Ewangelia według św. Łukasza

Św. Łukasz zaczyna swoją Ewangelię jak sumienny historyk. Pisze, że postanowił, „zbadawszy wszystko dokładnie od początku, spisać ci po kolei, dostojny Teofilu, abyś poznał prawdę tych słów, których cię nauczono” (Łk 1,3-4). Z jego dwudziestu czterech rozdziałów pochodzi niemal wszystko, co wiemy o dzieciństwie Pana Jezusa, trzy pieśni, które Kościół śpiewa codziennie w Brewiarzu, pierwsza połowa Zdrowaś Maryjo, wszystkie tajemnice radosne różańca i przypowieści o miłosierdziu, których nie podaje żaden inny ewangelista. Jest to też Ewangelia najbardziej uporządkowana: zaczyna się i kończy w świątyni jerozolimskiej, a w środku prowadzi czytelnika razem z Chrystusem w długiej drodze do Jerozolimy, gdzie dokona się Męka. Ogólne wprowadzenie do czterech Ewangelii znajdziesz w artykule Ewangelia.

Kto napisał Ewangelię według św. Łukasza?

Kościół od początku przyjmował trzecią Ewangelię jako dzieło św. Łukasza Ewangelisty, lekarza i towarzysza św. Pawła. Łukasz nie należał do Dwunastu i nie oglądał Pana w ciele. Sam mówi, że przekazuje to, co podali „ci, którzy się im od początku sami przypatrywali, i byli sługami słowa” (Łk 1,2).

To, co Pismo mówi o nim samym, pochodzi od św. Pawła. W Liście do Kolosan czytamy: „Pozdrawia was Łukasz, lekarz najmilszy i Demas” (Kol 4,14); Paweł wymienia go osobno, po współpracownikach pochodzenia żydowskiego, z czego wnioskuje się, że Łukasz był z pochodzenia poganinem. W ostatnim liście, pisanym w rzymskim więzieniu, Apostoł dodaje: „Łukasz sam jest ze mną” (2 Tm 4,11). Ten sam autor napisał Dzieje Apostolskie, dedykowane temu samemu Teofilowi, a w nich opowiadanie przechodzi nagle z „oni” na „my”, gdy Paweł wyrusza z Troady: „natychmiast staraliśmy się wyruszyć do Macedonii” (Dz 16,10). Autor był przy tym, co opisuje.

Kim był święty Łukasz?

Lekarzem, który przyszedł do wiary z pogaństwa, towarzyszył Pawłowi w podróżach i pozostał przy nim aż do ostatniego uwięzienia. Euzebiusz z Cezarei (Historia kościelna, III, 4) i św. Hieronim (O mężach sławnych, 7) podają, że pochodził z Antiochii Syryjskiej. Pobożna tradycja uważa go także za pierwszego malarza Matki Bożej i przypisuje mu dawne wizerunki maryjne; to tradycja, nie fakt historyczny. Jego relikwie czczone są w Padwie, w bazylice św. Justyny. Święto św. Łukasza obchodzi się 18 października; więcej o nim w artykule św. Łukasz Ewangelista.

Świadectwo Ojców Kościoła

Świadectwo starożytnego Kościoła jest zgodne. Św. Ireneusz z Lyonu około 180 roku pisze, że Łukasz, towarzysz Pawła, spisał w księdze Ewangelię głoszoną przez Apostoła (Przeciw herezjom, III, 1, 1). Kanon Muratoriego, najstarszy znany spis ksiąg Nowego Testamentu, przypisuje trzecią Ewangelię Łukaszowi lekarzowi, którego Paweł wziął ze sobą. Tak samo piszą Tertulian, Orygenes i Euzebiusz, a św. Hieronim dodaje, że Łukasz nauczył się Ewangelii nie tylko od Pawła, lecz także od innych Apostołów. Papieska Komisja Biblijna w odpowiedzi z 26 czerwca 1912 roku, za św. Piusa X, przypomniała, że jasna tradycja Kościoła każe uznać św. Łukasza za prawdziwego autora tej Ewangelii. Wielu dzisiejszych krytyków widzi w autorze nieznanego chrześcijanina następnego pokolenia; nauka przekazana w Kościele jest ta, którą tu przedstawiono.

Kiedy powstała Ewangelia według św. Łukasza?

Kościół ustawia Ewangelie w porządku Mateusz, Marek, Łukasz, Jan, a Komisja Biblijna w 1912 roku nauczała, że Łukasz pisał jako trzeci. Datę wyznaczają dwa punkty. Ewangelia jest wcześniejsza od Dziejów Apostolskich, które nazywają ją pierwszym opowiadaniem: „Pierwsze opowiadanie ułożyłem, o Teofilu, o wszystkim, co począł Jezus czynić i uczyć” (Dz 1,1). Dzieje zaś kończą się na dwóch latach Pawła pod strażą w Rzymie, około 61-63 roku, bez słowa o jego procesie i śmierci. Komisja Biblijna wywnioskowała stąd, że Ewangelia powstała przed końcem tego pierwszego uwięzienia rzymskiego i nie później niż zburzenie Jerozolimy w 70 roku. Według tradycyjnego rachunku św. Łukasz pisał więc około 60 roku lub nieco wcześniej. Wielu współczesnych biblistów przesuwa tę datę na lata 80-90.

Miejsce jest mniej pewne. Św. Hieronim w przedmowie do komentarza na Ewangelię Mateusza mówi, że Łukasz pisał w Achai i Beocji, w Grecji; inni myślą o dwóch latach uwięzienia Pawła w Cezarei, gdy Łukasz mógł wypytywać świadków w Palestynie. Pisał po grecku, najstaranniejszą greką spośród czterech ewangelistów.

Do kogo skierowana jest Ewangelia według św. Łukasza?

Wprost do Teofila, do którego zwraca się słowami „dostojny Teofilu” (Łk 1,3). Tytuł ten dawano osobom wysokiego stanu; Teofil był już pouczony w wierze, a kim był dokładnie, nie wiadomo. Imię to po grecku znaczy „miły Bogu”, i św. Ambroży czyta w nim zaproszenie dla każdego czytelnika: jeśli miłujesz Boga, Ewangelia jest pisana także dla ciebie. Szerzej Łukasz pisze dla nawróconych z pogaństwa. Dlatego objaśnia zwyczaje żydowskie, umieszcza wystąpienie Jana Chrzciciela w dziejach cesarstwa, „piętnastego roku panowania Tyberiusza cesarza” (Łk 3,1), a rodowód Chrystusa prowadzi aż do Adama, „który był Boży” (Łk 3,38): Chrystus jest Zbawicielem całego rodzaju ludzkiego, nie tylko Izraela.

O czym jest Ewangelia według św. Łukasza? Streszczenie

Łukasz opowiada życie Chrystusa „po kolei”, od zwiastowania Zachariaszowi w świątyni aż do Wniebowstąpienia. Środkowa, najdłuższa część idzie za Panem w drodze ku miastu, w którym ma cierpieć: „postanowił niezłomnie, aby iść do Jeruzalem” (Łk 9,51). W szkole i w parafii czyta się zwykle Biblię Tysiąclecia; podział na rozdziały jest w niej taki sam jak u ks. Wujka, więc streszczenie odpowiada obu wydaniom.

Prolog i dzieciństwo Jezusa (rozdziały 1-2)

Po czterowierszowym prologu rozdział 1 stawia obok siebie dwa zwiastowania. Anioł Gabriel zapowiada kapłanowi Zachariaszowi, „ze zmiany Abiasza”, narodzenie Jana Chrzciciela, a potem Pannie Maryi w Nazarecie poczęcie Syna Bożego. Maryja nawiedza krewną Elżbietę i śpiewa Magnificat; rodzi się Jan, a Zachariasz śpiewa Benedictus. Rozdział 2 to opowiadanie o Bożym Narodzeniu: spis ludności zarządzony przez cesarza Augusta, narodzenie w Betlejem, aniołowie i pasterze, obrzezanie, ofiarowanie w świątyni z pieśnią Symeona i prorokinią Anną, a wreszcie dwunastoletni Jezus odnaleziony wśród uczonych: „Nie wiedzieliście, że w tych rzeczach, które są Ojca mego, potrzeba, żebym był?” (Łk 2,49).

Jan Chrzciciel, chrzest i kuszenie (rozdziały 3-4)

W rozdziale 3 Jan wzywa do pokuty i chrzci Jezusa, a Łukasz podaje rodowód Józefa aż do Adama. W rozdziale 4 Chrystus odpiera trzy pokusy na pustyni, a potem w synagodze w Nazarecie czyta proroka Izajasza: „Duch Pański nade mną: dlatego mnie namaścił, abym opowiadał ewangelię ubogim” (Łk 4,18), i oznajmia: „dziś spełniło się to Pismo w uszach waszych” (Łk 4,21). Mieszkańcy Nazaretu chcą go strącić ze skały; Jezus idzie do Kafarnaum i uzdrawia chorych.

Działalność w Galilei (rozdziały 5-9,50)

W rozdziale 5 cudowny połów rzuca Piotra na kolana: „Wyjdź ode mnie, bo jestem człowiek grzeszny, Panie” (Łk 5,8); Jezus oczyszcza trędowatego, uzdrawia paralityka i powołuje celnika Lewiego. W rozdziale 6 wybiera Dwunastu i wygłasza mowę na równinie, z czterema błogosławieństwami i czterema „biada”. Rozdział 7 opowiada o słudze setnika, wskrzeszeniu syna wdowy z Naim, posłańcach Jana i grzesznicy, która namaszcza nogi Pana: „Odpuszcza się jej wiele grzechów, gdyż wielce umiłowała” (Łk 7,47). Rozdział 8 wymienia niewiasty, które Mu służyły, podaje przypowieść o siewcy, uciszenie burzy, opętanego z krainy Gerazeńczyków i wskrzeszenie córki Jaira. W rozdziale 9 Dwunastu zostaje rozesłanych, pięć tysięcy ludzi nakarmionych, na pytanie „A wy kim mnie być powiadacie?” Piotr odpowiada: „Chrystusem Bożym” (Łk 9,20), a na górze następuje Przemienienie.

Droga do Jerozolimy (Łk 9,51-19,27)

Ta część zawiera najwięcej tego, co jest własne Łukaszowi. W rozdziale 10 Chrystus rozsyła siedemdziesięciu dwóch uczniów, opowiada przypowieść o miłosiernym Samarytaninie, a w domu Marty chwali Marię siedzącą u Jego stóp: „Ale jednego potrzeba.

Maria najlepszą cząstkę obrała, która od niej odjęta nie będzie” (Łk 10,42). Rozdział 11 podaje Ojcze nasz, rozdział 12 bogacza głupca i słowa „Nie bój się, trzódko mała” (Łk 12,32), rozdział 13 nieurodzajne drzewo figowe i skargę nad Jerozolimą, rozdział 14 wielką ucztę i cenę bycia uczniem. Rozdział 15 zbiera trzy przypowieści o miłosierdziu: o zgubionej owcy, o zgubionej drachmie i o synu marnotrawnym. Rozdział 16 mówi o nieuczciwym rządcy oraz o bogaczu i Łazarzu, rozdział 17 o dziesięciu trędowatych, rozdział 18 o niesprawiedliwym sędzi, o faryzeuszu i celniku oraz o niewidomym spod Jerycha. W rozdziale 19 Zacheusz schodzi z drzewa, a Jezus mówi: „Przyszedł bowiem Syn Człowieczy szukać i zbawić to, co było zginęło” (Łk 19,10).

Ostatnie dni w Jerozolimie (Łk 19,28-21,38)

Chrystus wjeżdża do miasta i płacze nad nim (Łk 19,41), wypędza przekupniów ze świątyni, odpowiada przeciwnikom (rozdział 20) i w rozdziale 21 zapowiada zburzenie Jerozolimy i swoje przyjście: „wtedy ujrzą Syna Człowieczego, przychodzącego w obłoku, z mocą wielką i z majestatem” (Łk 21,27).

Męka, Zmartwychwstanie i Wniebowstąpienie (rozdziały 22-24)

Rozdział 22 podaje Ostatnią Wieczerzę i ustanowienie Eucharystii, modlitwę Chrystusa za Piotra, konanie na Górze Oliwnej z aniołem i krwawym potem, pojmanie i zaparcie się Piotra, na którego Pan spogląda: „A Pan obróciwszy się, spojrzał na Piotra” (Łk 22,61). Rozdział 23 opowiada o sądzie przed Piłatem i Herodem, o płaczących niewiastach jerozolimskich, o ukrzyżowaniu, dobrym łotrze i pogrzebie. Rozdział 24 to pusty grób, uczniowie w drodze do Emaus, ukazanie się Jedenastu i Wniebowstąpienie w pobliżu Betanii. Ewangelia kończy się tam, gdzie się zaczęła: uczniowie „byli zawsze w świątyni, chwaląc i błogosławiąc Boga” (Łk 24,53).

Plan wydarzeń Ewangelii według św. Łukasza

1. Prolog i dedykacja dla Teofila (1,1-4).
2. Zwiastowanie Zachariaszowi i Maryi, Nawiedzenie, Magnificat, narodzenie Jana (1,5-80).
3. Narodzenie Pańskie, pasterze, obrzezanie, ofiarowanie w świątyni, dwunastoletni Jezus w świątyni (2).
4. Przepowiadanie Jana Chrzciciela, chrzest Jezusa, rodowód (3).
5. Kuszenie na pustyni i wystąpienie w Nazarecie (4).
6. Cuda i nauczanie w Galilei, wybór Dwunastu, mowa na równinie (5-6).
7. Wskrzeszenie młodzieńca z Naim, grzesznica w domu faryzeusza, przypowieść o siewcy (7-8).
8. Rozesłanie Dwunastu, rozmnożenie chleba, wyznanie Piotra, Przemienienie (9,1-50).
9. Droga do Jerozolimy: miłosierny Samarytanin, Marta i Maria, Ojcze nasz (9,51-11).
10. Przypowieści drogi: bogacz głupiec, syn marnotrawny, bogacz i Łazarz, faryzeusz i celnik, Zacheusz (12-19,27).
11. Wjazd do Jerozolimy, spory w świątyni, mowa o końcu czasów (19,28-21).
12. Ostatnia Wieczerza, Ogrójec, pojmanie, sąd, ukrzyżowanie, śmierć i pogrzeb (22-23).
13. Zmartwychwstanie, Emaus, ukazanie się Apostołom, Wniebowstąpienie (24).

Interpretacja: tematy i lektura katolicka

Chrystus, Zbawiciel wszystkich. U Łukasza anioł mówi pasterzom: „się wam dziś narodził Zbawiciel, który jest Chrystus Pan” (Łk 2,11), a Symeon śpiewa o Dziecięciu: „Światłość na objawienie pogan i chwałę ludu twego izraelskiego” (Łk 2,32). Pan idzie do ubogich, chorych, Samarytan, celników i grzeszników, a przypowieści z rozdziału 15 kończą się radością nieba: „tak będzie w niebie radość nad jednym grzesznikiem pokutę czyniącym, więcej niż nad dziewięćdziesięciu dziewięciu sprawiedliwymi, którzy nie potrzebują pokuty” (Łk 15,7). Rozdział 15 jest najlepszym przygotowaniem do spowiedzi. Wszystkie przypowieści Pana, także te z innych Ewangelii, omawia artykuł Przypowieści Jezusa.

Matka Boża. Żaden ewangelista nie mówi tyle o Najświętszej Maryi Pannie. Od św. Łukasza Kościół ma pozdrowienie anielskie: „Bądź pozdrowiona, łaski pełna, Pan z tobą, błogosławionaś ty między niewiastami” (Łk 1,28), i pozdrowienie Elżbiety: „błogosławiony owoc żywota twojego” (Łk 1,42). Razem tworzą pierwszą część modlitwy Zdrowaś Maryjo. Bł. Pius IX, ogłaszając dogmat Niepokalanego Poczęcia bullą Ineffabilis Deus (1854), oparł się między innymi na tym gratia plena.

Odpowiedź Maryi, „Oto ja służebnica Pańska, niech mi się stanie według słowa twego” (Łk 1,38), powtarzamy w Anioł Pański, a Jej proroctwo, „odtąd błogosławioną zwać mnie będą wszystkie narody” (Łk 1,48), jest sercem Magnificat. Łukasz dwa razy zaznacza, że Maryja „zachowywała te wszystkie słowa, rozważając w sercu swoim” (Łk 2,19; por. Łk 2,51), i katoliccy komentatorzy od dawna widzą w tym znak, że opowiadanie o dzieciństwie opiera się na wspomnieniach samej Matki Bożej. Pięć tajemnic radosnych, od Zwiastowania do odnalezienia Jezusa w świątyni, pochodzi w całości z dwóch pierwszych rozdziałów Łukasza.

Duch Święty i modlitwa. Duch Święty zstępuje na Maryję, napełnia Elżbietę i Zachariasza, spoczywa na Symeonie. Łukasz najczęściej ze wszystkich pokazuje Chrystusa na modlitwie: przy chrzcie, przed wyborem Dwunastu, gdy „nocował na modlitwie Bożej” (Łk 6,12), przy Przemienieniu i w Ogrójcu. Przekazuje też przypowieść, „że zawsze trzeba się modlić, a nie ustawać” (Łk 18,1).

Eucharystia i kapłaństwo. Spośród ewangelistów tylko Łukasz zapisuje polecenie Pana: „To jest ciało moje, które się za was daje. To czyńcie na moją pamiątkę” (Łk 22,19). Sobór Trydencki (sesja XXII, rozdział 1 i kanon 2) naucza, że tymi słowami Chrystus ustanowił Apostołów kapłanami i polecił im i ich następcom składać ofiarę ze swego Ciała i Krwi. W Emaus Zmartwychwstały zostaje rozpoznany „przy łamaniu chleba” (Łk 24,35), zaraz po tym, jak wyłożył uczniom Pisma; św. Augustyn i inni Ojcowie widzieli w tym łamaniu chleba Eucharystię, daną tam, gdzie przed chwilą wyjaśniono słowo. Zob. artykuł o Eucharystii.

Prymat Piotra. „Ale ja prosiłem za tobą, aby nie ustała wiara twoja; a ty kiedyś, nawróciwszy się, utwierdzaj braci twoich” (Łk 22,32). Sobór Watykański I (konstytucja Pastor aeternus, 1870, rozdział 4) opiera na tej obietnicy nieomylność wiary Stolicy Piotrowej.

Rzeczy ostateczne. Bogacz i Łazarz (16,19-31) uczą o sądzie szczegółowym, o łonie Abrahama, o piekle i o przepaści, która je dzieli: „między nami a wami wielka przepaść jest utwierdzona” (Łk 16,26). Obietnica dana dobremu łotrowi, „dziś ze mną będziesz w raju” (Łk 23,43), pokazuje, że sąd następuje zaraz po śmierci.

Jaki jest symbol św. Łukasza?

Wół, czyli cielec, jedno z czterech zwierząt z widzenia Ezechiela i Apokalipsy. Św. Hieronim przypisuje go Łukaszowi, bo jego Ewangelia zaczyna się od kapłana Zachariasza składającego ofiarę kadzenia w świątyni, a wół jest zwierzęciem ofiarnym. Pozostali ewangeliści mają człowieka (Mateusz), lwa (Marek) i orła (Jan).

Najważniejsze wersety Ewangelii według św. Łukasza

• Łk 1,35-37, Zwiastowanie: „Duch Święty zstąpi na cię, a moc Najwyższego zacieni cię” (Łk 1,35); „Gdyż u Boga nie będzie niemożliwe żadne słowo” (Łk 1,37).
• Łk 1,46-55, Magnificat: „Wielbi dusza moja Pana, i rozradował się duch mój w Bogu, Zbawicielu moim” (Łk 1,46-47).
• Łk 1,68, Benedictus: „Błogosławiony Pan Bóg Izraela, że nawiedził, i uczynił odkupienie ludu swego” (Łk 1,68).
• Łk 2,7 i 2,14, Boże Narodzenie: „położyła go w żłobie, bo nie było dla nich miejsca w gospodzie” (Łk 2,7) i pieśń aniołów: „Chwała na wysokości Bogu, a na ziemi pokój ludziom dobrej woli” (Łk 2,14).
• Łk 2,29 i 2,35, Symeon: „Teraz puszczasz, Panie, sługę twego w pokoju, według słowa twego” (Łk 2,29); do Maryi: „a duszę twą własną przeniknie miecz” (Łk 2,35), pierwsza z siedmiu boleści Matki Bożej.
• Łk 6,36: „Bądźcie więc miłosierni, jak i Ojciec wasz miłosierny jest” (Łk 6,36).
• Łk 14,11: „Każdy bowiem, co się wywyższa, będzie poniżony; a kto się uniża, będzie wywyższony” (Łk 14,11).
• Łk 15, syn marnotrawny: „Wstanę, i pójdę do ojca mego, i powiem mu: Ojcze, zgrzeszyłem przeciw niebu i przed tobą” (Łk 15,18); „ten syn mój umarł był, a ożył; zginął był, a odnalazł się” (Łk 15,24).
• Łk 18,13, celnik: „Boże, bądź miłościw mnie grzesznemu!” (Łk 18,13).
• Łk 23, słowa z krzyża: trzy z siedmiu ostatnich słów są tylko u Łukasza: „Ojcze! Odpuść im, bo nie wiedzą, co czynią” (Łk 23,34); „dziś ze mną będziesz w raju”; „Ojcze, w ręce twoje polecam ducha mojego!” (Łk 23,46).
• Łk 24, Emaus: „Zostań z nami, bo się ma ku wieczorowi, i dzień się już nachylił” (Łk 24,29); „Czyż serce nasze nie pałało w nas, gdy mówił w drodze, i Pisma nam wykładał?” (Łk 24,32).

Ewangelia według św. Łukasza w kanonie i w liturgii

Łukasz jest trzecią z czterech Ewangelii we wszystkich Bibliach chrześcijańskich; razem z Ewangelią według św. Mateusza i według św. Marka tworzy trzy Ewangelie synoptyczne, które Ewangelia według św. Jana uzupełnia. Sobór Trydencki (sesja IV, 1546) wymienia ją wśród czterech Ewangelii. Ma 24 rozdziały i w Wulgacie oraz u ks. Wujka 1151 wersetów; najdłuższy jest rozdział 1, z 80 wersetami. Komisja Biblijna (1912) uznała za natchnione i kanoniczne opowiadania o dzieciństwie oraz wiersze o aniele i krwawym pocie (Łk 22,43-44), których brak w niektórych rękopisach.

W Brewiarzu rzymskim trzy pieśni Łukasza śpiewa się codziennie: Benedictus w Laudesach, Magnificat w Nieszporach, Nunc dimittis w Komplecie. Możesz je odmawiać w Brewiarzu Iter Fidei.

Mszał z 1962 roku czyta Łukasza w pasterce i w Mszy o świcie Bożego Narodzenia (2,1-14 i 2,15-20), 1 stycznia, w oktawę Bożego Narodzenia, dawne święto Obrzezania (2,21), Świętej Rodziny (2,42-52), Oczyszczenia Najświętszej Maryi Panny 2 lutego (2,22-32), Zwiastowania 25 marca (1,26-38), Nawiedzenia (1,39-47), Wniebowzięcia (1,41-50) i Niepokalanego Poczęcia (1,26-28). Ewangelię Zwiastowania czyta także środa Suchych Dni Adwentu i adwentowa Msza wotywna o Matce Bożej Rorate, w Polsce znana jako roraty.

Z Łukasza są Ewangelie I i IV niedzieli Adwentu (21,25-33; 3,1-6), niedzieli Sześćdziesiątnicy (siewca, 8,4-15) i Pięćdziesiątnicy (Quinquagesima, ostatniej przed Popielcem, nie mylić z Zesłaniem Ducha Świętego; 18,31-43), III niedzieli Wielkiego Postu (11,14-28), poniedziałku i wtorku wielkanocnego (Emaus i ukazanie się Apostołom), a także wielu niedziel po Zesłaniu Ducha Świętego: wielkiej uczty (II), zgubionej owcy i drachmy (III), cudownego połowu (IV), nieuczciwego rządcy (VIII), płaczu nad Jerozolimą (IX), faryzeusza i celnika (X), miłosiernego Samarytanina (XII), dziesięciu trędowatych (XIII), młodzieńca z Naim (XV). Syn marnotrawny jest Ewangelią soboty II tygodnia Wielkiego Postu. Męka według św. Łukasza czytana jest w Wielką Środę. W święto św. Łukasza, 18 października, Ewangelią jest rozesłanie siedemdziesięciu dwóch uczniów (10,1-9). Ewangelię każdego dnia według dawnego kalendarza znajdziesz na stronie Ewangelia na dziś.

Jak czytać Ewangelię według św. Łukasza?

Przy jednym rozdziale dziennie lektura zajmuje nieco ponad trzy tygodnie. Dwa pierwsze rozdziały czytaj powoli, najlepiej z różańcem w ręku, i zachowaj je na Adwent i Boże Narodzenie; rozdział 15 przeczytaj przed spowiedzią, rozdziały 22 i 23 w Wielkim Tygodniu. Potem sięgnij po Dzieje Apostolskie, bo Łukasz pomyślał obie księgi jako jedno dzieło. Najważniejszymi łacińskimi przewodnikami są Wykład Ewangelii według Łukasza św. Ambrożego, powstały w Mediolanie z jego kazań, oraz komentarz św. Bedy; Złoty łańcuch (Catena aurea) św. Tomasza z Akwinu zbiera wypowiedzi Ojców werset po wersecie. Całą Biblię z łaciną obok przeczytasz też w aplikacji Biblia katolicka.

Często zadawane pytania

Kto napisał Ewangelię według św. Łukasza?

Św. Łukasz Ewangelista, lekarz pochodzenia pogańskiego, rodem, jak podają Euzebiusz i św. Hieronim, z Antiochii, towarzysz św. Pawła i autor Dziejów Apostolskich. Świadczą o tym św. Ireneusz, Kanon Muratoriego, Tertulian, Orygenes i św. Hieronim, a Papieska Komisja Biblijna przypomniała to w 1912 roku.

Kiedy powstała Ewangelia według św. Łukasza?

Przed Dziejami Apostolskimi, które kończą się pierwszym uwięzieniem św. Pawła w Rzymie, około 61-63 roku. Według tradycyjnego rachunku, którego trzymała się Komisja Biblijna (1912), Ewangelia powstała około 60 roku, w każdym razie przed zburzeniem Jerozolimy w 70 roku. Wielu współczesnych uczonych proponuje lata 80-90.

Do kogo skierowana jest Ewangelia według św. Łukasza?

Do Teofila, którego Łukasz nazywa „dostojnym”, chrześcijanina wysokiego stanu, już pouczonego w wierze, a przez niego do chrześcijan nawróconych z pogaństwa. Dlatego Łukasz objaśnia zwyczaje żydowskie i prowadzi rodowód Jezusa aż do Adama: Chrystus jest Zbawicielem wszystkich ludzi.

Ile rozdziałów ma Ewangelia według św. Łukasza?

Dwadzieścia cztery, a w Wulgacie i u ks. Wujka 1151 wersetów. Dzieciństwo Jezusa zajmuje rozdziały 1-2, Męka i Zmartwychwstanie rozdziały 22-24. Każdy rozdział otworzysz z siatki na tej stronie.

Jakie przypowieści są tylko w Ewangelii według św. Łukasza?

Tylko Łukasz podaje przypowieści o dwóch dłużnikach, miłosiernym Samarytaninie, natrętnym przyjacielu, bogaczu głupcu, nieurodzajnym figowcu, zgubionej drachmie, synu marnotrawnym, nieuczciwym rządcy, bogaczu i Łazarzu, sługach nieużytecznych, niesprawiedliwym sędzi oraz faryzeuszu i celniku. Prawie wszystkie mieszczą się w opisie drogi do Jerozolimy, w rozdziałach 10-18.

Dlaczego św. Łukasz tak dużo pisze o Matce Bożej?

Bo opowiadanie o dzieciństwie Chrystusa zebrał od pierwszych świadków, a według dawnej tradycji od samej Maryi, która, jak dwukrotnie zaznacza, zachowywała te słowa w sercu (Łk 2,19.51). Od niego Kościół ma Zwiastowanie, Nawiedzenie, Magnificat, Narodzenie, Ofiarowanie i odnalezienie w świątyni, czyli pięć tajemnic radosnych różańca.

Jak się skraca Ewangelię według św. Łukasza?

Po polsku Łk: zapis Łk 15,11 oznacza rozdział 15, werset 11, czyli początek przypowieści o synu marnotrawnym. Po łacinie pisze się Lc lub Luc. Symbolem św. Łukasza jest wół, zwierzę ofiarne; pozostali ewangeliści mają człowieka, lwa i orła.