Pierwsze piątki miesiąca: Nabożeństwo do Serca Jezusa

Nabożeństwo pierwszych piątków miesiąca polega na przyjmowaniu Komunii świętej w pierwszy piątek przez dziewięć kolejnych miesięcy, w duchu wynagrodzenia za grzechy popełnione wobec Najświętszego Serca Pana Jezusa. Z tą praktyką związana jest słynna wielka obietnica Zbawiciela: kto ją wiernie wypełni, otrzyma łaskę wytrwania i ostatnich sakramentów przed śmiercią. To nabożeństwo wyrasta wprost z objawień, jakich w XVII wieku doznała św. Małgorzata Maria Alacoque.

W tym wpisie wyjaśniamy najpierw, na czym dokładnie polega praktyka dziewięciu pierwszych piątków i jak ją wypełnić. Następnie przedstawiamy dwanaście obietnic Serca Jezusowego oraz sens wynagrodzenia, by nabożeństwo to było dla nas tym, czym pragnął je uczynić sam Pan: szkołą miłości, a nie magicznym rachunkiem.

Na czym polega nabożeństwo dziewięciu pierwszych piątków

Aby dopełnić nabożeństwa, należy spełnić kilka prostych warunków:

1. Przystąpić do Komunii świętej w pierwszy piątek miesiąca.
2. Uczynić to przez dziewięć kolejnych, następujących po sobie miesięcy, bez opuszczenia żadnego z nich.
3. Przyjąć Komunię w stanie łaski uświęcającej — to znaczy, jeśli trzeba, oczyścić wpierw duszę w sakramencie pokuty.
4. Czynić to w intencji wynagrodzenia Najświętszemu Sercu za grzechy własne i całego świata.

Jeśli z poważnej, niezawinionej przeszkody pierwszy piątek zostaje opuszczony, według dawnej praktyki duszpasterskiej cykl zwykle trzeba rozpocząć od nowa, gdyż Pan wyraźnie mówił o dziewięciu piątkach z rzędu. Nie chodzi tu o liczenie z drobiazgową lękliwością, lecz o wierność i stałość serca, której Zbawiciel oczekuje.

Warto połączyć ten dzień z innymi formami czci Serca Jezusowego: z odmówieniem Litanii do Najświętszego Serca Pana Jezusa, z aktem skruchy, z aktem wynagrodzenia czy z krótką adoracją. Cały zaś miesiąc czerwiec Kościół poświęca temu Sercu w nabożeństwie czerwcowym, które pięknie przedłuża ducha pierwszych piątków. Dobrym przygotowaniem serca jest też staranna spowiedź poprzedzona rachunkiem sumienia. Sam piątek został wybrany nieprzypadkowo — to dzień, w którym Pan oddał za nas życie, a z Jego przebitego boku „natychmiast wyszła krew i woda" (Jn 19, 34).

Wielka obietnica i sens nabożeństwa

Pan Jezus, objawiając się św. Małgorzacie Marii, złączył z dziewięcioma pierwszymi piątkami szczególną łaskę, którą tradycja nazywa wielką obietnicą:

„W nadmiarze miłosierdzia Serca mojego przyrzekam tym wszystkim, którzy będą komunikować w pierwsze piątki przez dziewięć miesięcy z rzędu, łaskę pokuty ostatecznej, że nie umrą w stanie niełaski mojej ani bez sakramentów świętych, a Serce moje stanie się dla nich pewną ucieczką w tej ostatniej godzinie."

Nie jest to przepustka do grzechu ani zaklęcie działające samo z siebie. Obietnica zakłada to, czego całe nabożeństwo jest wyrazem: szczerą miłość i wolę nawrócenia. Kto przez dziewięć miesięcy przystępuje do Pana w stanie łaski i w duchu wynagrodzenia, ten już daje dowód, że Serce Boże ma w nim miejsce — a Bóg dochowuje słowa tym, którzy Mu ufają. Sam Pan wzywa: „Pójdźcie do mnie wszyscy, którzy pracujecie i jesteście obciążeni, a Ja was ochłodzę" (Mt 11, 28).

Skąd pochodzi to nabożeństwo: św. Małgorzata Maria Alacoque

Nabożeństwo do Najświętszego Serca w obecnej formie zrodziło się z objawień, jakich św. Małgorzata Maria Alacoque, wizytka z klasztoru w Paray-le-Monial, doznała w latach 1673–1675. Pan ukazywał jej swoje Serce gorejące miłością, otoczone cierniami i zwieńczone krzyżem, i skarżył się na niewdzięczność ludzi, którzy odpłacają tej miłości oziębłością i zniewagą. To w czasie tych objawień wskazał On piątek po oktawie Bożego Ciała jako dzień osobnego święta Serca oraz polecił praktykę pierwszych piątków.

Choć sama forma nabożeństwa jest siedemnastowieczna, jego korzenie sięgają znacznie głębiej — aż do Ojców Kościoła rozważających ranę boku Chrystusa, z której narodził się Kościół i tryskają sakramenty. „Z żywota jego rzeki wody żywej popłyną" (Jn 7, 38), mówił Pan o tych, którzy doń przyjdą. Czcząc Serce Jezusa, czcimy więc nie pobożny symbol, lecz prawdziwe, ludzkie Serce Wcielonego Boga, znak Jego nieskończonej miłości.

Dwanaście obietnic Serca Jezusowego

Oprócz wielkiej obietnicy związanej z pierwszymi piątkami, tradycja zebrała z objawień dwanaście obietnic, jakie Pan Jezus dał czcicielom swego Serca:

1. Dam im wszystkie łaski potrzebne w ich stanie.
2. Zgoda i pokój będą panowały w ich rodzinach.
3. Będę ich pocieszał we wszystkich ich strapieniach.
4. Będę im pewną ucieczką za życia, a szczególnie przy śmierci.
5. Wyleję obfite błogosławieństwa na wszystkie ich przedsięwzięcia.
6. Grzesznicy znajdą w mym Sercu źródło i niezmierzone morze miłosierdzia.
7. Dusze oziębłe staną się gorliwymi.
8. Dusze gorliwe dojdą szybko do wysokiej doskonałości.
9. Błogosławić będę domy, w których obraz mego Serca będzie umieszczony i czczony.
10. Kapłanom dam moc kruszenia serc najzatwardzialszych.
11. Imiona tych, co rozszerzać będą to nabożeństwo, będą zapisane w mym Sercu i nigdy z niego nie wymazane.
12. Przyrzekam w nadmiarze miłosierdzia Serca mojego łaskę pokuty ostatecznej tym, którzy przez dziewięć pierwszych piątków będą komunikować.

Obietnice te należy czytać tak, jak czytamy całą Ewangelię: jako słowo Boga wiernego, a nie jako handlowy układ. Łaski w nich zapowiedziane są darmowym darem miłości, a odpowiedzią na nie ma być miłość — nie wyrachowanie.

Wynagrodzenie — serce całej praktyki

Tym, co nadaje pierwszym piątkom ich właściwy sens, jest wynagrodzenie. Pan skarżył się św. Małgorzacie Marii: tak bardzo umiłował ludzi, a w zamian otrzymuje oziębłość, świętokradztwa i zapomnienie, zwłaszcza wobec Najświętszego Sakramentu. Przystępując do Komunii w pierwszy piątek, pragniemy tę niewdzięczność wynagrodzić — pocieszyć Serce Boże naszą miłością i wystawić ją niejako na obronę przed obojętnością świata.

Dlatego nabożeństwa tego nie odprawiamy „dla siebie", lecz dla Pana. Paradoksalnie właśnie wtedy najwięcej otrzymujemy: kto zapomina o sobie, by pocieszać Serce Jezusa, ten sam zostaje przez to Serce uzdrowiony i umocniony. „Uczcie się ode mnie, żem jest cichy i pokornego serca, a znajdziecie odpoczynek duszom waszym" (Mt 11, 29).

Z tych samych objawień w Paray-le-Monial wyrosło czuwanie w noc z czwartku na piątek; jego porządek podajemy przy Godzinie świętej.

Często zadawane pytania

Pierwsze piątki miesiąca — jakie są zasady?

Należy przystąpić do Komunii świętej w pierwszy piątek przez dziewięć kolejnych miesięcy, za każdym razem w stanie łaski uświęcającej (jeśli trzeba — po spowiedzi) i w intencji wynagrodzenia Najświętszemu Sercu. Cykl powinien być nieprzerwany.

Co zrobić, gdy opuszczę jeden pierwszy piątek?

Według tradycyjnej praktyki, jeśli przerwiemy ciąg dziewięciu piątków, należy zacząć liczyć od nowa, ponieważ Pan mówił o dziewięciu piątkach następujących po sobie. Nie chodzi o lęk, lecz o wierność i stałość, które Zbawiciel chce w nas ukształtować.

Czy do każdego pierwszego piątku trzeba iść do spowiedzi?

Do Komunii świętej trzeba przystępować w stanie łaski uświęcającej. Jeśli mamy świadomość grzechu ciężkiego, spowiedź jest konieczna; jeśli nie, można komunikować bez ponownej spowiedzi, choć częsta i staranna spowiedź jest godnym przygotowaniem serca.

Czy wielka obietnica oznacza, że mogę być pewny zbawienia?

Nie w sensie samoczynnej gwarancji. Obietnica zakłada szczerą miłość, łaskę i wolę nawrócenia, których nabożeństwo jest wyrazem. Nie jest to zezwolenie na grzech, lecz znak ufności w miłosierdzie Boże tym, którzy naprawdę kochają Serce Jezusa.

Skąd pochodzi nabożeństwo pierwszych piątków?

Z objawień św. Małgorzaty Marii Alacoque w Paray-le-Monial (1673–1675), podczas których Pan Jezus ukazał jej swoje Serce, polecił praktykę pierwszych piątków i związał z nią wielką obietnicę łaski ostatecznej pokuty.

Niech dziewięć pierwszych piątków stanie się dla nas nie pobożnym obowiązkiem, lecz drogą zażyłości z Sercem, które „tak bardzo umiłowało ludzi". Im bliżej tego Serca staniemy, tym mniej będziemy liczyć, a tym więcej kochać.

Zobacz też: najswietsze serce pana jezusa.

Warto sięgnąć też po dusza chrystusowa.

Aplikacja Iter Fidei zawiera modlitwy, litanie i nabożeństwa, po łacinie i po polsku, z audio. Pobierz tutaj.

Źródła. Pismo Święte w przekładzie ks. Jakuba Wujka (Jn 19, 34; Jn 7, 38; Mt 11, 28–29); objawienia św. Małgorzaty Marii Alacoque w Paray-le-Monial (1673–1675); tradycyjne zbiory obietnic Najświętszego Serca i praktyki dziewięciu pierwszych piątków.