Przypowieści Jezusa: o siewcy i inne, z wyjaśnieniem

Przypowieść to krótkie opowiadanie wzięte z życia codziennego, w którym pod obrazem rzeczy zwyczajnej ukryta jest prawda o Bogu. Pan Jezus nauczał nimi tak często, że święty Mateusz zapisuje: „To wszystko mówił Jezus do rzeszy w przypowieściach, a bez przypowieści nie mówił im" (Mt 13, 34). Poniżej: dlaczego tak nauczał i co znaczą najważniejsze z tych opowiadań.

Dlaczego Pan mówił przypowieściami

Trzy powody, wskazane w samej Ewangelii.

Bo prawda o Bogu przekracza pojęcia. Nie da się powiedzieć wprost, czym jest królestwo Boże; można natomiast pokazać, do czego jest podobne — do ziarna, do kwasu, do sieci, do skarbu w roli. Obraz niesie więcej niż definicja i zostaje w pamięci na całe życie.

Bo przypowieść wymaga wysiłku. Kto słucha powierzchownie, słyszy opowiastkę o rolniku. Kto chce zrozumieć — pyta. Uczniowie właśnie tak zrobili: „przystąpili do niego uczniowie jego, mówiąc: Wyłóż nam przypowieść" (Mt 13, 36). Przypowieść dzieli słuchaczy na tych, którym się chce, i tych, którym nie.

Bo wypełniała proroctwo: „Otworzę usta moje w przypowieściach, będę wypowiadał rzeczy skryte od założenia świata" (Mt 13, 35).

Przypowieść o siewcy

Najbardziej znana i, według samego Pana, klucz do wszystkich pozostałych.

Treść. „Oto szedł siać, który sieje" (Mt 13, 3). Jedno ziarno padło przy drodze i ptaki je wydziobały; drugie na miejsca skaliste — wzeszło szybko, lecz uschło, bo nie miało korzenia; trzecie między ciernie, które je zagłuszyły; czwarte na ziemię dobrą i wydało plon stokrotny, sześćdziesięciokrotny i trzydziestokrotny.

Wyjaśnienie, które podał sam Pan: ziarnem jest słowo Boże, a rodzajami gleby — cztery sposoby jego przyjęcia.

• Przy drodze — ten, kto słucha i nie rozumie; słowo nie zdąży zapuścić korzenia, bo zaraz przychodzi zły i je porywa.
• Na skale — ten, kto przyjmuje słowo z radością, ale powierzchownie; przy pierwszym utrapieniu odpada. To słuchacz entuzjastyczny i nietrwały.
• Między cierniami — ten, u kogo „troska tego świata i omamienie bogactw zadusza słowo". Najgroźniejszy przypadek, bo nie ma tu odrzucenia: jest zagłuszenie.
• Na ziemi dobrej — „ten, który słucha słowa i rozumie i owoc przynosi" (Mt 13, 23).

Rzecz, którą łatwo przeoczyć: siewca sieje wszędzie jednakowo, także na skałę i między ciernie. Bóg nie oszczędza słowa nikomu; różnicę czyni gleba. A gleba — inaczej niż w rolnictwie — może się zmienić. Na tym polega nawrócenie.

Przypowieść o kąkolu

Gospodarz zasiał dobre ziarno, a nieprzyjaciel nasiał w nocy kąkolu. Słudzy chcieli go natychmiast wyplenić; gospodarz zabronił: „Dopuśćcie obojgu róść aż do żniwa" (Mt 13, 30).

Pan sam wyłożył znaczenie: rolą jest świat, dobrym nasieniem synowie królestwa, kąkolem synowie złego, nieprzyjacielem diabeł, żniwem koniec świata, a żeńcami aniołowie (Mt 13, 37-39).

Nauka jest podwójna i niewygodna dla obu stron. Zło w świecie i w Kościele jest dopuszczone do czasu — nie dlatego, że Bóg go nie widzi, lecz dlatego, że przedwczesne plewienie wyrwałoby i pszenicę. A zarazem: rozdzielenie nastąpi na pewno, i to ostatecznie. Kto oczekuje Kościoła bez grzeszników, oczekuje żniwa przed czasem. Zob. sąd ostateczny.

Przypowieść o ziarnie gorczycznym i o kwasie

Dwie krótkie, o tym samym: królestwo Boże zaczyna się niepozornie. Ziarno gorczyczne jest „najmniejsze ze wszelkiego nasienia", a wyrasta w krzew, na którym gnieżdżą się ptaki (Mt 13, 31-32). Kwas jest znikomy wobec trzech miar mąki, a zakwasza wszystko (Mt 13, 33).

Dwunastu ludzi w Galilei — i Kościół na całym świecie. Jedna decyzja podjęta w ciszy — i całe zmienione życie. Bóg nie działa efektownie; działa skutecznie.

Przypowieść o synu marnotrawnym

Najpiękniejsza z przypowieści miłosierdzia (Łk 15, 11-32). Młodszy syn żąda majątku, trwoni go w dalekim kraju i wraca z gotową formułką skruchy. Ojciec wybiega mu naprzeciw, zanim tamten zdąży ją wypowiedzieć — i każe przynieść najlepszą szatę.

Sedno leży jednak w drugiej połowie, o której się zapomina: starszy syn nie chce wejść na ucztę. Nigdy nie odszedł, nigdy nie przekroczył przykazania — i nie umie się cieszyć. Przypowieść jest zwrócona do obu: do tego, kto zgrzeszył i nie śmie wrócić, i do tego, kto nie zgrzeszył i uważa, że mu się należy.

To najlepszy komentarz do spowiedzi, jaki istnieje: ojciec czekał, wypatrywał, a syn „jeszcze był daleko", gdy tamten go zobaczył.

Często zadawane pytania

Co to jest przypowieść?

Krótkie opowiadanie wzięte z życia codziennego, w którym pod obrazem rzeczy zwyczajnej ukryta jest prawda o Bogu. Pan nauczał nimi tak często, że „bez przypowieści nie mówił" do rzesz (Mt 13, 34).

O czym jest przypowieść o siewcy?

O czterech sposobach przyjęcia słowa Bożego: przy drodze (słucha i nie rozumie), na skale (przyjmuje z radością, lecz odpada w utrapieniu), między cierniami (troski i bogactwa zaduszają słowo) i na ziemi dobrej (słucha, rozumie i przynosi owoc).

Dlaczego Pan Jezus mówił przypowieściami?

Bo prawda o Bogu przekracza pojęcia i łatwiej ją pokazać niż zdefiniować; bo przypowieść wymaga wysiłku i dzieli słuchaczy na tych, którzy pytają, i tych, którzy przechodzą obok; i bo wypełniało to proroctwo (Mt 13, 35).

Co znaczy przypowieść o kąkolu?

Że zło jest dopuszczone do czasu — przedwczesne plewienie wyrwałoby i pszenicę — ale rozdzielenie nastąpi na pewno na końcu świata. Kto oczekuje Kościoła bez grzeszników, oczekuje żniwa przed czasem.

O czym naprawdę jest przypowieść o synu marnotrawnym?

O dwóch synach. O tym, który zgrzeszył i nie śmie wrócić — oraz o starszym, który nigdy nie odszedł i nie umie się cieszyć z powrotu brata. Przypowieść zwrócona jest do obu.

Aplikacja Iter Fidei zawiera modlitwy, litanie i nowenny, po łacinie i po polsku, z audio. Pobierz tutaj.

Źródła. Pismo Święte w przekładzie ks. Jakuba Wujka (Mt 13; Mk 4; Łk 8; Łk 15); Katechizm św. Piusa X, o łasce i o współpracy z łaską; Katechizm Rzymski, o królestwie Bożym.