Litania do Miłosierdzia Bożego: tekst i miejsce w tradycji

Litania do Miłosierdzia Bożego jest dziś w Polsce jedną z najczęściej odmawianych litanii. Podajemy jej tekst i budowę, a przy tym — zgodnie z naszą zasadą — mówimy rzetelnie, czym ta modlitwa jest, skąd pochodzi i jak ma się do tego, czego Kościół uczy o miłosierdziu od zawsze.

Czym jest ta litania

Jest to modlitwa prywatna, ułożona w XX wieku w kręgu nabożeństwa do Miłosierdzia Bożego, związanego z zapiskami świętej Faustyny Kowalskiej. Nie znajdziemy jej w księgach liturgicznych; nie wiążą się z nią odpusty; krąży w kilku wersjach, różniących się liczbą wezwań. Odmawia się ją prywatnie i we wspólnotach, zwłaszcza w piątki i o godzinie piętnastej.

Nie jest przez to zła. Modlitwa prywatna nie potrzebuje zatwierdzenia — wystarczy, że jest zgodna z wiarą. A jest: wysławia przymiot Boga, którym Kościół żyje od początku. Zaznaczamy tylko, jak zawsze, wiek i wagę tekstu, żeby nikt nie brał modlitwy prywatnej za liturgiczną.

Budowa i tekst

Litania zachowuje stałą ramę, wspólną wszystkim litaniom Kościoła:

Kyrie eleison. Chryste eleison. Kyrie eleison.
Chryste, usłysz nas. Chryste, wysłuchaj nas.

Ojcze z nieba Boże, zmiłuj się nad nami.
Synu, Odkupicielu świata, Boże, zmiłuj się nad nami.
Duchu Święty Boże, zmiłuj się nad nami.
Święta Trójco, Jedyny Boże, zmiłuj się nad nami.

Następują wezwania, po każdym: ufamy Tobie (albo, w innych wersjach, zmiłuj się nad nami):

Miłosierdzie Boże, wytryskujące z łona Ojca,
Miłosierdzie Boże, największy przymiocie Boga,
Miłosierdzie Boże, niezgłębiona tajemnico,
Miłosierdzie Boże, źródło tryskające z tajemnicy Trójcy Przenajświętszej,
Miłosierdzie Boże, w stworzeniu duchów niebieskich,
Miłosierdzie Boże, powołujące nas z nicości do istnienia,
Miłosierdzie Boże, ogarniające wszechświat cały,
Miłosierdzie Boże, w Ustanowieniu Kościoła świętego,
Miłosierdzie Boże, w sakramencie chrztu świętego,
Miłosierdzie Boże, w usprawiedliwieniu nas przez Jezusa Chrystusa,
Miłosierdzie Boże, towarzyszące nam przez całe życie,
Miłosierdzie Boże, ogarniające nas szczególnie w śmierci,
Miłosierdzie Boże, w nawracaniu grzeszników,
Miłosierdzie Boże, w pocieszaniu strapionych,
Miłosierdzie Boże, nadziejo dusz zrozpaczonych,
Miłosierdzie Boże, ucieczko i schronienie grzeszników,
Miłosierdzie Boże, ulgo dla dusz w czyśćcu cierpiących,
Miłosierdzie Boże, koronujące świętych w niebie, ufamy Tobie.

Baranku Boży, któryś okazał największe miłosierdzie w odkupieniu świata na krzyżu, przepuść nam, Panie.
Baranku Boży, który się miłosiernie ofiarujesz za nas w każdej Mszy świętej, wysłuchaj nas, Panie.
Baranku Boży, który z nieprzebranego miłosierdzia gładzisz grzechy nasze, zmiłuj się nad nami.

Módlmy się. Boże wieczny, w którym miłosierdzie jest niezgłębione, a skarby litości nieprzebrane, wejrzyj na nas łaskawie i pomnóż w nas ufność w Twoje miłosierdzie, byśmy nigdy, nawet w największych trudnościach, nie poddawali się rozpaczy. Przez Chrystusa, Pana naszego. Amen.

Miłosierdzie w tradycji Kościoła

Warto to powiedzieć, bo bywa zapominane: nauka o miłosierdziu Bożym nie zaczęła się w XX wieku. Kościół żyje nią od początku.

Psalmy nazywają Boga bogatym w miłosierdzie i powtarzają jak refren: „Chwalcie Pana, bo dobry, bo na wieki miłosierdzie jego" (Ps 135). Psalm pięćdziesiąty — Miserere — jest od wieków modlitwą pokutną Kościoła. Święty Paweł pisze: „Bóg, który jest bogaty w miłosierdziu, dla zbytniej miłości swojej, którą nas umiłował…" (Ef 2, 4). A najpiękniejszym obrazem miłosierdzia pozostaje przypowieść o synu marnotrawnym, w której ojciec wybiega naprzeciw, zanim syn zdąży wypowiedzieć przygotowaną skruchę — zob. przypowieści Jezusa.

Miłosierdzie ma przy tym w nauce Kościoła swoje miejsce, a nie miejsce wszystkich innych prawd. Bóg jest miłosierny i sprawiedliwy zarazem; miłosierdzie nie znosi sądu ani piekła, lecz jest drogą, na której można ich uniknąć. Kto z miłosierdzia wyprowadza wniosek, że grzech przestał być grzechem, wyprowadza wniosek fałszywy — i traci samo miłosierdzie, bo przestaje go potrzebować. Warunkiem otrzymania jest zawsze spowiedź i żal.

Kiedy odmawiać

• W piątki i o godzinie piętnastej, godzinie konania Pana;
• w Wielkim Poście i przed spowiedzią;
• w intencji konających i grzeszników;
• za dusze czyśćcowe; zob. modlitwę za dusze w czyśćcu.

Modlitwą pokrewną i najczęściej odmawianą jest koronka do Bożego Miłosierdzia; tradycyjną litanią o niewątpliwej metryce, wysławiającą to samo, pozostaje litania do Najświętszego Serca Pana Jezusa.

Często zadawane pytania

Czy litania do Miłosierdzia Bożego jest zatwierdzona?

Jest modlitwą prywatną, ułożoną w XX wieku; nie ma jej w księgach liturgicznych i nie wiążą się z nią odpusty. Nie jest przez to zła — jest zgodna z wiarą — ale nie należy jej mylić z modlitwą liturgiczną.

Jaka jest odpowiedź w litanii do Miłosierdzia Bożego?

Po każdym wezwaniu odpowiada się „ufamy Tobie"; w niektórych wersjach „zmiłuj się nad nami". Litania krąży w kilku układach, różniących się liczbą wezwań.

Kiedy odmawia się litanię do Miłosierdzia Bożego?

Zwłaszcza w piątki i o godzinie piętnastej, w Wielkim Poście, przed spowiedzią oraz w intencji konających i dusz czyśćcowych.

Czy nauka o miłosierdziu Bożym jest nowa?

Nie. Kościół żyje nią od początku: psalmy nazywają Boga bogatym w miłosierdzie, Miserere jest od wieków modlitwą pokutną, a przypowieść o synu marnotrawnym pozostaje jej najpiękniejszym obrazem.

Czy miłosierdzie Boże znosi sąd i piekło?

Nie. Bóg jest miłosierny i sprawiedliwy zarazem; miłosierdzie jest drogą, na której sądu można nie ulęknąć się — nie jego zniesieniem. Warunkiem otrzymania pozostaje żal i spowiedź.

Aplikacja Iter Fidei zawiera modlitwy, litanie i nowenny, po łacinie i po polsku, z audio. Pobierz tutaj.

Źródła. Katechizm św. Piusa X i Katechizm Rzymski, o przymiotach Boga i o miłosierdziu; Mszał Rzymski (kolekty o Bożym miłosierdziu); psalmy pokutne; Pismo Święte w przekładzie ks. Jakuba Wujka (Ps 50; Ps 135; Łk 15; Ef 2, 4).