Księga Wyjścia, rozdział 21

1 Hæc sunt judicia quæ propones eis.

1 Te są prawa, które im przedłożysz:

2 Si emeris servum hebræum, sex annis serviet tibi : in septimo egredietur liber gratis.

2 Jeśli kupisz niewolnika Hebrajczyka, będzie ci służył sześć lat; siódmego odejdzie wolny darmo.

3 Cum quali veste intraverit, cum tali exeat : si habens uxorem, et uxor egredietur simul.

3 Z jaką suknią wszedł, z taką niech wynijdzie; jeśli miał żonę, i żona wespół wynijdzie.

4 Sin autem dominus dederit illi uxorem, et pepererit filios et filias : mulier et liberi ejus erunt domini sui, ipse vero exibit cum vestitu suo.

4 A jeśliby pan jego dał mu żonę i urodziłaby synów i córki; niewiasta i dzieci jej będą pana jego, a sam wynijdzie z odzieniem swoim.

5 Quod si dixerit servus : Diligo dominum meum et uxorem ac liberos ; non egrediar liber :

5 Jeśliby rzekł niewolnik: Miłuję pana mego i żonę, i dzieci, nie wynijdę wolnym

6 offeret eum dominus diis, et applicabitur ad ostium et postes, perforabitque aurem ejus subula : et erit ei servus in sæculum.

6 stawi go pan przed bogi i będzie postawiony u drzwi i podwojów, i przekole ucho jego szydłem, i będzie mu niewolnikiem na wieki.

7 Si quis vendiderit filiam suam in famulam, non egredietur sicut ancillæ exire consueverunt.

7 Jeśli kto sprzeda córkę swoją, żeby była sługą, nie wynijdzie jak zwykły wychodzić niewolnice.

8 Si displicuerit oculis domini sui cui tradita fuerat, dimittet eam : populo autem alieno vendendi non habebit potestatem, si spreverit eam.

8 Jeśli się nie spodoba oczom pana swego, któremu była dana, odprawi ją; ale ludowi obcemu sprzedać nie będzie miał mocy, jeśli nią wzgardzi.

9 Sin autem filio suo desponderit eam, juxta morem filiarum faciet illi.

9 A jeśliby ją synowi swemu poślubił, będzie się z nią obchodził jak z córką.

10 Quod si alteram ei acceperit, providebit puellæ nuptias, et vestimenta, et pretium pudicitiæ non negabit.

10 Jeśli mu zaś drugą weźmie, opatrzy pannie wesele, i szaty i zapłaty panieństwa nie odmówi.

11 Si tria ista non fecerit, egredietur gratis absque pecunia.

11 Jeśli trzech tych rzeczy nie uczyni, wynijdzie darmo, bez pieniędzy.

12 Qui percusserit hominem volens occidere, morte moriatur.

12 Kto uderzy człowieka chcąc zabić, niechaj śmiercią umrze.

13 Qui autem non est insidiatus, sed Deus illum tradidit in manus ejus, constituam tibi locum in quem fugere debeat.

13 Ale jeśli nie czyhał, ale go Bóg podał w ręce jego, naznaczę tobie miejsce, na które ma uciec.

14 Si quis per industriam occiderit proximum suum, et per insidias : ab altari meo evelles eum, ut moriatur.

14 Jeśliby kto umyślnie zabił bliźniego swego i zasadziwszy się zdradliwie, od ołtarza mego oderwiesz go, aby umarł.

15 Qui percusserit patrem suum aut matrem, morte moriatur.

15 Kto by uderzył ojca swego albo matkę, niech śmiercią umrze.

16 Qui furatus fuerit hominem, et vendiderit eum, convictus noxæ, morte moriatur.

16 Kto by ukradł człowieka i sprzedał go, gdy udowodni mu się występek, niechaj śmiercią umrze.

17 Qui maledixerit patri suo, vel matri, morte moriatur.

17 Kto by złorzeczył ojcu swemu albo matce, śmiercią niechaj umrze.

18 Si rixati fuerint viri, et percusserit alter proximum suum lapide vel pugno, et ille mortuus non fuerit, sed jacuerit in lectulo :

18 Jeśliby się zwadzili mężowie, a uderzyłby jeden drugiego kamieniem albo pięścią, a on by nie umarł, ale by leżał na łóżku;

19 si surrexerit, et ambulaverit foris super baculum suum, innocens erit qui percusserit, ita tamen ut operas ejus et impensas in medicos restituat.

19 to jeśliby wstał i chodził poza domem o lasce swojej, nie będzie winien, który uderzył, tak wszakże, żeby mu mitręgę w robocie i nakłady na lekarzy nagrodził.

20 Qui percusserit servum suum, vel ancillam virga, et mortui fuerint in manibus ejus, criminis reus erit.

20 Kto by uderzył niewolnika swego albo niewolnicę laską i umarliby pod rękami jego, będzie winien zbrodni.

21 Sin autem uno die vel duobus supervixerit, non subjacebit pœnæ, quia pecunia illius est.

21 Ale jeśli przez jeden dzień albo dwa przy życiu zostanie, nie będzie podległy karaniu, bo za pieniądze jego jest.

22 Si rixati fuerint viri, et percusserit quis mulierem prægnantem, et abortivum quidem fecerit, sed ipsa vixerit : subjacebit damno quantum maritus mulieris expetierit, et arbitri judicaverint.

22 Jeśliby się powadzili mężowie, a uderzyłby który niewiastę brzemienną, tak żeby poroniła, ale sama żywa została, podlegnie karze pieniężnej, jakiej mąż niewiasty zażąda i osądzą rozjemcy.

23 Sin autem mors ejus fuerit subsecuta, reddet animam pro anima,

23 Ale jeśliby na nią potem śmierć przyszła, odda duszę za duszę,

24 oculum pro oculo, dentem pro dente, manum pro manu, pedem pro pede,

24 oko za oko, ząb za ząb, rękę za rękę, nogę za nogę,

25 adustionem pro adustione, vulnus pro vulnere, livorem pro livore.

25 sparzelinę za sparzelinę, ranę za ranę, siniec za siniec.

26 Si percusserit quispiam oculum servi sui aut ancillæ, et luscos eos fecerit, dimittet eos liberos pro oculo quem eruit.

26 Jeśliby kto uderzył w oko niewolnika swego albo niewolnicę i uczynił ich jednookimi, puści ich wolno za oko, które wybił.

27 Dentem quoque si excusserit servo vel ancillæ suæ, similiter dimittet eos liberos.

27 Jeśliby też wybił ząb niewolnikowi albo niewolnicy swojej, tymże sposobem wolno ich wypuści.

28 Si bos cornu percusserit virum aut mulierem, et mortui fuerint, lapidibus obruetur : et non comedentur carnes ejus, dominus quoque bovis innocens erit.

28 Jeśliby wół rogiem ubódł męża albo niewiastę i umarliby, ukamienują go i nie będą jeść mięsa jego; pan też wołu nie będzie winien.

29 Quod si bos cornupeta fuerit ab heri et nudiustertius, et contestati sunt dominum ejus, nec recluserit eum, occideritque virum aut mulierem : et bos lapidibus obruetur, et dominum ejus occident.

29 Ale jeśliby wół był bodliwy od wczorajszego i dziś trzeciego dnia, i oznajmiono to panu jego a on by go nie zawarł, i zabiłby męża albo niewiastę; tedy i wołu ukamienują, i pana jego zabiją.

30 Quod si pretium fuerit ei impositum, dabit pro anima sua quidquid fuerit postulatus.

30 A jeśli okup nań włożą, da za życie swoje cokolwiek zażądają.

31 Filium quoque et filiam si cornu percusserit, simili sententiæ subjacebit.

31 Jeśli też chłopca albo dziewczynę rogiem uderzy, takiemuż wyrokowi podlegnie.

32 Si servum ancillamque invaserit, triginta siclos argenti domino dabit, bos vero lapidibus opprimetur.

32 Jeśli się na niewolnika albo niewolnicę rzuci, trzydzieści syklów srebra da panu, a wół ukamienowany będzie.

33 Si quis aperuerit cisternam, et foderit, et non operuerit eam, cecideritque bos aut asinus in eam,

33 Jeśliby kto otworzył studnię i wykopał, a nie nakrył jej, i wpadłby w nią wół albo osioł,

34 reddet dominus cisternæ pretium jumentorum : quod autem mortuum est, ipsius erit.

34 pan studni odda zapłatę bydląt, a co zdechło, jego będzie.

35 Si bos alienus bovem alterius vulneraverit, et ille mortuus fuerit : vendent bovem vivum, et divident pretium, cadaver autem mortui inter se dispertient.

35 Jeśliby wół cudzy zranił wołu czyjego, a on by zdechł; sprzedadzą wołu żywego i rozdzielą zapłatę, a mięso martwego między siebie podzielą.

36 Sin autem sciebat quod bos cornupeta esset ab heri et nudiustertius, et non custodivit eum dominus suus : reddet bovem pro bove, et cadaver integrum accipiet.

36 Ale jeśli pan wiedział, że wół był bodliwy od wczorajszego i dziś trzeciego dnia, a nie strzegł go, odda wołu za wołu, a mięso weźmie całe.