Księga Liczb

Księga Liczb zaczyna się u stóp Synaju, gdy Pan mówi do Mojżesza „pierwszego dnia miesiąca drugiego, roku drugiego po wyjściu ich z Egiptu” (Lb 1,1), a kończy prawie trzydzieści dziewięć lat później „na polach Moabu nad Jordanem naprzeciw Jerycha” (Lb 36,13). Między tymi dwoma wersetami rozgrywa się historia pokolenia, które widziało cuda Boże i odmówiło Mu zaufania, i historia synów, którzy odziedziczyli obietnicę w jego miejsce. To nie rejestr liczb, jak mogłaby sugerować nazwa, lecz opowieść o drodze, z jej szemraniem, karami i wiernością Boga, która nie ustaje. Św. Paweł mówi to w jednym zdaniu: „to wszystko przydarzyło się im w figurze, a napisano to dla upomnienia nas” (1 Kor 10,11). Polski skrót księgi to Lb.

Dlaczego Księga Liczb tak się nazywa?

Nazwa pochodzi od dwóch spisów ludu. Na początku Bóg nakazuje Mojżeszowi: „Zbierzcie poczet wszystkiego zgromadzenia synów Izraelowych według rodów i domów ich” (Lb 1,2), czyli mężczyzn od dwudziestu lat wzwyż, zdolnych do boju. Naliczono ich „sześćkroć sto tysięcy i trzy tysiące mężów, pięćset i pięćdziesiąt” (Lb 1,46). Na równinach Moabu drugi spis daje „sześćset tysięcy tysiąc siedemset trzydzieści” (Lb 26,51), a z tych, których policzono za pierwszym razem, „nikt z nich nie został, jeno Kaleb, syn Jefona, i Jozue, syn Nuna” (Lb 26,65).

Grecka Septuaginta nazwała więc księgę Arithmoi, „Liczby”, co Wulgata św. Hieronima oddaje jako Liber Numeri; stąd polska nazwa, a w Bibliach protestanckich także Czwarta Księga Mojżeszowa. Biblia hebrajska nazywa ją słowem z pierwszego wersetu, Bemidbar, „na pustyni”: i rzeczywiście jest to księga pustyni.

Kto napisał Księgę Liczb?

Kościół przyjął Księgę Liczb jako dzieło Mojżesza, który napisał ją razem z Księgą Rodzaju, Wyjścia, Kapłańską i Powtórzonego Prawa, pięcioma księgami Pięcioksięgu. Sobór Trydencki na IV sesji (1546) wymienia je razem jako księgi Mojżeszowe.

Księga daje świadectwo sama o sobie. O postojach Izraela czytamy: „spisał je Mojżesz według miejsc obozów, które na rozkazanie Pańskie odmieniali” (Lb 33,2); to jedno z miejsc Pięcioksięgu wprost przypisanych jego ręce. Listy imion i liczb zakładają bardzo dawny przekaz pisany. A sam Pan Jezus opiera się na tej księdze: „A jak Mojżesz podwyższył węża na pustyni, tak trzeba, aby podwyższony był Syn Człowieczy” (J 3,14).

Papieska Komisja Biblijna w odpowiedzi z 27 czerwca 1906 roku, za św. Piusa X, nauczała, że argumenty krytyków nie pozwalają zaprzeczyć, iż Mojżesz jest autorem Pięcioksięgu. Dopuszczała, że korzystał z wcześniejszych źródeł, powierzał redakcję pisarzom wiernie oddającym jego myśl, a późniejsze poprawki nie naruszają zasadniczego mojżeszowego pochodzenia. Wielu współczesnych biblistów sądzi natomiast, że Księgę Liczb zestawiono z kilku późnych źródeł, w dużej części po niewoli babilońskiej; wspominamy o tym, bo pytanie wraca, ale nauka przekazywana przez Kościół jest ta, którą przypomnieliśmy.

Kiedy powstała Księga Liczb?

Według tradycji Mojżesz spisał Księgę Liczb podczas czterdziestu lat na pustyni i ukończył ją na równinach Moabu, krótko przed śmiercią; Księga Powtórzonego Prawa zaczyna się zaraz potem, „Czterdziestego roku, jedenastego miesiąca, pierwszego dnia miesiąca” (Pwt 1,3). Pismo umieszcza wyjście z Egiptu czterysta osiemdziesiąt lat przed budową świątyni Salomona (1 Krl 6,1, u ks. Wujka III Księga Królewska); wyprowadzany stąd rachunek daje zwykle XV wiek przed Chrystusem, inni wolą XIII, a Kościół nie ustalił chronologii. Księga została napisana przede wszystkim dla synów pokolenia zmarłego na pustyni, w przededniu przejścia przez Jordan.

O czym jest Księga Liczb? Streszczenie

Księga Liczb opowiada o podróży od Synaju do Jordanu. Obejmuje prawie trzydzieści dziewięć lat, ale opowiada głównie o ich początku i końcu: pośrodku jest długie milczenie nad pokoleniem skazanym na śmierć na pustyni.

Przygotowania do wymarszu (rozdziały 1-10)

W rozdziałach 1-4 pokolenia zostają policzone i rozkładają się obozem wokół przybytku, po trzy z każdej strony, a pokolenie Lewiego zostaje oddzielone do służby: „Jam wziął Lewitów od synów Izraelowych w miejsce wszelkiego pierworodnego” (Lb 3,12). Rozdział 5 porządkuje niektóre prawa czystości, a rozdział 6 daje prawo nazireatu i błogosławieństwo kapłańskie. Rozdział 7, najdłuższy w księdze, wylicza dary dwunastu książąt. W rozdziałach 8 i 9 przychodzą poświęcenie Lewitów, druga Pascha i obłok nad przybytkiem: „A od wieczora aż do rana był nad przybytkiem jakby blask ognia” (Lb 9,15). W rozdziale 10 brzmią srebrne trąby, obłok się podnosi i Izrael rusza w drogę. Ilekroć podnoszono skrzynię, Mojżesz mówił: „Powstań, Panie, a niech się rozproszą nieprzyjaciele twoi, i niech uciekają ci, którzy cię nienawidzą, od oblicza twego!” (Lb 10,35).

Bunty na pustyni (rozdziały 11-14)

Szemranie zaczyna się od razu. W rozdziale 11 lud wspomina ryby Egiptu: „przychodzą na pamięć ogórki i melony, i pory, i cebule, i czosnki. Dusza nasza schnie, na nic innego nie patrzą oczy nasze, jeno na mannę” (Lb 11,5-6). Bóg zsyła przepiórki, a ducha Mojżesza udziela siedemdziesięciu starszym; Jozuemu, zazdrosnemu o swego mistrza, Mojżesz odpowiada: „Kto by dał, aby wszystek lud prorokował i żeby im dał Pan ducha swego!” (Lb 11,29). W rozdziale 12 Maria i Aaron mówią przeciw Mojżeszowi, który „był mężem bardzo cichym nad wszystkich ludzi, którzy mieszkali na ziemi” (Lb 12,3), i Maria zostaje dotknięta trądem.

Potem, w rozdziałach 13 i 14, dwunastu mężów idzie przepatrzyć ziemię Kanaan. Przynoszą gałąź winną z gronem, którą „nieśli […] na drągu dwaj mężowie” (Lb 13,24), ale dziesięciu z nich oczernia kraj: „Ziemia, którąśmy przejrzeli, pożera mieszkańców swych” (Lb 13,33). Tylko Kaleb i Jozue dodają ludowi odwagi: „Pan z nami jest, nie bójcie się!” (Lb 14,9). Gdy zgromadzenie chce ich ukamienować, Bóg wydaje wyrok: „Synowie wasi będą tułaczami na pustyni lat czterdzieści” (Lb 14,33), „rok za dzień poczytany będzie” (Lb 14,34).

Lata skazanego pokolenia (rozdziały 15-19)

Rozdział 15 dodaje prawa o ofiarach i o frędzlach na płaszczach, „aby gdy na nie spojrzą, przypominali sobie wszystkie przykazania Pańskie” (Lb 15,39). W rozdziale 16 Kore, Datan i Abiron buntują się przeciw kapłaństwu Aarona; ziemia się rozstępuje, a oni „zstąpili żywcem do otchłani” (Lb 16,33), podczas gdy Aaron z kadzielnicą, „stojąc między martwymi i żywymi prosił za ludem, i ustała plaga” (Lb 16,48). W rozdziale 17 spośród dwunastu lasek pokoleń tylko laska Aarona zakwita w jedną noc i rodzi migdały; zostaje przechowana w przybytku. Rozdziały 18 i 19 ustalają dział kapłanów i Lewitów oraz obrzęd czerwonej jałowicy, której popiół „służył do wody pokrapiania” (Lb 19,9) dla oczyszczenia tych, którzy dotknęli zmarłego.

Od Kadesz do równin Moabu (rozdziały 20-25)

Czterdziestego roku, w rozdziale 20, w Kadesz umiera Maria. Bóg każe Mojżeszowi przemówić do skały, ale Mojżesz „uderzył dwakroć laską w skałę” (Lb 20,11) i słyszy, że nie wprowadzi ludu do ziemi obiecanej; Aaron umiera na górze Hor. W rozdziale 21 węże ogniste karzą nowe szemranie, a Mojżesz wywyższa węża miedzianego; Izrael pokonuje Sehona i Oga. Rozdziały 22-24 opowiadają o Balaamie, wezwanym przez Balaka, króla Moabu, aby przeklął Izraela: oślica przemawia do niego w drodze, a on może tylko błogosławić. W rozdziale 25 Izrael daje się wciągnąć w kult Baal-Fegora, jak się później okaże, „za poduszczeniem Balaamowym” (Lb 31,16), a gorliwość Pinchasa (u ks. Wujka Fineesa) zyskuje jego potomstwu „przymierze kapłaństwa wieczne” (Lb 25,13).

Nowe pokolenie u progu obietnicy (rozdziały 26-36)

Po drugim spisie z rozdziału 26 córki Salfaada otrzymują dziedzictwo ojca (rozdział 27), a Mojżesz kładzie ręce na Jozuego jako swego następcę, „aby lud Pański nie był jak owce bez pasterza” (Lb 27,17). Rozdziały 28-30 ustalają ofiary codzienne i świąteczne oraz prawo ślubów; rozdziały 31 i 32 opowiadają o wojnie z Madianitami, w której ginie Balaam, i o osiedleniu Rubena, Gada i połowy pokolenia Manassesa na wschód od Jordanu. Rozdział 33 wylicza postoje od Egiptu, a rozdziały 34-36 wyznaczają granice ziemi, miasta Lewitów i sześć miast schronienia dla tych, „którzy niechcąco krew rozlali”. Historia ciągnie się dalej w Księdze Powtórzonego Prawa i spełnia w Księdze Jozuego, gdy nowe pokolenie przechodzi Jordan.

Plan wydarzeń Księgi Liczb

1. Pierwszy spis ludu i porządek obozu wokół przybytku (rozdz. 1-4).
2. Prawa czystości, nazireat i błogosławieństwo kapłańskie (5-6).
3. Dary książąt, poświęcenie Lewitów, druga Pascha (7-9).
4. Wymarsz spod Synaju (10).
5. Szemranie o pokarm, przepiórki, siedemdziesięciu starszych (11).
6. Bunt Marii i Aarona (12).
7. Zwiadowcy w Kanaanie i bunt ludu; wyrok czterdziestu lat (13-14).
8. Bunt Korego, Datana i Abirona (16).
9. Zakwitła laska Aarona (17).
10. Śmierć Marii, woda ze skały w Kadesz, śmierć Aarona (20).
11. Wąż miedziany; zwycięstwa nad Sehonem i Ogiem (21).
12. Balaam i jego błogosławieństwa (22-24).
13. Grzech z Baal-Fegorem i gorliwość Pinchasa (25).
14. Drugi spis ludu; Jozue następcą Mojżesza (26-27).
15. Wojna z Madianitami i podział ziemi za Jordanem (31-32).
16. Postoje od Egiptu, granice ziemi, miasta schronienia (33-36).

Interpretacja: tematy i lektura katolicka

Bóg pozostaje wierny

Czego uczy Księga Liczb? Przede wszystkim tego, że Bóg pozostaje wierny, nawet gdy Jego lud jest niewierny. „Nie jest Bóg jak człowiek, aby kłamał, ani jak syn człowieczy, żeby się odmieniał” (Lb 23,19): obietnica dana Abrahamowi zostaje dotrzymana, ale przechodzi od niewierzących na ich synów. List do Hebrajczyków pyta: na kogo Bóg „«gniewał się przez czterdzieści lat?» Czy nie na tych, co zgrzeszyli, których trupy legły na puszczy?” (Hbr 3,17). Kościół powtarza to ostrzeżenie niemal każdego dnia na początku Jutrzni, w psalmie 94 Wulgaty (95 w Biblii Tysiąclecia), Venite: „Dziś, jeśli głos jego usłyszycie, nie zatwardzajcie serc waszych” i „Czterdzieści lat gniewałem się na ten naród” (Ps 94,8.10).

Kapłaństwo, którego chce Bóg

Księga uczy też, że Bóg rządzi swoim ludem przez kapłaństwo, które sam ustanowił: zakwitła laska Aarona jest odpowiedzią na bunt Korego. „A nikt nie bierze sobie tej godności tylko ten, który jest wezwany przez Boga, jak Aaron” (Hbr 5,4); św. Juda stawia tych, którzy powstają przeciw prawowitej władzy, wśród tych, co „buntem Korego poginęli” (Jud 1,11). Lewici nie mają działu w ziemi, bo Bóg mówi do Aarona: „jam część i dziedzictwo twoje wpośród synów Izraelowych” (Lb 18,20); tradycja widziała w tym wzór duchownego, który obrał Pana za swoje dziedzictwo. O kapłaństwie Nowego Przymierza piszemy w artykule kapłaństwo.

Figury Chrystusa i sakramentów

Św. Paweł czyta drogę przez pustynię jako cień życia chrześcijańskiego: Izraelici „wszyscy jedli ten sam pokarm duchowy, i wszyscy pili ten sam napój duchowy (a pili ze skały duchowej, która szła za nimi, a skałą był Chrystus)” (1 Kor 10,3-4). Manna, wzgardzona przez lud słowami „dusza nasza już się brzydzi tym lichym pokarmem” (Lb 21,5), zapowiada prawdziwy chleb z nieba. Popiół jałowicy zapowiada krew Chrystusa: jeśli „popiół jałowicy, skrapiając splugawionych, poświęca i oczyszcza ich ciała, jakże daleko więcej krew Chrystusa […] oczyści sumienie nasze z uczynków martwych” (Hbr 9,13-14).

Wąż miedziany jest największą z tych figur, bo Pan Jezus odniósł go do siebie. „Uczyń węża miedzianego i postaw go na znak: kto ukąszony wejrzy nań, żyw będzie” (Lb 21,8). Obraz tego, co zadawało śmierć, podniesiony na drzewie, uzdrawiał tych, którzy na niego patrzyli; tak Chrystus wywyższony na krzyżu uzdrawia tych, którzy patrzą na Niego z wiarą, „aby wszelki, który weń wierzy, nie zginął, ale miał życie wieczne” (J 3,15). Dlatego Kościół czyta Lb 21 w Jutrzni święta Podwyższenia Krzyża Świętego, 14 września.

Jozue, któremu Mojżesz „Ozeasza, syna Nuna, nazwał Jozuem” (Lb 13,17), nosi to samo imię co Jezus; i to on, a nie prawodawca Mojżesz, wprowadza lud do ziemi: Prawo prowadzi do progu, wprowadza tylko Jezus. Orygenes w Homiliach o Księdze Liczb i św. Hieronim w liście do Fabioli o postojach Izraela czytają obozy na pustyni jako pielgrzymkę duszy do nieba.

Laska Aarona i Najświętsza Maryja Panna

Laska, która kwitnie bez korzenia i bez wody, „gdy napęczniało pąkowie, wyszły kwiatki, a te po rozwinięciu się liści obróciły się w migdały” (Lb 17,8), była w tradycji chrześcijańskiej czytana jako figura Dziewicy, która poczęła i porodziła Syna, nie tracąc dziewictwa. Widziano w niej też suche drewno, które się zieleni, obraz Męki i Zmartwychwstania.

Najważniejsze wersety Księgi Liczb

Lb 6,24-26: „Niechaj ci Pan błogosławi i niechaj cię strzeże”

To najczęściej szukany fragment księgi: błogosławieństwo, które Bóg sam podaje Mojżeszowi, aby Aaron i jego synowie błogosławili nim Izraela (Lb 6,22-27). U ks. Wujka brzmi: „Niechaj ci Pan błogosławi i niechaj cię strzeże. Niechaj pokaże Pan oblicze swoje tobie i niech się zmiłuje nad tobą. Niech obróci Pan twarz swoją ku tobie i niech ci da pokój” (Lb 6,24-26). Bóg dodaje: „I będą wzywać imienia mego nad synami Izraelowymi, a ja im błogosławić będę” (Lb 6,27). Po łacinie zaczyna się od słów Benedicat tibi Dominus, et custodiat te. Św. Franciszek z Asyżu napisał je własną ręką dla brata Leona na karteczce przechowywanej dziś w Asyżu, dopisując: Dominus benedicat, frater Leo, te. W nowszych przekładach brzmi ono Niech cię Pan błogosławi i strzeże.

Lb 24,17: gwiazda z Jakuba

„Ujrzę go, ale nie teraz; zobaczę go, ale nie z bliska. Wznijdzie gwiazda z Jakuba i powstanie laska z Izraela” (Lb 24,17). To ostatnia wyrocznia Balaama, którą Ojcowie czytali jako proroctwo o Mesjaszu; tak Księga Liczb zapowiada Jezusa. Orygenes w dziele Przeciw Celsusowi (I, 59-60) sądzi, że Mędrcy znali to proroctwo i dlatego rozpoznali gwiazdę, o której mówi św. Mateusz: „ujrzeliśmy jego gwiazdę na wschodzie i przybyliśmy pokłonić się jemu” (Mt 2,2). Antyfona Laudesów i Nieszporów 1 stycznia w Brewiarzu rzymskim śpiewa: Germinavit radix Jesse, orta est stella ex Jacob, czyli: zakwitł korzeń Jessego, wzeszła gwiazda z Jakuba. Zob. też Objawienie Pańskie.

Lb 21,4-9: wąż miedziany

„Uczynił tedy Mojżesz węża miedzianego i postawił go na znak; gdy ukąszeni na niego patrzyli, byli uzdrowieni” (Lb 21,9). Wieki później król Ezechiasz go skruszył, bo lud palił mu kadzidło: „połamał węża miedzianego, którego był uczynił Mojżesz, bo aż do owego czasu synowie Izraelowi palili mu kadzidło” (2 Krl 18,4, u ks. Wujka IV Księga Królewska). Obraz uzdrawiał z rozkazu Boga, nie własną mocą; gdy stał się bożkiem, został zniszczony.

Lb 22-24: Balaam i oślica

„I otworzył Pan usta oślicy, i przemówiła: «Cóżem ci uczyniła? Czemuż mię bijesz oto już trzeci raz?»” (Lb 22,28). Św. Piotr przypomina, że Balaam „został skarcony za szaleństwo swoje, gdy nieme bydlę podjarzemne przemówiło głosem ludzkim” (2 P 2,16). Balaam wypowiada też modlitwę, która weszła w przysłowie: „Niech umrze dusza moja śmiercią sprawiedliwych, a niech się stanie koniec mój końcowi tych podobny!” (Lb 23,10).

Inne szukane wersety

• Lb 20,8-13: woda ze skały, „Woda Sprzeciwu”.
• Lb 12,3: Mojżesz, najcichszy z ludzi.
• Lb 14,33-34: czterdzieści lat, rok za każdy dzień zwiadu.
• Lb 24,5: „Jak piękne przybytki twoje, Jakubie, i namioty twoje, Izraelu!”.
• Lb 32,23: „wiedzcie, iż grzech wasz dosięgnie was!”.

Księga Liczb w kanonie i w liturgii

Księga Liczb jest czwartą księgą Biblii i Pięcioksięgu, między Księgą Kapłańską a Księgą Powtórzonego Prawa, we wszystkich Bibliach; jej miejsce nigdy nie było podważane. Biblie różnią się tylko podziałem niektórych wersetów, co warto wiedzieć, szukając fragmentu. Ks. Wujek idzie za Wulgatą, w której rozdział 16 ma pięćdziesiąt wersetów: koniec buntu Korego, z Aaronem między martwymi i żywymi, jest tu w Lb 16,48, a zakwitła laska w Lb 17,8, podczas gdy Biblia Tysiąclecia, tłumaczona z hebrajskiego, ma te miejsca w 17,13 i 17,23. Również rozdział 13 jest przesunięty o jeden werset (zmiana imienia Jozuego to tu 13,17, w BT 13,16).

W mszale z 1962 roku lekcją piątku po 3. niedzieli Wielkiego Postu jest Lb 20 (wersety 1, 3 i 6-13), woda wypływająca ze skały, a Ewangelią tego dnia jest rozmowa z Samarytanką, której Chrystus obiecuje wodę żywą (J 4,5-42). W Brewiarzu rzymskim czytania pierwszego nokturnu Jutrzni w święto Podwyższenia Krzyża Świętego (14 września) to Lb 21,1-9, wąż miedziany. Czterdzieści dni Wielkiego Postu odpowiada czterdziestu latom Izraela na pustyni; Oficjum dnia odmówisz w Brewiarzu.

Jak czytać Księgę Liczb?

Czytaj ją jak podróż, nie jak rejestr. Najpierw przejdź za opowiadaniem, w rozdziałach 10-14 i 20-27, potem wróć do list i praw, które też mają swoją naukę: Bóg liczy swój lud po imieniu, jednego po drugim, i porządkuje go wokół swego mieszkania. Miej obok rozdział 10 Pierwszego Listu do Koryntian, komentarz św. Pawła do tej księgi, i rozdział 3 Listu do Hebrajczyków. Wielki Post jest szczególnie dobrym czasem na jej lekturę. Pozostałe księgi znajdziesz w Biblii Iter Fidei.

Często zadawane pytania

O czym jest Księga Liczb?

Opowiada o czterdziestu latach Izraela na pustyni, od wymarszu spod Synaju do przybycia na równiny Moabu, naprzeciw Jerycha. Zawiera dwa spisy ludu, bunt, który skazał całe pokolenie na tułaczkę, węża miedzianego, proroctwa Balaama i wiele praw. Kończy się nowym pokoleniem gotowym wejść do ziemi obiecanej pod wodzą Jozuego.

Kto napisał Księgę Liczb?

Kościół zawsze przyjmował Księgę Liczb jako dzieło Mojżesza, autora pięciu ksiąg Pięcioksięgu. Księga mówi, że Mojżesz spisał postoje wędrówki (Lb 33,2), a Sobór Trydencki zalicza ją do ksiąg Mojżeszowych. Komisja Biblijna (1906) podtrzymała mojżeszowe pochodzenie, dopuszczając korzystanie ze źródeł i pomoc pisarzy.

Dlaczego Księga Liczb tak się nazywa?

Od dwóch spisów ludu, w rozdziałach 1 i 26, podających liczbę mężczyzn zdolnych do boju w każdym pokoleniu. Nazwa pochodzi od greckiego Arithmoi przez łacińskie Numeri. Żydzi nazywają ją Bemidbar, „na pustyni”. Polski skrót to Lb.

Ile rozdziałów ma Księga Liczb?

Trzydzieści sześć, obejmujących prawie trzydzieści dziewięć lat dziejów Izraela; najdłuższy jest rozdział 7, o darach dwunastu książąt. Niektóre numery wersetów różnią się między Wulgatą, za którą idzie ks. Wujek, a Bibliami tłumaczonymi z hebrajskiego, jak Biblia Tysiąclecia.

Gdzie jest błogosławieństwo Niech cię Pan błogosławi i strzeże?

W Księdze Liczb, w rozdziale 6, wersety 24-26. To błogosławieństwo, które Bóg powierza Aaronowi i kapłanom; u ks. Wujka zaczyna się słowami „Niechaj ci Pan błogosławi i niechaj cię strzeże”. Św. Franciszek z Asyżu napisał je dla brata Leona.

Dlaczego Mojżesz nie wszedł do Ziemi Obiecanej?

Przy Wodzie Sprzeciwu Bóg kazał Mojżeszowi przemówić do skały, ale Mojżesz uderzył w nią dwa razy laską. Pan rzekł wtedy do Mojżesza i Aarona: „Iżeście mi nie wierzyli, aby mię uświęcić przed synami Izraelowymi, nie wwiedziecie tych ludów do ziemi, którą im dam!” (Lb 20,12). Mojżesz zobaczył kraj z daleka przed śmiercią, a lud wprowadził do niego Jozue.

Kim był Balaam?

Balaam, syn Beora, był wieszczkiem, którego Balak, król Moabu, wezwał, aby przeklął Izraela. Bóg zatrzymał go w drodze przez oślicę i włożył mu w usta błogosławieństwa, wśród nich proroctwo o gwieździe z Jakuba. Potem jednak doradził to, co wciągnęło Izraela w bałwochwalstwo z Baal-Fegorem, i zginął w wojnie z Madianitami (Lb 31,8); Nowy Testament wspomina go jako wzór proroka, który sprzedał się za zapłatę (2 P 2,15; Ap 2,14).

Księgę Liczb możesz czytać werset po wersecie, po polsku i po łacinie, także w aplikacji Biblia katolicka Iter Fidei.