Modlitwa za chorych

Gdy ktoś bliski zapada na zdrowiu, czujemy często bezsilność: nie umiemy uleczyć ciała ani odjąć bólu. Pozostaje nam jednak najpotężniejsza z pomocy — możemy się za niego modlić. Dlatego podajemy niżej, od razu, modlitwę za chorych, którą można odmówić przy łóżku cierpiącego albo we własnym domu w jego intencji. Czynimy to w duchu, jaki Kościół zachowywał od wieków: w duchu ufności i poddania woli Bożej, nigdy zaś jako zaklęcie wymuszające na Bogu zdrowie. Prosimy szczerze i wytrwale, a resztę powierzamy Temu, który chorego miłuje bardziej niż my.

Modlitwa za chorych

Oto modlitwa, którą może odmówić ktoś czuwający przy chorym albo modlący się w jego intencji:

Wszechmogący, wieczny Boże, wieczne zbawienie wierzących, wysłuchaj nas, prosząc za sługą Twoim (imię), który zachorzał, i okaż mu miłosierdzie swoje.

Spójrz, Panie, na to cierpienie i, jeśli taka jest wola Twoja, przywróć zdrowie ciału. A jeśli inaczej postanowiłeś w mądrości Twojej, udziel choremu cierpliwości w bólu, pokoju sumienia i wiary, która nie ustaje.

Uzdrów nade wszystko jego duszę, odpuść grzechy i połącz to cierpienie z krzyżem Syna Twojego dla zbawienia. Niech anioł Twój, święty Rafał, lekarz duszy i ciała, stanie przy nim i wstawia się za nim u Ciebie.

Nie nasza, lecz Twoja wola niech się stanie. Przez Chrystusa, Pana naszego. Amen.

Sercem tej modlitwy jest zdanie: „jeśli taka jest wola Twoja". Nie osłabia ono prośby, lecz ją oczyszcza. Prosimy z całą mocą o zdrowie chorego — bo wolno nam prosić — a zarazem oddajemy go Bogu, ufając, że On lepiej wie, co służy jego zbawieniu. Tak modlił się sam Pan w Ogrójcu: „Ojcze mój, jeśli to być może, niech odejdzie ode mnie ten kielich; wszakże nie jako ja chcę, ale jako ty" (Mt 26, 39).

Modlić się za chorego ciałem i duszą

W dawnej pobożności Kościoła modlitwa za chorego nigdy nie dotyczyła wyłącznie ciała. Choroba ciała przypomina o większej chorobie — o grzechu, który rani duszę. Dlatego prosimy zawsze o jedno i drugie: o zdrowie ciała, jeśli Bóg zechce je przywrócić, i o uzdrowienie duszy, którego chory potrzebuje zawsze.

Pan Jezus sam łączył te dwa porządki. Uzdrawiając chorych, odpuszczał grzechy; lecząc ciało, otwierał serca na nawrócenie. Ewangelia ukazuje Go jako tego, który „chodząc, dobrze czynił i uzdrawiał wszystkie" (por. Dz 10, 38). Gdy więc modlimy się za chorego, idziemy śladem samego Zbawiciela, który pochylał się nad każdym cierpieniem.

Stąd płynie ważne ostrzeżenie. Modlitwa za chorych nie jest techniką ani transakcją. Nie ma „skutecznych" formuł działających same z siebie ani liczby powtórzeń, która zmusiłaby niebo. Kto tak myśli, zbliża się niebezpiecznie do przesądu i magii. Modlitwa chrześcijańska jest rozmową dziecka z Ojcem, a nie obrzędem. Jej moc płynie z wiary, pokory i wytrwałości, nie z magicznych słów. Szerzej o samej prośbie o powrót do zdrowia piszemy w modlitwie o uzdrowienie oraz w modlitwie o zdrowie.

Modlitwa za chorych do świętego Rafała Archanioła

Wśród orędowników chorych Kościół od dawna wzywa świętego Rafała Archanioła, którego imię znaczy „Bóg uzdrawia". W Księdze Tobiasza to on prowadzi i leczy: przywraca wzrok staremu Tobiaszowi i czuwa nad jego synem w drodze. Dlatego od wieków proszono go o opiekę nad chorymi i podróżnymi:

Święty Rafale Archaniele, lekarzu posłany od Boga, ty przywróciłeś wzrok Tobiaszowi i byłeś jego towarzyszem w drodze — bądź i przy tym chorym (imię). Wstawiaj się za nim u tronu Bożego, wypraszaj zdrowie ciała, jeśli taka wola Boża, a nade wszystko zdrowie duszy. Amen.

Nie zwracamy się do świętego tak, jakby to on sam udzielał zdrowia. Prosimy go, by wstawiał się za chorym u Boga, podobnie jak prosimy bliską osobę o modlitwę w naszej sprawie. Łaski udziela jedynie Bóg; aniołowie i święci wypraszają je swoim orędownictwem. Strzeżmy się przy tym broszurek obiecujących „pewne" cuda za odmówienie określonej liczby modlitw w wyznaczone dni — takie obietnice nie pochodzą z wiary Kościoła.

Modlitwa za ciężko chorego i sakrament namaszczenia

Gdy choroba staje się poważna, a życie zagrożone, modlitwa za chorego zyskuje szczególną wagę. Tradycja Kościoła zna wówczas wyjątkowy dar — sakrament namaszczenia chorych, dawniej nazywany ostatnim namaszczeniem. Jego źródło wskazuje wprost List świętego Jakuba:

Choruje kto między wami? Niech wezwie kapłanów kościoła i niech się modlą nad nim, namaszczając go olejem w imię Pańskie; a modlitwa wiary wybawi chorego i ulży mu Pan; a jeśliby był w grzechach, będą mu odpuszczone. (Jk 5, 14–15)

Te słowa pokazują, jak Kościół rozumie troskę o chorego. Sakrament niesie łaskę duchową — odpuszczenie grzechów, umocnienie w cierpieniu, pokój wobec śmierci — a niekiedy, jeśli Bóg zechce, także ulgę ciału. Dlatego przy ciężko chorym pierwszą i najważniejszą posługą jest wezwanie kapłana. Nie zwlekajmy z tym aż do ostatnich godzin: namaszczenie jest darem dla chorego żywego, nie tylko umierającego. Towarzyszy mu zwykle spowiedź i Komunia święta jako Wiatyk, czyli pokarm na drogę. O tym darze mówimy szerzej w osobnym artykule o namaszczeniu chorych.

Modlitwa za chorych i umierających

Gdy choroba zmierza ku kresowi, modlitwa za chorego staje się modlitwą za umierającego. Kościół od wieków otacza konającego szczególną troską, wierząc, że ostatnia godzina rozstrzyga o wieczności. Najważniejszą posługą bliskich pozostaje wówczas wezwanie kapłana, by udzielił namaszczenia chorych, spowiedzi i Komunii świętej jako Wiatyku — pokarmu na drogę do wieczności. Przy łóżku umierającego można odmawiać tę dawną modlitwę:

Wyjdź, duszo chrześcijańska, z tego świata w imię Boga Ojca wszechmogącego, który cię stworzył, w imię Jezusa Chrystusa, Syna Boga żywego, który za ciebie cierpiał, i w imię Ducha Świętego, który na ciebie zstąpił. Niech dziś będzie miejsce twoje w pokoju, a mieszkanie twoje w świętym Syjonie. Przez Chrystusa, Pana naszego. Amen.

albo prostą prośbę powtarzaną w sercu:

Jezu, Maryjo, Józefie święty — wam oddaję duszę i ciało moje. Jezu, Maryjo, Józefie święty — bądźcie przy mnie w ostatniej walce. Jezu, Maryjo, Józefie święty — niech z wami w pokoju oddam ducha. Amen.

Modlitwa za umierającego nie jest rezygnacją z nadziei na zdrowie, lecz powierzeniem chorego Bogu na każdą możliwość. Prosimy o szczęśliwą śmierć: pojednanie z Bogiem, wolność od rozpaczy i łaskę wytrwania w wierze aż do końca. To Bóg jest panem życia i godziny śmierci; nasza modlitwa jedynie towarzyszy choremu w jego ostatniej drodze. A gdy chory odejdzie, troska wiernych nie ustaje — wówczas ofiarujemy modlitwę za dusze w czyśćcu cierpiące, prosząc o ich oczyszczenie i wieczny pokój.

Krótka modlitwa za chorego

Niekiedy brakuje sił na długie słowa. Wtedy wystarczy zdanie zaczerpnięte z Ewangelii albo prosta prośba własnymi słowami, powtarzana przy chorym lub w sercu:

Panie Jezu, zmiłuj się nad chorym (imię). Uzdrów go, jeśli taka Twoja wola, a w każdym razie daj mu Twój pokój. Amen.

albo dawne wezwanie, którego Kościół używa nad cierpiącymi:

Pan z tobą. Niech cię błogosławi i strzeże, niech ukaże ci oblicze swoje i zmiłuje się nad tobą (por. Lb 6, 24–26).

Taka krótka modlitwa, odmawiana często i w ufności, jest miła Bogu nie mniej niż modlitwy długie. „Wiele może ustawiczna prośba sprawiedliwego" (Jk 5, 16) — liczy się wytrwałość serca, nie liczba słów. Pomocą bywa też wytrwałe odmawianie różańca albo Psalmu 91, od dawna wzywanego w czasie utrapienia i choroby.

Modlitwa za chorych na raka

Choroba nowotworowa budzi szczególny lęk i bywa drogą długą oraz wyczerpującą. Modlimy się wówczas o zdrowie z całą żarliwością, a zarazem o cierpliwość i pokój dla chorego, który niesie swój krzyż dzień po dniu. Oto modlitwa, którą można odmówić za chorego na raka:

Panie Jezu Chryste, Ty wziąłeś na siebie nasze niemoce i dźwigałeś nasze boleści. Wejrzyj na sługę Twego (imię), którego trawi ciężka choroba. Powstrzymaj jej postęp, ulecz ciało, jeśli taka wola Twoja, a serce jego napełnij ufnością, że nie jest sam w cierpieniu. Daj mu siłę w słabości, pokój w lęku i nadzieję mocniejszą niż ból. Jego cierpienie łączę z Twoim krzyżem, prosząc, by stało się dla niego drogą zbawienia. Amen.

Przy ciężkiej chorobie nie zapominajmy o sakramentach: o spowiedzi, Komunii świętej i namaszczeniu chorych, które niosą duszy umocnienie niezależne od losu ciała. Strzeżmy się natomiast „cudownych" modlitw obiecujących uleczenie raka za odmówienie ustalonej liczby formuł — taka obietnica nie pochodzi z wiary Kościoła, lecz z przesądu.

Nowenna do świętego Peregryna, patrona chorych na raka

Świętego Peregryna Laziosi (zm. 1345), zakonnika serwitę, Kościół czci jako orędownika chorych na raka i inne ciężkie choroby. Tradycja przekazuje, że sam cierpiał na groźną chorobę nogi, a przed wyznaczoną amputacją modlił się długo przed wizerunkiem Ukrzyżowanego i odzyskał zdrowie. Dlatego od wieków proszą go w utrapieniu chorzy na nowotwory. Nowennę odmawia się przez dziewięć kolejnych dni, dodając tę modlitwę do codziennego pacierza:

Święty Peregrynie, którego Bóg uzdrowił z ciężkiej choroby, gdy wszelka ludzka nadzieja zgasła — wstawiaj się za chorym (imię) u tronu Bożego. Wyproś mu zdrowie ciała, jeśli taka wola Boża, a nade wszystko zdrowie duszy, cierpliwość w bólu i wierność aż do końca. Przez Chrystusa, Pana naszego. Amen.

Nowenna nie jest odliczaniem, które zmusza niebo. Dziewięć dni wytrwałej prośby to ćwiczenie ufności na wzór Apostołów trwających na modlitwie przed Zesłaniem Ducha Świętego. To Bóg udziela zdrowia; święty Peregryn jedynie wyprasza je swoim orędownictwem. O samej formie tej modlitwy piszemy szerzej w artykule o nowennie.

Litania za chorych i cierpiących

Litania to dawna forma modlitwy wspólnej: na każde wezwanie odpowiadamy stałym refrenem. Można ją odmawiać przy chorym, w rodzinie lub w sercu. Oto krótka litania za chorych i cierpiących:

Kyrie elejson. Chryste elejson. Kyrie elejson.
Chryste, usłysz nas. Chryste, wysłuchaj nas.
Ojcze z nieba, Boże — zmiłuj się nad chorymi.
Synu, Odkupicielu świata, Boże — zmiłuj się nad chorymi.
Duchu Święty, Boże — zmiłuj się nad chorymi.
Jezu, który uzdrawiałeś wszelką niemoc — wysłuchaj nas.
Jezu, który dotykałeś trędowatych i ślepych — wysłuchaj nas.
Jezu, pociecho cierpiących — wysłuchaj nas.
Jezu, mocy słabych — wysłuchaj nas.
Od lęku i rozpaczy — wybaw chorych, Panie.
Od buntu w cierpieniu — wybaw chorych, Panie.
Od śmierci bez pojednania z Tobą — wybaw chorych, Panie.
Abyś chorym przywrócił zdrowie, jeśli taka wola Twoja — prosimy Cię, wysłuchaj nas.
Abyś cierpiącym dał cierpliwość i pokój — prosimy Cię, wysłuchaj nas.
Abyś konających przyjął do chwały — prosimy Cię, wysłuchaj nas.
Baranku Boży, który gładzisz grzechy świata — przepuść nam, Panie.
Baranku Boży, który gładzisz grzechy świata — wysłuchaj nas, Panie.
Baranku Boży, który gładzisz grzechy świata — zmiłuj się nad nami.
Amen.

Litania i modlitwa do Matki Bożej Uzdrowienie Chorych

Wśród tytułów Najświętszej Maryi Panny dawna pobożność szczególnie ceni „Uzdrowienie chorych" (łac. Salus infirmorum) — wezwanie z Litanii loretańskiej. Nie znaczy ono, że to Maryja udziela zdrowia: jako Matka miłosierdzia wyprasza je u Syna i pociesza cierpiących. Oto modlitwa do Matki Bożej Uzdrowienie Chorych:

Maryjo, Uzdrowienie chorych, Matko miłosierdzia, oto u Twoich stóp składamy chorego (imię). Tyś stała pod krzyżem Syna i znasz każdy ból. Wejrzyj na to cierpienie, weź je w swoje ręce i zanieś Jezusowi. Wyproś zdrowie ciała, jeśli taka wola Boża, a nade wszystko uzdrowienie duszy i wytrwanie w wierze. Pod Twoją obronę uciekamy się, Święta Boża Rodzicielko. Amen.

Wezwania litanijne do Maryi można dołączyć do różańca, powtarzając refren: „Matko Boża, Uzdrowienie chorych — módl się za nimi". O tej modlitwie maryjnej mówimy szerzej przy litanii loretańskiej.

Nowenna do Matki Bożej z Lourdes w intencji chorych

W Lourdes, gdzie Najświętsza Maryja Panna objawiła się w 1858 roku, od dawna gromadzą się chorzy, a Kościół uznał tam liczne uzdrowienia poddane ścisłemu badaniu. Dlatego wielu wiernych odmawia w intencji chorych nowennę do Matki Bożej z Lourdes — dziewięć dni modlitwy z taką prośbą:

Niepokalana Dziewico z Lourdes, Uzdrowienie chorych, Tyś objawiła się ubogiej Bernadecie i wskazałaś źródło uzdrowienia. Wejrzyj na chorego (imię) i wstawiaj się za nim u Syna. Wyproś mu, jeśli taka wola Boża, powrót do zdrowia, a w każdym razie łaskę cierpliwości, pokoju i ufności. Przez Chrystusa, Pana naszego. Amen.

Pielgrzymka czy woda z Lourdes nie są amuletem: są znakiem wiary, która prosi Boga przez ręce Maryi. Łaski udziela Bóg, nie woda ani miejsce.

Modlitwa za chorych na depresję i cierpiących psychicznie

Cierpienie duszy — depresja, lęk, choroba psychiczna — jest równie prawdziwe jak ból ciała i równie godne modlitwy. Kościół nigdy nie traktował go jako winy ani opętania w sobie samym; to choroba, którą leczy się także środkami ludzkimi: opieką lekarza i bliskich. Modlitwa nie zastępuje leczenia, lecz mu towarzyszy. Oto modlitwa za chorego na depresję:

Panie Jezu, Ty w Ogrójcu zaznałeś smutku aż do śmierci i lęku tak wielkiego, że krwawy pot spływał z Twego oblicza. Ty rozumiesz mrok, w którym tonie (imię). Bądź przy nim w jego ciemności, podtrzymaj go, gdy braknie mu sił i nadziei. Ześlij mu pokój serca, przywróć radość życia i prowadź ludzi, którzy mogą mu pomóc. Nie pozwól, by się załamał, lecz daj mu poznać, że jest miłowany. Amen.

Patron chorych psychicznie — święty Walenty

Wśród patronów chorych psychicznie tradycja wymienia świętego Walentego, kapłana i męczennika z III wieku, wzywanego od dawna w chorobach nerwowych, padaczce i utrapieniach umysłu. Prosimy o jego wstawiennictwo:

Święty Walenty, orędowniku cierpiących na duszy, wstawiaj się za chorym (imię). Wyproś mu spokój umysłu, ulgę w lęku i smutku oraz łaskę powrotu do równowagi. Niech przez Twoje modlitwy odnajdzie pokój, którego sam sobie dać nie może. Przez Chrystusa, Pana naszego. Amen.

Pamiętajmy: wzywanie patrona nie zwalnia z troski o leczenie. Modlitwa i pomoc lekarska idą razem — jedno i drugie jest darem Bożej Opatrzności.

Modlitwa do świętej Rity za chorych

Świętą Ritę z Cascii (zm. 1457) lud chrześcijański nazywa „patronką spraw beznadziejnych". Sama doświadczyła ciężkiej choroby i bolesnej rany, którą znosiła z cierpliwością. Dlatego proszą ją chorzy, gdy nadzieja ludzka słabnie:

Święta Rito, patronko spraw trudnych i beznadziejnych, tyś znosiła chorobę i ból w zjednoczeniu z Ukrzyżowanym. Wstawiaj się za chorym (imię), wyproś mu zdrowie, jeśli taka wola Boża, a nade wszystko siłę, by jak ty łączył cierpienie z męką Chrystusa. Amen.

Różaniec za chorych i cierpiących

Różaniec jest jedną z najdawniejszych modlitw, jakie wierni ofiarują w intencji chorych. Można odmówić jedną cząstkę (pięć dziesiątków) lub cały różaniec, ofiarując go za konkretnego chorego. Przed rozpoczęciem dobrze jest wymówić intencję:

Ten różaniec ofiaruję za chorego (imię), prosząc przez wstawiennictwo Najświętszej Maryi Panny o zdrowie ciała, jeśli taka wola Boża, i o uzdrowienie duszy.

Rozważając tajemnice — zwłaszcza bolesne, w których Pan cierpi za nas — łączymy cierpienie chorego z męką Chrystusa. Refren „módl się za nami" powtarzamy nie po to, by liczbą zmusić niebo, lecz by wytrwale trwać przy Maryi, która zanosi nasze prośby do Syna. Pomocą bywa też Psalm 91, od dawna wzywany w czasie choroby i utrapienia.

Prośbę o rzecz przekraczającą ludzkie środki omawiamy osobno przy modlitwie o cud.

Często zadawane pytania

Jak modlić się za ciężko chorego, na przykład chorego na raka?

Módlmy się szczerze o zdrowie, prosząc Boga z całą ufnością, a zarazem dodając „jeśli taka Twoja wola". Przy ciężkiej chorobie szczególnie ważne jest wezwanie kapłana i przyjęcie sakramentu namaszczenia chorych wraz ze spowiedzią i Komunią. Pomagajmy choremu łączyć cierpienie z krzyżem Chrystusa, ofiarując je za jego zbawienie i za bliskich.

Czy modlitwa za chorych zawsze sprawia, że chory wyzdrowieje?

Nie. Bóg wysłuchuje każdej modlitwy, lecz odpowiada według swojej mądrości, nie według naszych żądań. Czasem przywraca zdrowie, czasem daje choremu siłę do niesienia choroby aż do końca. W obu wypadkach modlitwa nie jest daremna: zbliża duszę do Boga i przygotowuje ją na wieczność.

Do którego świętego modlić się za chorych?

Najczęściej wzywa się świętego Rafała Archanioła, którego imię znaczy „Bóg uzdrawia", a także świętego Rocha, od wieków proszonego w czasie zarazy, i Matkę Bożą uzdrowienie chorych. Pamiętajmy, że to Bóg udziela zdrowia, a święci jedynie wstawiają się za chorym u Niego.

Czy mogę modlić się za chorego, który jest daleko?

Tak. Modlitwa nie zna odległości. Możemy modlić się za chorego nieobecnego tak samo skutecznie, jak przy jego łóżku, wymieniając jego imię i powierzając go Bogu. Warto wówczas ofiarować w jego intencji także drobne wyrzeczenie, post lub Mszę świętą.

Czy taka modlitwa to nie magia ani zabobon?

Nie, jeśli zachowujemy właściwego ducha. Modlitwa za chorych jest pokorną prośbą do Boga, zawsze zakończoną poddaniem się Jego woli. Zabobonem byłoby traktowanie modlitwy jako zaklęcia, które samo z siebie zmusza niebo. Prawdziwa modlitwa ufa Bogu, a nie liczbie słów.

Co to jest namaszczenie chorych?

To sakrament, w którym kapłan namaszcza chorego poświęconym olejem i modli się nad nim, jak poleca List świętego Jakuba (Jk 5, 14–15). Dawniej nazywano go ostatnim namaszczeniem. Niesie choremu łaskę duchową: odpuszczenie grzechów, umocnienie w cierpieniu i pokój wobec śmierci.

Co daje namaszczenie chorych?

Sakrament daje przede wszystkim łaskę duchową — odpuszczenie grzechów (także gdy chory nie może się już wyspowiadać), umocnienie duszy w cierpieniu i przygotowanie na spotkanie z Bogiem. Niekiedy, jeśli Bóg zechce, przynosi również ulgę lub powrót do zdrowia ciała. Nie jest jednak gwarancją uzdrowienia: jego głównym owocem jest dobro duszy.

Kiedy przyjmuje się namaszczenie chorych?

Wtedy, gdy zdrowiu poważnie zagraża choroba, podeszły wiek lub bliska operacja. Nie należy zwlekać aż do ostatnich chwil: sakrament jest darem dla chorego żywego, a przyjęty przytomnie przynosi więcej pociechy. Można go też przyjąć ponownie, jeśli choroba się pogłębia lub powraca. Przy ciężkiej chorobie pierwszą posługą bliskich jest wezwanie kapłana.

Jak modlić się za chorego psychicznie lub na depresję?

Módlmy się o pokój serca, ulgę w lęku i powrót równowagi, polecając chorego Bogu i prosząc o wstawiennictwo świętego Walentego, patrona cierpiących na duszy. Modlitwa nie zastępuje leczenia: choroba psychiczna wymaga także opieki lekarza i bliskich. Jedno i drugie — modlitwa i pomoc ludzka — jest darem Bożej Opatrzności.

Jaką nowennę odmawiać za chorych na raka?

Tradycja poleca nowennę do świętego Peregryna Laziosi, patrona chorych na nowotwory, oraz nowennę do Matki Bożej z Lourdes w intencji chorych. Nowenna to dziewięć dni wytrwałej modlitwy — ćwiczenie ufności, nie odliczanie zmuszające niebo. Zdrowia udziela Bóg, a święci jedynie wypraszają je swoim orędownictwem.

Jak modlić się za chorego i umierającego?

Przy umierającym pierwszą posługą jest wezwanie kapłana, by udzielił namaszczenia chorych, spowiedzi i Komunii świętej jako Wiatyku. Następnie można odmawiać dawne modlitwy za konających, polecając duszę Bogu, oraz prostą prośbę „Jezu, Maryjo, Józefie święty — bądźcie przy mnie w ostatniej walce". Prosimy o szczęśliwą śmierć: pojednanie z Bogiem, pokój i wytrwanie w wierze aż do końca.

Choroba bliskiej osoby pozostaje tajemnicą, której do końca nie pojmiemy. Lecz wiara uczy nas, że chory nie jest w niej sam i że żadne cierpienie powierzone Bogu nie jest stracone. Módlmy się więc za chorych ufnie i wytrwale, powtarzając za Panem słowa, które streszczają całą chrześcijańską modlitwę: „niech się dzieje wola twoja" (Mt 26, 42).

Aplikacja Iter Fidei zawiera modlitwy, psalmy i pieśni, po łacinie i po polsku, z audio. Pobierz tutaj.

Źródła. Pismo Święte w przekładzie ks. Jakuba Wujka (List św. Jakuba 5, 13–16; Ewangelia wg św. Mateusza 26, 39–42; Dzieje Apostolskie 10, 38; Księga Liczb 6, 24–26; Księga Tobiasza). Nauka o sakramencie namaszczenia chorych według tradycyjnej praktyki Kościoła.