Ewangelia według św. Łukasza, rozdział 1

1 Quoniam quidem multi conati sunt ordinare narrationem, quæ in nobis completæ sunt, rerum :

1 Ponieważ wielu starało się ułożyć opowiadanie o rzeczach, które się wśród nas dokonały,

2 sicut tradiderunt nobis, qui ab initio ipsi viderunt, et ministri fuerunt sermonis :

2 jak nam podali ci, którzy się im od początku sami przypatrywali, i byli sługami słowa;

3 visum est et mihi, assecuto omnia a principio diligenter, ex ordine tibi scribere, optime Theophile,

3 postanowiłem i ja, zbadawszy wszystko dokładnie od początku, spisać ci po kolei, dostojny Teofilu,

4 ut cognoscas eorum verborum, de quibus eruditus es, veritatem.

4 abyś poznał prawdę tych słów, których cię nauczono.

5 Fuit in diebus Herodis, regis Judææ, sacerdos quidam nomine Zacharias de vice Abia, et uxor illius de filiabus Aaron, et nomen ejus Elisabeth.

5 Był za dni Heroda, króla Judei, pewien kapłan, imieniem Zachariasz, ze zmiany Abiasza, a żona jego z córek Aaronowych, a imię jej Elżbieta.

6 Erant autem justi ambo ante Deum, incedentes in omnibus mandatis et justificationibus Domini sine querela.

6 Byli zaś oboje sprawiedliwi przed Bogiem, postępując według wszystkich przykazań i przepisów Pańskich bez przygany.

7 Et non erat illis filius, eo quod esset Elisabeth sterilis, et ambo processissent in diebus suis.

7 A nie mieli syna, bo Elżbieta była niepłodna, a byli już oboje podeszli w latach swoich.

8 Factum est autem, cum sacerdotio fungeretur in ordine vicis suæ ante Deum,

8 I stało się, gdy sprawował urząd kapłański w porządku zmiany swojej przed Bogiem,

9 secundum consuetudinem sacerdotii, sorte exiit ut incensum poneret, ingressus in templum Domini :

9 według zwyczaju kapłaństwa padł los na niego, że miał kadzić, wszedłszy do świątyni Pańskiej;

10 et omnis multitudo populi erat orans foris hora incensi.

10 a całe mnóstwo ludu było zewnątrz, modląc się w czasie kadzenia.

11 Apparuit autem illi angelus Domini, stans a dextris altaris incensi.

11 I ukazał mu się Anioł Pański, stojący po prawej stronie ołtarza kadzenia.

12 Et Zacharias turbatus est videns, et timor irruit super eum.

12 A ujrzawszy, zatrwożył się Zachariasz, i przypadła nań bojaźń.

13 Ait autem ad illum angelus : Ne timeas, Zacharia, quoniam exaudita est deprecatio tua : et uxor tua Elisabeth pariet tibi filium, et vocabis nomen ejus Joannem :

13 I rzekł do niego Anioł: Nie bój się Zachariaszu, bo wysłuchana została prośba twoja i żona twoja Elżbieta urodzi ci syna, a nazwiesz imię jego Jan.

14 et erit gaudium tibi, et exsultatio, et multi in nativitate ejus gaudebunt :

14 A ty będziesz miał wesele i radość i wielu będzie się radować z narodzenia jego.

15 erit enim magnus coram Domino : et vinum et siceram non bibet, et Spiritu Sancto replebitur adhuc ex utero matris suæ :

15 Albowiem będzie wielki przed Panem, i wina i sycery pić nie będzie, i będzie napełniony Duchem Świętym jeszcze w żywocie matki swojej.

16 et multos filiorum Israël convertet ad Dominum Deum ipsorum :

16 I nawróci wielu synów izraelskich do Pana Boga ich;

17 et ipse præcedet ante illum in spiritu et virtute Eliæ : ut convertat corda patrum in filios, et incredulos ad prudentiam justorum, parare Domino plebem perfectam.

17 a sam pójdzie przed nim w duchu i mocy Eliaszowej, aby zwrócić serca ojców ku dzieciom, a niedowiarków ku roztropności sprawiedliwych, by zgotować Panu lud doskonały.

18 Et dixit Zacharias ad angelum : Unde hoc sciam ? ego enim sum senex, et uxor mea processit in diebus suis.

18 I rzekł Zachariasz do Anioła: Skądże to poznam, bo ja jestem stary, i żona moja podeszła w latach swoich?

19 Et respondens angelus dixit ei : Ego sum Gabriel, qui asto ante Deum : et missus sum loqui ad te, et hæc tibi evangelizare.

19 A odpowiadając Anioł, rzekł mu: Jam jest Gabriel, który stoję przed Bogiem, a jestem posłany, aby mówić do ciebie, i tę dobrą nowinę tobie zwiastować.

20 Et ecce eris tacens, et non poteris loqui usque in diem quo hæc fiant, pro eo quod non credidisti verbis meis, quæ implebuntur in tempore suo.

20 A oto będziesz milczący, i nie będziesz mógł mówić aż do dnia, którego się to stanie, dlatego żeś nie uwierzył słowom moim, które wypełnią się czasu swego.

21 Et erat plebs exspectans Zachariam : et mirabantur quod tardaret ipse in templo.

21 A lud oczekiwał Zachariasza, i dziwili się, że tak długo przebywał w świątyni.

22 Egressus autem non poterat loqui ad illos, et cognoverunt quod visionem vidisset in templo. Et ipse erat innuens illis, et permansit mutus.

22 Wyszedłszy zaś, nie mógł do nich mówić; i poznali, że miał w świątyni widzenie. A on dawał im znaki, i został niemy.

23 Et factum est, ut impleti sunt dies officii ejus, abiit in domum suam :

23 I stało się, gdy się wypełniły dni urzędu jego, odszedł do domu swego.

24 post hos autem dies concepit Elisabeth uxor ejus, et occultabat se mensibus quinque, dicens :

24 A po tych dniach poczęła Elżbieta, żona jego, i ukrywała się przez pięć miesięcy, mówiąc:

25 Quia sic fecit mihi Dominus in diebus, quibus respexit auferre opprobrium meum inter homines.

25 Że mi tak Pan uczynił w czasie, w którym wejrzał, aby zdjąć hańbę moją wśród ludzi.

26 In mense autem sexto, missus est angelus Gabriel a Deo in civitatem Galilææ, cui nomen Nazareth,

26 W szóstym zaś miesiącu posłany został od Boga Anioł Gabriel do miasta galilejskiego, któremu imię Nazaret,

27 ad virginem desponsatam viro, cui nomen erat Joseph, de domo David : et nomen virginis Maria.

27 do panny poślubionej mężowi, któremu imię było Józef, z domu Dawidowego, a imię panny Maryja.

28 Et ingressus angelus ad eam dixit : Ave gratia plena : Dominus tecum : benedicta tu in mulieribus.

28 I wszedłszy Anioł do niej, rzekł: Bądź pozdrowiona, łaski pełna, Pan z tobą, błogosławionaś ty między niewiastami.

29 Quæ cum audisset, turbata est in sermone ejus, et cogitabat qualis esset ista salutatio.

29 A ona, gdy usłyszała, zatrwożyła się na mowę jego, i myślała, jakie by to było pozdrowienie.

30 Et ait angelus ei : Ne timeas, Maria : invenisti enim gratiam apud Deum.

30 I rzekł jej Anioł: Nie bój się Maryjo, albowiem znalazłaś łaskę u Boga!

31 Ecce concipies in utero, et paries filium, et vocabis nomen ejus Jesum :

31 Oto poczniesz w łonie, i porodzisz syna, a nazwiesz imię jego Jezus.

32 hic erit magnus, et Filius Altissimi vocabitur, et dabit illi Dominus Deus sedem David patris ejus : et regnabit in domo Jacob in æternum,

32 Ten będzie wielki, a będzie zwany Synem Najwyższego. I da mu Pan Bóg stolicę Dawida, ojca jego, i będzie królował w domu Jakubowym na wieki,

33 et regni ejus non erit finis.

33 a królestwu jego nie będzie końca.

34 Dixit autem Maria ad angelum : Quomodo fiet istud, quoniam virum non cognosco ?

34 Maryja zaś rzekła do Anioła: Jakże się to stanie, gdyż męża nie znam?

35 Et respondens angelus dixit ei : Spiritus Sanctus superveniet in te, et virtus Altissimi obumbrabit tibi. Ideoque et quod nascetur ex te sanctum, vocabitur Filius Dei.

35 A odpowiadając Anioł, rzekł jej: Duch Święty zstąpi na cię, a moc Najwyższego zacieni cię. Przeto i to, co się z ciebie narodzi Święte, będzie nazwane Synem Bożym.

36 Et ecce Elisabeth cognata tua, et ipsa concepit filium in senectute sua : et hic mensis sextus est illi, quæ vocatur sterilis :

36 I oto Elżbieta, krewna twoja, i ona poczęła syna w starości swojej, a ten miesiąc szósty jest tej, którą zowią niepłodną.

37 quia non erit impossibile apud Deum omne verbum.

37 Gdyż u Boga nie będzie niemożliwe żadne słowo.

38 Dixit autem Maria : Ecce ancilla Domini : fiat mihi secundum verbum tuum. Et discessit ab illa angelus.

38 I rzekła Maryja: Oto ja służebnica Pańska, niech mi się stanie według słowa twego. I odszedł od niej Anioł.

39 Exsurgens autem Maria in diebus illis, abiit in montana cum festinatione, in civitatem Juda :

39 Maryja zaś powstawszy w owe dni, poszła w góry z pośpiechem do miasta judzkiego.

40 et intravit in domum Zachariæ, et salutavit Elisabeth.

40 I weszła w dom Zachariasza, i pozdrowiła Elżbietę.

41 Et factum est, ut audivit salutationem Mariæ Elisabeth, exsultavit infans in utero ejus : et repleta est Spiritu Sancto Elisabeth :

41 I stało się, skoro usłyszała Elżbieta pozdrowienie Maryi, skoczyło dzieciątko w jej łonie, a Elżbieta napełniona została Duchem Świętym.

42 et exclamavit voce magna, et dixit : Benedicta tu inter mulieres, et benedictus fructus ventris tui.

42 I zawołała głosem wielkim, mówiąc: Błogosławionaś ty między niewiastami, i błogosławiony owoc żywota twojego.

43 Et unde hoc mihi, ut veniat mater Domini mei ad me ?

43 A skądże mi to, że przyszła matka Pana mego do mnie?

44 Ecce enim ut facta est vox salutationis tuæ in auribus meis, exsultavit in gaudio infans in utero meo.

44 Oto bowiem, skoro zabrzmiał głos pozdrowienia twego w uszach moich, skoczyło z radości dzieciątko w łonie moim.

45 Et beata, quæ credidisti, quoniam perficientur ea, quæ dicta sunt tibi a Domino.

45 A błogosławiona jesteś, któraś uwierzyła, albowiem spełni się to, co ci było powiedziane od Pana.

46 Et ait Maria : Magnificat anima mea Dominum :

46 I rzekła Maryja: Wielbi dusza moja Pana,

47 et exsultavit spiritus meus in Deo salutari meo.

47 i rozradował się duch mój w Bogu, Zbawicielu moim.

48 Quia respexit humilitatem ancillæ suæ : ecce enim ex hoc beatam me dicent omnes generationes,

48 Gdyż wejrzał na niskość służebnicy swojej; oto bowiem odtąd błogosławioną zwać mnie będą wszystkie narody.

49 quia fecit mihi magna qui potens est : et sanctum nomen ejus,

49 Albowiem uczynił mi wielkie rzeczy, który możny jest, i święte imię jego.

50 et misericordia ejus a progenie in progenies timentibus eum.

50 A miłosierdzie jego z pokolenia w pokolenie, bojącym się jego.

51 Fecit potentiam in brachio suo : dispersit superbos mente cordis sui.

51 Uczynił moc ramieniem swoim, rozproszył pysznych w zamysłach ich serca.

52 Deposuit potentes de sede, et exaltavit humiles.

52 Strącił mocarzy ze stolicy, a podwyższył pokornych.

53 Esurientes implevit bonis : et divites dimisit inanes.

53 Łaknących napełnił dobrami, a bogaczy z niczym puścił.

54 Suscepit Israël puerum suum, recordatus misericordiæ suæ :

54 Przyjął Izraela, sługę swego, wspomniawszy na miłosierdzie swoje.

55 sicut locutus est ad patres nostros, Abraham et semini ejus in sæcula.

55 Jak mówił do ojców naszych, Abrahamowi i potomstwu jego na wieki.

56 Mansit autem Maria cum illa quasi mensibus tribus : et reversa est in domum suam.

56 Mieszkała zaś z nią Maryja około trzech miesięcy, i wróciła się do domu swego.

57 Elisabeth autem impletum est tempus pariendi, et peperit filium.

57 A Elżbiecie wypełnił się czas rozwiązania, i porodziła syna.

58 Et audierunt vicini et cognati ejus quia magnificavit Dominus misericordiam suam cum illa, et congratulabantur ei.

58 I usłyszeli sąsiedzi i krewni jej, że Pan uczynił jej wielkie miłosierdzie swoje, i radowali się z nią.

59 Et factum est in die octavo, venerunt circumcidere puerum, et vocabant eum nomine patris sui Zachariam.

59 I stało się, dnia ósmego przyszli obrzezać dzieciątko, i nazwali je imieniem ojca jego, Zachariaszem.

60 Et respondens mater ejus, dixit : Nequaquam, sed vocabitur Joannes.

60 A matka jego odpowiadając, rzekła: Wcale nie, ale nazwany będzie Janem.

61 Et dixerunt ad illam : Quia nemo est in cognatione tua, qui vocetur hoc nomine.

61 I mówili do niej: Iż nikogo nie ma w rodzie twoim, którego by zwano tym imieniem.

62 Innuebant autem patri ejus, quem vellet vocari eum.

62 I pytali przez znaki ojca jego, jakby go chciał nazwać.

63 Et postulans pugillarem scripsit, dicens : Joannes est nomen ejus. Et mirati sunt universi.

63 A zażądawszy tabliczki, napisał, mówiąc: Jan jest imię jego. I zdziwili się wszyscy.

64 Apertum est autem illico os ejus, et lingua ejus, et loquebatur benedicens Deum.

64 Wnet zaś otwarły się usta jego i język jego, i mówił, błogosławiąc Boga.

65 Et factus est timor super omnes vicinos eorum : et super omnia montana Judææ divulgabantur omnia verba hæc :

65 I padł strach na wszystkich sąsiadów ich, i po wszystkich górach Judei rozpowiadano te wszystkie słowa.

66 et posuerunt omnes qui audierant in corde suo, dicentes : Quis, putas, puer iste erit ? etenim manus Domini erat cum illo.

66 A wszyscy, którzy słyszeli, brali do serca swego, mówiąc: Czym, mniemasz, dziecię to będzie? Albowiem była z nim ręka Pańska.

67 Et Zacharias pater ejus repletus est Spiritu Sancto : et prophetavit, dicens :

67 A Zachariasz, ojciec jego, napełniony został Duchem Świętym, i prorokował mówiąc:

68 Benedictus Dominus Deus Israël, quia visitavit, et fecit redemptionem plebis suæ :

68 Błogosławiony Pan Bóg Izraela, że nawiedził, i uczynił odkupienie ludu swego,

69 et erexit cornu salutis nobis in domo David pueri sui,

69 i wzbudził dla nas róg zbawienia w domu Dawida, sługi swego,

70 sicut locutus est per os sanctorum, qui a sæculo sunt, prophetarum ejus :

70 jak mówił przez usta świętych, którzy przed wiekami byli, proroków swoich;

71 salutem ex inimicis nostris, et de manu omnium qui oderunt nos :

71 wybawienie od nieprzyjaciół naszych, i z rąk wszystkich, którzy nas nienawidzą,

72 ad faciendam misericordiam cum patribus nostris : et memorari testamenti sui sancti :

72 aby uczynić miłosierdzie nad ojcami naszymi, i wspomnieć na przymierze swoje święte,

73 jusjurandum, quod juravit ad Abraham patrem nostrum, daturum se nobis

73 na przysięgę, którą przysiągł Abrahamowi, ojcu naszemu, że nam da,

74 ut sine timore, de manu inimicorum nostrorum liberati, serviamus illi

74 abyśmy, wybawieni z ręki nieprzyjaciół naszych bez bojaźni mu służyli,

75 in sanctitate et justitia coram ipso, omnibus diebus nostris.

75 w świątobliwości i w sprawiedliwości przed nim, po wszystkie dni nasze.

76 Et tu puer, propheta Altissimi vocaberis : præibis enim ante faciem Domini parare vias ejus,

76 A ty, dzieciątko, nazwane będziesz prorokiem Najwyższego; bo pójdziesz przed obliczem Pana, gotować drogi jego,

77 ad dandam scientiam salutis plebi ejus in remissionem peccatorum eorum

77 aby dać naukę zbawienia ludowi jego, na odpuszczenie grzechów ich.

78 per viscera misericordiæ Dei nostri, in quibus visitavit nos, oriens ex alto :

78 Dla wnętrzności miłosierdzia Boga naszego, przez które nawiedził nas, Wschód z wysokości,

79 illuminare his qui in tenebris et in umbra mortis sedent : ad dirigendos pedes nostros in viam pacis.

79 aby zaświecić tym, którzy w ciemności i w cieniu śmierci siedzą, aby pokierować nogi nasze na drogę pokoju.

80 Puer autem crescebat, et confortabatur spiritu : et erat in desertis usque in diem ostensionis suæ ad Israël.

80 A dzieciątko rosło, i umacniało się duchem, i było na pustynnych miejscach aż do czasu ukazania się swego przed Izraelem.