Księga Wyjścia

Księga Wyjścia opowiada historię, która leży w samym sercu Starego Testamentu: lud niewolników wyzwolony ręką Boga, związany z Nim przymierzem, przyjmujący Jego mieszkanie pośród siebie. Kościół zawsze czytał ją jako wielką figurę naszego odkupienia w Chrystusie. Jest drugą księgą Biblii: idzie po Księdze Rodzaju, która kończyła się rodziną Jakuba osiadłą w Egipcie, a po niej przychodzi Księga Kapłańska, zaczynająca się od przybytku, na którym Księga Wyjścia się kończy. Jej polski skrót to Wj.

Co znaczy nazwa Księga Wyjścia? Exodus

Nazwa pochodzi od greckiego éxodos, „wyjście”, przez łacińskie Exodus Wulgaty: chodzi o wyjście Izraela z Egiptu. Stąd polska Księga Wyjścia, a w Bibliach protestanckich także Druga Księga Mojżeszowa. Żydzi nazywają ją jej pierwszymi słowami, We-elle szemot, A oto imiona, albo krótko Szemot, Imiona. Słowo „exodus” weszło do polszczyzny jako nazwa każdej masowej ucieczki czy wędrówki ludu, ale w Biblii oznacza dzieło Boga: przejście z niewoli do służby Jemu.

Nie chodzi tu o reportaż Mikołaja Grynberga Księga wyjścia, poświęcony Żydom, którzy opuścili Polskę po Marcu 1968: ta książka wzięła tytuł od biblijnej księgi.

Kto napisał Księgę Wyjścia?

Kościół przyjął Księgę Wyjścia jako dzieło Mojżesza: jest drugą z pięciu ksiąg Zakonu, które Sobór Trydencki (sesja IV, 1546) wymienia na czele Starego Testamentu jako pięć ksiąg Mojżeszowych.

Sama księga daje świadectwo jego ręki. Po zwycięstwie nad Amalekiem Pan mówi do Mojżesza: „Napisz to dla pamięci w księgę” (Wj 17,14); pod Synajem Mojżesz czyta ludowi „księgę przymierza” (Wj 24,7). Pan Jezus przytacza opowiadanie o krzaku jako miejsce z księgi Mojżesza: „nie czytaliście w księdze Mojżesza, o krzaku, jak mówił Bóg do niego” (Mk 12,26). Tradycja żydowska i Ojcowie wymieniają Mojżesza bez wahania.

Papieska Komisja Biblijna w odpowiedzi z 27 czerwca 1906 roku, za św. Piusa X, orzekła, że argumenty krytyków nie dowodzą, iż Pięcioksiąg nie pochodzi od Mojżesza, dopuszczając korzystanie ze źródeł, pomoc pisarzy i późniejsze drobne zmiany. Wielu współczesnych biblistów sądzi, że księga powstawała przez wieki z późniejszych tradycji; nauka przekazywana przez Kościół jest ta, którą przypomnieliśmy.

Kim był Mojżesz?

Mojżesz, z pokolenia Lewiego, ocalony z wód Nilu i wychowany na dworze faraona, był wodzem i prawodawcą Izraela; obok niego stali jego brat Aaron, pierwszy arcykapłan, i siostra Maria. Dzieje Apostolskie mówią, że „wykształcony został Mojżesz we wszelkiej mądrości egipskiej, i był potężny w słowie i w uczynkach swoich” (Dz 7,22). Bóg powołuje go z krzaka słowami: „pójdź, a poślę cię do Faraona, abyś wywiódł lud mój, synów Izraelowych, z Egiptu” (Wj 3,10). Księga Wyjścia opowiada jego życie od koszyka z sitowia aż po Synaj; dalsze dzieje są w Księdze Liczb, a jego śmierć na końcu Księgi Powtórzonego Prawa.

Kiedy powstała Księga Wyjścia?

Według tradycji Mojżesz spisał ją podczas czterdziestu lat na pustyni. Pismo liczy wyjście z Egiptu od budowy świątyni Salomona, rozpoczętej „roku czterechsetnego i osiemdziesiątego od wyjścia synów Izraelowych z ziemi Egipskiej” (1 Krl 6,1, u ks. Wujka III Księga Królewska). Ten rachunek prowadzi do XV wieku przed Chrystusem; wielu uczonych katolickich woli wiek XIII, za panowania Ramzesa II. Dokładna data pozostaje sporna, a Kościół jej nie ustalił.

O czym jest Księga Wyjścia? Streszczenie

Księga liczy czterdzieści rozdziałów i ma trzy części: wyzwolenie z Egiptu (rozdziały 1-15), drogę przez pustynię do Synaju (15-18) oraz przymierze i przybytek (19-40). W szkole czyta się ją w przekładzie Biblii Tysiąclecia; numeracja rozdziałów jest ta sama, a różnice wersetów omówiono niżej.

Ucisk Izraela i powołanie Mojżesza (rozdziały 1-6)

W rozdziale 1 „Powstał tymczasem król nowy nad Egiptem, który nie wiedział o Józefie” (Wj 1,8). Gnębi Hebrajczyków ciężką pracą i każe topić w Nilu ich synów. W rozdziale 2 matka z pokolenia Lewiego ukrywa dziecko w koszyku z sitowia; córka faraona znajduje je i nazywa „imieniem Mojżesz, mówiąc: «Iżem go z wody wyjęła.»” (Wj 2,10). Dorosły Mojżesz zabija Egipcjanina i ucieka do ziemi Madian.

Tam, w rozdziale 3, „ukazał mu się Pan w płomieniu ognistym z pośrodka krzaka, i widział, iż krzak gorzał, a nie zgorzał” (Wj 3,2). Bóg mówi: „zzuj obuwie z nóg twoich: miejsce bowiem, na którym stoisz, ziemią świętą jest” (Wj 3,5), obiecuje wyprowadzić lud „do ziemi, która opływa mlekiem i miodem” (Wj 3,8) i objawia swoje imię. Daje Mojżeszowi znaki i jego brata Aarona za rzecznika (rozdział 4). Mojżesz i Aaron mówią faraonowi: „To mówi Pan, Bóg Izraelitów: Puść mój lud, aby mi ofiarował na puszczy” (Wj 5,1). Król odpowiada, odbierając Hebrajczykom słomę i żądając tej samej liczby cegieł. Bóg ponawia obietnicę w rozdziale 6.

Dziesięć plag egipskich (rozdziały 7-11)

Ponieważ faraon zatwardza serce, Bóg dotyka Egipt od rozdziału 7: woda przemieniona w krew, żaby, komary i muchy (rozdział 8), pomór bydła, wrzody i grad (rozdział 9), szarańcza i ciemności (rozdział 10). W rozdziale 11 zostaje zapowiedziana ostatnia: śmierć wszystkich pierworodnych Egiptu.

Pascha i przejście przez Morze Czerwone (rozdziały 12-15)

Rozdział 12 ustanawia Paschę. Każda rodzina zabija baranka: „A baranek będzie bez zmazy, samczyk, roczny” (Wj 12,5). Jego krwią znaczy się odrzwia domów, a je się go na stojąco, gotowym do drogi: „będziecie jeść spiesznie, bo jest Faze (to jest przejście) Pańskie” (Wj 12,11). Bóg obiecuje: „ujrzę krew i minę was” (Wj 12,13). O północy giną pierworodni Egiptu, a faraon wypuszcza lud. Pan prowadzi go „we dnie w słupie obłoku a w nocy w słupie ognistym” (Wj 13,21).

Faraon rusza w pościg, ale w rozdziale 14 Mojżesz mówi do ludu: „Nie bójcie się! Stójcie i patrzcie na wielkie sprawy Pana, które uczyni dzisiaj” i „Pan będzie walczył za was, a wy milczeć będziecie” (Wj 14,13-14). „I weszli synowie Izraelowi przez pośrodek suchego morza: bo była woda jak mur po prawej i po lewej ich stronie” (Wj 14,22); wody wracają na wojsko egipskie, „nawet i jeden z nich nie został” (Wj 14,28). Rozdział 15 otwiera pieśń Mojżesza: „Śpiewajmy Panu, chwalebnie bowiem uwielbiony jest: konia i jeźdźca zrzucił w morze” (Wj 15,1). Maria prorokini, siostra Aarona, bierze bęben, „i wyszły wszystkie niewiasty za nią z bębnami i w pląsach” (Wj 15,20).

Pustynia: manna i woda ze skały (rozdziały 15-18)

Po gorzkich wodach Mary lud szemrze z głodu. W rozdziale 16 Bóg zapowiada: „Oto ja spuszczę wam chleb z nieba” (Wj 16,4). Rano Izraelici znajdują nieznany pokarm: „rzekli jeden do drugiego: «Manhu?» (to znaczy: «Cóż to jest?»), bo nie wiedzieli, co by to było. Rzekł im Mojżesz: «Ten to jest chleb, który wam dał Pan do jedzenia.»” (Wj 16,15). Jedzą mannę „czterdzieści lat, aż weszli do ziemi mieszkalnej” (Wj 16,35).

W rozdziale 17 Mojżesz uderza w skałę na Horebie i wytryska woda. Potem Izrael walczy z Amalekiem: „gdy Mojżesz ręce podnosił, przemagał Izrael; a jeśli trochę opuścił, zwyciężał Amalek” (Wj 17,11), a Aaron i Hur podtrzymują mu ręce aż do zachodu słońca. W rozdziale 18 teść Mojżesza, Jetro, radzi mu ustanowić sędziów dla ludu.

Przymierze na Synaju i Dekalog (rozdziały 19-24)

U stóp góry Bóg ofiarowuje przymierze: „A wy będziecie mi królestwem kapłańskim i narodem świętym” (Wj 19,6). Wśród grzmotów i ognia ogłasza w rozdziale 20 Dziesięć Przykazań (zob. niżej). Rozdziały 21-23 podają prawa, które z nich wynikają: prawa osób, naprawianie krzywd, święta roku. Jest tam też obietnica Anioła, który prowadzi lud: „Oto ja poślę Anioła mego, który by szedł przed tobą i strzegł na drodze” (Wj 23,20), czytana przez Kościół w święto Aniołów Stróżów (zob. modlitwa do Anioła Stróża). W rozdziale 24 lud odpowiada na księgę przymierza: „Wszystko, co rzekł Pan, uczynimy i będziemy posłuszni!”, a Mojżesz kropi go krwią: „To jest krew przymierza, które Pan ustanowił z wami” (Wj 24,7-8).

Przybytek i kapłaństwo (rozdziały 25-31)

„I uczynią mi świątynię, i będę mieszkał w pośrodku nich” (Wj 25,8). Bóg pokazuje Mojżeszowi wzór arki przymierza, stołu chlebów, złotego świecznika, przybytku i ołtarza (rozdziały 25-27), szat kapłańskich (rozdział 28) i ołtarza kadzenia (rozdział 30) oraz nakazuje poświęcenie Aarona i jego synów (rozdział 29). W rozdziale 31 daje Mojżeszowi „dwie tablice świadectwa kamienne, pisane palcem Bożym” (Wj 31,18).

Złoty cielec i odnowienie przymierza (rozdziały 32-34)

U stóp góry lud odlewa złotego cielca i woła: „Ci są bogowie twoi, Izraelu, którzy cię wywiedli z ziemi egipskiej!” (Wj 32,4). Mojżesz rozbija tablice, karze bałwochwalców i wstawia się za ludem aż do ofiarowania samego siebie: „Albo im odpuść tę winę, albo jeśli nie uczynisz, wymaż mię z ksiąg twoich, któreś napisał!” (Wj 32,31-32). „A Pan mówił do Mojżesza twarzą w twarz, jak zwykł mówić człowiek do przyjaciela swego” (Wj 33,11); ale gdy Mojżesz prosi: „Ukaż mi chwałę twoją!”, słyszy: „nie może bowiem człowiek ujrzeć mię i żyw pozostać” (Wj 33,18.20).

W rozdziale 34 Pan przechodzi przed Mojżeszem, wołając: „Panujący, Panie, Boże, miłosierny i łaskawy, cierpliwy i mnogiej litości i prawdziwy” (Wj 34,6), i na nowo spisuje przykazania. Mojżesz schodzi z góry, „a nie wiedział, że twarz jego promieniała od uczestnictwa w rozmowie z Panem” (Wj 34,29). Wulgata mówi tu cornuta, „rogata”, w znaczeniu promieni bijących z twarzy: ks. Wujek oddaje sens, artyści oddali literę. Dlatego sztuka chrześcijańska dała prawodawcy dwa rogi światła, aż po Mojżesza Michała Anioła w rzymskim kościele San Pietro in Vincoli.

Przybytek zbudowany i napełniony chwałą (rozdziały 35-40)

Rzemieślnicy Beseleel i Ooliab wykonują wszystko, co Pan nakazał (rozdziały 35-39). W rozdziale 40 Mojżesz stawia przybytek, a księga kończy się obłokiem: gdy wszystko zostało dokonane, „okrył obłok przybytek świadectwa i chwała Pańska napełniła go” (Wj 40,32). Następna księga, Kapłańska, zaczyna się właśnie tam: „I zawołał Pan Mojżesza, i rzekł doń z przybytku świadectwa” (Kpł 1,1).

Plan wydarzeń Księgi Wyjścia

1. Ucisk Izraelitów w Egipcie (rozdz. 1).
2. Narodziny i ocalenie Mojżesza; ucieczka do Madian (2).
3. Płonący krzak i objawienie imienia Boga (3-4).
4. Mojżesz i Aaron u faraona (5-6).
5. Dziewięć plag egipskich (7-10).
6. Zapowiedź śmierci pierworodnych (11).
7. Ustanowienie Paschy i wyjście z Egiptu (12-13).
8. Przejście przez Morze Czerwone (14) i pieśń Mojżesza (15).
9. Manna i przepiórki (16).
10. Woda ze skały i zwycięstwo nad Amalekiem (17); rada Jetra (18).
11. Przymierze pod Synajem (19).
12. Dziesięć Przykazań (20) i Księga Przymierza (21-23).
13. Zawarcie przymierza krwią (24).
14. Przepisy o przybytku i kapłanach (25-31).
15. Złoty cielec i wstawiennictwo Mojżesza (32-33).
16. Nowe tablice i promieniejąca twarz Mojżesza (34).
17. Budowa przybytku i chwała Pańska nad nim (35-40).

Wj 20: Dziesięć Przykazań

Rozdział 20 jest najczęściej szukanym fragmentem księgi. Bóg mówi w pierwszej osobie: „Jam jest Pan, Bóg twój, którym cię wywiódł z ziemi egipskiej, z domu niewoli. Nie będziesz miał bogów cudzych przede mną” (Wj 20,2-3). Po zakazie oddawania czci podobiznom (w. 4-6) przychodzi imię Boże, którego nie wolno brać nadaremno (w. 7), i szabat (w. 8-11), a potem obowiązki wobec bliźniego: „Czcij ojca twego i matkę twoją, abyś długo żył na ziemi” (w. 12); „Nie będziesz zabijał” (w. 13); „Nie będziesz cudzołożył” (w. 14); „Nie będziesz kradzieży czynił” (w. 15); „Nie będziesz mówił fałszywego świadectwa przeciw bliźniemu twemu” (w. 16); wreszcie pożądanie domu, żony i dobra bliźniego (w. 17). Tekst powtarza, z drobnymi różnicami, rozdział 5 Księgi Powtórzonego Prawa.

Biblia nie numeruje przykazań. Kościół katolicki idzie za podziałem św. Augustyna: łączy w jedno pierwsze przykazanie zakaz cudzych bogów i zakaz podobizn, a rozróżnia dziewiąte (żona bliźniego) i dziesiąte (rzeczy bliźniego). Stąd formuła katechizmowa, której uczy się w Polsce: Nie będziesz miał bogów cudzych przede Mną. Nie będziesz brał imienia Pana Boga swego nadaremno. Pamiętaj, abyś dzień święty święcił. Czcij ojca swego i matkę swoją. Nie zabijaj. Nie cudzołóż. Nie kradnij. Nie mów fałszywego świadectwa przeciw bliźniemu swemu. Nie pożądaj żony bliźniego swego. Ani żadnej rzeczy, która jego jest. Każde z nich omawiamy w artykule 10 przykazań.

Dwa pytania wracają często. Zakaz „Nie uczynisz sobie obrazu rytego ani żadnej podobizny” (Wj 20,4) dotyczy wizerunków czynionych po to, by kłaniać się im jak bogom, a nie wszelkich obrazów: ta sama księga każe zrobić nad arką dwa złote cheruby (Wj 25,18). A szabat, którego naruszenie Prawo Mojżeszowe karało śmiercią (Wj 31,14), Kościół apostolski przeniósł na niedzielę, dzień Zmartwychwstania: chrześcijanin wypełnia trzecie przykazanie, święcąc niedzielę i święta.

Interpretacja: tematy i lektura katolicka

Księga Wyjścia uczy najpierw, że Bóg zbawia: słyszy wołanie uciśnionych i dotrzymuje obietnicy danej Abrahamowi, Izaakowi i Jakubowi. Uczy, że Bóg jest święty: objawia swoje imię i swoje Prawo, a nikt nie może ujrzeć Jego oblicza i żyć. Uczy wreszcie, że wyzwolenie prowadzi do kultu: księga nie kończy się w Ziemi Obiecanej, lecz przed przybytkiem pełnym chwały.

Św. Augustyn dał klucz do tej lektury w Pytaniach do Siedmioksięgu: Nowy Testament jest ukryty w Starym, a Stary odsłania się w Nowym (in Vetere Novum lateat, et in Novo Vetus pateat). Św. Paweł mówi to o pustyni: „to wszystko przydarzyło się im w figurze, a napisano to dla upomnienia nas” (1 Kor 10,11).

Imię Boga: „Jam jest, którym jest”

„Rzekł Bóg do Mojżesza: «Jam jest, którym jest.» Rzekł: «Tak powiesz synom Izraelowym: Który jest, posłał mię do was.»” (Wj 3,14). Ojcowie i doktorzy widzieli w tym imieniu najwyższe objawienie Boga w Starym Testamencie: Bóg jest samym Istnieniem, które od nikogo nie otrzymuje bytu, a wszystkiemu go udziela. Św. Tomasz z Akwinu uznaje je za najwłaściwsze imię Boga (Summa theologiae, I, q. 13, a. 11). Gdy Pan Jezus mówi: „pierwej niż Abraham się stał, jam jest” (J 8,58), słuchacze rozpoznają to imię i chwytają za kamienie.

Pascha i ofiara Chrystusa

Baranek paschalny jest najczytelniejszą figurą Pana Jezusa. Prawo Paschy mówiło: „nie połamiecie jej kości” (Wj 12,46), a św. Jan, widząc nietknięte golenie Ukrzyżowanego, pisze: „Albowiem to się stało, aby się wypełniło Pismo: «Nie będziecie łamać kości jego.»” (J 19,36). Św. Paweł dodaje: „Albowiem Pascha nasza ofiarowany jest Chrystus” (1 Kor 5,7). Sobór Trydencki (sesja XXII, rozdział 1) naucza, że w Wieczerniku, obchodziwszy dawną Paschę na pamiątkę wyjścia z Egiptu, Chrystus ustanowił nową Paschę, siebie samego, który ma być ofiarowany przez Kościół pod widzialnymi znakami. Dlatego w Wielki Piątek Kościół czyta prawo baranka paschalnego.

Morze Czerwone i chrzest

„wszyscy byli ochrzczeni w Mojżeszu, w obłoku i w morzu” (1 Kor 10,2). Tertulian w traktacie O chrzcie i św. Ambroży w De mysteriis uczą, że Izrael ocalony przez wodę, w której tonie faraon, jest figurą duszy uwolnionej od grzechu w źródle chrzcielnym. Dlatego Kościół czyta przejście przez Morze Czerwone w noc Paschy.

Manna, chleb z nieba, i Eucharystia

Pan Jezus wziął mannę za figurę samego siebie: „Ojcowie wasi jedli mannę na pustyni, i pomarli. Ten jest chleb z nieba zstępujący, aby jeśli go kto pożywać będzie, nie umarł” (J 6,49-50); „Nie Mojżesz dał wam chleb z nieba, ale Ojciec mój daje wam chleb z nieba prawdziwy” (J 6,32). Psalm 77 Wulgaty (78 w Biblii Tysiąclecia) śpiewa: „chleba anielskiego pożywał człowiek” (Ps 77,25), a sekwencja Lauda Sion liczy mannę wśród figur Najświętszego Sakramentu.

Mojżesz, przymierze i przybytek

„Albowiem Zakon przez Mojżesza był dany; łaska i prawda stała się przez Jezusa Chrystusa” (J 1,17). Św. Justyn w Dialogu z Tryfonem widzi w rękach Mojżesza wyciągniętych nad bitwą z Amalekiem figurę krzyża. Krwi przymierza z Synaju odpowiadają słowa Pana nad kielichem: „to jest krew moja Nowego Testamentu” (Mt 26,28). Na górze Przemienienia Mojżesz i Eliasz rozmawiają z Jezusem „o zejściu jego, którego miał dokonać w Jeruzalem” (Łk 9,31): w tekście greckim to Jego éxodos.

Najświętsza Maryja Panna w Księdze Wyjścia

Kościół rozpoznaje Dziewicę w krzaku, który płonie, a nie spala się. Antyfona Laudesów i Nieszporów 1 stycznia, w oktawę Bożego Narodzenia, śpiewa: Rubum, quem viderat Moyses incombustum, conservatam agnovimus tuam laudabilem virginitatem, czyli: w krzaku, który Mojżesz widział niespalony, rozpoznaliśmy Twoje chwalebne, zachowane dziewictwo. Litania Loretańska nazywa Maryję Foederis arca, Arką Przymierza, bo nosiła Słowo Boże, jak arka przechowywała „naczynie złote, zawierające mannę i laskę Aaronową, która zakwitła i tablice przymierza” (Hbr 9,4).

Najważniejsze wersety Księgi Wyjścia

• Wj 3,14: „Jam jest, którym jest”, imię Boga.
• Wj 14,14: „Pan będzie walczył za was, a wy milczeć będziecie”, werset często szukany jako słowo otuchy.
• Wj 15,2: „Mocą moją i chwałą moją Pan, i stał mi się zbawieniem”.
• Wj 15,11: „Któż podobny tobie między mocarzami, Panie?”.
• Wj 20,1-17: Dziesięć Przykazań.
• Wj 33,18: modlitwa Mojżesza, „Ukaż mi chwałę twoją!”.

Księga Wyjścia w kanonie i w liturgii

Księga Wyjścia jest drugą księgą Biblii i Pięcioksięgu we wszystkich Bibliach, a jej kanoniczność nigdy nie była kwestionowana. Ks. Wujek idzie za Wulgatą, a Biblia Tysiąclecia za tekstem hebrajskim; numeracja rozdziałów jest ta sama, ale wersety rozchodzą się w kilku miejscach: pierwsze cztery wersety rozdziału 8 u ks. Wujka to w BT koniec rozdziału 7 (7,26-29), pierwszy werset rozdziału 22 to w BT 21,37, a rozdział 40 jest w Wulgacie krótszy (obłok nad przybytkiem to tu 40,32, w BT 40,34).

Kościół czyta Księgę Wyjścia przede wszystkim w Wielkim Poście i w Wielkim Tygodniu. W Brewiarzu rzymskim czytania pierwszego nokturnu Jutrzni przechodzą z Księgi Rodzaju do Księgi Wyjścia w 4. niedzielę Wielkiego Postu, opowiadaniem o płonącym krzaku (Wj 3). W mszale z 1962 roku:

• w środę Suchych Dni Wielkiego Postu pierwsze czytanie opowiada, jak Mojżesz wstępuje na Synaj (Wj 24,12-18);
• w środę po 3. niedzieli Wielkiego Postu czyta się Dekalog od czwartego przykazania (Wj 20,12-24);
• we wtorek po 4. niedzieli Wielkiego Postu wstawiennictwo Mojżesza po złotym cielcu (Wj 32,7-14), którego słowa, Precatus est Moyses, są też antyfoną na ofiarowanie w czwartek po 2. niedzieli Wielkiego Postu i w 12. niedzielę po Zesłaniu Ducha Świętego;
• w Wielki Piątek drugim czytaniem jest prawo baranka paschalnego (Wj 12,1-11);
• w Wigilii Paschalnej drugim proroctwem jest przejście przez Morze Czerwone (Wj 14,24-15,1), po którym śpiewa się traktus Cantemus Domino;
• introit Poniedziałku Wielkanocnego, Introduxit vos Dominus in terram fluentem lac et mel, pochodzi z Wj 13,5.9, a introit Wigilii Bożego Narodzenia, Hodie scietis, quia veniet Dominus, z Wj 16,6-7;
• 2 października, w święto Aniołów Stróżów, lekcją Mszy jest Wj 23,20-23, a w Jutrzni czyta się ten sam tekst.

W psałterzu św. Piusa X pieśń Mojżesza z rozdziału 15 śpiewa się w drugich Laudesach czwartku, odmawianych w dni pokutne, które znajdziesz w Brewiarzu.

Jak czytać Księgę Wyjścia?

Rozdziały 1-20 przeczytaj jak opowieść, za jednym lub dwoma podejściami. Wolniej czytaj prawa i rozdziały o przybytku, z Listem do Hebrajczyków jako komentarzem: przybytek, arcykapłan i zasłona są tam cieniem kapłaństwa Chrystusa. Przy jednym rozdziale dziennie Księga Wyjścia wypełnia czterdzieści dni Wielkiego Postu, czyli czas, w którym czyta ją sam Kościół. Zacznij od pierwszego rozdziału poniżej, a jeśli szukasz najpierw Dekalogu, od rozdziału 20.

Często zadawane pytania

Kto napisał Księgę Wyjścia?

Kościół zawsze przyjmował Księgę Wyjścia jako dzieło Mojżesza, drugą z jego pięciu ksiąg. Tekst mówi, że Mojżesz spisywał słowa Pana (Wj 17,14; 24,4), a Pan Jezus przytacza opowiadanie o krzaku jako miejsce „w księdze Mojżesza” (Mk 12,26). Papieska Komisja Biblijna (1906) podtrzymała mojżeszowe pochodzenie, dopuszczając źródła, pomocników i drobne późniejsze dodatki; wielu współczesnych biblistów proponuje inne hipotezy.

O czym jest Księga Wyjścia?

Opowiada, jak Bóg przez Mojżesza wyzwolił synów Izraela z niewoli egipskiej przez dziesięć plag, Paschę i przejście przez Morze Czerwone. Towarzyszy im na pustyni, gdzie karmi ich manną, aż do góry Synaj, na której daje im Dziesięć Przykazań i zawiera z nimi przymierze. Kończy się budową przybytku, który napełnia chwała Pańska.

Jak inaczej nazywa się Księga Wyjścia?

Exodus, od greckiego słowa „wyjście”, przez łacińską nazwę Wulgaty. W Bibliach protestanckich nazywa się ją Drugą Księgą Mojżeszową, a po hebrajsku Szemot, Imiona, od pierwszych słów. Polski skrót to Wj.

Gdzie w Biblii jest Dziesięć Przykazań?

W Księdze Wyjścia, w rozdziale 20 (w. 1-17), ogłoszone przez Boga na Synaju, i ponownie w Księdze Powtórzonego Prawa, w rozdziale 5 (w. 6-21), powtórzone przez Mojżesza przed wejściem do Ziemi Obiecanej. Bóg spisał je na dwóch kamiennych tablicach, „pisane palcem Bożym” (Wj 31,18). Numeracja katolicka idzie za św. Augustynem.

Ile rozdziałów ma Księga Wyjścia?

Czterdzieści, zarówno w Wulgacie i u ks. Wujka, jak w Biblii Tysiąclecia; u ks. Wujka liczy 1211 wersetów. Rozdziały 1-15 opowiadają o wyzwoleniu, 15-18 o drodze na Synaj, 19-40 o przymierzu i przybytku.

Dlaczego Mojżesz Michała Anioła ma rogi?

Bo Wulgata mówi w Wj 34,29, że twarz Mojżesza była cornuta. Łacińskie słowo oddaje hebrajski czasownik, który znaczy promieniować, ale może też znaczyć mieć rogi. Ks. Wujek tłumaczy sens: twarz jego „promieniała”. Artyści poszli za literą, dlatego Mojżesz w San Pietro in Vincoli ma dwa rogi, znak światła Bożego.

Księgę Wyjścia możesz czytać werset po wersecie, po polsku i po łacinie, także w aplikacji Biblia katolicka Iter Fidei.