Ewangelia według św. Marka

Św. Marek nie traci słów. Nie zaczyna od rodowodu ani od opowiadań o dzieciństwie: pierwsze zdanie mówi od razu, o co chodzi, i jest już wyznaniem wiary: „Początek Ewangelii Jezusa Chrystusa, Syna Bożego” (Mk 1,1). Od tej chwili opowiadanie biegnie od cudu do cudu, z powracającym co chwila „natychmiast”, aż do pustego grobu i posłania Apostołów na cały świat. Ojcowie Kościoła tłumaczą, skąd te stronice mają świeżość wspomnienia naocznego świadka: to przepowiadanie św. Piotra, spisane przez jego ucznia. To także Ewangelia niedzieli Wielkanocnej i Wniebowstąpienia. W szkole i w parafii czyta się zwykle Biblię Tysiąclecia; podział na rozdziały jest w niej taki sam, a wersety różnią się w rozdziale 9 (wyjaśniamy to niżej). Ogólne wprowadzenie do czterech Ewangelii znajdziesz w artykule Ewangelia.

Kto napisał Ewangelię według św. Marka?

Kościół przyjął drugą Ewangelię jako dzieło św. Marka Ewangelisty, ucznia i tłumacza św. Piotra. Zwykle utożsamia się go z Janem „którego nazywano Markiem” z Dziejów Apostolskich: kiedy anioł uwalnia Piotra z więzienia, Apostoł idzie „do domu Marii, matki Jana, którego nazywano Markiem, gdzie było wielu zgromadzonych i modlących się” (Dz 12,12). Krewny Barnaby (Paweł pisze o nim: „Marek, cioteczny brat Barnaby”, Kol 4,10), towarzyszył jemu i Pawłowi na początku pierwszej podróży misyjnej, potem odłączył się od nich w Pamfilii i wrócił do Jerozolimy; dlatego Paweł nie chciał go znowu zabrać, a Barnaba, „wziąwszy z sobą Marka, odpłynął do Cypru” (Dz 15,39). Później pojednanie było pełne. Z ostatniego więzienia Apostoł pisze do Tymoteusza: „Weź Marka i przyprowadź z sobą, bo mi jest pożyteczny w posłudze” (2 Tm 4,11).

Przede wszystkim jednak Marek był przy Piotrze w Rzymie. Na końcu swego pierwszego listu Piotr przesyła pozdrowienia: „Pozdrawia was współwybrany kościół, który jest w Babilonie i Marek, syn mój” (1 P 5,13). Ojcowie rozumieli Babilon jako zakrytą nazwę Rzymu, pogańskiej stolicy, w której Apostoł głosił Ewangelię.

Świadectwo Ojców Kościoła

Świadectwo starożytnego Kościoła jest zgodne. Papiasz, biskup Hierapolis, przytoczony przez Euzebiusza (Historia kościelna, III, 39), przekazuje naukę pewnego prezbitera: Marek, stawszy się tłumaczem Piotra, spisał dokładnie, choć nie po kolei, to, co zapamiętał ze słów i czynów Pańskich, bo sam Pana nie słuchał. Św. Ireneusz (Przeciw herezjom, III, 1, 1) mówi, że Marek przekazał nam na piśmie to, co głosił Piotr. Tertulian (Przeciw Marcjonowi, IV, 5) stwierdza, że Ewangelię wydaną przez Marka można nazwać Piotrową, bo Marek był jego tłumaczem. Klemens Aleksandryjski, przytoczony przez Euzebiusza (VI, 14), opowiada, że słuchacze Piotra w Rzymie prosili Marka, by spisał to przepowiadanie. Św. Hieronim w dziele O mężach sławnych (rozdział 8), czytanym w Brewiarzu w święto św. Marka, nazywa go uczniem i tłumaczem Piotra, który na prośbę braci w Rzymie napisał krótką Ewangelię według tego, co słyszał od Piotra, a Piotr, gdy się o tym dowiedział, pochwalił ją i swoim autorytetem dał do czytania Kościołowi.

Papieska Komisja Biblijna w odpowiedzi z 26 czerwca 1912 roku, za św. Piusa X, nauczała, że Marek, uczeń i tłumacz Piotra, jest prawdziwym autorem Ewangelii, która nosi jego imię, i że napisał ją według przepowiadania Piotra. Wielu współczesnych krytyków uważa Ewangelię za anonimową, a związek z Piotrem za niepewny; nauka przekazana w Kościele jest ta, którą tu przedstawiono.

Kim był święty Marek?

Żydem z Jerozolimy, synem Marii, w której domu zbierał się pierwszy Kościół, krewnym Barnaby, towarzyszem Pawła i „synem” Piotra w wierze. Według lekcji Brewiarza na jego święto, wziętych ze św. Hieronima, po napisaniu Ewangelii udał się do Egiptu, pierwszy głosił Chrystusa w Aleksandrii i założył tam Kościół; umarł w ósmym roku Nerona i został pochowany w Aleksandrii, a następcą jego był Anianus. Według tradycji weneckiej jego relikwie przeniesiono w IX wieku do Wenecji, która czci go jako patrona. Święto św. Marka obchodzi się 25 kwietnia, w dzień Wielkiej Litanii; więcej o nim w artykule św. Marek Ewangelista.

Głos św. Piotra w Ewangelii według św. Marka

Piotra słychać w żywych szczegółach naocznego świadka i w szczerości, z jaką Ewangelia opowiada o jego upadkach: o naganie po pierwszej zapowiedzi Męki (Mk 8,33) i o potrójnym zaparciu się, które kończy się słowami: „I począł płakać” (Mk 14,72). Komentatorzy widzieli w tym pokorę Piotra, który pozwalał głosić własne słabości. Wielu rozpoznało też dyskretny podpis ewangelisty w młodzieńcu, który szedł za Jezusem w noc pojmania, „odziany prześcieradłem na gołym ciele”, a gdy go chwycono, „porzuciwszy prześcieradło, nagi uciekł od nich” (Mk 14,51-52): szczegół, którego nie zachowała żadna inna Ewangelia.

Kiedy powstała Ewangelia według św. Marka?

Tradycja stawia Marka na drugim miejscu, po Mateuszu, a przed Łukaszem: taki porządek podaje św. Augustyn (O zgodności ewangelistów, I, 2), a Komisja Biblijna utrzymała go w 1912 roku. Starożytni różnią się w jednym punkcie: Klemens Aleksandryjski i św. Hieronim mówią, że Piotr znał i zatwierdził dzieło, a św. Ireneusz zdaje się umieszczać je po męczeńskiej śmierci Piotra i Pawła za Nerona.

Komisja Biblijna nauczała, że Ewangelii Marka i Łukasza nie można datować na czas po zburzeniu Jerozolimy w 70 roku. Według tradycyjnych rachunków Ewangelia powstała więc w Rzymie, mniej więcej między 50 a 67 rokiem, niecałe pokolenie po Zmartwychwstaniu, na podstawie przepowiadania naocznego świadka. Dokładna data pozostaje niepewna.

Dla kogo napisana jest Ewangelia według św. Marka?

Św. Marek pisze dla chrześcijan w Rzymie, w większości nawróconych z pogaństwa, i tekst to pokazuje. Tłumaczy słowa aramejskie, które zachowuje: synom Zebedeusza Jezus „dał im imiona Boanerges, co znaczy synowie gromu” (Mk 3,17); do córki Jaira mówi „Talitha kumi! Co znaczy: Dzieweczko, (tobie mówię) wstań!” (Mk 5,41); do głuchoniemego „Effetha! to znaczy: Otwórz się” (Mk 7,34). Objaśnia zwyczaje żydowskie, których Żydowi nie trzeba by tłumaczyć: „Faryzeusze bowiem i wszyscy żydzi bez częstego umywania rąk nie jedzą, trzymając się podania starszych” (Mk 7,3). Ofiarę wdowy przelicza na monetę znaną w Rzymie, „dwa szelążki to jest tyle co grosz” (Mk 12,42), po łacinie quadrans. A o Szymonie Cyrenejczyku mówi: „ojca Aleksandra i Rufa” (Mk 15,21), jakby czytelnicy ich znali. Pisał po grecku, wspólnym języku ówczesnego Kościoła rzymskiego.

O czym jest Ewangelia według św. Marka? Streszczenie

Plan Marka jest prosty i dramatyczny. Po krótkim wstępie Chrystus działa i naucza w Galilei i w okolicznych krainach; pod Cezareą Filipową Piotr wyznaje, że On jest Chrystusem, i od tej chwili Ewangelia zwraca się ku Jerozolimie i ku Krzyżowi. Poniższe streszczenie, szczegółowe rozdział po rozdziale, odpowiada i Wujkowi, i Biblii Tysiąclecia.

Jan Chrzciciel, chrzest i pierwsze dni w Kafarnaum (rozdział 1)

Jak zaczyna się Ewangelia według św. Marka? Jednym proroctwem, które łączy Malachiasza z Izajaszem: „Oto ja posyłam Anioła mego przed obliczem twoim, który zgotuje drogę twoją przed tobą. Głos wołającego na pustyni: Gotujcie drogę Pańską, czyńcie proste ścieżki jego” (Mk 1,2-3). Jan chrzci Jezusa, a z nieba Ojciec mówi: „Tyś jest Syn mój miły, w tobie upodobałem sobie” (Mk 1,11). Po czterdziestu dniach na pustyni Jezus zaczyna głosić, „że wypełnił się czas i przybliżyło się królestwo Boże; pokutujcie i wierzcie ewangelii” (Mk 1,15). Powołuje czterech rybaków, wyrzuca ducha nieczystego w synagodze, uzdrawia teściową Piotra, modli się przed świtem na miejscu pustynnym (Mk 1,35) i oczyszcza trędowatego.

Działalność w Galilei (rozdziały 2-6)

W rozdziale 2 Jezus odpuszcza grzechy paralitykowi spuszczonemu przez dach i uzdrawia go, powołuje celnika Lewiego i ogłasza: „panem jest Syn Człowieczy także i szabatu” (Mk 2,28). W rozdziale 3 wybiera Dwunastu, „aby byli z nim, i żeby ich posyłał przepowiadać” (Mk 3,14), i odpowiada uczonym w Piśmie, którzy oskarżają Go o działanie mocą Belzebuba. Rozdział 4 zbiera przypowieści o siewcy, o ziarnie, które rośnie samo (Mk 4,26-29), i o ziarnku gorczycy, a potem uciszenie burzy, po którym uczniowie pytają: „Kimże więc jest ten, że i wiatr i morze są mu posłuszne?” (Mk 4,40).

W rozdziale 5 Jezus wypędza legion złych duchów w świnie, uzdrawia kobietę cierpiącą na krwotok i wskrzesza córkę Jaira. W rozdziale 6 zostaje odrzucony w Nazarecie, posyła Dwunastu, karmi pięć tysięcy mężczyzn i chodzi po morzu, a Herod każe ściąć Jana Chrzciciela.

Poza Galileą i wyznanie Piotra (rozdziały 7-8)

Rozdział 7 przeciwstawia przykazanie Boże tradycjom ludzkim, po czym prowadzi Jezusa na ziemie pogańskie: wysłuchuje wiary Syrofenicjanki i otwiera uszy głuchoniememu, a tłum woła: „Dobrze wszystko uczynił, i głuchym przywrócił słuch i niemym mowę” (Mk 7,37). W rozdziale 8 karmi cztery tysiące, a potem pyta uczniów: „A wy kim mnie być powiadacie? A odpowiadając Piotr, rzekł mu: Tyś jest Chrystus” (Mk 8,29). Zaraz potem zapowiada Mękę (Mk 8,31) i wzywa każdego ucznia do niesienia krzyża.

Droga do Jerozolimy (rozdziały 9-10)

W rozdziale 9 Jezus przemienia się wobec Piotra, Jakuba i Jana, a z obłoku rozlega się głos Ojca: „Ten jest Syn mój najmilszy, jego słuchajcie” (Mk 9,6); potem uwalnia opętanego chłopca, którego ojciec woła ze łzami: „Wierzę, Panie! Wspomóż niedowiarstwo moje” (Mk 9,23). W rozdziale 10 zakazuje rozwodu, błogosławi dzieci, patrzy z miłością na bogatego młodzieńca (Mk 10,21), po raz trzeci zapowiada Mękę i pod Jerychem przywraca wzrok niewidomemu Bartymeuszowi: „Idź, wiara twoja cię uzdrowiła” (Mk 10,52).

Ostatnie dni w Jerozolimie (rozdziały 11-13)

Rozdział 11 opowiada o wjeździe do Jerozolimy w Niedzielę Palmową, o przeklęciu nieurodzajnego drzewa figowego i o wypędzeniu przekupniów ze świątyni, bo „dom mój będzie nazwany domem modlitwy wszystkim narodom” (Mk 11,17). Rozdział 12 podaje przypowieść o przewrotnych dzierżawcach winnicy, pytanie o podatek dla cesarza, największe przykazanie i grosz wdowy. W rozdziale 13, na Górze Oliwnej, Jezus zapowiada zburzenie świątyni, „Nie zostanie kamień na kamieniu, który by nie był zwalony” (Mk 13,2), i znaki swego powrotu, a kończy: „Co wam zaś mówię, wszystkim mówię: Czuwajcie” (Mk 13,37).

Męka (rozdziały 14-15)

Rozdział 14 opowiada o namaszczeniu w Betanii, zdradzie Judasza, Ostatniej Wieczerzy i ustanowieniu Eucharystii, konaniu w Ogrójcu, pojmaniu, sądzie przed arcykapłanem i zaparciu się Piotra. Przed Sanhedrynem na pytanie „Tyś jest Chrystus, syn Boga błogosławionego?” Jezus odpowiada: „Jam jest, i ujrzycie Syna Człowieczego siedzącego po prawicy mocy Bożej i przychodzącego wśród obłoków niebieskich” (Mk 14,61-62). Rozdział 15 przedstawia sąd przed Piłatem, ukoronowanie cierniem, ukrzyżowanie i śmierć Pana, wyznanie setnika i pogrzeb. Ostatnie godziny Pana rozważysz w Drodze Krzyżowej.

Zmartwychwstanie i Wniebowstąpienie (rozdział 16)

W rozdziale 16 niewiasty znajdują grób otwarty, a młodzieniec w białej szacie mówi im: „Nie lękajcie się; Jezusa szukacie Nazareńskiego, ukrzyżowanego? Wstał, nie ma go tu” (Mk 16,6). Zmartwychwstały ukazuje się Marii Magdalenie (Mk 16,9), dwóm uczniom w drodze i Jedenastu; posyła ich do całego świata, „został wzięty do nieba, i siedzi po prawicy Bożej” (Mk 16,19). A Apostołowie „wyszedłszy, przepowiadali wszędzie; a Pan dopomagał, i potwierdzał słowa przez cuda w ślad idące” (Mk 16,20).

Plan wydarzeń Ewangelii według św. Marka

1. Jan Chrzciciel, chrzest i kuszenie Jezusa (1,1-13).
2. Początek nauczania, powołanie rybaków, dzień w Kafarnaum, trędowaty (1,14-45).
3. Spory w Galilei: paralityk, Lewi, post, szabat (2-3,6).
4. Wybór Dwunastu, oskarżenie o Belzebuba, prawdziwa rodzina Jezusa (3,7-35).
5. Przypowieści nad jeziorem i uciszenie burzy (4).
6. Opętany z Gerazy, kobieta z krwotokiem, córka Jaira (5).
7. Odrzucenie w Nazarecie, rozesłanie Dwunastu, śmierć Jana Chrzciciela, rozmnożenie chleba, chodzenie po morzu (6).
8. Spór o czystość, Syrofenicjanka, głuchoniemy, drugie rozmnożenie chleba (7-8,26).
9. Wyznanie Piotra i pierwsza zapowiedź Męki (8,27-39).
10. Przemienienie i uzdrowienie opętanego chłopca (9).
11. Droga do Jerozolimy: małżeństwo, dzieci, bogaty młodzieniec, synowie Zebedeusza, Bartymeusz (10).
12. Wjazd do Jerozolimy, oczyszczenie świątyni, spory, grosz wdowy (11-12).
13. Mowa na Górze Oliwnej o końcu czasów (13).
14. Namaszczenie w Betanii, Ostatnia Wieczerza, Ogrójec, pojmanie, sąd, zaparcie się Piotra (14).
15. Piłat, ukrzyżowanie, śmierć i pogrzeb (15).
16. Pusty grób, ukazania się, posłanie i Wniebowstąpienie (16).

Interpretacja: tematy i lektura katolicka

Jezus Chrystus, Syn Boży. Orędzie św. Marka stoi w pierwszym zdaniu i niemal w ostatnim. Ewangelia otwiera się słowami „Jezusa Chrystusa, Syna Bożego”; Ojciec ogłasza Go Synem przy chrzcie i przy Przemienieniu; przed arcykapłanem Jezus odpowiada „Jam jest”; a pod krzyżem pogański setnik wyznaje: „Prawdziwie człowiek ten był Synem Bożym” (Mk 15,39). Marek, który pisze dla Rzymian, kładzie to wyznanie w usta rzymskiego żołnierza.

Ewangelia czynów i mocy. Jezus rozkazuje złym duchom, chorobie, wiatrowi i śmierci, i przypisuje sobie to, co należy tylko do Boga: „Żebyście zaś wiedzieli, iż Syn Człowieczy ma moc odpuszczać grzechy na ziemi” (Mk 2,10). Często nakazuje milczenie o cudach i o sobie, by Jego mesjańskości nie wzięto za królestwo ziemskie, zanim Krzyż pokaże, jakim jest Królem.

Krzyż i życie ucznia. Od Cezarei Filipowej Jezus trzy razy zapowiada Mękę (8,31; 9,30; 10,33 u Wujka), a uczniowie za każdym razem nie rozumieją. Jego odpowiedź jest prawem życia chrześcijańskiego: „Jeśli kto chce iść za mną, niech zaprze samego siebie, a weźmie krzyż swój i niech mię naśladuje” (Mk 8,34); a jej podstawa brzmi: „Albowiem Syn Człowieczy nie przyszedł, aby mu służono, ale aby służyć i oddać życie swoje na okup za wielu” (Mk 10,45).

Sakramenty. Słowa ustanowienia, „Bierzcie, to jest ciało moje” (Mk 14,22) i „To jest krew moja Nowego Testamentu, która za wielu będzie wylana” (Mk 14,24), należą do tekstów, na których Sobór Trydencki oparł naukę o rzeczywistej obecności i o ofierze Mszy. O pierwszej misji Apostołów Marek mówi, że „wielu chorych olejem namaszczali, i uzdrawiali” (Mk 6,13); Sobór Trydencki (sesja XIV) naucza, że sakrament namaszczenia chorych jest w tym miejscu zapowiedziany, a ogłoszony przez św. Jakuba (Jk 5,14). Tradycyjny obrzęd chrztu powtarza gest Jezusa wobec głuchoniemego: kapłan dotyka uszu i nozdrzy chrzczonego, mówiąc Ephpheta. A słowa „Co tedy Bóg złączył, niechaj człowiek nie rozłącza” (Mk 10,9) są podstawą nierozerwalności małżeństwa. O wszystkich siedmiu zob. artykuł Sakramenty.

Matka Boża i „bracia” Pańscy. W Nazarecie ludzie pytają: „Czyż to nie jest rzemieślnik, syn Maryi, brat Jakuba i Józefa i Judy i Szymona?” (Mk 6,3). Św. Hieronim w traktacie Przeciw Helwidiuszowi wykazał, że w języku Pisma słowo „bracia” oznacza także bliskich krewnych, a ci mężczyźni byli kuzynami Pana, nie synami Maryi, która pozostała zawsze dziewicą. Sam Marek nazywa Jakuba i Józefa synami innej Marii: „Maria, matka Jakuba Mniejszego i Józefa” (Mk 15,40).

Symbol św. Marka: lew

Symbolem św. Marka jest lew, jedno z czterech zwierząt z widzenia Ezechiela i Apokalipsy. Św. Hieronim w przedmowie do komentarza na Ewangelię Mateusza przypisuje go Markowi, bo jego Ewangelia zaczyna się od głosu wołającego na pustyni, od przepowiadania Jana Chrzciciela, podobnego do ryku lwa na pustkowiu. Skrzydlaty lew św. Marka jest herbem Wenecji.

Najważniejsze wersety Ewangelii według św. Marka

• Mk 1,15: „wypełnił się czas i przybliżyło się królestwo Boże; pokutujcie i wierzcie ewangelii”.
• Mk 1,17: „Pójdźcie za mną, a uczynię, że staniecie się rybakami ludzi” (Mk 1,17).
• Mk 2,27: „Szabat był ustanowiony dla człowieka, a nie człowiek dla szabatu” (Mk 2,27).
• Mk 8,36: „Cóż bowiem pomoże człowiekowi, choćby cały świat pozyskał, a na duszy swojej szkodę poniósł?” (Mk 8,36).
• Mk 9,23: „Wierzę, Panie! Wspomóż niedowiarstwo moje”. W Biblii Tysiąclecia to Mk 9,24.
• Mk 10,14: „Dopuśćcie dziatkom przychodzić do mnie, a nie zabraniajcie im; albowiem takich jest królestwo Boże” (Mk 10,14).
• Mk 12,30-31, największe przykazanie: „I będziesz miłował Pana, Boga twego, z całego serca twego i z całej duszy twojej i z całego umysłu twego i z całej siły twojej”; „Będziesz miłował bliźniego twego, jako samego siebie” (Mk 12,30-31). Zob. artykuł Przykazanie miłości.
• Mk 14,38: „Czuwajcie, a módlcie się, byście nie weszli w pokuszenie. Duch wprawdzie ochotny, ale ciało słabe” (Mk 14,38).
• Mk 15,34, wołanie z krzyża: „Eloi, Eloi, lamma sabakthani”, co się wykłada: „Boże mój, Boże mój! Czemuś mnie opuścił?” (Mk 15,34), początek psalmu 22 (w Wulgacie 21).
• Mk 16,15-16, posłanie: „Idąc na cały świat, opowiadajcie ewangelię wszelkiemu stworzeniu. Kto uwierzy i ochrzci się, będzie zbawiony; a kto nie uwierzy, będzie potępiony” (Mk 16,15-16).

Zakończenie Ewangelii według św. Marka (Mk 16,9-20)

Ostatnich dwunastu wersetów Marka, od ukazania się Marii Magdalenie aż do Wniebowstąpienia, brakuje w dwóch najstarszych kodeksach greckich, Watykańskim i Synajskim, które kończą się na wersecie 8: niewiasty uciekają od grobu „i nikomu nic nie powiedziały, bo się bały” (Mk 16,8). Ale ogromna większość rękopisów i dawnych przekładów je zawiera; św. Ireneusz przytacza je już w II wieku jako zakończenie Ewangelii Marka (Przeciw herezjom, III, 10), a św. Hieronim zachował je w Wulgacie. Kościół zawsze czytał je w liturgii: są Ewangelią Wniebowstąpienia.

Sobór Trydencki (sesja IV, 1546) przyjął księgi święte w całości, ze wszystkimi ich częściami, tak jak zwykło się je czytać w Kościele katolickim i jak są w starej Wulgacie łacińskiej: zakończenie Marka jest więc natchnione i kanoniczne. Komisja Biblijna dodała w 1912 roku, że racje podawane przez niektórych krytyków nie dowodzą ani tego, że te wersety nie są natchnione, ani tego, że Marek nie jest ich autorem. Można dyskutować o ręce, która je napisała; nie można wątpić, że należą do Pisma Świętego.

Ewangelia według św. Marka w kanonie i w liturgii

Marek jest drugą Ewangelią i drugą księgą Nowego Testamentu we wszystkich Bibliach, a Sobór Trydencki wymienia go wśród czterech Ewangelii. Z Ewangelią według św. Mateusza i według św. Łukasza tworzy trzy Ewangelie synoptyczne, które mają ten sam ogólny plan i często te same słowa; Ewangelia według św. Jana stoi osobno. Tradycja podaje porządek Mateusz, Marek, Łukasz; wielu współczesnych uczonych sądzi natomiast, że Marek pisał pierwszy, a dwaj pozostali korzystali z jego dzieła, czego tradycja Kościoła nie naucza.

Ewangelia ma 16 rozdziałów i 677 wersetów w Wulgacie i u Wujka. Podział na rozdziały jest wszędzie ten sam, ale Wulgata zaczyna rozdział 9 od Przemienienia, bo zdanie „są niektórzy z tych tu stojących, co nie zaznają śmierci” zamyka u niej rozdział 8 (Mk 8,39); w Biblii Tysiąclecia to Mk 9,1, a numery wersetów rozdziału 9 są tam o jeden wyższe niż u Wujka.

Mszał z 1962 roku czyta św. Marka w największy dzień roku: Ewangelią niedzieli Wielkanocnej jest zwiastowanie anioła przy grobie (16,1-7), a Wniebowstąpienia zakończenie Ewangelii (16,14-20); zob. artykuły Wielkanoc i Wniebowstąpienie. We Wtorek Wielkiego Tygodnia śpiewa się Mękę według św. Marka (rozdziały 14 i 15). Marek daje też Ewangelię VI niedzieli po Zesłaniu Ducha Świętego (rozmnożenie chleba dla czterech tysięcy, 8,1-9) i XI niedzieli po Zesłaniu Ducha Świętego (głuchoniemy, Ephpheta, 7,31-37), soboty po Środzie Popielcowej (Jezus chodzący po morzu, 6,47-56), środy Suchych Dni wrześniowych (opętany chłopiec i „Wierzę, Panie”, 9,16-28 u Wujka) oraz Ścięcia św. Jana Chrzciciela 29 sierpnia (6,17-29). W święto św. Marka, 25 kwietnia, Ewangelia jest wzięta od św. Łukasza (rozesłanie siedemdziesięciu dwóch uczniów, Łk 10,1-9). Ewangelię każdego dnia znajdziesz na stronie Ewangelia na dziś, a święta w kalendarzu liturgicznym.

Jak czytać Ewangelię według św. Marka?

Św. Marka przeczytasz na głos za jednym posiedzeniem w około półtorej godziny; czytając rozdział dziennie, skończysz w szesnaście dni. Przeczytaj go najpierw jednym tchem, a potem powoli, szukając pytań „Kimże więc jest ten?” i „A wy kim mnie być powiadacie?”, trzech zapowiedzi Męki i drobnych szczegółów, które pamiętał św. Piotr, jak spojrzenie Pana na bogatego młodzieńca. Za komentarz weź Ojców: wykład św. Bedy Czcigodnego na Ewangelię Marka i Złoty łańcuch (Catena aurea) św. Tomasza z Akwinu, który zbiera Ojców werset po wersecie. Potem przejdź do św. Łukasza, towarzysza Marka przy św. Pawle, i do Dziejów Apostolskich, w których Marek występuje osobiście.

Często zadawane pytania

Kto napisał Ewangelię według św. Marka?

Św. Marek Ewangelista, uczeń i tłumacz św. Piotra, utożsamiany z Janem „którego nazywano Markiem” z Dziejów Apostolskich (Dz 12,12), którego Piotr nazywa „Marek, syn mój” (1 P 5,13). Papiasz, św. Ireneusz, Tertulian, Klemens Aleksandryjski i św. Hieronim świadczą, że spisał w Rzymie przepowiadanie Piotra; Papieska Komisja Biblijna potwierdziła to w 1912 roku.

Kiedy powstała Ewangelia według św. Marka?

W Rzymie, jako druga po Ewangelii Mateusza, niecałe pokolenie po Zmartwychwstaniu. Komisja Biblijna (1912) nauczała, że jest wcześniejsza niż zburzenie Jerozolimy w 70 roku; według tradycji umieszcza się ją zwykle między 50 a 67 rokiem.

Dla kogo napisana jest Ewangelia według św. Marka?

Dla chrześcijan w Rzymie, w większości nawróconych z pogaństwa. Dlatego Marek tłumaczy słowa aramejskie, jak Talitha kumi i Effetha, objaśnia zwyczaje żydowskie i przelicza monety na rzymski quadrans.

Ile rozdziałów ma Ewangelia według św. Marka?

Szesnaście: to najkrótsza z czterech Ewangelii, z 677 wersetami w Wulgacie i u Wujka. Rozdziały są wszędzie te same; w rozdziale 9 numery wersetów u Wujka są o jeden niższe niż w Biblii Tysiąclecia, bo pierwszy werset z Biblii Tysiąclecia stoi u Wujka na końcu rozdziału 8.

O czym jest Ewangelia według św. Marka?

O działalności Jezusa od chrztu w Jordanie do Zmartwychwstania: o nauczaniu i cudach w Galilei, wyznaniu Piotra pod Cezareą Filipową, drodze do Jerozolimy, Męce, pustym grobie i Wniebowstąpieniu. Jej orędzie stoi w pierwszym wersecie: Jezus jest Chrystusem i Synem Bożym, który przyszedł, „aby służyć i oddać życie swoje na okup za wielu” (Mk 10,45).

Jak kończy się Ewangelia według św. Marka?

U Wujka i w Wulgacie ukazaniami się Zmartwychwstałego, posłaniem Apostołów do całego świata i Wniebowstąpieniem (16,9-20). Dwa stare kodeksy greckie kończą się na wersecie 8, ale Sobór Trydencki przyjął księgi święte ze wszystkimi ich częściami, tak jak czyta je Kościół: te wersety są natchnione i kanoniczne.

Jaki jest symbol św. Marka?

Lew, często skrzydlaty. Św. Hieronim przypisał go Markowi, bo jego Ewangelia zaczyna się od głosu wołającego na pustyni, przepowiadania Jana Chrzciciela. Pochodzi z czterech zwierząt Ezechiela i Apokalipsy: pozostali ewangeliści mają człowieka (Mateusz), wołu (Łukasz) i orła (Jan). Lew św. Marka jest herbem Wenecji.