sądzie po śmierci piszemy w artykule o sądzie ostatecznym.

Modlitwa o dobrą śmierć dla kogoś bliskiego

Powyższe modlitwy odmawiamy nie tylko za siebie, lecz także za kogoś — za chorego lub konającego. Wtedy zmieniamy formę słów, polecając Bogu tę osobę:

Jezu, Maryjo, Józefie, bądźcie przy nim (przy niej) w ostatniej walce; przyjmijcie duszę jego (jej) w ostatniej godzinie. Amen.

Przy łożu konającego dobrze jest odmawiać na głos krótkie wezwania, wzywać świętego Józefa i podać do ucałowania krzyż. Gdy bliski odejdzie, naszą miłość przedłużamy w modlitwie za zmarłych, prosząc o oczyszczenie jego duszy w czyśćcu.

Czuwanie w czwartkową noc, w łączności z konaniem Pana w Ogrójcu, odprawia się w intencji konających; jego porządek podajemy przy Godzinie świętej.

Dwie rzeczy towarzyszą w polskiej tradycji odchodzącemu. Pierwszą jest gromnica — świeca poświęcona 2 lutego, którą wkłada się w rękę konającego, aby światło Chrystusa oświetliło mu ostatnią drogę; piszemy o niej przy gromnicy. Drugą jest psalm, który od wieków odmawia się przy umierających: „Choćbym też chodził wpośród cienia śmierci, nie będę się bał złego, albowiem ty jesteś ze mną" — zob. psalm 23.

Rodzinie, która właśnie kogoś straciła, należy się nie tylko modlitwa, ale i słowo. Jak je napisać, żeby nie zabrzmiało pusto, podajemy przy kondolencjach.

Często zadawane pytania

Co to jest modlitwa o dobrą śmierć?

To prośba o łaskę odejścia z tego świata w stanie łaski uświęcającej — pojednanym z Bogiem, opatrzonym sakramentami, z aktem skruchy i ufnością w miłosierdzie Boże. Nie prosimy w niej o śmierć łatwą czy bezbolesną, lecz o śmierć szczęśliwą dla duszy, prowadzącą do nieba.

Dlaczego święty Józef jest patronem dobrej śmierci?

Ponieważ — według starodawnej pobożności — umierał w obecności Jezusa i Maryi, w największej możliwej pociesze. Nikt nie odszedł z tego świata otoczony świętszą obecnością, dlatego Kościół wzywa Józefa jako orędownika konających, prosząc, by i przy nas stanęli Jezus i Maryja.

Jak modlić się o dobrą śmierć za kogoś bliskiego?

Odmawiamy te same modlitwy, zmieniając formę słów na trzecią osobę i polecając Bogu konającego: „Jezu, Maryjo, Józefie, przyjmijcie duszę jego”. Przy łożu chorego dobrze jest wzywać na głos świętego Józefa, czytać Psalm 22 i — co najważniejsze — w porę wezwać kapłana z sakramentami.

Czym różni się dobra śmierć od śmierci szczęśliwej?

To dwa określenia tej samej łaski. „Dobra” i „szczęśliwa” śmierć oznaczają odejście w przyjaźni z Bogiem, w stanie łaski, z perspektywą zbawienia. Szczęśliwą nazywamy ją nie dlatego, że jest przyjemna, lecz dlatego, że otwiera duszy niebo.

Kiedy odmawiać modlitwę o dobrą śmierć?

Najlepiej codziennie, zwłaszcza wieczorem przy modlitwie na zakończenie dnia, oraz w pierwsze środy miesiąca poświęcone świętemu Józefowi. Częste powtarzanie aktu „Jezu, Maryjo, Józefie” za życia sprawia, że sam wróci na usta w ostatniej godzinie.

Modlitwa o dobrą śmierć najpełniej rozwija się we wspólnocie z innymi modlitwami Kościoła. Zachęcamy, by sięgnąć po Litanię do świętego Józefa, patrona konających, i po modlitwy do świętego Józefa, a w przygotowaniu serca — po akt skruchy oraz rachunek sumienia. Kto chce głębiej rozważyć cel tej prośby, znajdzie go w rozważaniu o rzeczach ostatecznych.

Zobacz też: namaszczenie chorych.

Aplikacja Iter Fidei zawiera modlitwy poranne i wieczorne, psalmy i litanie, po łacinie i po polsku, z audio. Pobierz tutaj.

Źródła. Pismo Święte w przekładzie ks. Jakuba Wujka (Hbr 9, 27; Mt 25, 13; Łk 12, 40; Łk 23, 43; Mdr 3, 1; Ps 22, 4). Akt strzelisty „Jezu, Maryjo, Józefie” oraz modlitwy o dobrą śmierć z tradycyjnej skarbnicy modlitw katolickich. Tytuły „Patron umierających” i „Postrach duchów piekielnych” z Litanii do świętego Józefa zatwierdzonej dla całego Kościoła przez papieża św. Piusa X (1909).