Litania do Najświętszego Serca Pana Jezusa

Wśród wezwań, którymi Kościół od wieków wielbi miłość Wcielonego Boga, niewiele dorównuje sile Litanii do Najświętszego Serca Pana Jezusa. Modlimy się nią szczególnie w czerwcu, miesiącu poświęconym Sercu Zbawiciela, oraz w pierwsze piątki każdego miesiąca. Jest to modlitwa kontemplacyjna: powtarzane wezwania prowadzą nas od majestatu Bóstwa aż do przebitego boku na Krzyżu, byśmy nauczyli się patrzeć na to Serce, które tak bardzo nas umiłowało.

W tym wpisie podajemy pełny tekst litanii po polsku i po łacinie w formie tradycyjnej, a także wyjaśniamy, skąd pochodzi to nabożeństwo i jak owocnie się nim posługiwać.

Skąd pochodzi litania do Serca Jezusowego

Nabożeństwo do Najświętszego Serca w obecnej formie wyrosło z objawień, jakich św. Małgorzata Maria Alacoque doznała w Paray-le-Monial pod koniec XVII wieku, choć jego korzenie sięgają znacznie dawniej — Ojców Kościoła rozważających ranę boku Chrystusa. Sama litania, ułożona z wcześniejszych zbiorów wezwań, została zatwierdzona dla całego Kościoła przez papieża Leona XIII w 1899 roku, w tym samym czasie, gdy poświęcił on rodzaj ludzki Najświętszemu Sercu.

Litania liczy trzydzieści trzy wezwania — tyle, ile lat ziemskiego życia Pana. Nie jest to zbiór pobożnych metafor, lecz wyznanie wiary: każde wezwanie streszcza prawdę o Bogu, który stał się człowiekiem. Katechizm św. Piusa X przypomina, że Syn Boży „stał się człowiekiem, aby nas zbawić", a „pełnia Bóstwa mieszkała w Nim substancjalnie" — i właśnie to wyznajemy, gdy wołamy: Serce Jezusa, ze Słowem Bożym istotowo zjednoczone.

Tekst litanii — po polsku i po łacinie

Po każdym wezwaniu odpowiadamy słowami zaznaczonymi poniżej.

Kyrie, eleison. — Panie, zmiłuj się nad nami.
Christe, eleison. — Chryste, zmiłuj się nad nami.
Kyrie, eleison. — Panie, zmiłuj się nad nami.
Christe, audi nos. — Chryste, usłysz nas.
Christe, exaudi nos. — Chryste, wysłuchaj nas.

Na każde wezwanie odpowiadamy: zmiłuj się nad nami.

Boże, Ojcze z nieba — Pater de caelis, Deus
Synu, Odkupicielu świata, Boże — Fili, Redemptor mundi, Deus
Duchu Święty, Boże — Spiritus Sancte, Deus
Święta Trójco, Jedyny Boże — Sancta Trinitas, unus Deus
Serce Jezusa, Syna Ojca przedwiecznego — Cor Iesu, Filii Patris aeterni
Serce Jezusa, w łonie Matki Dziewicy przez Ducha Świętego utworzone — in sinu Virginis Matris a Spiritu Sancto formatum
Serce Jezusa, ze Słowem Bożym istotowo zjednoczone — Verbo Dei substantialiter unitum
Serce Jezusa, nieskończonego majestatu — maiestatis infinitae
Serce Jezusa, świątynio Boga święta — templum Dei sanctum
Serce Jezusa, przybytku Najwyższego — tabernaculum Altissimi
Serce Jezusa, domie Boży i bramo niebios — domus Dei et porta caeli
Serce Jezusa, gorejące ognisko miłości — fornax ardens caritatis
Serce Jezusa, sprawiedliwości i miłości skarbnico — iustitiae et amoris receptaculum
Serce Jezusa, dobroci i miłości pełne — bonitate et amore plenum
Serce Jezusa, cnót wszelkich bezdenna głębino — virtutum omnium abyssus
Serce Jezusa, wszelkiej chwały najgodniejsze — omni laude dignissimum
Serce Jezusa, królu i zjednoczenie serc wszystkich — rex et centrum omnium cordium
Serce Jezusa, w którym są wszystkie skarby mądrości i umiejętności — in quo sunt omnes thesauri sapientiae et scientiae
Serce Jezusa, w którym mieszka cała pełnia Bóstwa — in quo habitat omnis plenitudo divinitatis
Serce Jezusa, w którym sobie Ojciec bardzo upodobał — in quo Pater sibi bene complacuit
Serce Jezusa, z którego pełni wszyscyśmy otrzymali — de cuius plenitudine omnes nos accepimus
Serce Jezusa, pragnienie wzgórz wiekuistych — desiderium collium aeternorum
Serce Jezusa, cierpliwe i wielkiego miłosierdzia — patiens et multae misericordiae
Serce Jezusa, hojne dla wszystkich, którzy Cię wzywają — dives in omnes qui invocant te
Serce Jezusa, źródło życia i świętości — fons vitae et sanctitatis
Serce Jezusa, przebłaganie za grzechy nasze — propitiatio pro peccatis nostris
Serce Jezusa, zelżywością napełnione — saturatum opprobriis
Serce Jezusa, dla nieprawości naszych starte — attritum propter scelera nostra
Serce Jezusa, aż do śmierci posłuszne — usque ad mortem oboediens factum
Serce Jezusa, włócznią przebite — lancea perforatum
Serce Jezusa, źródło wszelkiej pociechy — fons totius consolationis
Serce Jezusa, życie i zmartwychwstanie nasze — vita et resurrectio nostra
Serce Jezusa, pokoju i pojednanie nasze — pax et reconciliatio nostra
Serce Jezusa, ofiaro za grzechy — victima peccatorum
Serce Jezusa, zbawienie ufających w Tobie — salus in te sperantium
Serce Jezusa, nadziejo w Tobie umierających — spes in te morientium
Serce Jezusa, rozkoszy wszystkich Świętych — deliciae Sanctorum omnium

Baranku Boży, który gładzisz grzechy świata, przepuść nam, Panie.
Baranku Boży, który gładzisz grzechy świata, wysłuchaj nas, Panie.
Baranku Boży, który gładzisz grzechy świata, zmiłuj się nad nami.

W. Jezu cichy i pokornego Serca,
O. Uczyń serca nasze według Serca Twego.

Módlmy się. Wszechmogący, wieczny Boże, wejrzyj na Serce najmilszego Syna Twego i na chwałę i zadośćuczynienie, jakie w imieniu grzeszników Tobie składa, a tym, którzy proszą o Twoje miłosierdzie, przebłagany udziel przebaczenia w imię tegoż Syna Twego Jezusa Chrystusa, który z Tobą żyje i króluje na wieki wieków. Amen.

Serce przebite — świadectwo Pisma

Centralnym obrazem litanii jest Serce Jezusa, włócznią przebite. Wskazuje on wprost na scenę z Kalwarii, którą zapisał św. Jan:

ale jeden z żołnierzy włócznią otworzył bok jego, a natychmiast wyszła krew i woda (J 19, 34, według przekładu ks. Wujka)

Z tej otwartej rany Ojcowie odczytywali narodziny Kościoła i sakramentów.

Wezwanie Serce Jezusa, źródło życia i świętości znajduje swój odpowiednik w obietnicy samego Pana:

Jeśli kto pragnie, niech do mnie przyjdzie a pije (...) z żywota jego rzeki wody żywej popłyną (J 7, 37–38)

A modlitwa końcowa, Jezu cichy i pokornego Serca, jest niemal dosłownym echem zaproszenia:

uczcie się ode mnie, żem jest cichy i pokornego serca (Mt 11, 29)

Litania nie wymyśla więc nowego nabożeństwa — ona rozwija to, co Ewangelia mówi o Sercu naszego Pana.

Jak modlić się litanią: czerwiec i pierwsze piątki

W tradycji katolickiej litanię do Serca Jezusowego odmawiamy szczególnie:

• przez cały czerwiec, w ramach nabożeństwa czerwcowego, najczęściej przy wystawionym Najświętszym Sakramencie;
• w pierwsze piątki miesiąca, łącząc ją z Komunią św. wynagradzającą, zgodnie z obietnicami danymi św. Małgorzacie Marii;
• w uroczystość Najświętszego Serca, w piątek po oktawie Bożego Ciała.

Litania nie jest wyścigiem słów. Warto przy niektórych wezwaniach zatrzymać się dłużej — przy gorejącym ognisku miłości albo przy Sercu dla nieprawości naszych startym — i pozwolić, by jedno zdanie stało się modlitwą całego dnia. Tak rozumieli modlitwę Ojcowie pustyni: niewiele słów, wiele skupienia.

Przed samą uroczystością Najświętszego Serca wielu wiernych odprawia też nowennę do Najświętszego Serca Pana Jezusa — dziewięć dni modlitwy o Jego miłosierdzie.

Litania mówiona — jak ją odmawiać

W formie mówionej litanię prowadzi jedna osoba (kapłan, prowadzący lub głowa rodziny), wypowiadając kolejno wezwania, a wszyscy zgromadzeni odpowiadają. Schemat jest stały:

• na trzy pierwsze wezwania (Boże, Ojcze z nieba, Synu, Odkupicielu świata, Boże, Duchu Święty, Boże, Święta Trójco, Jedyny Boże) odpowiadamy: zmiłuj się nad nami;
• na wszystkie pozostałe wezwania zaczynające się od słów Serce Jezusa… odpowiadamy tak samo: zmiłuj się nad nami;
• na potrójne Baranku Boży odpowiadamy kolejno: przepuść nam, Panie, wysłuchaj nas, Panie, zmiłuj się nad nami;
• prowadzący kończy wersetem Jezu cichy i pokornego Serca, na który odpowiadamy: Uczyń serca nasze według Serca Twego, po czym następuje modlitwa końcowa.

Litanię mówioną można odmawiać prywatnie, w rodzinie lub wspólnie w kościele. Pełny tekst, którym się posługujemy, znajduje się wyżej w tym wpisie.

Litania śpiewana do Serca Jezusowego

Litania do Najświętszego Serca jest też tradycyjnie śpiewana, zwłaszcza podczas nabożeństwa czerwcowego przy wystawionym Najświętszym Sakramencie. W formie śpiewanej:

• prowadzący (kantor lub kapłan) intonuje wezwanie, a lud podejmuje odpowiedź zmiłuj się nad nami na powtarzającej się, prostej melodii;
• wezwania można śpiewać na melodię gregoriańską (po łacinie, miserere nobis) albo na jedną z polskich melodii kościelnych;
• śpiew utrzymuje skupienie całego zgromadzenia i sprawia, że powtarzane wezwania głębiej zapadają w pamięć.

Wiele wspólnot i grup muzyki kościelnej — między innymi znana z opraw uwielbienia wspólnota Adonai — przygotowało własne śpiewane wersje tej litanii. Niezależnie od melodii tekst pozostaje ten sam: trzydzieści trzy wezwania zatwierdzone przez Leona XIII. Śpiewając, dbajmy o to, by melodia służyła słowom, a nie odwrotnie.

Litania do Serca Jezusowego w brewiarzu

Pytanie o litanię „w brewiarzu" wraca często, dlatego warto je wyjaśnić. W tradycyjnym brewiarzu rzymskim (Divinum Officium) Liturgia godzin uroczystości Najświętszego Serca ma własne psalmy, hymny i czytania, ale sama litania do Serca Jezusowego nie jest częścią oficjalnego brewiarza — należy do nabożeństw pozaliturgicznych, zatwierdzonych do publicznego kultu.

W praktyce wielu wiernych i kapłanów dołącza litanię do modlitwy brewiarzowej lub do dziękczynienia, zwłaszcza w czerwcu. Jest to pobożny zwyczaj, w pełni zgodny z duchem Kościoła, choć nie jest przepisaną rubryką oficjum. O samej strukturze codziennej modlitwy liturgicznej piszemy szerzej we wpisie o Divinum Officium.

Gdzie posłuchać litanii (audio i nagrania)

Wielu szuka nagrań litanii — w wersji mówionej i śpiewanej — by modlić się razem z prowadzącym, na przykład w drodze albo gdy nie ma się przy sobie tekstu. Dostępne są zarówno nagrania śpiewane (oprawy nabożeństw czerwcowych), jak i spokojne wersje recytowane.

Modląc się z nagraniem, zachowajmy te same odpowiedzi co w tekście pisanym i unikajmy traktowania litanii jako tła dźwiękowego — to modlitwa, a nie podkład. W aplikacji Iter Fidei udostępniamy modlitwy z audio po łacinie i po polsku, byś mógł modlić się litanią i innymi tekstami w spokoju i skupieniu.

Litanie tej samej rodziny

Cześć Najświętszego Serca jest w Kościele wpisana w szereg nabożeństw do Męki i do Osoby Chrystusa.

Najbliżej niej stoi litania do Najdroższej Krwi Chrystusa, której święto przypada 1 lipca, oraz koronka do Ran Pana Jezusa. Nabożeństwo pierwszych piątków i Godzina święta wyrosły z tych samych objawień w Paray-le-Monial. Wśród litanii do świętych, których cześć wyrosła z tej samej pobożności pasyjnej, podajemy litanię do ojca Pio, do świętego Szarbela i do świętego Antoniego.

Często zadawane pytania

Kiedy powstała litania do Serca Jezusowego?

Wezwania zbierano stopniowo od XVII i XVIII wieku, lecz formę powszechną nadał litanii papież Leon XIII, zatwierdzając ją dla całego Kościoła w 1899 roku — w tym samym czasie, gdy poświęcił rodzaj ludzki Najświętszemu Sercu.

Co to jest nabożeństwo do Najświętszego Serca?

To kult miłości Chrystusa, symbolizowanej przez Jego fizyczne Serce, połączony z duchem wynagrodzenia za grzechy. Wyraża się on m.in. przez litanię, pierwsze piątki, akt poświęcenia i nabożeństwo czerwcowe.

Czym są pierwsze piątki miesiąca?

To praktyka przyjmowania Komunii św. w pierwszy piątek przez dziewięć kolejnych miesięcy, na wynagrodzenie Sercu Jezusowemu. Wiąże się z obietnicami przekazanymi przez św. Małgorzatę Marię Alacoque.

Co to jest litania jako forma modlitwy?

Litania to modlitwa złożona z szeregu krótkich wezwań, po których lud odpowiada ustaloną formułą (np. „zmiłuj się nad nami"). Kościół zatwierdził do publicznego kultu kilka litanii, w tym litanię do Serca Pana Jezusa.

Ile wezwań ma litania do Najświętszego Serca?

Litania liczy trzydzieści trzy wezwania zaczynające się od słów Serce Jezusa… — tyle, ile lat ziemskiego życia Pana — poprzedzone wezwaniami do Trójcy Świętej i zakończone Baranku Boży oraz modlitwą końcową.

Czym różni się litania śpiewana od mówionej?

Tekst jest dokładnie ten sam. W wersji mówionej prowadzący wypowiada wezwania, a lud odpowiada; w wersji śpiewanej wezwania i odpowiedzi wykonuje się na melodii — gregoriańskiej (po łacinie) lub polskiej. Śpiewa się ją zwłaszcza podczas nabożeństwa czerwcowego.

Czy litania do Serca Jezusowego jest w brewiarzu?

Nie wprost. Uroczystość Najświętszego Serca ma własne oficjum w brewiarzu, ale sama litania należy do nabożeństw pozaliturgicznych zatwierdzonych do publicznego kultu, a nie do przepisanej Liturgii godzin. Wielu wiernych dołącza ją do modlitwy brewiarzowej z pobożności.

Jeśli chcesz pogłębić modlitwę, sięgnij także po inne teksty z naszego skarbca: Wierzę w Boga, Ojcze nasz, Zdrowaś Maryjo, Pod Twoją obronę oraz Znak krzyża. Codzienną modlitwę liturgiczną Kościoła omawiamy zaś we wpisie o Divinum Officium.

Zobacz też: najswietsze serce pana jezusa.

Aplikacja Iter Fidei zawiera modlitwy, psalmy i nowenny, po łacinie i po polsku, z audio. Pobierz tutaj.

Źródła. Tekst litanii (polski i łaciński) w formie tradycyjnej, zatwierdzony przez Leona XIII (1899) — z korpusu modlitw Iter Fidei. Pismo Święte według przekładu ks. Jakuba Wujka: J 19, 34; J 7, 37–38; Mt 11, 28–29. Doktryna o Wcieleniu i substancjalnym zjednoczeniu z Bóstwem za Katechizmem św. Piusa X (artykuł drugi Składu Apostolskiego).