Księga Powtórzonego Prawa, rozdział 1

1 Hæc sunt verba quæ locutus est Moyses ad omnem Israël trans Jordanem in solitudine campestri, contra mare Rubrum, inter Pharan et Tophel et Laban et Haseroth, ubi auri est plurimum :

1 Te są słowa, które mówił Mojżesz do wszystkiego Izraela za Jordanem na równinie pustynnej, naprzeciw morza Czerwonego, między Faranem i Tofelem, i Labanem, i Haserotem, gdzie jest bardzo wiele złota,

2 undecim diebus de Horeb per viam montis Seir usque ad Cadesbarne.

2 jedenaście dni od Horebu przez drogę do gór Seir aż do Kadesbarne.

3 Quadragesimo anno, undecimo mense, prima die mensis, locutus est Moyses ad filios Israël omnia quæ præceperat illi Dominus, ut diceret eis,

3 Czterdziestego roku, jedenastego miesiąca, pierwszego dnia miesiąca mówił Mojżesz do synów Izraelowych wszystko, co mu był przykazał Pan, aby im powiedział

4 postquam percussit Sehon regem Amorrhæorum, qui habitabat in Hesebon, et Og regem Basan, qui mansit in Astaroth, et in Edrai,

4 potem gdy pobił Sehona, króla amorejskiego, który mieszkał w Hesebonie, i Oga, króla Basanu, który mieszkał w Astarot i w Edraj,

5 trans Jordanem in terra Moab. Cœpitque Moyses explanare legem, et dicere :

5 za Jordanem w ziemi Moab. I począł Mojżesz wykładać zakon i mówić:

6 Dominus Deus noster locutus est ad nos in Horeb, dicens : Sufficit vobis quod in hoc monte mansistis :

6 „Pan, Bóg nasz, odezwał się do nas na Horebie, mówiąc: „Dosyć wam tego, ileście na tej górze mieszkali.

7 revertimini, et venite ad montem Amorrhæorum, et ad cetera quæ ei proxima sunt campestria atque montana et humiliora loca contra meridiem, et juxta littus maris, terram Chananæorum, et Libani usque ad flumen magnum Euphraten.

7 Wróćcie się i ciągnijcie ku górom Amorejczyków i do innych, bliskich im miejsc, równin i gór, i nizin na południu i nad brzegiem morza, do ziemi Chananejczyków i Libanu, aż do wielkiej rzeki Eufratu.

8 En, inquit, tradidi vobis : ingredimini et possidete eam, super qua juravit Dominus patribus vestris Abraham, Isaac, et Jacob, ut daret illam eis, et semini eorum post eos.

8 Oto, rzecze, dałem wam, wnijdźcie i posiądźcie ją; o niej to przysiągł Pan ojcom waszym, Abrahamowi, Izaakowi i Jakubowi, że ją da im i potomstwu ich po nich.”

9 Dixique vobis illo in tempore :

9 I rzekłem wam naonczas:

10 Non possum solus sustinere vos : quia Dominus Deus vester multiplicavit vos, et estis hodie sicut stellæ cæli, plurimi.

10 „Nie mogę was sam unieść, bo Pan, Bóg wasz, rozmnożył was, a jest was dziś jak gwiazd niebieskich bardzo wiele.

11 (Dominus Deus patrum vestrorum addat ad hunc numerum multa millia, et benedicat vobis sicut locutus est.)

11 (Pan, Bóg ojców waszych, niechaj przyczyni do tej liczby wiele tysięcy, a niech wam błogosławi, jak rzekł).

12 Non valeo solus negotia vestra sustinere, et pondus ac jurgia.

12 Nie mogę ja sam waszych spraw unieść i brzemion, i swarów.

13 Date ex vobis viros sapientes et gnaros, et quorum conversatio sit probata in tribubus vestris, ut ponam eos vobis principes.

13 Dajcie spośród was mężów mądrych i umiejętnych, i których postępowanie byłoby wypróbowane w pokoleniach waszych, żebym ich postawił przełożonymi nad wami.”

14 Tunc respondistis mihi : Bona res est, quam vis facere.

14 Wtedyście mi odpowiedzieli: „Dobra rzecz jest, którą chcesz uczynić.”

15 Tulique de tribubus vestris viros sapientes et nobiles, et constitui eos principes, tribunos, et centuriones, et quinquagenarios ac decanos, qui docerent vos singula.

15 I wziąłem z pokoleń waszych mężów mądrych i szlachetnych, i uczyniłem ich książętami, tysiącznikami i setnikami, i pięćdziesiątnikami, i dziesiątnikami, którzy by was pouczyli o wszystkim.

16 Præcepique eis, dicens : Audite illos, et quod justum est judicate : sive civis sit ille, sive peregrinus.

16 I przykazałem im mówiąc: „Słuchajcie ich, a co sprawiedliwe jest, sądźcie, czy to tubylec będzie, czy przychodzień.

17 Nulla erit distantia personarum : ita parvum audietis ut magnum, nec accipietis cujusquam personam, quia Dei judicium est. Quod si difficile vobis visum aliquid fuerit, referte ad me, et ego audiam.

17 Żadnej różnicy osób nie będzie, tak małego wysłuchacie, jak i wielkiego, nie będziecie mieć względu na osobę żadnego, ponieważ sąd to Boży jest. Jeśliby się wam zdało co za trudne, odnieście do mnie, a ja wysłucham.”

18 Præcepique omnia quæ facere deberetis.

18 I przykazałem wszystko, co czynić wam trzeba.

19 Profecti autem de Horeb, transivimus per eremum terribilem et maximam, quam vidistis, per viam montis Amorrhæi, sicut præceperat Dominus Deus noster nobis. Cumque venissemus in Cadesbarne,

19 A ruszywszy od Horebu, przeszliśmy przez puszczę straszliwą i wielką, którąście widzieli, drogą do gór Amorejskich, jak nam był przykazał Pan, Bóg nasz. A gdyśmy przyszli do Kadesbarne,

20 dixi vobis : Venistis ad montem Amorrhæi, quem Dominus Deus noster daturus est nobis :

20 rzekłem wam: „Przyszliście do góry Amorejczyków, którą Pan, Bóg nasz, da nam.

21 vide terram, quam Dominus Deus tuus dat tibi : ascende et posside eam, sicut locutus est Dominus Deus noster patribus tuis : noli timere, nec quidquam paveas.

21 Oglądaj ziemię, którą Pan, Bóg twój, dał tobie. Wejdź i posiądź ją, jak mówił Pan, Bóg nasz, ojcom twoim; nie bój się i wcale się nie lękaj.”

22 Et accessistis ad me omnes, atque dixistis : Mittamus viros qui considerent terram : et renuntient per quod iter debeamus ascendere, et ad quas pergere civitates.

22 I przystąpiliście do mnie wszyscy, i rzekliście: „Poślijmy mężów, którzy by oglądali ziemię i oznajmili, którą drogą mamy się puścić i do których miast się udać.

23 Cumque mihi sermo placuisset, misi ex vobis duodecim viros, singulos de tribubus suis.

23 A gdy mi się ta rzecz podobała, posłałem z was dwunastu mężów, po jednemu z każdego pokolenia.

24 Qui cum perrexissent, et ascendissent in montana, venerunt usque ad Vallem botri : et considerata terra,

24 Ci poszli i wstąpili na miejsca górzyste, i przyszli aż do doliny Grona, a przepatrzywszy ziemię

25 sumentes de fructibus ejus, ut ostenderent ubertatem, attulerunt ad nos, atque dixerunt : Bona est terra, quam Dominus Deus noster daturus est nobis.

25 nabrali z niej owoców, aby pokazać jej żyzność, i przynieśli do nas, i rzekli: „Dobra jest ziemia, którą Pan, Bóg nasz, da nam.”

26 Et noluistis ascendere, sed increduli ad sermonem Domini Dei nostri,

26 Wszakże nie chcieliście wejść, ale nie dowierzając słowom Pana, Boga naszego,

27 murmurastis in tabernaculis vestris, atque dixistis : Odit nos Dominus, et idcirco eduxit nos de terra Ægypti, ut traderet nos in manu Amorrhæi, atque deleret.

27 szemraliście w namiotach waszych i rzekliście: „Nienawidzi nas Pan i przeto wywiódł nas z ziemi egipskiej aby nas wydać w ręce Amorejczyków i wytracić.

28 Quo ascendemus ? nuntii terruerunt cor nostrum, dicentes : Maxima multitudo est, et nobis statura procerior ; urbes magnæ, et ad cælum usque munitæ : filios Enacim vidimus ibi.

28 Dokąd pójdziemy? Posłowie przestraszyli serce nasze, mówiąc: Nader wielkie mnóstwo jest i od nas wzrostem wyższe, miasta wielkie i aż do nieba obronne, widzieliśmy tam synów Enaka.”

29 Et dixi vobis : Nolite metuere, nec timeatis eos :

29 A ja rzekłem wam: „Nie lękajcie się ani się ich bójcie.

30 Dominus Deus, qui ductor est vester, pro vobis ipse pugnabit, sicut fecit in Ægypto cunctis videntibus.

30 Pan Bóg, który jest wodzem waszym, sam będzie walczył za was, jak uczynił w Egipcie, na co wszyscy patrzyli.

31 Et in solitudine (ipse vidisti) portavit te Dominus Deus tuus, ut solet homo gestare parvulum filium suum, in omni via per quam ambulastis, donec veniretis ad locum istum.

31 I na puszczy (sameś widział) nosił cię Pan, Bóg twój, jak zwykł nosić człowiek maluczkiego syna swego, po wszystkiej drodze którąście szli, ażeście przyszli na to miejsce.”

32 Et nec sic quidem credidistis Domino Deo vestro,

32 Lecz ani tak nie uwierzyliście Panu, Bogu waszemu,

33 qui præcessit vos in via, et metatus est locum in quo tentoria figere deberetis, nocte ostendens vobis iter per ignem, et die per columnam nubis.

33 który szedł przed wami w drodze i wymierzał miejsce, gdzie mieliście rozbijać namioty, w nocy ukazując wam drogę przez ogień, a we dnie przez słup obłoku.

34 Cumque audisset Dominus vocem sermonum vestrorum, iratus juravit, et ait :

34 A gdy usłyszał Pan głos mów waszych, rozgniewał się i przysiągł mówiąc:

35 Non videbit quispiam de hominibus generationis hujus pessimæ terram bonam, quam sub juramento pollicitus sum patribus vestris,

35 „Nie będzie oglądał żaden z ludzi tego pokolenia niecnotliwego ziemi dobrej, którą pod przysięgą obiecałem ojcom waszym

36 præter Caleb filium Jephone : ipse enim videbit eam, et ipsi dabo terram, quam calcavit, et filiis ejus, quia secutus est Dominum.

36 oprócz Kaleba, syna Jefona, ten bowiem będzie ją oglądał i dam jemu i synom jego ziemię, którą deptał, ponieważ szedł za Panem.”

37 Nec miranda indignatio in populum, cum mihi quoque iratus Dominus propter vos dixerit : Nec tu ingredieris illuc :

37 A nie dziwić się rozgniewaniu na lud, gdyż i na mnie rozgniewał się Pan dla was i rzekł: „Ani ty nie wnijdziesz tam,

38 sed Josue filius Nun minister tuus, ipse intrabit pro te. Hunc exhortare et robora, et ipse sorte terram dividet Israëli.

38 ale Jozue, syn Nuna, sługa twój, ten wnijdzie za ciebie. Tego upominaj i wzmacniaj, a on losem podzieli ziemię Izraelowi.

39 Parvuli vestri, de quibus dixistis quod captivi ducerentur, et filii qui hodie boni ac mali ignorant distantiam, ipsi ingredientur : et ipsis dabo terram, et possidebunt eam.

39 Dziatki wasze, o którycheście powiadali, że je zabiorą w niewolę, i synowie, którzy dziś między złem a dobrem nie znają różnicy, ci wnijdą i im dam ziemię, i posiądą ją.

40 Vos autem revertimini, et abite in solitudinem per viam maris Rubri.

40 A wy zawróćcie i ciągnijcie na puszczę drogą do morza Czerwonego.”

41 Et respondistis mihi : Peccavimus Domino : ascendemus et pugnabimus, sicut præcepit Dominus Deus noster. Cumque instructi armis pergeretis in montem,

41 I odpowiedzieliście mi: „Zgrzeszyliśmy Panu, pójdziemy i walczyć będziemy, jak przykazał Pan, Bóg nasz.” A gdy ubrawszy się w zbroje szliście na górę,

42 ait mihi Dominus : Dic ad eos : Nolite ascendere, neque pugnetis : non enim sum vobiscum : ne cadatis coram inimicis vestris.

42 rzekł mi Pan: „Mów do nich: Nie wstępujcie ani nie walczcie, bo nie jestem z wami, byście nie padli przed nieprzyjaciółmi waszymi.”

43 Locutus sum, et non audistis : sed adversantes imperio Domini, et tumentes superbia, ascendistis in montem.

43 Mówiłem wam a nie słuchaliście, ale sprzeciwiając się rozkazaniu Pańskiemu i nadęci pychą poszliście na górę.

44 Itaque egressus Amorrhæus, qui habitabat in montibus, et obviam veniens, persecutus est vos, sicut solent apes persequi : et cecidit de Seir usque Horma.

44 A tak wyszli Amorejczycy, którzy mieszkali na górach, i zastąpiwszy, gonili was, jak zwykły gonić pszczoły, i bili was od Seiru aż do Hormy.

45 Cumque reversi ploraretis coram Domino, non audivit vos, nec voci vestræ voluit acquiescere.

45 A gdy wróciwszy się płakaliście przed Panem, nie wysłuchał was ani chciał zważać na głos wasz.

46 Sedistis ergo in Cadesbarne multo tempore.

46 Siedzieliście tedy w Kadesbarne przez czas długi.