Przykazanie miłości Boga i bliźniego

Gdy faryzeusze zapytali Pana Jezusa, które przykazanie jest największe, On nie wskazał jednego z dziesięciu kamiennych nakazów, lecz streścił całe Prawo w jednym słowie: miłość. Słowa te przekazuje nam Ewangelia — Dobra Nowina, w której Chrystus sam objawia serce Bożego Prawa. Najpierw podajemy sam tekst tego przykazania, prosto z Ewangelii, a potem krótko go wyjaśniamy.

Tekst przykazania miłości

Oto słowa, którymi Pan Jezus objawił największe przykazanie, w wiernym przekładzie ks. Jakuba Wujka:

Nauczycielu, które jest wielkie przykazanie w Zakonie?

Rzekł mu Jezus: „Będziesz miłował Pana Boga twego, ze wszystkiego serca twego i ze wszystkiej duszy twojej i ze wszystkiej myśli twojej.”

To jest największe i pierwsze przykazanie.

Drugie zaś podobne jest temu: „Będziesz miłował bliźniego twego jako samego siebie.”

Na tych dwóch przykazaniach zawisł cały Zakon i prorocy.

(Mt xxii, 36-40)

Przykazanie miłości ma więc dwa wymiary, których nie wolno rozdzielać:

1. Miłuj Boga ze wszystkiego serca, ze wszystkiej duszy i ze wszystkiej myśli twojej.
2. Miłuj bliźniego swego jako samego siebie.

Dwa przykazania miłości — pełniejsza wersja

Ten sam moment opisuje także św. Marek, dodając słowa modlitwy Słuchaj, Izraelu (Pwt vi), którą każdy pobożny Żyd odmawiał codziennie:

Pierwsze ze wszystkich jest przykazanie: „Słuchaj Izraelu! Pan Bóg twój Bóg jedyny jest. I będziesz miłował Pana, Boga twego, z całego serca twego i z całej duszy twojej i z całego umysłu twego i z całej siły twojej.” To jest pierwsze przykazanie.

A drugie jest temu podobne: „Będziesz miłował bliźniego twego, jako samego siebie.” Nad te nie masz innego większego przykazania.

(Mk xii, 29-31)

Doktor Zakonu, który pytał Pana, sam dopowiada, że miłość Boga i bliźniego jest „więcej aniżeli wszystkie całopalenia i ofiary” (Mk xii, 33). Na to Pan Jezus odrzekł mu: „Niedaleko jesteś od królestwa Bożego.”

Dlaczego to jest największe przykazanie?

Tradycyjny katechizm uczy, że miłość należy do trzech cnót Boskich — obok wiary i nadziei. Katechizm św. Piusa X tak ją określa:

Miłość jest cnotą nadprzyrodzoną, wlaną przez Boga w naszą duszę, przez którą miłujemy Boga dla Niego samego ponad wszystko, a bliźniego jak samych siebie dla miłości Boga.

Miłość jest największa, ponieważ z niej wypływa wierne zachowanie wszystkich innych przykazań. Kto prawdziwie miłuje Boga, nie chce Go obrazić żadnym grzechem; kto miłuje bliźniego, nie wyrządza mu krzywdy. Dlatego święty Paweł pisze, że spośród wiary, nadziei i miłości „większa jest miłość” (1 Kor xiii, 13), bo wiara i nadzieja przeminą w niebie, a miłość trwa na wieki.

Dziesięć przykazań Bożych nie jest więc czymś innym niż przykazanie miłości — to jego rozwinięcie. Pierwsze trzy przykazania Dekalogu uczą nas, jak miłować Boga, a pozostałe siedem — jak miłować bliźniego. Kto chce poznać konkretne wymagania tej miłości, znajdzie je w naszym omówieniu Dziesięciu przykazań Bożych.

Jak mamy miłować Boga?

Katechizm wyjaśnia, że Boga należy miłować ponad wszystko, to znaczy przedkładać Go nad wszystkie stworzenia, choćby najdroższe, i być gotowym wszystko utracić, byleby Go nie obrazić. Cztery słowa Ewangelii rozkładają tę miłość na całego człowieka:

• z całego serca — poświęcając Mu wszystkie nasze uczucia;
• z całej duszy — oddając Mu używanie wszystkich władz duszy;
• z całego umysłu — kierując ku Niemu wszystkie nasze myśli;
• ze wszystkich sił — starając się coraz bardziej wzrastać w Jego miłości.

Powinniśmy miłować Boga nie tylko dlatego, że nam tego przykazał, ale przede wszystkim dlatego, że jest On najwyższym dobrem, nieskończenie dobrym i doskonałym, oraz dlatego, że tyle dobrodziejstw od Niego otrzymujemy.

Jak mamy miłować bliźniego?

Miłować bliźniego jak samego siebie znaczy, według katechizmu, życzyć mu i czynić mu dobro, którego pragniemy dla siebie, oraz nie życzyć mu ani nie wyrządzać żadnego zła. Mamy miłować bliźniego dla miłości Boga, ponieważ On nam to nakazuje i ponieważ każdy człowiek jest Jego obrazem.

Kto jest naszym bliźnim? Wszyscy ludzie — a w sposób szczególny także nasi nieprzyjaciele. Katechizm uczy jasno: jesteśmy zobowiązani miłować również tych, którzy nas krzywdzą, bo oni także są naszym bliźnim, a Pan Jezus dał nam o tym wyraźne przykazanie. Miłość ta nie jest tylko uczuciem, lecz wyraża się w czynie — w konkretnych uczynkach miłosierdzia względem ciała i duszy.

W Wieczerniku Pan Jezus nadał temu drugiemu przykazaniu nową miarę:

Przykazanie nowe daję wam, abyście się społecznie miłowali; jak was umiłowałem, abyście wy wzajemnie się miłowali. Po tym poznają wszyscy, żeście uczniami moimi, jeśli będziecie mieć miłość wzajemną.

(Jn xiii, 34-35)

Nową miarą miłości bliźniego nie jest już „jak siebie samego”, lecz „jak Ja was umiłowałem” — to jest aż do oddania życia.

Akt miłości

Aby wzbudzić w sobie tę cnotę, możemy odmawiać tradycyjny akt miłości, jeden z trzech aktów cnót Boskich:

Boże, choć Cię nie pojmuję,
Jednak nad wszystko miłuję,
Nad wszystko, co jest stworzone,
Boś Ty dobro nieskończone.

A jako samego siebie,
Wszystkich miłuję dla Ciebie. Amen.

Katechizm przypomina, że miłość traci się przez każdy grzech śmiertelny, a odzyskuje się przez wzbudzanie aktów miłości Boga, przez żal i przez dobrze odprawioną spowiedź.

Przykazanie miłości nie znosi dziesięciu przykazań — jest ich streszczeniem i miarą. Kto chce sprawdzić, czy nim żyje, znajdzie pomoc przy rachunku sumienia i przy uczynkach miłosierdzia; łaskę do jego wypełnienia dają sakramenty, a nade wszystko Komunia święta.

Często zadawane pytania

Które przykazanie jest największe?

Największym przykazaniem jest miłość Boga: „Będziesz miłował Pana Boga twego, ze wszystkiego serca twego i ze wszystkiej duszy twojej i ze wszystkiej myśli twojej” (Mt xxii, 37-38). Drugim, podobnym, jest miłość bliźniego jak siebie samego. Na tych dwóch przykazaniach, jak mówi Pan Jezus, zawisł cały Zakon i prorocy.

Ile jest przykazań miłości?

Są dwa przykazania miłości, których nie wolno rozdzielać: miłość Boga ponad wszystko oraz miłość bliźniego jak samego siebie. Są one ze sobą tak związane, że nie można prawdziwie miłować Boga, nie miłując bliźniego, ani prawdziwie miłować bliźniego inaczej niż dla miłości Boga.

Co znaczy miłować bliźniego jak siebie samego?

Według tradycyjnego katechizmu znaczy to życzyć bliźniemu i czynić mu, na ile to możliwe, dobro, którego pragniemy dla samych siebie, oraz nie życzyć mu ani nie wyrządzać żadnego zła. Czynimy to dla miłości Boga, ponieważ każdy człowiek jest Jego obrazem.

Czy mamy obowiązek miłować nieprzyjaciół?

Tak. Katechizm uczy, że jesteśmy zobowiązani miłować także naszych nieprzyjaciół, ponieważ oni również są naszym bliźnim, a Pan Jezus dał nam o tym wyraźne przykazanie. Nie oznacza to zgody na zło, lecz życzenie im dobra i modlitwę za nich.

Czym różni się przykazanie miłości od Dziesięciu przykazań?

Przykazanie miłości jest streszczeniem całego Dekalogu. Pierwsze trzy z Dziesięciu przykazań uczą, jak miłować Boga, a pozostałe siedem — jak miłować bliźniego. Dlatego całe Prawo i prorocy „zawisły” na dwóch przykazaniach miłości.

Zobacz także kim byla maria magdalena.

Aplikacja Iter Fidei zawiera modlitwy, psalmy i nabożeństwa, po łacinie i po polsku, z audio. Pobierz tutaj.

Źródła. Pismo Święte w przekładzie ks. Jakuba Wujka (Mt xxii, 36-40; Mk xii, 28-34; Jn xiii, 34-35; 1 Kor xiii, 13); Katechizm św. Piusa X (cnoty Boskie — Miłość); tradycyjny akt miłości.