Ewangelia według św. Jana

Ewangelia według św. Jana zaczyna się przed początkiem czasu: „Na początku było Słowo, a Słowo było u Boga, a Bogiem było Słowo” (J 1,1). Kończy się podpisem: „Ten jest ów uczeń, który daje świadectwo o tym, i to napisał, a wiemy, że prawdziwe jest świadectwo jego” (J 21,24). Między tymi dwoma zdaniami mieści się najbardziej kontemplacyjna z czterech Ewangelii, którą Ojcowie porównywali do orła, bo jednym uderzeniem skrzydeł wznosi się aż do Bóstwa Chrystusa. Ogólne wprowadzenie do czterech Ewangelii znajdziesz w artykule Ewangelia.

Kto napisał Ewangelię według św. Jana?

Kościół zawsze przyjmował ją jako dzieło św. Jana Apostoła, syna Zebedeusza i brata Jakuba Starszego, rybaka znad Jeziora Galilejskiego, który razem z Piotrem i Jakubem był świadkiem Przemienienia i konania w Ogrójcu. W swojej Ewangelii nigdy nie podaje własnego imienia; nazywa siebie uczniem, „którego miłował Jezus”. To on przy Ostatniej Wieczerzy spoczywa przy piersi Mistrza: „Był tedy jeden z uczniów jego, siedzący przy łonie Jezusowym, którego miłował Jezus” (J 13,23); on stoi pod krzyżem z Matką Bożą i w poranek wielkanocny biegnie z Piotrem do grobu.

Kim był święty Jan Ewangelista?

Młodym rybakiem z Galilei, który pracował z ojcem i bratem, a zanim poszedł za Jezusem, był prawdopodobnie uczniem Jana Chrzciciela: tradycja rozpoznaje go w bezimiennym uczniu, który razem z Andrzejem pyta Pana „gdzie mieszkasz?” i słyszy: „Pójdźcie, a zobaczcie” (J 1,38-39). Jezus nazwał jego i Jakuba „Boanerges”, synami gromu (Mk 3,17). Po Zesłaniu Ducha Świętego widzimy go przy Piotrze w Jerozolimie; później żył w Azji Mniejszej, był zesłany na wyspę Patmos, gdzie napisał Apokalipsę, i zmarł w późnej starości w Efezie. Tertulian (O preskrypcji heretyków, 36) przekazuje, że w Rzymie wrzucono go do wrzącego oleju, z którego wyszedł nietknięty. Święto św. Jana Apostoła i Ewangelisty przypada 27 grudnia.

Świadectwo Ojców Kościoła

Św. Ireneusz z Lyonu, który w młodości słuchał św. Polikarpa, ucznia Jana, pisze, że Jan, uczeń Pański, ten, który spoczywał na Jego piersi, wydał Ewangelię, przebywając w Efezie (Przeciw herezjom, III, 1, 1). Klemens Aleksandryjski, cytowany przez Euzebiusza (Historia kościelna, VI, 14), przekazuje tradycję starszych: Jan, piszący jako ostatni, ułożył natchniony przez Ducha Ewangelię duchową. Św. Hieronim dodaje, że pisał na prośbę biskupów Azji, przeciw tym, którzy twierdzili, że Chrystus nie istniał przed Maryją (O mężach sławnych, 9). Żaden starożytny pisarz kościelny nie wskazuje innego autora.

Sama księga mówi głosem naocznego świadka, Żyda, który zna święta i Jerozolimę w szczegółach, aż po sadzawkę „mającą pięć krużganków” (J 5,2). O przebiciu boku pisze: „Ten zaś, który widział dał świadectwo, i prawdziwe jest świadectwo jego” (J 19,35). Papieska Komisja Biblijna 29 maja 1907 roku, za św. Piusa X, odpowiedziała, że stała tradycja Kościoła dowodzi, iż autorem czwartej Ewangelii jest Jan Apostoł, i że jej opowiadania są historią, a nie alegorią. Wielu współczesnych biblistów mówi raczej o tak zwanej szkole Janowej, która miała nadać księdze ostateczny kształt; nauka przekazana w Kościele wskazuje na Apostoła.

Kiedy powstała Ewangelia według św. Jana?

Tradycja stawia ją jako ostatnią z czterech i umieszcza w Efezie pod koniec I wieku, w latach około 90-100. Św. Ireneusz pisze, że Jan żył w Azji aż do czasów Trajana. Księga zakłada, że trzy pierwsze Ewangelie są znane, napomyka o śmierci Piotra (J 21,18-19) i prostuje pogłoskę, która rozeszła się między braćmi, „że uczeń ten nie umrze” (J 21,23), co ma sens tylko wtedy, gdy Jan był już bardzo stary. Papirus Rylandsa, mały fragment z kilkoma wersetami rozdziału 18 znaleziony w Egipcie, datuje się na pierwszą połowę II wieku: wkrótce po spisaniu Ewangelia krążyła już daleko od Efezu.

W jakim języku powstała Ewangelia według św. Jana?

Po grecku, prostą greką, o niewielkim słowniku i krótkich zdaniach. Św. Hieronim poprawił jej dawny przekład łaciński w Wulgacie, a ks. Jakub Wujek przełożył ją z Wulgaty na polski (wydanie 1599; tekst tej strony to rewizja z 1962 roku).

Do kogo skierowana jest Ewangelia według św. Jana?

Do chrześcijan Azji Mniejszej, już pouczonych w wierze, a przez nich do całego Kościoła. Św. Ireneusz i św. Hieronim mówią, że Jan chciał także bronić Bóstwa Chrystusa przed pierwszymi heretykami, takimi jak Kerynt. Cel podaje jednak sam ewangelista: „A te są napisane, abyście wierzyli, że Jezus jest Chrystusem Synem Bożym; i żebyście wierząc, życie mieli w imię jego” (J 20,31).

O czym jest Ewangelia według św. Jana? Streszczenie

Księga dzieli się na pięć części: prolog, księgę znaków, Ostatnią Wieczerzę z mową pożegnalną, Mękę i Zmartwychwstanie oraz epilog nad jeziorem. Szkoła i parafia używają zwykle Biblii Tysiąclecia; rozdziały są w niej te same co u ks. Wujka, a numeracja wersetów różni się tylko w dwóch rozdziałach: w rozdziale 6 (zob. niżej) i w rozdziale 11, którego ostatni werset u Wujka obejmuje dwa wersety Biblii Tysiąclecia (J 11,56 = BT 11,56-57).

Prolog: Słowo stało się ciałem (J 1,1-18)

Pierwsze osiemnaście wersetów kontempluje odwieczne Słowo, Boga u Boga, o którym mówi: „Wszystko przez nie się stało” i „W nim było życie, a życie było światłością ludzi” (J 1,3-4). Nawiązują do pierwszego zdania Biblii, „Na początku stworzył Bóg niebo i ziemię” (Rdz 1,1), i dochodzą do zdania, przy którym zgina się kolano: „A Słowo ciałem się stało, i mieszkało między nami” (J 1,14). Kończą się objawieniem Ojca przez Syna: „Boga nikt nigdy nie widział; jednorodzony Syn, który jest na łonie Ojca, on opowiedział” (J 1,18).

Księga znaków (rozdziały 1-12)

Jan Chrzciciel wskazuje Jezusa słowami „Oto Baranek Boży” (J 1,29), jego uczniowie idą za Jezusem, a Szymon otrzymuje imię Kefas. Potem następują znaki i wielkie rozmowy:

• wesele w Kanie, gdzie Matka Jezusa mówi do sług: „Cokolwiek wam powie, czyńcie” (J 2,5), i oczyszczenie świątyni (rozdział 2);
• nocna rozmowa z Nikodemem (rozdział 3);
• Samarytanka przy studni Jakubowej i syn urzędnika królewskiego (rozdział 4);
• uzdrowienie sparaliżowanego przy sadzawce i mowa o dziele Syna (rozdział 5);
• rozmnożenie chleba, chodzenie po wodzie i mowa o chlebie życia (rozdział 6);
• Święto Namiotów: „Jeśli kto pragnie, niech do mnie przyjdzie a pije” (J 7,37);
• jawnogrzesznica i światłość świata (rozdział 8);
• niewidomy od urodzenia: „jedno wiem, że byłem ślepy, a teraz widzę” (J 9,25);
• dobry pasterz i święto Poświęcenia świątyni (rozdział 10);
• wskrzeszenie Łazarza, po którym Sanhedryn postanawia zabić Jezusa (rozdział 11);
• namaszczenie w Betanii, wjazd do Jerozolimy i zapowiedź godziny: „Jeśli ziarno pszeniczne wpadłszy w ziemię, nie obumrze, samo zostaje” (J 12,24).

Ostatnia Wieczerza i mowa pożegnalna (rozdziały 13-17)

Ton się zmienia: „umiłowawszy swoich, którzy byli na świecie, do końca ich umiłował” (J 13,1). Jezus umywa uczniom nogi, zapowiada zdradę Judasza i daje przykazanie nowe. Mowa pożegnalna obiecuje mieszkania u Ojca i Pocieszyciela (rozdział 14), uczy o szczepie winnym i latoroślach (rozdział 15), zapowiada Ducha prawdy i radość, która przyjdzie po smutku (rozdział 16). Zamyka ją modlitwa arcykapłańska o jedność wszystkich wierzących: „aby wszyscy byli jedno, jako ty, Ojcze, we mnie, a ja w tobie” (J 17,21).

Męka i Zmartwychwstanie (rozdziały 18-20)

Męka według św. Jana (rozdział 18 i rozdział 19) ukazuje Chrystusa jako Króla, który sam się wydaje w ogrodzie za potokiem Cedron i mówi Piłatowi: „Królestwo moje nie jest z tego świata” (J 18,36). Piłat pyta: „Co to jest prawda?” (J 18,38), pokazuje Go w koronie cierniowej, „Oto człowiek”, i każe umieścić na krzyżu napis: „JEZUS NAZAREŃSKI KRÓL ŻYDOWSKI” (J 19,19). Jezus powierza Matkę uczniowi, mówi „Wykonało się” i oddaje ducha (J 19,30). W rozdziale 20 Maria Magdalena znajduje pusty grób, Piotr i Jan biegną tam, a drugi uczeń „ujrzał i uwierzył” (J 20,8); Zmartwychwstały ukazuje się Magdalenie, uczniom wieczorem w dzień Paschy, a po ośmiu dniach Tomaszowi.

Epilog nad Jeziorem Tyberiadzkim (rozdział 21)

Na brzegu jeziora cudowny połów daje sieć „napełnioną wielkimi rybami, stu pięćdziesięciu trzema”, która się nie rwie (J 21,11). Po posiłku Jezus trzy razy pyta Piotra, czy Go miłuje, powierza mu baranki i owce i zapowiada mu męczeńską śmierć.

Plan wydarzeń Ewangelii według św. Jana

1. Prolog o Słowie (1,1-18).
2. Świadectwo Jana Chrzciciela i pierwsi uczniowie (1,19-51).
3. Wesele w Kanie i oczyszczenie świątyni (2).
4. Rozmowa z Nikodemem (3) i z Samarytanką; uzdrowienie syna urzędnika (4).
5. Uzdrowienie przy sadzawce i mowa o Synu (5).
6. Rozmnożenie chleba i mowa eucharystyczna w Kafarnaum (6).
7. Święto Namiotów, jawnogrzesznica, „Jam jest światłość świata” (7-8).
8. Uzdrowienie niewidomego od urodzenia (9) i dobry pasterz (10).
9. Wskrzeszenie Łazarza i wyrok Sanhedrynu (11).
10. Namaszczenie w Betanii i wjazd do Jerozolimy (12).
11. Umycie nóg i mowa pożegnalna (13-16), modlitwa arcykapłańska (17).
12. Pojmanie, sąd przed Annaszem, Kajfaszem i Piłatem, ukrzyżowanie, śmierć i pogrzeb (18-19).
13. Pusty grób, ukazanie się Magdalenie, uczniom i Tomaszowi (20).
14. Ukazanie się nad jeziorem i trzykrotne pytanie do Piotra (21).

Dlaczego Ewangelia według św. Jana różni się od pozostałych?

Mateusza, Marka i Łukasza nazywa się synoptykami, bo można je czytać w kolumnach obok siebie, jednym spojrzeniem (synopsis): opisują niemal wyłącznie działalność w Galilei i jedną podróż do Jerozolimy. Możesz je porównać, otwierając Ewangelię według św. Mateusza albo według św. Łukasza. Jan, piszący jako ostatni, raczej uzupełnia, niż powtarza: wspomina trzy Paschy, kilka pobytów w Jerozolimie i długie mowy; pomija przypowieści i opis ustanowienia Eucharystii, której naukę podaje w rozdziale 6; milczy o Przemienieniu, którego był świadkiem, ale pisze: „widzieliśmy chwałę Jego”. Pierwsi trzej ewangeliści pokazują przede wszystkim, co Jezus czynił, czwarty pokazuje, kim jest. Dlatego od czasów św. Hieronima jego symbolem jest orzeł, który patrzy prosto w słońce.

Siedem znaków i słowa „Jam jest”

Jan nie mówi „cuda”, lecz znaki: prawdziwe wydarzenia, które objawiają, kim jest Jezus. Zwykle liczy się ich siedem:

1. przemiana wody w wino w Kanie (J 2,1-11);
2. uzdrowienie syna urzędnika królewskiego (J 4,46-54);
3. uzdrowienie chorego przy sadzawce Betsaida (rozdział 5);
4. rozmnożenie chleba (J 6,1-15);
5. chodzenie po morzu (J 6,16-21);
6. uzdrowienie niewidomego od urodzenia (rozdział 9);
7. wskrzeszenie Łazarza (rozdział 11).

O pierwszym ewangelista pisze: „Ten początek cudów uczynił Jezus w Kanie Galilejskiej; i objawił chwałę swoją, i uwierzyli weń uczniowie jego” (J 2,11).

Znakom odpowiadają słowa, w których Jezus przypisuje sobie imię Boże objawione Mojżeszowi w krzewie, „Jestem”:

• „Jam jest chleb życia” (J 6,35);
• „Jam jest światłość świata; kto za mną idzie, nie chodzi w ciemności” (J 8,12);
• „Ja jestem bramą. Jeśli kto wejdzie przeze mnie, będzie zbawiony” (J 10,9);
• „Jam jest pasterz dobry. Dobry pasterz duszę swoją daje za owce swoje” (J 10,11);
• „Jam jest zmartwychwstanie i życie; kto we mnie wierzy, choćby i umarł, żyć będzie” (J 11,25);
• „Jam jest droga, i prawda, i życie. Nikt nie przychodzi do Ojca, tylko przeze mnie” (J 14,6);
• „Jam jest prawdziwy szczep winny, a Ojciec mój jest rolnikiem” (J 15,1).

I bez żadnego dopowiedzenia, słowo, za które chwycono kamienie: „pierwej niż Abraham się stał, jam jest” (J 8,58).

„Na początku było Słowo”: prolog, ostatnia Ewangelia Mszy

Pierwsze zdanie Ewangelii Jana brzmi u ks. Wujka tak samo, jak Polacy go szukają: „Na początku było Słowo”. Łacina ma In principio erat Verbum. We Mszy trydenckiej kapłan po błogosławieństwie przechodzi na stronę Ewangelii i czyta początek św. Jana aż do wersetu 14; przy słowach Et Verbum caro factum est przyklęka, a wierni razem z nim. Ta lektura, zrodzona w średniowieczu z pobożności kapłanów, została przepisana dla całego Kościoła przez Mszał św. Piusa V (1570), a Mszał z 1962 roku zachowuje ją na końcu niemal każdej Mszy. Tak Msza kończy się tajemnicą Bożego Narodzenia: odwieczne Słowo stało się ciałem i przed chwilą uobecniło się na ołtarzu. Przebieg tego obrzędu opisuje artykuł Msza trydencka. Ten sam prolog jest Ewangelią trzeciej Mszy Bożego Narodzenia, w dzień.

Św. Augustyn przytacza zdanie pewnego platonika, który chciał, by te słowa wypisano złotymi literami we wszystkich kościołach (Państwo Boże, X, 29).

J 6: mowa o chlebie życia

Rozdział 6 zaczyna się od rozmnożenia pięciu chlebów jęczmiennych w pobliżu Paschy, a nazajutrz ciągnie się w synagodze w Kafarnaum. Jezus przechodzi od manny na pustyni (Wj 16) do prawdziwego chleba z nieba, a potem do spożywania swego Ciała: „a chleb, który ja dam, jest ciało moje za życie świata” (J 6,52). Słuchacze się oburzają, a On zamiast złagodzić, mówi jeszcze mocniej: „Jeślibyście nie jedli ciała Syna człowieczego, i nie pili krwi jego, nie będziecie mieć życia w sobie” (J 6,54); „Albowiem ciało moje prawdziwie jest pokarmem, a krew moja prawdziwie jest napojem” (J 6,56).

Wielu uczniów wtedy odchodzi. Jezus nie zatrzymuje ich wyjaśnieniem, że mówił obrazowo; zwraca się do Dwunastu, a Piotr odpowiada: „Panie! Do kogóż pójdziemy? Ty masz słowa życia wiecznego” (J 6,69). Kościół czyta tę mowę jako zapowiedź Eucharystii, rzeczywistej obecności Ciała i Krwi Chrystusa, której naukę Sobór Trydencki zdefiniował na sesji XIII (1551); zob. artykuł o Eucharystii. Św. Augustyn, komentując ten rozdział, woła: O sacramentum pietatis! O signum unitatis! O vinculum caritatis!, „O sakramencie pobożności, o znaku jedności, o węźle miłości!” (Traktaty o Ewangelii św. Jana, 26, 13).

Uwaga na numerację: Wulgata, a za nią ks. Wujek, dzieli na dwa werset 51 Biblii Tysiąclecia. Od wersetu 52 numery u Wujka są więc o jeden wyższe: J 6,55 u Wujka to J 6,54 w Biblii Tysiąclecia, a rozdział liczy u Wujka 72 wersety zamiast 71.

J 3,16 i rozmowa z Nikodemem

Nikodem, nauczyciel w Izraelu, przychodzi do Jezusa nocą i słyszy: „Jeśli się kto nie odrodzi z wody i z Ducha Świętego, nie może wejść do królestwa Bożego” (J 3,5). Sobór Trydencki opiera się na tym wersecie, nauczając, że do chrztu konieczna jest prawdziwa, naturalna woda (sesja VII, kanon 2 o chrzcie); zob. artykuł o chrzcie. Jezus zapowiada swój krzyż obrazem miedzianego węża z pustyni (Lb 21), a ewangelista streszcza całą Ewangelię w jednym zdaniu, znanym w nowszych przekładach jako Tak bowiem Bóg umiłował świat:

„Albowiem tak Bóg umiłował świat, że Syna swego jednorodzonego dał, aby wszelki, kto wierzy weń, nie zginął, ale miał życie wieczne” (J 3,16).

Wiara, o której tu mowa, nie jest samym wewnętrznym zaufaniem: przyjmuje chrzest z wody i z Ducha, o którym Pan mówił przed chwilą, i działa: „kto czyni prawdę, przychodzi do światłości” (J 3,21). Mszał z 1962 roku czyta ten fragment (J 3,16-21) w poniedziałek Zesłania Ducha Świętego.

Interpretacja: tematy i lektura katolicka

Bóstwo Chrystusa. Księga otwiera się i zamyka tym wyznaniem: „Bogiem było Słowo” w pierwszym wersecie, „Pan mój i Bóg mój!” w ustach Tomasza (J 20,28). „Ja i Ojciec jedno jesteśmy” (J 10,30): Ojcowie, jak św. Atanazy, czerpali stąd argumenty przeciw Ariuszowi. Rozdziały 14-16, w których Syn obiecuje Pocieszyciela, oświetlają tajemnicę Trójcy Świętej.

Sakramenty. Chrzest w rozdziale 3, Eucharystia w rozdziale 6, pokuta w wieczór Paschy: Zmartwychwstały tchnie na Apostołów i mówi: „Weźmijcie Ducha Świętego; którym odpuścicie grzechy, są im odpuszczone, a którym zatrzymacie, są zatrzymane” (J 20,22-23). Sobór Trydencki (sesja XIV, 1551) naucza, że tymi słowami Pan ustanowił sakrament pokuty; zob. artykuł o spowiedzi. Komentując słowo, które oczyszcza (J 15,3), św. Augustyn podał klasyczną definicję sakramentu: Accedit verbum ad elementum, et fit sacramentum, „przychodzi słowo do żywiołu i staje się sakrament” (Traktaty, 80, 3).

Kościół zrodzony z otwartego boku. „jeden z żołnierzy włócznią otworzył bok jego, a natychmiast wyszła krew i woda” (J 19,34). Św. Augustyn zauważa, że ewangelista napisał „otworzył”, a nie „zranił”: otwierały się tam drzwi życia, z których wypływają sakramenty Kościoła, jak Ewa została wzięta z boku uśpionego Adama (Traktaty, 120, 2). Msze o Najświętszym Sercu Pana Jezusa i o Najdroższej Krwi czytają ten werset.

Matka Boża. Maryja pojawia się na początku i na końcu działalności publicznej, a Jezus dwa razy nazywa Ją „Niewiastą”, w Kanie i na Kalwarii: „Niewiasto, oto syn twój”, a do ucznia: „Oto matka twoja” (J 19,26-27). Kościół zawsze rozumiał, że uczeń reprezentował wszystkich wiernych; przypomniał to Leon XIII w encyklice Adiutricem populi (1895).

Prymat Piotra. Jezus daje Szymonowi imię Kefas, „co się wykłada: Opoka” (J 1,42), a po Zmartwychwstaniu powierza mu całą trzodę: „Paś baranki moje… Paś owce moje” (J 21,15-17). Sobór Watykański I (Pastor aeternus, 1870) przytacza oba te miejsca, definiując prymat św. Piotra i jego następców.

Najważniejsze wersety Ewangelii według św. Jana

• J 1,29, Baranek Boży: „Oto Baranek Boży, oto który gładzi grzech świata” (J 1,29); te słowa kapłan powtarza, ukazując Hostię przed Komunią wiernych.
• J 3,30, Poprzednik: „On ma wzrastać, a ja się umniejszać” (J 3,30).
• J 4,24, Samarytanka: „Duchem jest Bóg, a ci, co mu cześć oddają, trzeba, aby go czcili w duchu i w prawdzie” (J 4,24).
• J 8,7 i 8,11, jawnogrzesznica: „Kto z was jest bez grzechu, niech pierwszy rzuci na nią kamieniem” (J 8,7); „Idź, a już więcej nie grzesz” (J 8,11).
• J 8,32, prawda: „poznacie prawdę, a prawda was wyswobodzi” (J 8,32); w nowszych przekładach prawda was wyzwoli.
• J 13,34-35, przykazanie nowe: „Przykazanie nowe daję wam, abyście się społecznie miłowali; jak was umiłowałem, abyście i wy wzajemnie się miłowali” (J 13,34). Zob. artykuł Przykazanie miłości.
• J 14,27, pokój Chrystusa: „Pokój zostawiam wam, pokój mój daję wam” (J 14,27); do tych słów nawiązuje modlitwa kapłana przed Komunią.
• J 15,5 i 15,13: „beze mnie nic uczynić nie możecie” (J 15,5); „Większej nad tę miłość nikt nie ma, żeby kto życie swe oddał za przyjaciół swoich” (J 15,13).
• J 17,3: „To zaś jest życie wieczne, aby poznali ciebie, jedynego Boga prawdziwego i tego, któregoś posłał, Jezusa Chrystusa” (J 17,3).
• J 20,29, Tomasz: „błogosławieni, którzy nie widzieli, a uwierzyli” (J 20,29).

Ewangelia według św. Jana w kanonie i w liturgii

Czwarta Ewangelia figuruje we wszystkich starożytnych spisach ksiąg świętych, a Sobór Trydencki (sesja IV, 1546) wymienia ją wśród czterech Ewangelii, według Mateusza, Marka, Łukasza i Jana. Ma 21 rozdziałów; w Wulgacie i u ks. Wujka 879 wersetów, a najdłuższy jest rozdział 6, z 72 wersetami. Opowiadanie o jawnogrzesznicy (J 7,53-8,11) nie występuje w części dawnych rękopisów greckich, ale św. Hieronim znalazł je w wielu kodeksach i należy ono do tekstu, który Sobór Trydencki przyjął w starej Wulgacie. Ten sam Apostoł napisał trzy listy, od 1 Listu św. Jana, i Apokalipsę.

Kiedy czyta się Ewangelię według św. Jana we Mszy?

Żadna Ewangelia nie jest tak obecna w Mszale z 1962 roku w wielkie dni roku: trzecia Msza Bożego Narodzenia (J 1,1-14); III niedziela Adwentu (świadectwo Jana, 1,19-28); wesele w Kanie w II niedzielę po Objawieniu; rozmnożenie chleba w niedzielę Laetare i rozdział 8 w niedzielę Męki Pańskiej; Samarytanka, jawnogrzesznica, niewidomy od urodzenia i Łazarz w dni powszednie Wielkiego Postu; umycie nóg w Wielki Czwartek i Męka w Wielki Piątek (J 18,1-19,42); niedziela Przewodnia (J 20,19-31), Dobry Pasterz (J 10,11-16) i rozdział 16 w kolejnych niedzielach po Wielkanocy; Zesłanie Ducha Świętego (J 14,23-31) i poniedziałek po nim (J 3,16-21); Boże Ciało (J 6,56-59), Najświętsze Serce Pana Jezusa (J 19,31-37), Najdroższa Krew (J 19,30-35) i Chrystus Król (J 18,33-37); Siedem Boleści Najświętszej Maryi Panny 15 września (J 19,25-27); Podwyższenie Krzyża Świętego (J 12,31-36) i święto św. Jana 27 grudnia (J 21,19-24). Do tego dochodzi prolog czytany na końcu Mszy. Czytania dnia według dawnego kalendarza znajdziesz na stronach Ewangelia na dziś i Kalendarz liturgiczny.

Jak czytać Ewangelię według św. Jana?

Przeczytaj ją najpierw w całości, bez przerw: wystarczy jeden wieczór. Potem wróć do rozdziału 6, myśląc o Mszy, i do rozdziałów 13-17, jakbyś siedział przy Wieczerzy; przy każdym znaku pytaj, co on objawia o Chrystusie. Przy jednym rozdziale dziennie skończysz w trzy tygodnie, a najlepszym czasem jest okres wielkanocny, gdy liturgia sama czyta Jana. Wielkimi komentarzami są 124 Traktaty o Ewangelii św. Jana św. Augustyna, homilie św. Jana Chryzostoma, komentarz św. Tomasza z Akwinu i jego Złoty łańcuch, który zbiera Ojców werset po wersecie. Całą Biblię z łaciną obok przeczytasz też w aplikacji Biblia katolicka.

Często zadawane pytania

Kto napisał Ewangelię według św. Jana?

Św. Jan Apostoł, syn Zebedeusza i brat Jakuba Starszego, uczeń, „którego miłował Jezus”. Św. Ireneusz, który znał św. Polikarpa, ucznia Jana, świadczy, że Apostoł wydał ją w Efezie, a sama księga przedstawia się jako świadectwo tego ucznia (J 21,24).

Kiedy i gdzie powstała Ewangelia według św. Jana?

Według tradycji w Efezie, pod koniec I wieku, około lat 90-100: to ostatnia z czterech Ewangelii. Zakłada znajomość trzech pozostałych i napomyka o śmierci św. Piotra. Napisana została po grecku.

Czy Jan Ewangelista to Jan Chrzciciel?

Nie. Ewangelistą jest Jan Apostoł, syn Zebedeusza. Św. Jan Chrzciciel, Poprzednik Pana, został ścięty przez Heroda jeszcze przed Męką, a Ewangelia mówi o nim w trzeciej osobie: „Był człowiek posłany od Boga, któremu na imię było Jan” (J 1,6). Więcej w artykule św. Jan Chrzciciel.

Ile rozdziałów ma Ewangelia według św. Jana?

Dwadzieścia jeden, a w Wulgacie i u ks. Wujka 879 wersetów. Najdłuższy jest rozdział 6, mowa o chlebie życia, z 72 wersetami (71 w Biblii Tysiąclecia). Wszystkie rozdziały otworzysz z siatki na tej stronie.

Jak zaczyna się Ewangelia według św. Jana?

Od prologu: „Na początku było Słowo, a Słowo było u Boga, a Bogiem było Słowo”. Ten tekst kapłan czyta na końcu Mszy trydenckiej jako ostatnią Ewangelię, przyklękając przy słowach o Słowie, które stało się ciałem.

Co znaczy J 3,16?

Zdanie „tak Bóg umiłował świat, że Syna swego jednorodzonego dał” streszcza całą Ewangelię: zbawienie pochodzi z miłości Ojca, który daje Syna aż po krzyż. Jezus mówił przed chwilą Nikodemowi o konieczności odrodzenia z wody i z Ducha: zbawiająca wiara przyjmuje chrzest i żyje według prawdy.

Dlaczego Ewangelia według św. Jana różni się od pozostałych?

Bo Jan pisał jako ostatni i uzupełnia synoptyków: opowiada o kilku pobytach Jezusa w Jerozolimie, podaje długie mowy i siedem „znaków”, a pomija przypowieści. Najbardziej skupia się na tym, kim jest Chrystus, Słowo wcielone; stąd jego symbol, orzeł. Po polsku Ewangelię Jana skraca się J (J 3,16), po łacinie Jo. lub Joann.