Ewangelia według św. Mateusza

Nowy Testament otwierają słowa: „Księga rodowodu Jezusa Chrystusa, syna Dawidowego, syna Abrahamowego” (Mt 1,1). Tym jednym zdaniem św. Mateusz wiąże oba Testamenty: Abraham otrzymał obietnicę, Dawid królestwo, a Ewangelia pokazuje jedno i drugie wypełnione w Chrystusie. Kościół stawia tę Ewangelię na czele czterech, a z jej dwudziestu ośmiu rozdziałów pochodzą słowa, które każdy katolik zna na pamięć: błogosławieństwa, Ojcze nasz, „ty jesteś opoka”, słowa Ostatniej Wieczerzy i nakaz chrzczenia wszystkich narodów. Jest to też Ewangelia, którą Kościół najczęściej czyta we Mszy. Ogólne wprowadzenie do czterech Ewangelii znajdziesz w artykule Ewangelia.

Kto napisał Ewangelię według św. Mateusza?

Kościół przyjął pierwszą Ewangelię jako dzieło św. Mateusza, Apostoła i Ewangelisty, jednego z Dwunastu. Był celnikiem, czyli poborcą podatków w Kafarnaum, i opowiada o swoim powołaniu bez żadnych ozdób: „ujrzał człowieka, siedzącego przy cle, imieniem Mateusz. I rzekł mu: Pójdź za mną. A wstawszy poszedł za nim” (Mt 9,9). Św. Marek i św. Łukasz nazywają tego samego człowieka Lewim (Mk 2,14); tylko ta Ewangelia w spisie Apostołów mówi o nim „Mateusz celnik” (Mt 10,3), jakby autor nie chciał, by zapomniano, kim był.

Świadectwo Ojców Kościoła

Świadectwo starożytnego Kościoła jest stałe. Papiasz, biskup Hierapolis na początku II wieku, przytoczony przez Euzebiusza z Cezarei (Historia kościelna, III, 39), podaje, że Mateusz zebrał w języku hebrajskim słowa Pańskie, a każdy tłumaczył je, jak umiał. Św. Ireneusz z Lyonu (Przeciw herezjom, III, 1, 1) pisze, że Mateusz wydał wśród Hebrajczyków, w ich własnym języku, Ewangelię pisaną, gdy Piotr i Paweł głosili Ewangelię w Rzymie. Orygenes, przytoczony przez Euzebiusza (VI, 25), wiedział z tradycji, że pierwszą Ewangelię napisał Mateusz, najpierw celnik, potem Apostoł, dla wierzących pochodzących z judaizmu. To samo mówi św. Hieronim w dziele O mężach sławnych (rozdział 3).

Papieska Komisja Biblijna w odpowiedzi z 19 czerwca 1911 roku, za św. Piusa X, przypomniała, że według stałej zgody Kościoła Apostoł Mateusz jest prawdziwym autorem Ewangelii, która nosi jego imię, a tekst grecki przyjęty przez Kościół jest co do istoty tożsamy z tym, który on napisał w języku swego kraju. Wielu współczesnych krytyków przypisuje dzieło późniejszemu autorowi, który miałby korzystać z Ewangelii św. Marka; nauka przekazana w Kościele jest ta, którą tu przedstawiono.

Kim był święty Mateusz?

Celnikiem z Kafarnaum, który na jedno słowo Chrystusa porzucił komorę celną i wydał na Jego cześć ucztę, na którą przyszli celnicy i grzesznicy. Lekcje Brewiarza na jego święto mówią, że po Zmartwychwstaniu, zanim wyruszył do przydzielonej mu krainy, pierwszy spisał w Judei po hebrajsku Ewangelię dla nawróconych z obrzezania, a potem głosił ją w Etiopii, gdzie poniósł śmierć męczeńską przy ołtarzu, sprawując święte tajemnice. Jego ciało przeniesiono do Salerno, gdzie za papieża św. Grzegorza VII złożono je w kościele jego imienia. Święto św. Mateusza obchodzi się 21 września.

Kiedy powstała Ewangelia według św. Mateusza?

Tradycja uważa, że Mateusz pisał jako pierwszy z czterech ewangelistów. Św. Augustyn w dziele O zgodności ewangelistów (I, 2) podaje porządek przyjęty w Kościele: Mateusz, Marek, Łukasz, a na końcu Jan. Euzebiusz przekazuje, że Mateusz, mając opuścić Hebrajczyków, by iść do innych ludów, zostawił im swoją Ewangelię w ich języku.

Starożytni nie zgadzają się co do roku. Niektórzy umieszczają ją kilka lat po Wniebowstąpieniu, około 40 roku albo nieco później; słowa św. Ireneusza rozumiano też jako wskazanie na lata 60. Komisja Biblijna nauczała w 1911 roku, że Ewangelia nie powstała po zburzeniu Jerozolimy w 70 roku, tak że jej zapowiedzi tej ruiny są prawdziwymi proroctwami, a zdanie najbardziej zgodne z tradycją umieszcza ją nawet przed przybyciem św. Pawła do Rzymu. W każdym rachunku tradycyjnym napisał ją naoczny świadek, niecałe pokolenie po Zmartwychwstaniu, najpewniej w Palestynie.

W jakim języku napisano Ewangelię według św. Mateusza?

Papiasz, Ireneusz, Orygenes, Euzebiusz i Hieronim mówią zgodnie, że Mateusz pisał po hebrajsku, co w Nowym Testamencie oznacza zwykle aramejski, którym mówili Żydzi w Palestynie. Św. Hieronim podaje, że w jego czasach egzemplarz tej hebrajskiej Ewangelii przechowywano w bibliotece w Cezarei. Oryginał zaginął. To, co Kościół przyjął i czytał od początku, to Ewangelia grecka, którą uważa za dzieło Mateusza co do istoty, a którą św. Hieronim przejrzał po łacinie w Wulgacie, skąd przełożył ją ks. Wujek.

Dla kogo napisana jest Ewangelia według św. Mateusza?

Mateusz pisze dla Żydów, przede wszystkim dla tych, którzy uwierzyli. Zakłada, że czytelnik zna Zakon; mówi „królestwo niebieskie” tam, gdzie inni ewangeliści mówią „królestwo Boże”, z żydowskiego szacunku dla imienia Bożego; i na każdej stronie powtarza, że wydarzenia nastąpiły, „aby się wypełniło” słowo proroka. Komisja Biblijna streściła jego zamiar tak: dowieść Żydom, że Jezus jest Mesjaszem zapowiedzianym przez proroków, zrodzonym z domu Dawida.

O czym jest Ewangelia według św. Mateusza? Streszczenie

Mateusz układa życie Chrystusa wokół pięciu wielkich mów, z których każdą zamyka podobna formuła: „gdy Jezus dokończył tych słów” (Mt 7,28; por. 11,1, 13,53, 19,1 i 26,1). Między nimi przeplatają się czyny, które potwierdzają naukę, a całość obejmują z jednej strony dzieciństwo Chrystusa, z drugiej Jego Męka i Zmartwychwstanie. W szkole i w parafii czyta się zwykle Biblię Tysiąclecia; podział na rozdziały jest w niej taki sam jak u ks. Wujka, a wersety różnią się tylko w drobnych miejscach.

Dzieciństwo Jezusa (rozdziały 1-2)

Rozdział 1 podaje rodowód Chrystusa od Abrahama, przez Dawida, aż do „Józefa, męża Maryi, z której się narodził Jezus, którego nazywają Chrystusem” (Mt 1,16). Następnie opowiada o dziewiczym poczęciu z perspektywy św. Józefa, któremu Anioł mówi: „Porodzi zaś syna i nazwiesz imię jego Jezus; albowiem on zbawi lud swój od grzechów ich” (Mt 1,21). W rozdziale 2 Mędrcy ze Wschodu oddają pokłon nowo narodzonemu Królowi żydowskiemu, Herod każe zabić dzieci w Betlejem, a Święta Rodzina ucieka do Egiptu i osiada potem w Nazarecie. Do tego opowiadania nawiązuje artykuł Objawienie Pańskie.

Zapowiedź królestwa i Kazanie na górze (rozdziały 3-7)

W rozdziale 3 Jan Chrzciciel woła: „Czyńcie pokutę; albowiem przybliżyło się królestwo niebieskie” (Mt 3,2), i chrzci Chrystusa, a Ojciec ogłasza: „Ten jest Syn mój miły, w którym sobie upodobałem” (Mt 3,17). W rozdziale 4 Jezus pości czterdzieści dni, odpiera trzy pokusy i powołuje pierwszych uczniów: „Pójdźcie za mną, a uczynię, że się staniecie rybakami ludzi” (Mt 4,19).

Przychodzi pierwsza mowa, Kazanie na górze, często szukane jako Ewangelia według św. Mateusza rozdział 5. Rozdział 5 podaje osiem błogosławieństw, naukę o soli ziemi i światłości świata oraz nowe prawo, które wypełnia stare: „Nie przyszedłem rozwiązywać, ale wypełnić” (Mt 5,17). Rozdział 6 uczy jałmużny, modlitwy i postu w ukryciu, podaje Ojcze nasz i wzywa do zaufania Opatrzności. Rozdział 7 kończy się przypowieścią o domu zbudowanym „na opoce” (Mt 7,24). Całe kazanie omawia artykuł Kazanie na górze.

Cuda i rozesłanie Dwunastu (rozdziały 8-10)

Rozdziały 8 i 9 zbierają dziesięć cudów, między innymi oczyszczenie trędowatego, uzdrowienie sługi setnika, uciszenie burzy i wskrzeszenie córki jednego z przełożonych, a w środku powołanie samego Mateusza i słowa Pana do faryzeuszów: „nie przyszedłem wzywać sprawiedliwych, ale grzesznych” (Mt 9,13). W drugiej mowie, w rozdziale 10, Chrystus wymienia dwunastu Apostołów, „Pierwszy Szymon, którego zwią Piotrem” (Mt 10,2), i posyła ich z misją.

Tajemnica królestwa (rozdziały 11-13)

Sprzeciw rośnie. Jan przysyła z więzienia swoich uczniów, a Chrystus wzywa do siebie utrudzonych (rozdział 11); faryzeusze zarzucają Mu, że wyrzuca złe duchy mocą Belzebuba, a On obiecuje im tylko znak Jonasza (rozdział 12). Trzecia mowa, w rozdziale 13, podaje siedem przypowieści o królestwie: o siewcy, o kąkolu, o ziarnku gorczycy, o kwasie, o ukrytym skarbie, o drogiej perle i o sieci. Wszystkie przypowieści Pana omawia artykuł Przypowieści Jezusa.

Kościół zbudowany na Piotrze (rozdziały 14-18)

Chrystus karmi pięć tysięcy mężczyzn i chodzi po wodzie, a uczniowie oddają Mu pokłon: „Prawdziwie jesteś Synem Bożym” (Mt 14,33). W rozdziale 15 gani ludzkie tradycje faryzeuszów, wysłuchuje wiary Kananejki i karmi cztery tysiące. Pod Cezareą Filipową Piotr wyznaje, że On jest Chrystusem, i otrzymuje klucze (rozdział 16); sześć dni później następuje Przemienienie (rozdział 17). Czwarta mowa, w rozdziale 18, dotyczy życia Kościoła: pokory dzieci, zgorszenia, zagubionej owcy, upomnienia braterskiego, władzy związywania i rozwiązywania oraz przebaczania „aż do siedemdziesięciu siedmiukroć” (Mt 18,22).

Ku Jerozolimie (rozdziały 19-25)

W rozdziale 19 Chrystus ogłasza nierozerwalność małżeństwa, błogosławi dzieci i radzi bogatemu młodzieńcowi dobrowolne ubóstwo. Rozdział 20 podaje przypowieść o robotnikach w winnicy, trzecią zapowiedź Męki i uzdrowienie dwóch niewidomych pod Jerychem. Jezus wjeżdża do Jerozolimy w Niedzielę Palmową i wypędza przekupniów ze świątyni (rozdział 21), ucisza przeciwników: „Oddajcie więc, co jest cesarskiego, cesarzowi, a co jest Bożego, Bogu” (Mt 22,21), i wypowiada „biada” nad uczonymi w Piśmie i faryzeuszami (rozdział 23). Piąta mowa, na Górze Oliwnej, zapowiada zburzenie świątyni i koniec świata (rozdział 24), a kończy się przypowieściami o dziesięciu pannach i o talentach oraz opisem Sądu Ostatecznego (rozdział 25).

Męka i Zmartwychwstanie (rozdziały 26-28)

Rozdział 26 opowiada o zdradzie Judasza, ustanowieniu Najświętszego Sakramentu, konaniu w Ogrójcu, pojmaniu i zaparciu się Piotra. Rozdział 27 przedstawia sąd przed Piłatem, ukrzyżowanie, śmierć i pogrzeb Chrystusa. Rozdział 28 mówi o pustym grobie: „Nie ma go tu; albowiem powstał, jak powiedział” (Mt 28,6), o ukazaniu się niewiastom i o posłaniu Apostołów z góry w Galilei.

Plan wydarzeń Ewangelii według św. Mateusza

1. Rodowód Jezusa i zwiastowanie Józefowi (1).
2. Mędrcy ze Wschodu, ucieczka do Egiptu, rzeź niewiniątek, powrót do Nazaretu (2).
3. Jan Chrzciciel, chrzest Jezusa, kuszenie na pustyni, powołanie pierwszych uczniów (3-4).
4. Pierwsza mowa: Kazanie na górze, błogosławieństwa, Ojcze nasz (5-7).
5. Dziesięć cudów i powołanie Mateusza (8-9).
6. Druga mowa: wybór i rozesłanie Dwunastu (10).
7. Pytanie Jana, spory z faryzeuszami (11-12).
8. Trzecia mowa: przypowieści o królestwie (13).
9. Rozmnożenie chleba, chodzenie po wodzie, Kananejka (14-15).
10. Wyznanie Piotra i obietnica prymatu, Przemienienie (16-17).
11. Czwarta mowa: o życiu we wspólnocie Kościoła (18).
12. Droga do Jerozolimy: małżeństwo, bogaty młodzieniec, robotnicy w winnicy (19-20).
13. Wjazd do Jerozolimy, spory w świątyni, „biada” nad faryzeuszami (21-23).
14. Piąta mowa: koniec świata, dziesięć panien, talenty, Sąd Ostateczny (24-25).
15. Ostatnia Wieczerza, Ogrójec, pojmanie, sąd, ukrzyżowanie, śmierć i pogrzeb (26-27).
16. Zmartwychwstanie i posłanie Apostołów na cały świat (28).

Interpretacja: tematy i lektura katolicka

Jezus jest Chrystusem proroków. Żaden ewangelista nie przytacza tak często Starego Testamentu. Dziewicze poczęcie wypełnia wyrocznię Izajasza 7,14: „Oto panna będzie mieć w żywocie i porodzi syna i nazwą imię jego Emanuel”, „co się wykłada: Bóg z nami” (Mt 1,23). Betlejem wypełnia słowo Micheasza, a powrót z Egiptu słowo Ozeasza: „Z Egiptu wezwałem Syna mojego” (Mt 2,15). Na krzyżu Chrystus modli się początkiem psalmu 22 (w Wulgacie 21): „Eli, Eli, lamma sabakthani?” to znaczy: „Boże mój, Boże mój, czemuś mnie opuścił?” (Mt 27,46). Św. Mateusz uczy chrześcijanina czytać cały Stary Testament jako zwrócony ku Chrystusowi.

Królestwo niebieskie. Zaczyna się na ziemi w Kościele, rośnie jak ziarnko gorczycy, obejmuje dobrych i złych jak sieć aż do ostatecznego rozdzielenia, a wypełnia się w niebie. Warto sprzedać wszystko, by je nabyć, jak kupiec, który „znalazłszy jedną drogą perłę, odszedł, i sprzedał wszystko, co miał, i kupił ją” (Mt 13,46).

Kościół i prymat Piotra. Tylko św. Mateusz przekazuje obietnicę: „A ja tobie powiadam, że ty jesteś opoka, a na tej opoce zbuduję Kościół mój, a bramy piekielne nie przemogą go” (Mt 16,18), po której następuje dar kluczy (Mt 16,19). Jest też jedynym ewangelistą, który używa słowa „Kościół” (16,18 i 18,17). Sobór Watykański I w konstytucji Pastor aeternus (1870, rozdział 1) opiera na tym tekście prymat Piotra i jego następców.

Sakramenty. „Bierzcie i jedzcie, to jest ciało moje” i „to jest krew moja Nowego Testamentu, która za wielu będzie wylana na odpuszczenie grzechów” (Mt 26,26-28) należą do tekstów, na których Sobór Trydencki oparł naukę o rzeczywistej obecności (sesja XIII) i o ofierze Mszy ustanowionej podczas Wieczerzy (sesja XXII); zob. artykuł Eucharystia. Nakaz chrzczenia „w imię Ojca i Syna i Ducha Świętego” (Mt 28,19) podaje formę chrztu i objawia Trójcę Świętą. A słowa „Co więc Bóg złączył, człowiek niech nie rozłącza” (Mt 19,6) są podstawą nauki Trydentu o małżeństwie (sesja XXIV).

Matka Boża i św. Józef. Mateusz opowiada o Wcieleniu od strony św. Józefa, męża „sprawiedliwego” (Mt 1,19), który przyjął Maryję i strzegł Dziecięcia. Ojcowie czytali w proroctwie o Pannie, która porodzi, świadectwo Pisma o dziewiczym poczęciu Syna Bożego i o nienaruszonym dziewictwie Jego Matki.

Moralność królestwa. Kazanie na górze nie znosi przykazań, lecz prowadzi je do doskonałości: „Miłujcie nieprzyjaciół waszych, dobrze czyńcie tym, którzy was mają w nienawiści” (Mt 5,44); „Wy więc bądźcie doskonali, jako i Ojciec wasz niebieski doskonały jest” (Mt 5,48). Św. Augustyn poświęcił mu cały komentarz, O kazaniu Pańskim na górze. Dwa największe przykazania (22,37-40) omawia artykuł Przykazanie miłości.

Rzeczy ostateczne. Rozdziały 24 i 25 to najpełniejsza w Ewangeliach nauka o końcu świata i o Sądzie Ostatecznym. Chrystus sądzi każdego z miłości: „cokolwiek uczyniliście jednemu z tych braci moich najmniejszych, mnieście uczynili” (Mt 25,40), a wyrok jest ostateczny: „I pójdą ci na mękę wieczną, a sprawiedliwi do życia wiecznego” (Mt 25,46). Z tego rozdziału pochodzą też uczynki miłosierdzia względem ciała.

Jaki jest symbol św. Mateusza?

Człowiek, często przedstawiany ze skrzydłami, jak anioł. To jedno z czterech zwierząt z widzenia Ezechiela i Apokalipsy, które św. Hieronim w przedmowie do komentarza na Ewangelię Mateusza przypisał ewangelistom: człowieka Mateuszowi, bo jego Ewangelia zaczyna się od ludzkiego rodowodu Chrystusa; lwa Markowi, wołu Łukaszowi, orła Janowi.

Najważniejsze wersety Ewangelii według św. Mateusza

• Mt 2,11, Mędrcy: „znaleźli dziecię z Maryją, matką jego, i upadłszy, pokłonili się jemu; a otworzywszy skarby swoje, ofiarowali mu dary: złoto, kadzidło i mirrę” (Mt 2,11).
• Mt 5,3-10, błogosławieństwa: „Błogosławieni ubodzy w duchu, albowiem ich jest królestwo niebieskie. Błogosławieni cisi, albowiem oni posiędą ziemię” (Mt 5,3-4). Wujek idzie za porządkiem Wulgaty, w którym cisi stoją przed płaczącymi; w Biblii Tysiąclecia płaczący są w wersecie 4, a cisi w 5.
• Mt 6,9-13, Ojcze nasz: „Ojcze nasz, któryś jest w niebiosach! Święć się imię twoje. Przyjdź królestwo twoje. Bądź wola twoja, jako w niebie tak i na ziemi” (Mt 6,9-10). Tam, gdzie Łukasz ma chleb quotidianum, Wulgata Mateusza czyta panem supersubstantialem; Wujek w obu miejscach pisze: „Chleba naszego powszedniego daj nam dzisiaj”. Siedem próśb omawia artykuł Ojcze nasz.
• Mt 6,33: „Szukajcie więc najprzód królestwa Bożego i sprawiedliwości jego, a to wszystko będzie wam przydane” (Mt 6,33).
• Mt 7,7: „Proście, a będzie wam dane; szukajcie, a znajdziecie; pukajcie, a będzie wam otworzone” (Mt 7,7).
• Mt 11,28-29: „Pójdźcie do mnie wszyscy, którzy pracujecie i jesteście obciążeni, a ja was ochłodzę”; „uczcie się ode mnie, żem jest cichy i pokornego serca” (Mt 11,28-29), słowa, na których opiera się nabożeństwo do Najświętszego Serca Pana Jezusa.
• Mt 16,26: „Cóż bowiem pomoże człowiekowi, choćby cały świat pozyskał, a na duszy swojej szkodę poniósł?” (Mt 16,26).
• Mt 18,20: „Albowiem gdzie są dwaj albo trzej zgromadzeni w imię moje, tam ja jestem w pośrodku nich” (Mt 18,20).
• Mt 26,41: „Czuwajcie i módlcie się, abyście nie weszli w pokusę; duch wprawdzie jest ochotny, ale ciało słabe” (Mt 26,41).
• Mt 28,19-20: „Idąc tedy, nauczajcie wszystkie narody”; „A oto ja jestem z wami po wszystkie dni aż do skończenia świata” (Mt 28,20).

Więcej wersetów z całego Pisma zebrano w artykule Cytaty z Pisma Świętego.

Ewangelia według św. Mateusza w kanonie i w liturgii

Mateusz jest pierwszą z czterech Ewangelii i pierwszą z dwudziestu siedmiu ksiąg Nowego Testamentu we wszystkich Bibliach chrześcijańskich. Św. Justyn, św. Ireneusz i Tacjan posługują się nią już w II wieku. Sobór Trydencki (sesja IV, 1546) wymienia ją na pierwszym miejscu wśród Ewangelii, secundum Matthaeum, Marcum, Lucam et Ioannem. Z Ewangelią według św. Marka i według św. Łukasza tworzy trzy Ewangelie synoptyczne, które idą za tym samym ogólnym planem i dają się czytać w równoległych kolumnach; Ewangelia według św. Jana stoi osobno, a Dzieje Apostolskie prowadzą historię dalej po Wniebowstąpieniu. Ma 28 rozdziałów i w Wulgacie oraz u ks. Wujka 1070 wersetów.

Mszał z 1962 roku bierze od św. Mateusza bardzo wiele Ewangelii. Są wśród nich wigilia Bożego Narodzenia i święto św. Józefa 19 marca (1,18-21), Objawienie Pańskie (2,1-12), Świętych Młodzianków (2,13-18), Środa Popielcowa (6,16-21), I niedziela Wielkiego Postu (kuszenie, 4,1-11) i II (Przemienienie, 17,1-9), niedziela Siedemdziesiątnicy (Septuagesima, trzecia niedziela przed Wielkim Postem: robotnicy w winnicy, 20,1-16), Wigilia Paschalna (28,1-7), Trójcy Przenajświętszej (28,18-20), świętych Piotra i Pawła 29 czerwca (16,13-19), Przemienienia Pańskiego 6 sierpnia (17,1-9) i Wszystkich Świętych (błogosławieństwa, 5,1-12). W II niedzielę Adwentu czyta się pytanie Jana Chrzciciela (11,2-10), a w niedziele po Objawieniu z Mateusza pochodzą uzdrowienie trędowatego i sługi setnika (III), uciszenie burzy (IV), kąkol (V) i ziarnko gorczycy (VI).

Z niedziel po Zesłaniu Ducha Świętego Mateusz daje Ewangelię V (sprawiedliwość większa niż faryzeuszów, 5,20-24), VII (fałszywi prorocy), XIV (dwóm panom służyć nie można), XVII (największe przykazanie), XVIII (paralityk), XIX (uczta weselna), XXI (niemiłosierny sługa), XXII (podatek dla cesarza), XXIII (córka przełożonego) i ostatniej niedzieli roku (24,15-35). W Niedzielę Palmową Kościół czyta przy poświęceniu palm wjazd do Jerozolimy (21,1-9), a we Mszy śpiewa Mękę według św. Mateusza (26,36-27,60). W święto św. Mateusza, 21 września, Ewangelią jest opowiadanie o jego powołaniu (9,9-13), a w święto św. Joachima, 16 sierpnia, rodowód Chrystusa (1,1-16). Ewangelię każdego dnia według dawnego kalendarza znajdziesz na stronie Ewangelia na dziś.

Jak czytać Ewangelię według św. Mateusza?

Jeden rozdział dziennie i w cztery tygodnie skończysz lekturę. Odnajdź pięć mów i formułę, która zamyka każdą z nich, oraz słowa „aby się wypełniło”, które odsyłają do proroków. Kazanie na górze czytaj powoli i wiele razy, a Mękę zachowaj na Wielki Post i Wielki Tydzień. Porównaj potem te same sceny u św. Marka i św. Łukasza: różnice w szczegółach pokazują trzech świadków, którzy nie przepisują się niewolniczo. Najpewniejszymi przewodnikami są Ojcowie: Homilie na Ewangelię św. Mateusza św. Jana Chryzostoma, komentarz św. Hieronima i Złoty łańcuch (Catena aurea) św. Tomasza z Akwinu, który zbiera wypowiedzi Ojców werset po wersecie. Całą Biblię z łaciną obok przeczytasz też w aplikacji Biblia katolicka.

Często zadawane pytania

Kto napisał Ewangelię według św. Mateusza?

Św. Mateusz, zwany też Lewim, celnik z Kafarnaum, którego Chrystus powołał i wybrał do grona dwunastu Apostołów (Mt 9,9). Świadczą o tym Papiasz, św. Ireneusz, Orygenes, Euzebiusz i św. Hieronim, a Papieska Komisja Biblijna przypomniała to w 1911 roku. Wielu współczesnych krytyków przypisuje ją późniejszemu, nieznanemu autorowi; tradycja Kościoła przypisuje ją Apostołowi.

Kiedy powstała Ewangelia według św. Mateusza?

Tradycja uważa ją za pierwszą spisaną Ewangelię. Starożytni umieszczają ją mniej więcej między 40 a 60 rokiem, a Komisja Biblijna (1911) nauczała, że powstała przed zburzeniem Jerozolimy w 70 roku, najpewniej przed przybyciem św. Pawła do Rzymu.

Dla kogo napisana jest Ewangelia według św. Mateusza?

Dla Żydów, przede wszystkim dla tych, którzy uwierzyli w Chrystusa. Dlatego Mateusz zakłada znajomość Zakonu, mówi o „królestwie niebieskim” i co chwilę pokazuje, że w Jezusie wypełniają się słowa proroków: chce dowieść, że Jezus z Nazaretu jest Mesjaszem, synem Dawida.

Ile rozdziałów ma Ewangelia według św. Mateusza?

Dwadzieścia osiem, numerowanych tak samo w Wulgacie, u Wujka i w Biblii Tysiąclecia; w Wulgacie i u Wujka jest w nich 1070 wersetów. Kazanie na górze zajmuje rozdziały 5-7, Męka rozdziały 26 i 27. Każdy rozdział otworzysz z siatki na tej stronie.

Gdzie w Ewangelii według św. Mateusza jest Kazanie na górze?

W rozdziałach 5, 6 i 7. Rozdział 5 zawiera osiem błogosławieństw i naukę o wypełnieniu Zakonu, rozdział 6 modlitwę Ojcze nasz oraz naukę o jałmużnie, modlitwie i poście, rozdział 7 złotą regułę i przypowieść o domu na opoce. To pierwsza z pięciu wielkich mów tej Ewangelii.

Ile jest błogosławieństw w Ewangelii według św. Mateusza?

Osiem, według tradycyjnego liczenia Kościoła (Mt 5,3-10): ubodzy w duchu, cisi, płaczący, łaknący i pragnący sprawiedliwości, miłosierni, czystego serca, pokój czyniący i cierpiący prześladowanie dla sprawiedliwości. Wersety 11-12 odnoszą ostatnie do uczniów. Św. Łukasz podaje cztery błogosławieństwa i cztery „biada” (Łk 6,20-26).

Jaki jest symbol św. Mateusza i jak się skraca jego Ewangelię?

Symbolem jest człowiek, często uskrzydlony jak anioł, bo Ewangelia zaczyna się od ludzkiego rodowodu Chrystusa. Po polsku Ewangelię skraca się Mt: zapis Mt 16,18 oznacza rozdział 16, werset 18. Po łacinie pisze się Mt albo Matth.