Księga Powtórzonego Prawa

Księga Powtórzonego Prawa zamyka Pięcioksiąg, pięć ksiąg Mojżeszowych, i stoi na progu ziemi obiecanej. Po czterdziestu latach pustyni Izrael czeka na wschodnim brzegu Jordanu. Przed śmiercią Mojżesz mówi do ludu jak ojciec: przypomina, co Bóg uczynił, powtarza Prawo i zobowiązuje lud przymierzem. „Te są słowa, które mówił Mojżesz do wszystkiego Izraela za Jordanem” (Pwt 1,1): cała księga jest testamentem człowieka, który wie, że sam nie wejdzie. Jest to też księga Starego Testamentu, którą Pan Jezus przytacza w Ewangelii wiele razy, od kuszenia na pustyni po pytanie o pierwsze przykazanie. Polski skrót to Pwt.

Co znaczy nazwa Księga Powtórzonego Prawa? Deuteronomium

Nazwa pochodzi z greki przez łacińskie Deuteronomium i znaczy drugie prawo: nie nowe prawo, lecz Prawo z Synaju powtórzone i wpajane, z dodatkiem przepisów jeszcze niewypowiedzianych. Polska nazwa, Księga Powtórzonego Prawa, oddaje dokładnie ten sens; w Bibliach protestanckich nazywa się ją też Piątą Księgą Mojżeszową. Grecka nazwa wzięła się z wersetu o przyszłym królu, który ma sporządzić sobie odpis Prawa: łacina mówi Deuteronomium legis hujus, a ks. Wujek oddaje sens: „zrobi sobie odpis zakonu tego w księdze” (Pwt 17,18). Księga Jozuego mówi podobnie, że Jozue „napisał na kamieniach odpis zakonu Mojżeszowego” (Joz 8,32). Żydzi nazywają księgę jej pierwszymi słowami, Elle ha-dewarim, Oto słowa, albo krótko Dewarim.

Przymiotnik deuteronomiczny w podręcznikach oznacza to, co należy do tej księgi albo jej stylu; nie należy go mylić z deuterokanoniczny, czyli z księgami Starego Testamentu przyjętymi do kanonu po dyskusji, jak Księga Tobiasza czy Machabejskie. Księga Powtórzonego Prawa jest księgą protokanoniczną.

Kto napisał Księgę Powtórzonego Prawa?

Kościół przyjął Księgę Powtórzonego Prawa, razem z całym Pięcioksięgiem, jako dzieło Mojżesza. Księga mówi o tym wyraźniej niż którakolwiek inna: „Napisał tedy Mojżesz ten zakon i dał go kapłanom, synom Lewiego, którzy nosili skrzynię przymierza Pańskiego” (Pwt 31,9), a „Gdy tedy napisał Mojżesz słowa zakonu tego w księdze i dokończył” (Pwt 31,24), kazał Lewitom położyć tę księgę „obok skrzyni przymierza Pana, Boga waszego” (Pwt 31,26). Pan Jezus przypisuje Zakon Mojżeszowi w całej Ewangelii, „o mnie bowiem on pisał” (J 5,46), a Ojcowie przekazują tę samą tradycję.

Papieska Komisja Biblijna w odpowiedzi z 27 czerwca 1906 roku podtrzymała mojżeszowe pochodzenie Pięcioksięgu. Precyzowała, że Mojżesz nie musiał pisać każdego słowa własną ręką: mógł powierzyć redakcję innym pod swoim kierunkiem, korzystać z wcześniejszych dokumentów, a tekst mógł później przyjąć drobne zmiany bez utraty zasadniczego mojżeszowego pochodzenia.

Klasycznym przykładem jest ostatni rozdział, opowiadający o śmierci i pogrzebie Mojżesza. Dawna tradycja żydowska, zachowana w Talmudzie, przypisuje ostatnie wersety Jozuemu, i wielu komentatorów katolickich za nią poszło; historyk Józef Flawiusz i Filon Aleksandryjski sądzili natomiast, że Mojżesz napisał te zdania w duchu proroctwa.

Wielu współczesnych biblistów uważa, że księga nabrała kształtu wieki później, i łączy jej rdzeń z księgą zakonu znalezioną w świątyni za króla Jozjasza. Pismo przytacza jednak słowa arcykapłana: „Znalazłem księgę zakonu w domu Pańskim” (2 Krl 22,8, u ks. Wujka IV Księga Królewska). Księga została znaleziona, nie napisana, a nauka tradycyjna Kościoła pozostaje ta, którą przypomnieliśmy.

Kiedy powstała Księga Powtórzonego Prawa?

Księga sama się datuje. Mojżesz mówi „Czterdziestego roku, jedenastego miesiąca, pierwszego dnia miesiąca” (Pwt 1,3) po wyjściu z Egiptu, „za Jordanem w ziemi Moab” (Pwt 1,5). Pismo umieszcza wyjście z Egiptu czterysta osiemdziesiąt lat przed budową świątyni Salomona (1 Krl 6,1, u ks. Wujka III Księga Królewska); dlatego tradycyjna chronologia umieszcza te mowy w XV wieku przed Chrystusem, na końcu wędrówki opisanej w Księdze Liczb. Inni wolą wiek XIII; Kościół nie ustalił tej chronologii.

O czym jest Księga Powtórzonego Prawa? Streszczenie

Księga Powtórzonego Prawa nie tyle opowiada nową historię, ile jest wielkim kazaniem o historii i Prawie opisanych w Księdze Wyjścia i Kapłańskiej. Jej trzydzieści cztery rozdziały dzielą się na sześć części.

Pierwsza mowa: wspomnienie czterdziestu lat (rozdziały 1-4)

W rozdziałach 1-4 Mojżesz przypomina drogę od Horebu, czyli Synaju: zwiadowców i odmowę wejścia do ziemi w Kadesz, czterdzieści lat tułaczki, zwycięstwa nad Sehonem i Ogiem (rozdział 2). Wspomina, że Bóg nie pozwolił mu wejść do kraju (rozdział 3), i napomina: „Nie przydacie do słowa, które wam mówię, ani ujmiecie z niego” (Pwt 4,2). Dziwi się bliskości Boga: „I nie masz innego narodu tak wielkiego, który by miał bogów tak przybliżających się do niego, jak Pan, Bóg nasz, przytomny jest na wszystkie prośby nasze” (Pwt 4,7). I kończy: „poznaj dzisiaj i myśl w sercu swoim, że Pan sam jest Bogiem na niebie wysoko i na ziemi nisko, a nie masz innego” (Pwt 4,39).

Druga mowa: Dekalog i wielkie przykazanie (rozdziały 5-11)

„Ten jest zakon, który przedłożył Mojżesz synom Izraelowym” (Pwt 4,44). Mojżesz powtarza Dziesięć Przykazań w rozdziale 5 (wersety 6-21), a potem podaje serce całego Prawa, Szema: „Słuchaj, Izraelu! Pan, Bóg nasz, Pan jeden jest. Będziesz miłował Pana, Boga twego, ze wszystkiego serca twego i ze wszystkiej duszy twojej, i ze wszystkiej siły twojej” (Pwt 6,4-5). Rozdziały 7-11 przestrzegają przed bożkami Kanaanu i przypominają, że Bóg wybrał Izraela nie dla jego liczby, „ale iż was Pan umiłował” (Pwt 7,8); wspominają mannę (rozdział 8) i złotego cielca (rozdział 9), i stawiają pytanie: „czegóż Pan, Bóg twój, żąda od ciebie, jeśli nie tego, abyś się bał Pana, Boga twego, i chodził drogami jego, a miłował go” (Pwt 10,12).

Prawa i przepisy (rozdziały 12-26)

Środkowy kodeks otwiera rozdział 12 o jednym miejscu kultu, „które obierze Pan, Bóg wasz, ze wszystkich pokoleń waszych, aby tam położyć imię swoje”. Porządkuje potem całe życie narodu: karę dla fałszywych proroków (rozdział 13), pokarmy czyste i nieczyste oraz dziesięciny (rozdział 14), rok darowania długów i troskę o ubogiego (rozdział 15), trzy święta pielgrzymie, „na święto Przaśników, na święto Tygodni i na święto Kuczek” (Pwt 16,16), sędziów, króla, kapłanów i proroków (rozdziały 17 i 18), miasta schronienia i świadków (rozdział 19), prowadzenie wojny (rozdział 20), wreszcie prawa o rodzinie, majątku i miłosierdziu wobec przybysza, wdowy i sieroty (rozdziały 21-25). Kończy się ofiarą pierwocin (rozdział 26) i wyznaniem wiary Izraelity: „Syryjczyk prześladował ojca mego, i poszedł on do Egiptu”.

Błogosławieństwa, przekleństwa i przymierze w Moabie (rozdziały 27-30)

Po przejściu Jordanu Izrael ma postawić na górze Ebal kamienie, wypisać na nich Prawo i ogłosić przekleństwa (rozdział 27). Rozdział 28, najdłuższy w księdze, wykłada błogosławieństwa posłuszeństwa, „Błogosławionyś ty w mieście i błogosławiony na polu” (Pwt 28,3), i, znacznie dłużej, przekleństwa odstępstwa, aż po oblężenie i wygnanie: „Ale jeśli nie będziesz chciał słuchać głosu Pana, Boga twego […], przyjdą na ciebie te wszystkie przekleństwa i dosięgną cię” (Pwt 28,15). Rozdziały 29 i 30 odnawiają przymierze, „oprócz owego przymierza, które z nimi zawarł na Horebie” (Pwt 29,1), i kończą się wielkim wyborem: „żem położył przed wami życie i śmierć, błogosławieństwo i przekleństwo. Obierajże tedy życie, abyś i ty żył i potomstwo twoje” (Pwt 30,19).

Jozue, pieśń i błogosławieństwo Mojżesza (rozdziały 31-33)

Mojżesz przekazuje dowództwo Jozuemu, a spisane Prawo Lewitom (rozdział 31). Potem intonuje pieśń: „Słuchajcie niebiosa, co mówię, niech słucha ziemia słów ust moich!” (Pwt 32,1), proroczy śpiew o wierności Boga i niewdzięczności Izraela, w którym Bóg nosi swój lud „Jak orzeł, wywabiający do latania orlęta swe” (Pwt 32,11). Wreszcie błogosławi pokolenia jedno po drugim (rozdział 33), jak Jakub na końcu Księgi Rodzaju.

Śmierć Mojżesza (rozdział 34)

Z góry Nebo, ze szczytu Fasga, Pan pokazuje Mojżeszowi całą ziemię: „Widziałeś ją oczyma swymi, ale nie przejdziesz do niej” (Pwt 34,4). „I umarł tam Mojżesz sługa Pański, w ziemi moabskiej na rozkaz Pański” (Pwt 34,5); „nie dowiedział się nikt o grobie jego aż do teraźniejszego dnia” (Pwt 34,6). Miał sto dwadzieścia lat, „a nie przyćmiło się oko jego” (Pwt 34,7). Księga kończy się słowami: „I nie powstał więcej prorok w Izraelu jak Mojżesz, którego by znał Pan twarzą w twarz” (Pwt 34,10). Dalsza historia jest w Księdze Jozuego.

Plan wydarzeń Księgi Powtórzonego Prawa

1. Mojżesz przemawia za Jordanem, w czterdziestym roku wędrówki (rozdz. 1).
2. Wspomnienie drogi od Horebu, zwiadowców i zwycięstw nad Sehonem i Ogiem (1-3).
3. Wezwanie do wierności jedynemu Bogu (4).
4. Powtórzenie Dekalogu (5).
5. Szema: „Słuchaj, Izraelu” i przykazanie miłości Boga (6).
6. Wybranie Izraela, manna, złoty cielec, czego Bóg żąda (7-11).
7. Kodeks praw: kult, święta, władze, wojna, rodzina, ubodzy (12-26).
8. Przekleństwa na górze Ebal, błogosławieństwa i przekleństwa przymierza (27-28).
9. Przymierze w ziemi Moab i wybór między życiem a śmiercią (29-30).
10. Jozue następcą Mojżesza; Prawo złożone przy skrzyni (31).
11. Pieśń Mojżesza (32).
12. Błogosławieństwo pokoleń (33).
13. Mojżesz ogląda ziemię z góry Nebo i umiera (34).

Interpretacja: tematy i lektura katolicka

Św. Hieronim w liście do Paulina nazywa Księgę Powtórzonego Prawa drugim prawem i zapowiedzią prawa ewangelicznego. Kościół czyta ją w tym świetle.

Jeden Bóg, kochany całym sercem

Szema jest pierwszym ze wszystkich przykazań. Zapytany, które jest największe, Pan Jezus odpowiada rozdziałem 6 Księgi Powtórzonego Prawa: „«Będziesz miłował Pana Boga twego, ze wszystkiego serca twego i ze wszystkiej duszy twojej i ze wszystkiej myśli twojej.» To jest największe i pierwsze przykazanie” (Mt 22,37-38), i łączy z nim miłość bliźniego, wziętą z Księgi Kapłańskiej; zob. przykazanie miłości. Księga Powtórzonego Prawa żąda już czegoś więcej niż zewnętrznego zachowania: „Obrzeżcie zatem napletek serca waszego” (Pwt 10,16), a Bóg obiecuje: „Obrzeże Pan, Bóg twój, serce twe i serce potomstwa twego, żebyś miłował Pana, Boga twego, ze wszystkiego serca twego” (Pwt 30,6). Ta obietnica spełnia się przez łaskę.

Dekalog obowiązuje chrześcijan

Dziesięć Przykazań z Wj 20 zostaje tu powtórzone w rozdziale 5: „Ja Pan, Bóg twój, którym cię wywiódł z ziemi egipskiej, z domu niewoli” (Pwt 5,6). Sobór Trydencki (sesja VI, kanon 19) potępił twierdzenie, że Dziesięć Przykazań nie dotyczy chrześcijan. Ich listę i numerację katolicką wyjaśniamy w artykule 10 przykazań.

Prorok podobny do Mojżesza

„Proroka z narodu twego i z braci twych, jak mnie, wzbudzi tobie Pan, Bóg twój; tego słuchać będziesz” (Pwt 18,15). Św. Piotr głosi ten werset jako wypełniony w Chrystusie: „Mojżesz zaiste mówił: «Że proroka wzbudzi wam Pan Bóg wasz spomiędzy braci waszych, jako mnie»” (Dz 3,22), a św. Szczepan czyni to samo przed Sanhedrynem (Dz 7,37).

Chrystus, który stał się przekleństwem za nas

„bo przeklęty od Boga jest ten, co wisi na drzewie” (Pwt 21,23). Św. Paweł pisze: „Chrystus nas wykupił od przekleństwa Zakonu, stawszy się za nas przekleństwem, bo napisano: «Przeklęty każdy, kto wisi na drzewie»” (Ga 3,13). Manichejczykowi Faustowi, który brał ten werset za obelgę wobec Chrystusa, św. Augustyn odpowiada, że wyznawać śmierć Chrystusa to wyznawać, że poniósł On za nas przekleństwo.

Oręż Pana w kuszeniu

Kuszony na pustyni, Pan Jezus trzy razy odpowiada diabłu Księgą Powtórzonego Prawa: „Nie samym chlebem żyje człowiek, ale wszelkim słowem, które pochodzi z ust Bożych” (Mt 4,4, z Pwt 8,3), „Nie będziesz kusił Pana Boga swego” (Mt 4,7, z Pwt 6,16) i „Panu Bogu twemu kłaniać się będziesz i jemu samemu służyć będziesz” (Mt 4,10, z Pwt 6,13). Kościół czyta tę Ewangelię w 1. niedzielę Wielkiego Postu.

Mojżesz i Jozue

Mojżesz, prawodawca, ogląda ziemię, ale do niej nie wchodzi; Jozue, którego imię po grecku i po łacinie brzmi jak imię Jezus, przeprowadza lud przez Jordan. List do Hebrajczyków to zauważa, a ks. Wujek zostawia tam samo imię Jezus: „Gdyby bowiem Jezus dał im odpocznienie, nigdy by potem o innym dniu nie mówił” (Hbr 4,8). Ojcowie, zwłaszcza Orygenes w Homiliach o Księdze Jozuego, widzieli w tym Prawo, które prowadzi do granicy, i Chrystusa, który jedyny wprowadza do dziedzictwa.

Władza sądzenia

Trudne sprawy trzeba przynosić „do kapłanów z rodu Lewiego i do sędziego”, którzy „oznajmią tobie wyrok prawdziwy” (Pwt 17,9). Komentatorzy katoliccy wyprowadzają stąd argument: jeśli Bóg dał taką władzę pasterzom Starego Testamentu, nie dał mniejszej pasterzom Nowego.

Najważniejsze wersety Księgi Powtórzonego Prawa

Pwt 6,4-9: „Słuchaj, Izraelu”

To modlitwa, którą pobożny Izraelita odmawia rano i wieczorem. Po przykazaniu miłości Mojżesz każe je przekazywać: „i będziesz je powiadał synom twoim, i będziesz o nich rozmyślał, siedząc w domu twoim i idąc drogą, śpiąc i wstając” (Pwt 6,7), „i napiszesz je na podwoju i na drzwiach domu twego” (Pwt 6,9).

Pwt 31,6 i 31,8: „nie opuści cię ani odstąpi”

To jedne z najczęściej szukanych wersetów księgi: „Mężnie postępujcie i umacniajcie się; nie bójcie się ani się lękajcie na widok ich, albowiem Pan, Bóg twój, sam jest wodzem twoim, a nie opuści cię ani odstąpi” (Pwt 31,6). Mojżesz powtarza to Jozuemu przed całym ludem: „A Pan, który jest wodzem waszym, ten będzie z tobą, nie opuści cię ani odstąpi; nie bój się ani się nie lękaj!” (Pwt 31,8). List do Hebrajczyków odnosi tę obietnicę do każdego chrześcijanina (Hbr 13,5).

Pwt 28: błogosławieństwa i przekleństwa

Najdłuższy rozdział księgi stawia przed Izraelem dwie drogi. Przekleństwa zapowiadają głód, choroby, klęski i wreszcie rozproszenie: „Rozproszy cię Pan między wszystkie narody od jednego krańca ziemi aż do drugiego” (Pwt 28,64); dzieje wygnania zobaczą ich spełnienie. To nie fatalizm, lecz logika przymierza, którą rozdział 30 streszcza w wezwaniu do wyboru życia.

Pwt 18,10-12: wróżby i spirytyzm

Niech nie będzie u ciebie nikogo, „który by się radził wróżbiarzów i wierzył snom i wróżbom, ani niech nie będzie guślarza ani czarownika, ani nikogo, kto by się radził złych duchów albo wieszczków, albo się od umarłych prawdy dowiadywał. Tym wszystkim bowiem brzydzi się Pan” (Pwt 18,10-12). Na tym zakazie Kościół opiera potępienie magii, spirytyzmu, wróżbiarstwa i horoskopów.

Pwt 32,39: „ja zabijam i ja ożywiam”

„Obaczcież, żem ja jest jedyny i nie masz innego boga prócz mnie; ja zabijam i ja ożywiam, ranię i ja uleczę, a nie masz, kto by mógł wyrwać z mej ręki” (Pwt 32,39). Pieśń Mojżesza wyznaje Boga, który jest Panem życia i śmierci, i jedynym lekarzem ran, które sam dopuszcza.

Inne szukane wersety

• Pwt 8,3: „nie samym chlebem żyje człowiek, ale wszelkim słowem, które wychodzi z ust Pańskich”, powiedziane o mannie.
• Pwt 14,8: „świnia też, ponieważ dzieli kopyto a nie przeżuwa, nieczysta będzie”. Prawa pokarmowe obowiązywały tylko Izraela i ustały w Nowym Testamencie (Dz 10).
• Pwt 15,11: „Nie będzie schodziło na ubogich w ziemi […]; przeto ja tobie rozkazuję, abyś otwierał rękę bratu twemu potrzebującemu i ubogiemu”.
• Pwt 20,10: prawo wojny, z obowiązkiem ofiarowania miastu pokoju przed oblężeniem.
• Pwt 22,5: „Nie oblecze się niewiasta w męskie odzienie ani mężczyzna używać będzie szaty niewieściej”.
• Pwt 22,28-29: kto zhańbi pannę niezaręczoną, ma zapłacić jej ojcu i wziąć ją za żonę, „nie będzie jej mógł opuścić przez wszystkie dni żywota swego”. Prawo chroniło kobietę w społeczeństwie, w którym zhańbiona dziewczyna zostawała bez przyszłości.
• Pwt 24,1: „list rozwodny”. Pan Jezus wyjaśnia: „Mojżesz dla twardości serca waszego pozwolił wam opuszczać żony wasze, lecz od początku nie było tak” (Mt 19,8), i przywraca małżeństwu nierozerwalność.
• Pwt 25,4: „Nie zawiążesz pyska wołowi deptającemu na boisku zboże twoje”, co św. Paweł odnosi do utrzymania sług Ewangelii (1 Kor 9,9).
• Pwt 30,14: „Ale bardzo blisko ciebie jest słowo, w ustach twoich i w sercu twoim”, które św. Paweł czyta jako „słowo wiary, które głosimy” (Rz 10,8).

Księga Powtórzonego Prawa w kanonie i w liturgii

Księga Powtórzonego Prawa jest piątą księgą Starego Testamentu we wszystkich Bibliach i zawsze była liczona wśród ksiąg Prawa; Sobór Trydencki, określając kanon na IV sesji (1546), wymienia ją jako ostatnią z pięciu ksiąg Mojżeszowych. Ks. Wujek zachowuje łacińskie formy imion własnych: Horeb, Fasga, Sehon, Chananejczyk. W kilku miejscach numeracja wersetów różni się od Biblii Tysiąclecia, tłumaczonej z hebrajskiego: przejścia między rozdziałami 12 i 13, 22 i 23 oraz 28 i 29 są przesunięte o jeden werset. Ostatni werset rozdziału 28 w BT (28,69) to u ks. Wujka 29,1, a w rozdziale 23 werset szukany jako Pwt 23,2 to u ks. Wujka 23,1.

W mszale z 1962 roku ostatnim z czterech proroctw Wigilii Paschalnej jest Pwt 31,22-30, po którym śpiewa się traktus Attende caelum, wzięty z pieśni Mojżesza (Pwt 32,1-4); zob. Triduum Paschalne. W sobotę Suchych Dni Wielkiego Postu pierwszym czytaniem jest Pwt 26,12-19, a w dłuższej formie dochodzi Pwt 11,22-25; w sobotę Suchych Dni po Zesłaniu Ducha Świętego, w dłuższej formie, czyta się Pwt 26,1-3.7-11, o pierwocinach. 3 października, w święto św. Teresy od Dzieciątka Jezus, antyfona na Komunię, Circumduxit eam, et docuit, pochodzi z pieśni Mojżesza (Pwt 32,10-12).

Ewangelia 1. niedzieli Wielkiego Postu opowiada o kuszeniu, z trzema odpowiedziami z Księgi Powtórzonego Prawa (Mt 4,1-11); Ewangelia 17. niedzieli po Zesłaniu Ducha Świętego (Mt 22,34-46) podaje pierwsze przykazanie, a Ewangelia 12. niedzieli (Łk 10,23-37) każe je wyrecytować uczonemu w Piśmie przed przypowieścią o miłosiernym Samarytaninie. W Brewiarzu rzymskim pieśń Mojżesza z rozdziału 32, Audite caeli, śpiewa się w drugich Laudesach soboty, odmawianych w dni pokutne, które znajdziesz w Brewiarzu.

Jak czytać Księgę Powtórzonego Prawa?

Czytaj ją jak ostatnie słowa Mojżesza, najlepiej na głos: została napisana, by jej słuchano. Zacznij od rozdziałów 1-11 i 27-34, mów i pożegnania; kodeks z rozdziałów 12-26 czytaj potem, rozdział po rozdziale, pytając, czego każde prawo uczy o świętości Boga i Jego miłosierdziu dla słabych. Rozróżniaj, jak Kościół, trzy rodzaje przepisów: moralne, jak Dekalog, które trwają zawsze; obrzędowe, o ofiarach i pokarmach, wypełnione i zniesione w Chrystusie; sądowe, właściwe państwu Izraela. Miej pod ręką Księgę Liczb dla faktów, które Mojżesz wspomina, i Ewangelię dla wersetów, które Pan Jezus uczynił swoimi. Resztę Pisma znajdziesz w Biblii Iter Fidei.

Często zadawane pytania

Co to jest Księga Powtórzonego Prawa?

To piąta księga Biblii i ostatnia z pięciu ksiąg Mojżeszowych. Zbiera mowy pożegnalne Mojżesza do Izraela przed wejściem do ziemi obiecanej: przypomina czterdzieści lat na pustyni, powtarza Dziesięć Przykazań i Prawo, odnawia przymierze, ustanawia Jozuego, błogosławi pokolenia i kończy się śmiercią Mojżesza na górze Nebo. Jej myślą przewodnią jest miłość jedynego Boga całym sercem i wybór życia.

Co znaczy nazwa Deuteronomium?

Znaczy drugie prawo, z greki przez łacińskie Deuteronomium. Księga powtarza i wyjaśnia Prawo dane na Synaju, dodając nowe przepisy, przed wejściem do ziemi obiecanej. Stąd polska nazwa: Księga Powtórzonego Prawa, w skrócie Pwt. Żydzi nazywają ją od pierwszych słów Dewarim, Słowa.

Kto napisał Księgę Powtórzonego Prawa?

Kościół zawsze przyjmował Mojżesza za autora Księgi Powtórzonego Prawa, jak całego Pięcioksięgu. Księga mówi, że „Napisał tedy Mojżesz ten zakon” i oddał go Lewitom (Pwt 31,9.24), a Pan Jezus i Ojcowie mówią o niej jako o jego Prawie. Komisja Biblijna (1906) to potwierdziła, dopuszczając, że Mojżesz mógł korzystać z pomocy pisarzy.

Czy Mojżesz opisał własną śmierć?

Opowiadanie o jego śmierci w rozdziale 34 zwykle przypisuje się innej ręce. Dawna tradycja żydowska, przekazana w Talmudzie, uznaje je za dzieło Jozuego, i wielu komentatorów katolickich za nią poszło. Józef Flawiusz i Filon sądzili natomiast, że Mojżesz napisał je sam, w duchu proroctwa.

Czy Księga Powtórzonego Prawa jest aktualna?

Jej przykazania moralne, przede wszystkim Dekalog i przykazanie miłości Boga, obowiązują zawsze; Sobór Trydencki potępił twierdzenie, że Dziesięć Przykazań nie dotyczy chrześcijan. Przepisy obrzędowe, o ofiarach i pokarmach, wypełniły się w Chrystusie i ustały, a prawa sądowe należały do dawnego Izraela. Księga pozostaje słowem Bożym i Kościół czyta ją w liturgii.

Ile rozdziałów ma Księga Powtórzonego Prawa?

Trzydzieści cztery, tyle samo w Bibliach katolickich i protestanckich. Najdłuższy jest rozdział 28, o błogosławieństwach i przekleństwach; ostatni opowiada o śmierci Mojżesza.

Kto był następcą Mojżesza?

Jozue, syn Nuna. Mojżesz przekazuje mu dowództwo przed całym Izraelem (Pwt 31,7-8), a księga dodaje, że Jozue „napełniony został duchem mądrości, bo Mojżesz nań włożył ręce swoje” (Pwt 34,9). To on przeprowadza lud przez Jordan.

Księgę Powtórzonego Prawa możesz czytać werset po wersecie, po polsku i po łacinie, także w aplikacji Biblia katolicka Iter Fidei.