Wniebowstąpienie Pańskie

Wniebowstąpienie Pańskie to uroczystość, w której Kościół wspomina, jak zmartwychwstały Chrystus czterdziestego dnia po swym zwycięstwie nad śmiercią został wzięty do nieba w obecności Apostołów. Jest to jedno z najdawniejszych świąt roku liturgicznego — św. Augustyn przypisywał jego ustanowienie samym Apostołom — i zarazem dopełnienie tajemnic naszego odkupienia. Dziś chcemy odpowiedzieć wprost: czym jest Wniebowstąpienie, kiedy je obchodzimy i dlaczego dla nas, którzy zostajemy jeszcze na ziemi, jest ono dniem nie smutku, lecz triumfu.

Czym jest Wniebowstąpienie Pańskie

Wniebowstąpienie Jezusa jest momentem, w którym Pan, ukazawszy się przez czterdzieści dni żywy po swojej męce, wstąpił widzialnie do nieba i zasiadł po prawicy Ojca. Nie jest to jakieś oddalenie się czy zniknięcie, lecz uroczyste wejście naszej ludzkiej natury do chwały Bożej. To, co dokonało się w Chrystusie — naszej Głowie — jest zapowiedzią tego, co Bóg przygotował dla wszystkich Jego członków.

Dzieje Apostolskie opisują to wydarzenie z prostotą naocznych świadków:

„A gdy to powiedział, kiedy oni patrzyli, został uniesiony, i obłok zakrył go przed ich oczami. A gdy pilnie patrzyli za nim, idącym do nieba, oto dwaj mężowie stanęli przy nich w białym odzieniu, którzy też rzekli: Mężowie galilejscy, czemu stoicie, patrząc w niebo? Ten Jezus, który wzięty jest od was do nieba, tak przyjdzie, jak widzieliście go idącego do nieba." (Dzieje Apostolskie 1, 9–11, według Biblii Wujka)

Ewangelia św. Łukasza dodaje gest, który nadaje całej scenie ton pożegnalnego błogosławieństwa: „I wyprowadził ich z miasta do Betanii, a podniósłszy ręce swe, błogosławił im. I stało się, gdy im błogosławił, rozstał się z nimi, i unosił się do nieba" (Łk 24, 50–51). Ostatnim gestem Pana wobec swoich nie było słowo nagany ani lęku, lecz dłonie wzniesione w błogosławieństwie.

Kiedy obchodzimy Wniebowstąpienie — 40 dni po Wielkanocy

Wniebowstąpienie Pańskie wypada czterdziestego dnia po Wielkanocy, a ponieważ Niedziela Zmartwychwstania jest dniem pierwszym tego liczenia, uroczystość zawsze przypada w czwartek — szósty czwartek okresu wielkanocnego. Liczba czterdziestu dni nie jest przypadkowa: tyle właśnie trwało, według Dziejów Apostolskich, ukazywanie się Zmartwychwstałego uczniom, podczas którego mówił im o sprawach Królestwa Bożego.

Data zależy więc bezpośrednio od daty Wielkanocy: w roku, w którym Wielkanoc wypada wcześnie, wcześnie wypada i Wniebowstąpienie; gdy Wielkanoc jest późna, przesuwa się i ono. Od Wniebowstąpienia pozostaje dziesięć dni do Zesłania Ducha Świętego, czyli Zielonych Świątek — i te dziesięć dni Apostołowie spędzili na modlitwie w Wieczerniku, oczekując obiecanego Pocieszyciela.

Tradycja przypisała czwartkowi szczególną świętość właśnie dlatego, że to w czwartek dokonały się dwie wielkie tajemnice: ustanowienie Eucharystii w Wielki Czwartek i Wniebowstąpienie. Jest to też przypomnienie o niebie, do którego Chrystus otwiera nam drogę. Jak pisze Dom Guéranger, święto to „nadało charakter świętości czwartkowi każdego tygodnia, dniowi już tak wysoko uczczonemu przez ustanowienie Eucharystii" (Dom Guéranger, Rok Liturgiczny).

Kiedy wypada Wniebowstąpienie w kolejnych latach

Ponieważ data zależy od ruchomej daty Wielkanocy, w każdym roku przypada ona w inny dzień. W tradycyjnym kalendarzu rzymskim, którym się kierujemy, uroczystość przypada zawsze w czwartek, czterdziestego dnia po Niedzieli Zmartwychwstania:

• 2024 — Wielkanoc 31 marca, Wniebowstąpienie w czwartek 9 maja 2024.
• 2025 — Wielkanoc 20 kwietnia, Wniebowstąpienie w czwartek 29 maja 2025.
• 2026 — Wielkanoc 5 kwietnia, Wniebowstąpienie w czwartek 14 maja 2026.

Warto zaznaczyć jedną rzecz dla uniknięcia nieporozumień. W tradycyjnej liturgii oraz w prawie powszechnym Wniebowstąpienie zachowuje swoje właściwe miejsce w czwartek. W wielu krajach po reformie z drugiej połowy XX wieku przeniesiono jego obchód na następną niedzielę dla wygody wiernych — dlatego niektóre kalendarze podają datę niedzielną. My, trzymając się dawnego porządku, wspominamy je w czwartek, tak jak czyniono to od najdawniejszych wieków.

Znaczenie Wniebowstąpienia — radość, nie smutek

Można by sądzić, że rozstanie z Mistrzem powinno napełnić Kościół smutkiem. A jednak Ewangelia notuje coś przeciwnego: Apostołowie „wrócili do Jeruzalem z weselem wielkim" (Łk 24, 52). Dom Guéranger widzi w tych prostych słowach całego ducha święta: „Jest to uroczystość, która, mimo swego łagodnego odcienia smutku, bardziej niż jakakolwiek inna wyraża radość i triumf" (Dom Guéranger, Rok Liturgiczny).

Skąd ta radość? Ponieważ Wniebowstąpienie jest koronacją Chrystusa. Opuścił On tron Ojca, uniżył się w łonie Dziewicy, leżał w betlejemskiej stajni, a od Góry Oliwnej po Golgotę cierpliwie spłacał cenę naszego odkupienia. Teraz dzieło jest dopełnione — i powraca On do nieba jako zwycięzca. Jest to, mówiąc słowami dawnych liturgistów, dzień niebiańskiej intronizacji Chrystusa, Jego koronacji na Króla nieba i ziemi.

Lecz radość ta jest również naszą radością. Uwielbienie Chrystusa jest zarazem wyniesieniem naszej ludzkiej natury: członek naszego rodzaju, nasza Głowa, zasiada po prawicy Boga. Ta sama chwała, którą Apostołowie ujrzeli przelotnie podczas Przemienienia Pańskiego na górze Tabor, jaśnieje teraz w pełni, gdy Pan wstępuje do nieba. Prefacja tego dnia mówi, że Chrystus „został wyniesiony do nieba, aby uczynić nas uczestnikami swego Bóstwa". Tam, gdzie wszedł On pierwszy, mamy nadzieję wejść i my.

Świadectwo Ewangelii i Dziejów Apostolskich

Cztery teksty natchnione opowiadają o tym wydarzeniu, każdy podkreślając inny jego rys.

Nakaz misyjny u św. Marka

Św. Marek łączy Wniebowstąpienie z rozesłaniem Apostołów na cały świat: „I rzekł im: Idąc na cały świat, opowiadajcie ewangelię wszelkiemu stworzeniu (...) Ale Pan Jezus potem, kiedy do nich przemówił, został wzięty do nieba, i siedzi po prawicy Bożej" (Mk 16, 15. 19). Chrystus wstępuje do nieba, ale Jego dzieło ma odtąd rozszerzać się przez Kościół aż po krańce ziemi.

Obietnica Ducha w Dziejach Apostolskich

Tuż przed Wniebowstąpieniem Pan zapowiada dar, który dopełni Apostołów: „otrzymacie moc Ducha Świętego, który przyjdzie na was, i będziecie mi świadkami w Jeruzalem i w całej Judei i w Samarii i aż do krańców ziemi" (Dz 1, 8). Wniebowstąpienie nie jest więc końcem, lecz progiem nowego czasu — czasu Kościoła ożywionego Duchem.

„Tak przyjdzie" — oczekiwanie powrotu

Słowa aniołów: „Ten Jezus przyjdzie, jakoście Go widzieli idącego do nieba" zawierają najgłębszą pociechę tego dnia. Jezus nas opuścił widzialnie, lecz z pewnością powróci, a oczekiwanie Jego przyjścia powinno być — jak ujmowali to dawni Ojcowie — tętnem naszego życia wewnętrznego. Nie patrzymy w niebo bezczynnie; żyjemy zwróceni ku Temu, który ma przyjść.

Dawne zwyczaje święta

Nasi katoliccy przodkowie otaczali ten dzień pięknymi obrzędami. Dom Guéranger wspomina, że „zwykli w to święto świętować procesją podróż Jezusa i Jego uczniów na Górę Oliwną" — wierni wychodzili w południe poza miasto, naśladując drogę Apostołów towarzyszących Panu ku Betanii. Innym zwyczajem było uroczyste błogosławieństwo chleba i nowych owoców, na pamiątkę pożegnalnego posiłku spożytego przez Jezusa w Wieczerniku.

W liturgii do dziś znakiem tego dnia jest gaszenie paschału po odśpiewaniu Ewangelii: świeca wielkanocna, która jaśniała od Wigilii Paschalnej jako znak obecności Zmartwychwstałego pośród uczniów, zostaje wygaszona — bo oto Pan wstąpił z oczu swoich do chwały Ojca. Introit Mszy powtarza zaś, w jednej z najpiękniejszych melodii gregoriańskich, słowa aniołów: „Mężowie galilejscy, czemu się dziwicie, patrząc w niebo?"

Kolekta i modlitwa dnia

Sercem liturgii Wniebowstąpienia jest kolekta — modlitwa, w której Kościół streszcza prośbę całego dnia. W mszale rzymskim brzmi ona tak, że wprost wiąże wstąpienie Chrystusa z naszą własną nadzieją nieba:

„Spraw, prosimy, Wszechmogący Boże, abyśmy my, którzy wierzymy, że Twój Jednorodzony Syn, nasz Odkupiciel, wstąpił dziś do nieba, sami również duchem w niebie przebywali."

Tę myśl możemy uczynić własną krótką modlitwą w ciągu dnia, powtarzając za prefacją: Panie Jezu, który wstąpiłeś do nieba, pociągnij i nasze serca tam, gdzie Ty przebywasz. Jest to najprostszy sposób, by przeżyć dzień nie jako wspomnienie odejścia, lecz jako zwrócenie serca ku Temu, który nas poprzedził.

Parafie pod wezwaniem Wniebowstąpienia Pańskiego

W Polsce i na świecie wiele kościołów nosi tytuł (patrocinium) Wniebowstąpienia Pańskiego — od stołecznych parafii po niewielkie wiejskie świątynie. Dzień uroczystości jest wówczas świętem patronalnym takiej wspólnoty, czyli odpustem parafialnym, obchodzonym z większą uroczystością, niekiedy przeniesionym na najbliższą niedzielę dla wygody wiernych. Jeśli więc szukamy informacji o konkretnej parafii Wniebowstąpienia Pańskiego, warto pamiętać, że jej święto główne wiąże się właśnie z tajemnicą opisaną w tym artykule. Dla nas, którzy trzymamy się dawnego porządku, samo wezwanie jest pięknym wyznaniem wiary: cała wspólnota gromadzi się pod znakiem Chrystusa wstępującego do chwały.

Jak przeżyć Wniebowstąpienie

Ponieważ jest to uroczystość, wierni są wezwani do udziału we Mszy świętej tego dnia. Dobrze jest połączyć ją z dziękczynieniem za dopełnione dzieło odkupienia i z odnowieniem nadziei nieba. Wielu pobożnie rozpoczyna w tym dniu dziewięciodniową modlitwę — pierwszą nowennę w dziejach Kościoła — naśladując Apostołów, którzy w Wieczerniku trwali na modlitwie z Maryją, oczekując Ducha Świętego (pomocą może tu być litania do Ducha Świętego). Tak Wniebowstąpienie staje się dla nas mostem prowadzącym wprost do Zielonych Świątek.

Wniebowstąpienie czy Wniebowzięcie Najświętszej Maryi Panny?

Często spotykamy wyrażenie „Wniebowstąpienie NMP" lub „Wniebowstąpienie Najświętszej Maryi Panny". Jest to powszechna, lecz nieścisła forma, którą warto delikatnie sprostować, bo kryje się za nią ważna prawda wiary.

Kościół odróżnia bowiem dwie rzeczy. Wniebowstąpienie (po łacinie Ascensio) odnosi się wyłącznie do Pana Jezusa, który — jako Bóg-Człowiek — wstąpił do nieba własną mocą, o czym mówi cały niniejszy artykuł. Wniebowzięcie (Assumptio) odnosi się natomiast do Najświętszej Maryi Panny, która z duszą i ciałem została wzięta do chwały niebieskiej mocą Bożą, jako pierwsza spośród odkupionych. Maryja nie wstąpiła do nieba sama z siebie, lecz została do niego przyjęta przez swego Syna — i właśnie dlatego mówimy o Jej Wniebowzięciu, a nie Wniebowstąpieniu.

Tak więc poprawnie powinniśmy mówić: Wniebowzięcie Najświętszej Maryi Panny, którego uroczystość Kościół obchodzi 15 sierpnia, a nie czterdzieści dni po Wielkanocy. Jeśli więc ktoś szuka święta Matki Bożej, niech zwróci uwagę na to rozróżnienie — różnica jednego słowa wyraża tu całą różnicę między Synem a Matką, między Tym, który jest źródłem chwały, a tą, która tę chwałę otrzymała.

Często zadawane pytania

Kiedy jest Wniebowstąpienie Pańskie?

Wniebowstąpienie obchodzimy czterdziestego dnia po Wielkanocy. Ponieważ Niedziela Zmartwychwstania liczona jest jako dzień pierwszy, uroczystość zawsze przypada w czwartek — szósty czwartek okresu wielkanocnego, dziesięć dni przed Zesłaniem Ducha Świętego.

Dlaczego Wniebowstąpienie jest 40 dni po Wielkanocy?

Liczba czterdziestu dni pochodzi wprost z Dziejów Apostolskich, według których zmartwychwstały Chrystus ukazywał się Apostołom przez czterdzieści dni, mówiąc im o Królestwie Bożym, po czym został wzięty do nieba.

Co oznacza Wniebowstąpienie Jezusa?

Oznacza uroczyste wejście Chrystusa — wraz z Jego uwielbionym człowieczeństwem — do chwały nieba, gdzie zasiada po prawicy Ojca. Dla nas jest to zapowiedź i rękojmia, że nasza ludzka natura ma udział w tym wyniesieniu.

Dlaczego Wniebowstąpienie jest świętem radosnym, skoro Jezus odchodzi?

Bo nie jest to rozstanie ostateczne. Apostołowie „wrócili do Jeruzalem z weselem wielkim" (Łk 24, 52), gdyż Chrystus wstąpił jako zwycięzca, a aniołowie zapewnili, że powróci. Jego triumf jest zarazem nadzieją naszego nieba.

Czy Wniebowstąpienie to uroczystość obowiązkowa?

Tak, Wniebowstąpienie Pańskie należy do najdawniejszych i najważniejszych uroczystości roku liturgicznego. Tradycyjnie wierni uczestniczą tego dnia we Mszy świętej, dziękując za dopełnione dzieło odkupienia.

Kiedy jest Wniebowstąpienie w 2025 roku?

Ponieważ Wielkanoc w 2025 roku wypada 20 kwietnia, Wniebowstąpienie Pańskie przypada czterdziestego dnia po niej, czyli w czwartek 29 maja 2025. W 2024 roku była to data 9 maja, a w 2026 roku będzie to 14 maja.

Kiedy było Wniebowstąpienie w 2024 roku?

Wielkanoc w 2024 roku wypadła 31 marca, więc Wniebowstąpienie Pańskie przypadło czterdziestego dnia po niej, czyli w czwartek 9 maja 2024. W 2025 roku była to data 29 maja, a w 2026 roku przypada 14 maja.

Czym różni się Wniebowstąpienie Pana Jezusa od Zmartwychwstania?

Zmartwychwstanie to powstanie Chrystusa z martwych w poranek wielkanocny, początek czterdziestu dni Jego ukazywania się uczniom. Wniebowstąpienie Pana Jezusa to zwieńczenie tych dni: widzialne wejście zmartwychwstałego Pana — wraz z Jego uwielbionym ciałem — do chwały nieba, gdzie zasiada po prawicy Ojca. Jedno otwiera czas paschalny, drugie go dopełnia.

Co to jest parafia Wniebowstąpienia Pańskiego?

To wspólnota lub kościół, którego tytułem (patrocinium) jest tajemnica Wniebowstąpienia Chrystusa. Dla takiej parafii dzień uroczystości jest świętem patronalnym, czyli odpustem parafialnym, obchodzonym szczególnie uroczyście. Samo wezwanie wyraża wiarę całej wspólnoty w Chrystusa wstępującego do chwały Ojca.

Jaka jest modlitwa na Wniebowstąpienie Pańskie?

Liturgia tego dnia modli się słowami kolekty: prosi, abyśmy my, którzy wierzymy, że Chrystus wstąpił do nieba, sami również duchem w niebie przebywali. Można ją przedłużyć krótkim aktem strzelistym: Panie Jezu, który wstąpiłeś do nieba, pociągnij i nasze serca tam, gdzie Ty przebywasz.

Czy istnieje Wniebowstąpienie Najświętszej Maryi Panny?

Nie w ścisłym znaczeniu tego słowa. Maryja nie wstąpiła do nieba własną mocą, lecz została do niego wzięta mocą Bożą — dlatego mówimy o Wniebowzięciu Najświętszej Maryi Panny, którego uroczystość obchodzimy 15 sierpnia. Słowo „Wniebowstąpienie" odnosi się wyłącznie do Pana Jezusa.

Aplikacja Iter Fidei zawiera kalendarz liturgiczny, modlitwy i psalmy, po łacinie i po polsku, z audio. Pobierz tutaj.

Źródła. Pismo Święte w przekładzie ks. Jakuba Wujka (Dzieje Apostolskie 1; Ewangelia wg św. Łukasza 24; wg św. Marka 16); Dom Prosper Guéranger, Rok Liturgiczny; bł. kard. Ildefons Schuster, Liber Sacramentorum; Dom Pius Parsch, Rok Łaski Kościoła.