Uczynki miłosierdzia co do duszy i ciała

Kościół od wieków podaje wiernym dwie krótkie listy, które streszczają całą czynną miłość bliźniego: siedem uczynków miłosierdzia co do ciała i siedem co do duszy. Poniżej przytaczamy je wprost, w brzmieniu Katechizmu św. Piusa X, abyś mógł je odczytać, zapamiętać i wprowadzać w czyn.

Siedem uczynków miłosierdzia co do ciała

1. Głodnych nakarmić.
2. Spragnionych napoić.
3. Nagich przyodziać.
4. Podróżnych w dom przyjąć.
5. Chorych nawiedzać.
6. Więźniów pocieszać.
7. Umarłych grzebać.

Siedem uczynków miłosierdzia co do duszy

1. Wątpiącym dobrze radzić.
2. Nieumiejętnych pouczać.
3. Grzeszących upominać.
4. Strapionych pocieszać.
5. Urazy darować.
6. Cierpliwie znosić osoby uciążliwe.
7. Modlić się do Boga za żywych i umarłych.

Razem jest ich czternaście. Pierwsza siódemka dotyczy potrzeb ciała bliźniego, druga — potrzeb jego duszy. Te ostatnie są wznioślejsze, ponieważ dusza jest szlachetniejsza niż ciało; lecz w praktyce nieraz najpierw trzeba nakarmić głodnego, by móc skierować jego serce ku Bogu.

Co to jest uczynek miłosierdzia?

Katechizm św. Piusa X odpowiada zwięźle: „Uczynek miłosierdzia jest to ten, przez który wspomaga się potrzeby duchowe lub cielesne bliźniego." Nie chodzi więc o samo dobre uczucie, lecz o czyn — o pomoc realnie świadczoną drugiemu człowiekowi ze względu na miłość Boga.

Uczynki te wypływają wprost z przykazania miłości: masz miłować bliźniego swego jak siebie samego. Miłość, która zostaje tylko w sercu i nie staje się czynem, jest niepełna. Dlatego Kościół wylicza konkretne dzieła, byśmy nie zasłaniali się ogólnikami.

Ewangelia o Sądzie Ostatecznym

Lista uczynków co do ciała ma swoje źródło wprost w Ewangelii. Pan Jezus, opisując Sąd Ostateczny, wymienia je jako miarę, według której będą sądzone wszystkie narody (Mt XXV, 34–40, przekład Wujka):

Wtedy rzecze Król tym, którzy będą po prawicy jego: Pójdźcie, błogosławieni Ojca mego, posiądźcie królestwo, zgotowane wam od założenia świata. Albowiem łaknąłem, a daliście mi jeść; pragnąłem, a napoiliście mnie; byłem gościem, a przyjęliście mnie; nagim, a przyodzialiście mnie; chorym, a nawiedziliście mnie; byłem w więzieniu; a przyszliście do mnie. (...) A odpowiadając Król, rzecze im: Zaprawdę powiadam wam, cokolwiek uczyniliście jednemu z tych braci moich najmniejszych, mnieście uczynili.

To zdanie Pana jest fundamentem całego nauczania o miłosierdziu: w ubogim, chorym, więźniu i przybyszu czcimy samego Chrystusa. Siódmy uczynek co do ciała — grzebanie umarłych — Kościół dodał, opierając się na przykładzie świętego Tobiasza i na czci, jaką winniśmy ciału, które było świątynią Ducha Świętego i ma zmartwychwstać.

Dlaczego zostaniemy z nich rozliczeni?

Na pytanie, z jakich dobrych uczynków szczególnie zostaniemy rozliczeni w dniu sądu, Katechizm odpowiada wprost: z uczynków miłosierdzia. Nie z bogactwa, nie ze stanowiska, lecz z tego, czy widzieliśmy w bliźnim Chrystusa i czy mu posłużyliśmy.

Stąd pochodzi powaga tych list. Nie są one zbiorem pobożnych rad dla nielicznych gorliwych, lecz drogą zwyczajną każdego chrześcijanina ku zbawieniu. Każdy z nas ma w swoim otoczeniu kogoś głodnego choćby dobrego słowa, kogoś strapionego, kogoś, komu winien jest przebaczenie.

Jak wprowadzać je w życie?

Co do ciała

Nie trzeba czekać na wielkie okazje. Nakarmić głodnego można przez jałmużnę i wsparcie ubogich; przyjąć podróżnego — przez gościnność; nawiedzać chorych — odwiedzając cierpiących w szpitalach i w domach starości; pocieszać więźniów — modlitwą i listem do osadzonych. Grzebanie umarłych obejmuje dziś także towarzyszenie rodzinie w żałobie i modlitwę za zmarłych.

Co do duszy

Uczynki względem duszy bywają trudniejsze, bo dotykają serca. Upominać grzeszących trzeba z miłością, nie z pychą. Pouczać nieumiejętnych — dzielić się wiarą z tymi, którzy jej nie znają. Cierpliwie znosić osoby uciążliwe — to codzienna, ukryta asceza w rodzinie i pracy. A darowanie uraz jest tym, o co sami prosimy Boga, ilekroć mówimy: „odpuść nam nasze winy, jako i my odpuszczamy".

Ostatni uczynek — modlitwa za żywych i umarłych — wieńczy całą listę. Obejmuje on także dusze w czyśćcu, którym możemy ulżyć przez naszą modlitwę i ofiarę. Jest to uczynek dostępny każdemu, nawet choremu i ubogiemu, który niczego innego dać nie może.

Często zadawane pytania

Ile jest uczynków miłosierdzia?

Jest ich czternaście: siedem uczynków miłosierdzia co do ciała i siedem co do duszy. Każda lista liczy po siedem dzieł, według tradycyjnego nauczania Kościoła zawartego w Katechizmie św. Piusa X.

Jakie są uczynki miłosierdzia co do ciała?

Głodnych nakarmić, spragnionych napoić, nagich przyodziać, podróżnych w dom przyjąć, chorych nawiedzać, więźniów pocieszać oraz umarłych grzebać. Sześć pierwszych wymienia sam Pan Jezus w Ewangelii o Sądzie Ostatecznym.

Jakie są uczynki miłosierdzia co do duszy?

Wątpiącym dobrze radzić, nieumiejętnych pouczać, grzeszących upominać, strapionych pocieszać, urazy darować, cierpliwie znosić osoby uciążliwe oraz modlić się do Boga za żywych i umarłych.

Skąd pochodzi lista uczynków miłosierdzia?

Uczynki co do ciała pochodzą wprost z Ewangelii św. Mateusza (rozdział XXV), gdzie Chrystus opisuje Sąd Ostateczny. Kościół uzupełnił je o grzebanie umarłych i zestawił równoległą listę siedmiu uczynków względem duszy.

Dlaczego uczynki miłosierdzia są tak ważne?

Ponieważ — jak naucza Katechizm — z nich szczególnie zostaniemy rozliczeni w dniu sądu. W bliźnim, któremu służymy, czcimy samego Chrystusa, który powiedział: „cokolwiek uczyniliście jednemu z tych braci moich najmniejszych, mnieście uczynili".

Aplikacja Iter Fidei zawiera modlitwy, psalmy i nabożeństwa, po łacinie i po polsku, z audio. Pobierz tutaj.

Źródła. Katechizm św. Piusa X, część V, rozdział IV („Uczynki miłosierdzia"); Pismo Święte w przekładzie ks. Jakuba Wujka, Ewangelia wg św. Mateusza, rozdział XXV.