Księga Powtórzonego Prawa, rozdział 32

1 Audite, cæli, quæ loquor : audiat terra verba oris mei.

1 „Słuchajcie niebiosa, co mówię, niech słucha ziemia słów ust moich!

2 Concrescat ut pluvia doctrina mea, fluat ut ros eloquium meum, quasi imber super herbam, et quasi stillæ super gramina.

2 Niechaj się zleje jak deszcz nauka moja, niechaj płynie jak rosa mowa moja, jak deszcz na ziele i jak krople na trawę.

3 Quia nomen Domini invocabo : date magnificentiam Deo nostro.

3 Bo będę wzywał imienia Pańskiego: dajcie cześć Bogu naszemu!

4 Dei perfecta sunt opera, et omnes viæ ejus judicia : Deus fidelis, et absque ulla iniquitate, justus et rectus.

4 Dzieła Boga są doskonałe, a wszystkie drogi jego słuszne; Bóg wierny, a bez żadnej nieprawości, sprawiedliwy i prawy.

5 Peccaverunt ei, et non filii ejus in sordibus : generatio prava atque perversa.

5 Zgrzeszyli przeciw niemu, a nie synowie jego, plugastwem, ród zły i przewrotny!

6 Hæccine reddis Domino, popule stulte et insipiens ? numquid non ipse est pater tuus, qui possedit te, et fecit, et creavit te ?

6 Tym to odpłacasz Panu, ludu głupi i szalony? Czyż nie on jest ojcem twoim, który cię posiadł i uczynił, i stworzył cię?

7 Memento dierum antiquorum, cogita generationes singulas : interroga patrem tuum, et annuntiabit tibi : majores tuos, et dicent tibi.

7 Wspomnij na dawne dni, rozważaj każde pokolenie; spytaj ojca twego, a oznajmi tobie, starszych twoich, a powiedzą ci.

8 Quando dividebat Altissimus gentes, quando separabat filios Adam, constituit terminos populorum juxta numerum filiorum Israël.

8 Gdy dzielił Najwyższy narody, gdy rozłączał synów Adamowych, założył granice narodów według liczby synów izraelskich.

9 Pars autem Domini, populus ejus : Jacob funiculus hæreditatis ejus.

9 A działem Pana lud jego, Jakub sznurem dziedzictwa jego.

10 Invenit eum in terra deserta, in loco horroris, et vastæ solitudinis : circumduxit eum, et docuit : et custodivit quasi pupillam oculi sui.

10 Znalazł go w ziemi pustej, na miejscu strachu i głębokiej pustyni; obwodził go i uczył, i strzegł jak źrenicy oka swego.

11 Sicut aquila provocans ad volandum pullos suos, et super eos volitans, expandit alas suas, et assumpsit eum, atque portavit in humeris suis.

11 Jak orzeł, wywabiający do latania orlęta swe i nad nimi latający, rozszerzył skrzydła swoje, i wziął go, i nosił na ramionach swoich.

12 Dominus solus dux ejus fuit, et non erat cum eo deus alienus :

12 Pan sam był wodzem jego, a nie było z nim boga obcego.

13 constituit eum super excelsam terram, ut comederet fructus agrorum : ut sugeret mel de petra, oleumque de saxo durissimo ;

13 Postawił go na ziemi wyżynnej, aby jadł owoce polne, żeby ssał miód z opoki, a oliwę z najtwardszej skały,

14 butyrum de armento, et lac de ovibus cum adipe agnorum, et arietum filiorum Basan : et hircos cum medulla tritici, et sanguinem uvæ biberet meracissimum.

14 masło z krów, a mleko z owiec z tłustością jagniąt i baranów, chowanych w Basanie, i kozły z najlepszą pszenicą, i krew jagody pił jak najczystszą.

15 Incrassatus est dilectus, et recalcitravit : incrassatus, impinguatus, dilatatus, dereliquit Deum factorem suum, et recessit a Deo salutari suo.

15 Roztył się miły i odwierzgnął; utyły, stłuściały, zgrubiały, opuścił Boga, Stworzyciela swego, i odstąpił od Boga, Zbawiciela swego.

16 Provocaverunt eum in diis alienis, et in abominationibus ad iracundiam concitaverunt.

16 Rozdrażnili go bogami cudzymi i obrzydłościami do gniewu pobudzili.

17 Immolaverunt dæmoniis et non Deo, diis quos ignorabant : novi recentesque venerunt, quos non coluerunt patres eorum :

17 Ofiarowali czartom, a nie Bogu, bogom, których nie znali; nowo i świeżo przyszli, nie czcili ich ojcowie ich.

18 Deum qui te genuit dereliquisti, et oblitus es Domini creatoris tui.

18 Boga, który cię zrodził, opuściłeś i zapomniałeś Pana, Stworzyciela twego.

19 Vidit Dominus, et ad iracundiam concitatus est : quia provocaverunt eum filii sui et filiæ.

19 Ujrzał Pan i gniewem zawrzał, że go rozdrażnili synowie jego i córki.

20 Et ait : Abscondam faciem meam ab eis, et considerabo novissima eorum : generatio enim perversa est, et infideles filii.

20 I rzekł: „Skryję oblicze moje przed nimi, a będę się przypatrywał końcowi ich; ród to bowiem przewrotny jest i niewierni synowie.

21 Ipsi me provocaverunt in eo qui non erat Deus, et irritaverunt in vanitatibus suis : et ego provocabo eos in eo qui non est populus, et in gente stulta irritabo illos.

21 Oni mię rozdrażnili tym, który nie był bogiem, i rozjątrzyli nicościami swoimi, a ja drażnić ich będę tym, który nie jest ludem, i głupim narodem rozjątrzę ich.

22 Ignis succensus est in furore meo, et ardebit usque ad inferni novissima : devorabitque terram cum germine suo, et montium fundamenta comburet.

22 Ogień rozgorzał w zapalczywości mojej i będzie gorzał aż do spodu otchłani, i pożre ziemię z jej urodzajem, i gór podstawy wypali.

23 Congregabo super eos mala, et sagittas meas complebo in eis.

23 Zgromadzę na nich nieszczęścia i strzały moje wystrzelam na nich.

24 Consumentur fame, et devorabunt eos aves morsu amarissimo : dentes bestiarum immittam in eos, cum furore trahentium super terram, atque serpentium.

24 Zginą od głodu i pożrą ich ptaki dziobaniem nieznośnym; zęby zwierząt zapuszczę w nich wraz z jadem czołgających się po ziemi i pełzających.

25 Foris vastabit eos gladius, et intus pavor, juvenem simul ac virginem, lactentem cum homine sene.

25 Zewnątrz pustoszyć ich będzie miecz, a wewnątrz strach, młodzieńca wespół i pannę, ssącego z człowiekiem starym.

26 Dixi : Ubinam sunt ? cessare faciam ex hominibus memoriam eorum.

26 Rzekłem: „Gdzież oni są? Wygładzę ich pamięć wśród ludzi.”

27 Sed propter iram inimicorum distuli : ne forte superbirent hostes eorum, et dicerent : Manus nostra excelsa, et non Dominus, fecit hæc omnia.

27 Ale dla gniewu nieprzyjaciół odłożyłem to, aby snadź nie pysznili się nieprzyjaciele ich i nie rzekli: „Ręka nasza podniesiona a nie Pan, sprawiła to wszystko.”

28 Gens absque consilio est, et sine prudentia.

28 Naród to jest bez rozsądku i bez roztropności.

29 Utinam saperent, et intelligerent, ac novissima providerent.

29 Gdybyż mądrzy byli i zrozumieli, i oglądali się na koniec!

30 Quomodo persequatur unus mille, et duo fugent decem millia ? nonne ideo, quia Deus suus vendidit eos, et Dominus conclusit illos ?

30 Jakżeż jeden może gonić za tysiącem, a dwaj do ucieczki zmusić dziesięć tysięcy? Czyż nie dlatego, iż Bóg ich zaprzedał, a Pan ich wydał?

31 Non enim est Deus noster ut dii eorum : et inimici nostri sunt judices.

31 Nie jest bowiem Bóg nasz jak ich bogowie: i nieprzyjaciele nasi są sędziami.

32 De vinea Sodomorum, vinea eorum, et de suburbanis Gomorrhæ : uva eorum, uva fellis, et botri amarissimi.

32 Z winnicy Sodomy winnica ich i z przedmieścia Gomory; winna jagoda ich to jagoda żółci, a grona bardzo gorzkie.

33 Fel draconum vinum eorum, et venenum aspidum insanabile.

33 Żółcią smoczą ich wino i jadem żmijowym nieuleczalnym.

34 Nonne hæc condita sunt apud me, et signata in thesauris meis ?

34 Czyż nie jest to u mnie schowane i zapieczętowane w skarbach moich?

35 Mea est ultio, et ego retribuam in tempore, ut labatur pes eorum : juxta est dies perditionis, et adesse festinant tempora.

35 Mojać jest pomsta i ja oddam na czas, aby się powinęła ich noga; blisko już jest dzień zguby i czasy prędko nadchodzą.

36 Judicabit Dominus populum suum, et in servis suis miserebitur : videbit quod infirmata sit manus, et clausi quoque defecerunt, residuique consumpti sunt.

36 Sądzić będzie Pan lud swój, a nad sługami swymi się zmiłuje; dojrzy, iż ręka omdlała i zamknięci też osłabli, a którzy zostali, zniszczeli.

37 Et dicet : Ubi sunt dii eorum, in quibus habebant fiduciam ?

37 I rzecze: „Gdzież są ich bogowie, w których mieli nadzieję?

38 de quorum victimis comedebant adipes, et bibebant vinum libaminum : surgant, et opitulentur vobis, et in necessitate vos protegant.

38 Z ich bitych ofiar tłuszcz jedli, a pili wino płynnych ich ofiar. Niechaj wstaną i pomoc wam dadzą i niech was w potrzebie obronią.

39 Videte quod ego sim solus, et non sit alius deus præter me : ego occidam, et ego vivere faciam : percutiam, et ego sanabo, et non est qui de manu mea possit eruere.

39 Obaczcież, żem ja jest jedyny i nie masz innego boga prócz mnie; ja zabijam i ja ożywiam, ranię i ja uleczę, a nie masz, kto by mógł wyrwać z mej ręki.

40 Levabo ad cælum manum meam, et dicam : Vivo ego in æternum.

40 Podnoszę ku niebu moją rękę i mówię: Ja żyję na wieki!

41 Si acuero ut fulgur gladium meum, et arripuerit judicium manus mea : reddam ultionem hostibus meis, et his qui oderunt me retribuam.

41 Gdy zaostrzę mój miecz by błyskawicę i sąd pochwyci ma ręka, pomszczę się nad nieprzyjaciółmi moimi i tym, którzy mię nienawidzą, odpłacę.

42 Inebriabo sagittas meas sanguine, et gladius meus devorabit carnes ; de cruore occisorum et de captivitate, nudati inimicorum capitis.

42 Napoję krwią strzały moje, a miecz mój żreć będzie mięso, z krwi pobitych i z pojmanych, z odkrytej nieprzyjaciół głowy.”

43 Laudate, gentes, populum ejus, quia sanguinem servorum suorum ulciscetur : et vindictam retribuet in hostes eorum, et propitius erit terræ populi sui.

43 Chwalcie narody lud jego, bo krwi sług swoich się pomści i zemstą odpłaci ich wrogom, a miłościw będzie ziemi ludu swego.”

44 Venit ergo Moyses, et locutus est omnia verba cantici hujus in auribus populi, ipse et Josue filius Nun.

44 Przyszedł tedy Mojżesz i wypowiedział wszystkie słowa tej pieśni do uszu ludu, on i Jozue, syn Nuna.

45 Complevitque omnes sermones istos, loquens ad universum Israël,

45 I dokończył tych wszystkich słów, mówiąc do wszystkiego Izraela.

46 et dixit ad eos : Ponite corda vestra in omnia verba, quæ ego testificor vobis hodie : ut mandetis ea filiis vestris custodire et facere, et implere universa quæ scripta sunt legis hujus :

46 I rzekł do nich: „Przyłóżcie serca wasze do wszystkich słów, które ja dziś wam obwieszczam, abyście rozkazali synom waszym chować je i czynić, i wypełnić wszystko, co napisane jest w tym zakonie.

47 quia non incassum præcepta sunt vobis, sed ut singuli in eis viverent : quæ facientes longo perseveretis tempore in terra, ad quam, Jordane transmisso, ingredimini possidendam.

47 Bo nie darmo je wam przykazano, ale aby każdy z was żył przez nie i abyście czyniąc trwali przez długi czas na ziemi, do której przeprawiwszy się przez Jordan, wchodzicie, by ją posiąść.”

48 Locutusque est Dominus ad Moysen in eadem die, dicens :

48 I rzekł Pan do Mojżesza tegoż dnia, mówiąc:

49 Ascende in montem istum Abarim, id est, transituum, in montem Nebo, qui est in terra Moab contra Jericho : et vide terram Chanaan, quam ego tradam filiis Israël obtinendam, et morere in monte.

49 „Wstąp na tę górę Abarim (to jest Przejścia), na górę Nebo, która jest w ziemi moabskiej naprzeciw Jerycha, i oglądaj ziemię chananejską, którą ja dam synom Izraelowym, aby ją odzierżyli, i umrzyj na górze.

50 Quem conscendens jungeris populis tuis, sicut mortuus est Aaron frater tuus in monte Hor, et appositus populis suis :

50 Gdy na nią wstąpisz, będziesz przyłączony do ludów twoich, jak umarł Aaron, brat twój, na górze Hor i przyłożony został do ludów swoich:

51 quia prævaricati estis contra me in medio filiorum Israël ad aquas contradictionis in Cades deserti Sin : et non sanctificastis me inter filios Israël.

51 boście wystąpili przeciwko mnie wpośród synów Izraelowych u wody w Kades na pustyni Sin, a nie uświęciliście mnie między synami Izraelowymi.

52 E contra videbis terram, et non ingredieris in eam, quam ego dabo filiis Israël.

52 Z naprzeciwka oglądniesz ziemię, a nie wnijdziesz do niej, do ziemi, którą ja dam synom Izraelowym.”