Św. Siostra Faustyna Kowalska

Św. siostra Faustyna Kowalska (1905–1938) to jedna z najbardziej znanych polskich zakonnic, którą wielu kojarzy z obrazem Jezusa Miłosiernego i z modlitwą o miłosierdzie Boże. Zanim opowiemy o jej życiu, chcemy postawić sprawę uczciwie i jasno, bo zależy nam na rzetelności wobec naszych Czytelników.

Siostra Faustyna jest postacią XX wieku: urodziła się w 1905 roku, zmarła w 1938, a kanonizowana została w 2000 roku. Związane z nią nabożeństwo do Miłosierdzia Bożego — w tym Koronka do Miłosierdzia Bożego oraz publiczny kult obrazu i Niedzieli Miłosierdzia — rozpowszechniło się i zostało zatwierdzone dla całego Kościoła dopiero w okresie posoborowym. Nie należy więc do dawnej, sprawdzonej tradycji liturgicznej sprzed reform, którą Iter Fidei stara się przede wszystkim przekazywać.

Zachowujemy zatem rozróżnienie, które jest dla nas istotne. Przedstawiamy życie siostry Faustyny faktycznie i z szacunkiem, a poniżej, dla pragnących modlić się o miłosierdzie Boże w duchu dawnych nabożeństw, wskazujemy modlitwy i litanie zakorzenione w wielowiekowej tradycji Kościoła.

Kim była siostra Faustyna Kowalska

Helena Kowalska urodziła się 25 sierpnia 1905 roku we wsi Głogowiec koło Łodzi, jako trzecie z dziesięciorga dzieci ubogiej, wiejskiej rodziny. Od dziecka odznaczała się pobożnością i pracowitością; z powodu biedy ukończyła zaledwie kilka klas szkoły i wcześnie poszła na służbę, by pomóc rodzicom.

W 1925 roku wstąpiła do Zgromadzenia Sióstr Matki Bożej Miłosierdzia w Warszawie, przyjmując imię zakonne Maria Faustyna. Przez kolejne lata pełniła proste, ukryte posługi — pracowała jako kucharka, ogrodniczka i furtianka w domach zgromadzenia w Warszawie, Płocku, Wilnie i Krakowie. Była zakonnicą bez wykształcenia i bez urzędów, znaną za życia jedynie najbliższym.

Siostra Faustyna prowadziła życie głębokiej modlitwy, pokory i posłuszeństwa. Cierpiała wiele — od młodości zmagała się z gruźlicą, która stopniowo wyniszczała jej organizm. Zmarła 5 października 1938 roku w Krakowie-Łagiewnikach, mając zaledwie 33 lata. Jej duchowość streszcza zaufanie do Boga bogatego w miłosierdzie, o którym Pismo mówi: „Litościwy i miłościwy Pan, cierpliwy i wielce miłosierny” (Ps 144, 8).

Św. Faustyna — najważniejsze informacje w skrócie

Dla tych, którzy szukają zwięzłej, rzetelnej notatki o świętej, zbieramy najważniejsze fakty w jednym miejscu:

• Imię świeckie: Helena Kowalska.
• Imię zakonne: siostra Maria Faustyna.
• Urodzona: 25 sierpnia 1905 r., Głogowiec koło Łodzi.
• Zmarła: 5 października 1938 r., Kraków-Łagiewniki, w wieku 33 lat.
• Zgromadzenie: Siostry Matki Bożej Miłosierdzia (od 1925 r.).
• Beatyfikacja: 1993 r.; kanonizacja: 30 kwietnia 2000 r.
• Wspomnienie: 5 października.
• Znana z: przesłania o ufności w miłosierdzie Boże, spisanego w jej Dzienniczku.

To krótka notatka wystarczająca do referatu lub szybkiego przypomnienia. Jedno trzeba dopowiedzieć uczciwie: związane z siostrą Faustyną nabożeństwa (Koronka, kult obrazu, Niedziela Miłosierdzia) są formami posoborowymi, zatwierdzonymi dla całego Kościoła dopiero w okresie posoborowym — o czym piszemy niżej.

„Dzienniczek” siostry Faustyny — czym jest

Wielu pyta o Dzienniczek siostry Faustyny. Jest to jej osobisty zapis duchowy, prowadzony w ostatnich latach życia na polecenie spowiedników, w którym opisała swoje życie wewnętrzne i doświadczenia modlitewne. Należy on do gatunku prywatnych pism duchowych, a nie do ksiąg liturgicznych ani do depozytu wiary. Kościół czyta takie świadectwa z szacunkiem, lecz ostrożnie: prywatne objawienia, nawet uznanej świętej, nie obowiązują wiernych tak jak Pismo Święte i Tradycja. Zachęcamy więc, by Dzienniczek traktować jako pobożną lekturę, a fundament życia duchowego budować na liturgii, sakramentach i sprawdzonych modlitwach Kościoła.

Patronat i znaczenie

Siostra Faustyna została beatyfikowana w 1993 roku, a kanonizowana 30 kwietnia 2000 roku. Jest czczona jako orędowniczka ufności w miłosierdzie Boże, patronka chorych — zwłaszcza dotkniętych gruźlicą — oraz osób, które, jak ona, pełnią ciche i ukryte posługi. Wielu wiernych prosi ją o wstawiennictwo w trudnościach życia i o łaskę głębokiego nawrócenia. W sprawach po ludzku beznadziejnych tradycja od wieków wskazuje też na św. Judę Tadeusza, patrona spraw trudnych, a chorych i konających powierza opiece św. Barbary, patronki dobrej śmierci.

Czcimy ją jako prawdziwą świętą Kościoła. Zarazem powtarzamy: jest to święta XX wieku, a poświęcone jej formy kultu są nabożeństwem nowym, posoborowym, nie zaś częścią odwiecznej tradycji liturgicznej.

Czego patronką jest św. Faustyna

Skoro wielu pyta wprost, czego patronką jest siostra Faustyna, odpowiadamy zwięźle. Nie jest ona patronką w dawnym, oficjalnym sensie określonego stanu czy zawodu, jak bywało ze świętymi minionych wieków. W praktyce pobożności wierni przyzywają ją jednak jako:

• orędowniczkę ufności w miłosierdzie Boże i wstawienniczkę w prośbie o nawrócenie grzeszników;
• wspomożycielkę chorych, zwłaszcza cierpiących na gruźlicę, na którą sama zmarła;
• patronkę osób pełniących ciche, ukryte, pokorne posługi, bo takie było całe jej zakonne życie.

Dla porównania warto pamiętać, że dawna tradycja ma swoich utrwalonych patronów spraw trudnych: w sprawach po ludzku beznadziejnych Kościół od wieków wskazuje św. Judę Tadeusza, a opiekę nad chorymi i konającymi powierza św. Barbarze, patronce dobrej śmierci.

Cytaty św. siostry Faustyny

Ponieważ czytelnicy szukają cytatów świętej, podajemy kilka zdań przypisywanych jej w Dzienniczku. Przytaczamy je jako pobożne myśli prywatne, nie zaś jako tekst Pisma:

„Jezu, ufam Tobie.”

„Nic nie jest większego nad miłosierdzie Boże.”

„Im więcej zaufasz, tym więcej otrzymasz.”

Te słowa dobrze streszczają jej drogę: bezgraniczne zawierzenie dobroci Boga. Korzeń tej ufności jest jednak znacznie starszy niż XX wiek i odnajdziemy go już w Psalmach: „W Tobie, Panie, nadzieję miałem, nie będę zawstydzon na wieki” (Ps 30, 2).

Modlitwa za wstawiennictwem św. Faustyny

Poniżej podajemy prostą modlitwę prywatną, którą można odmawiać, prosząc świętą o wstawiennictwo. To pobożna modlitwa prywatna, a nie tekst liturgiczny:

Święta siostro Faustyno,
która w życiu ukrytym i pokornym
z ufnością powierzyłaś się Bogu bogatemu w miłosierdzie,
wyproś nam u Pana łaskę głębokiej wiary,
cierpliwości w cierpieniu
i ufności pośród trudności życia.
Naucz nas pełnić wolę Bożą w rzeczach małych
i bez lęku zawierzać się dobroci Stwórcy.
Przez Chrystusa, Pana naszego. Amen.

Można dodać: Ojcze nasz, Zdrowaś Maryjo i Chwała Ojcu w jej intencji.

Różaniec z siostrą Faustyną

Część wiernych odmawia różaniec rozważany w duchu siostry Faustyny — czyli zwykły różaniec święty, do którego dołącza się rozmyślanie o miłosierdziu Bożym lub prośbę o jej wstawiennictwo. Trzeba tu odróżnić dwie rzeczy. Sam różaniec to nabożeństwo bardzo dawne i tradycyjne, oparte na czterech zestawach tajemnic — a w dawnej tradycji na trzech: radosnych, bolesnych i chwalebnych. Kto więc pyta o różaniec z tajemnicami chwalebnymi, modli się rdzennie tradycyjnie: rozważa zmartwychwstanie, wniebowstąpienie, zesłanie Ducha Świętego, wniebowzięcie i ukoronowanie Najświętszej Maryi Panny.

Natomiast Koronka do Miłosierdzia Bożego, choć odmawiana na paciorkach różańca, to osobne, posoborowe nabożeństwo związane z osobą siostry Faustyny — nie należy mylić jej z różańcem świętym. Jeśli chcesz modlić się różańcem w sprawdzonej, dawnej formie, opisaliśmy go w osobnym artykule o różańcu świętym i tajemnicach różańca.

Droga krzyżowa z siostrą Faustyną

Podobnie bywa z drogą krzyżową. Samo nabożeństwo czternastu stacji Męki Pańskiej jest jedną z najstarszych i najpewniejszych form pobożności pasyjnej Kościoła — istniało na długo przed XX wiekiem i nie ma w nim nic nowego ani spornego. Można je odprawiać, prosząc siostrę Faustynę o wstawiennictwo, lub rozważając Mękę w duchu ufności w miłosierdzie Boga. Zachęcamy jednak, by trzymać się klasycznych rozważań czternastu stacji, zakorzenionych w dawnej tradycji, a nie wiązać samej drogi krzyżowej z prywatnymi pismami. Tekst i porządek stacji znajdziesz w naszym artykule o drodze krzyżowej.

Nabożeństwo do Miłosierdzia Bożego — uczciwe wyjaśnienie

Wielu Czytelników szuka świętej Faustyny właśnie z powodu Koronki do Miłosierdzia Bożego. Tu trzeba powiedzieć rzecz ważną: zarówno Koronka, jak i publiczny kult obrazu Jezusa Miłosiernego oraz święto Niedzieli Miłosierdzia, upowszechniły się i zostały zatwierdzone dla całego Kościoła dopiero w okresie posoborowym.

Nie odrzucamy tej modlitwy — wielu wiernych odmawia ją z pożytkiem dla duszy. Jeśli chcesz poznać jej tekst, opisaliśmy go osobno w artykule o Koronce do Miłosierdzia Bożego, a samo nabożeństwo dziewięciodniowe w tekście o nowennie do Miłosierdzia Bożego. Zaznaczamy jedynie uczciwie, czym ona jest i kiedy powstała, byś mógł świadomie odróżniać nabożeństwa dawne od współczesnych.

Dawne nabożeństwa o miłosierdzie Boże

Pragnienie miłosierdzia Bożego jest tak stare jak sam Kościół. Długo przed XX wiekiem tradycja katolicka dała wiernym wypróbowane modlitwy, w których wołamy o litość Pana. Jeśli chcesz modlić się o miłosierdzie w duchu dawnej, sprawdzonej pobożności, sięgnij po nie:

• Litania do Najświętszego Serca Pana Jezusa — w której prosimy Serce „cierpliwe i wielkiego miłosierdzia” o zmiłowanie nad nami.
• Litania do Najdroższej Krwi Chrystusa Pana — uwielbiająca Krew, która jest ceną naszego odkupienia i źródłem miłosierdzia.
• Litania do Wszystkich Świętych — najstarsza litania Kościoła, w której z całym niebem wołamy o Boże zmiłowanie.

Pięknym wzorem miłosierdzia czynionego bliźnim jest św. Wawrzyniec, diakon męczennik, który rozdał ubogim cały skarb Kościoła, mówiąc, że to oni są jego prawdziwym bogactwem. Najpewniejszą zaś drogą do miłosierdzia pozostaje sakrament pokuty, w którym Pan realnie odpuszcza grzechy. Bo jak mówi Pismo: „Jakże wielkie jest miłosierdzie Pańskie, a litość jego nad tymi, którzy się do niego nawracają!” (Eccli 17, 28).

Dzienniczek świętej Faustyny — co to za księga

„Dzienniczek" (pełny tytuł: Dzienniczek. Miłosierdzie Boże w duszy mojej) to zapiski, które siostra Faustyna Kowalska prowadziła w latach 1934-1938 na polecenie spowiednika, księdza Michała Sopoćki. Liczą sześć zeszytów i ponad tysiąc sześćset punktów. Nie jest to księga liturgiczna ani nauczanie Kościoła — jest to zapis objawień prywatnych oraz dziennik duchowy zakonnicy.

Rozróżnienie jest tu konieczne i mówimy o nim wprost. Objawienie publiczne zamknęło się wraz ze śmiercią ostatniego Apostoła; nic nowego do wiary nie zostanie już dodane. Objawienia prywatne — jak Lourdes, Fatima czy zapiski siostry Faustyny — Kościół może uznać za godne wiary, lecz nikogo do wiary w nie nie zobowiązuje. Wolno je czytać z pożytkiem; nie wolno na nich budować nauki ani stawiać ich obok Pisma i Tradycji.

Warto też znać koleje tej księgi, bo pytanie o nie wraca: w roku 1959 Święte Oficjum umieściło pisma i szerzenie nabożeństwa w tej formie na liście zakazanych — z powodu wadliwego, błędnie przetłumaczonego odpisu, jaki wówczas krążył. Zakaz cofnięto w roku 1978, po zbadaniu tekstu oryginalnego. Faustynę beatyfikowano w 1993, a kanonizowano w roku 2000. Podajemy tę historię rzetelnie, bez przemilczeń w żadną stronę.

Kto sięga po Dzienniczek, niech czyta go tak, jak Kościół każe czytać objawienia prywatne: jako zachętę, nie jako źródło. Miłosierdzie Boże jest prawdą wiary od zawsze — od psalmów i od przypowieści o synu marnotrawnym — i nie potrzebowało objawienia z XX wieku, by istnieć. O samym nabożeństwie piszemy przy koronce do Bożego Miłosierdzia.

Litania i modlitwa do św. Faustyny

Litania do świętej Faustyny oraz „modlitwa o uproszenie łask za jej wstawiennictwem" są modlitwami prywatnymi, ułożonymi po kanonizacji. Wolno je odmawiać; nie należą do ksiąg liturgicznych. Wstawiennictwo świętej jest tu tym samym, czym wstawiennictwo każdego świętego: prosimy ją, by prosiła za nami — łaski udziela Bóg.

Litanię odmawianą w nabożeństwie do Miłosierdzia Bożego omawiamy przy litanii do Miłosierdzia Bożego.

Nabożeństwo, które z tych zapisków wyrosło

Wokół Dzienniczka ukształtowało się nabożeństwo o kilku formach, każda z inną wagą.

Najkrótszą jest koronka do Bożego Miłosierdzia; dziewięć dni obejmuje nowenna do Miłosierdzia Bożego; tekst litanii podajemy przy litanii do Miłosierdzia Bożego. Warto zestawić je z nabożeństwami o metryce wielowiekowej, wysławiającymi to samo: litanią do Najświętszego Serca i litanią do Krwi Chrystusa.

Często zadawane pytania

Czego patronką jest św. Faustyna?

W praktyce pobożności przyzywa się ją jako orędowniczkę ufności w miłosierdzie Boże, wspomożycielkę chorych (zwłaszcza na gruźlicę) oraz osób pełniących ciche, ukryte posługi. Nie jest natomiast patronką w dawnym, oficjalnym sensie określonego stanu czy zawodu.

Kiedy żyła siostra Faustyna i kiedy została kanonizowana?

Helena Kowalska, siostra Maria Faustyna, żyła w latach 1905–1938. Beatyfikowano ją w 1993 roku, a kanonizowano 30 kwietnia 2000 roku. Jest zatem świętą XX wieku, a jej wspomnienie przypada 5 października.

Co to jest „Dzienniczek” siostry Faustyny?

To jej osobisty zapis duchowy, należący do prywatnych pism, a nie do ksiąg liturgicznych ani do depozytu wiary. Można go czytać jako pobożną lekturę, pamiętając, że prywatne objawienia nie obowiązują wiernych tak jak Pismo Święte i Tradycja.

Jaki jest najbardziej znany cytat św. Faustyny?

Najczęściej przytacza się słowa „Jezu, ufam Tobie”, streszczające jej drogę zawierzenia. To pobożna myśl prywatna, której korzeń odnajdujemy już w Psalmach: „W Tobie, Panie, nadzieję miałem” (Ps 30, 2).

Jaka nowenna wiąże się ze świętą Faustyną?

Z jej imieniem wiąże się nowenna do Miłosierdzia Bożego, opisana w jej Dzienniczku i odmawiana od Wielkiego Piątku. Sama forma nowenny — dziewięć dni modlitwy w jednej intencji — jest dużo starsza i sięga oczekiwania Apostołów z Matką Bożą na zesłanie Ducha Świętego.

Co to jest Koronka do Miłosierdzia Bożego?

To modlitwa odmawiana na zwykłej cząstce różańca, związana z osobą siostry Faustyny. Trzeba wiedzieć, że jest to nabożeństwo posoborowe, upowszechnione i zatwierdzone dopiero w okresie posoborowym — nie należy do dawnej tradycji liturgicznej.

Ile trwa Koronka do Miłosierdzia Bożego?

Odmówienie Koronki zajmuje zwykle około siedmiu do dziesięciu minut. Pamiętajmy jednak, że jest to modlitwa współczesna; kto pragnie modlić się w duchu dawnej tradycji, może sięgnąć po wymienione wyżej litanie tradycyjne.

Co Biblia mówi o miłosierdziu Bożym?

Pismo Święte pełne jest świadectw o miłosierdziu Pana: „Słodki Pan dla wszystkich, a miłosierdzie jego nad wszystkimi dziełami jego!” (Ps 144, 9). Bóg, bogaty w miłosierdzie, zawsze przebacza temu, kto się szczerze nawraca.

Zobacz także kim byla maria magdalena.

Zobacz także patron od spraw beznadziejnych.

Czym jest „Dzienniczek" świętej Faustyny?

To zapiski prowadzone w latach 1934-1938 na polecenie spowiednika — sześć zeszytów, ponad 1600 punktów. Jest to objawienie prywatne i dziennik duchowy, a nie księga liturgiczna ani nauczanie Kościoła.

Czy trzeba wierzyć w objawienia świętej Faustyny?

Nie. Objawienia prywatne Kościół może uznać za godne wiary, lecz nikogo do wiary w nie nie zobowiązuje. Wolno czytać je z pożytkiem; nie wolno stawiać ich obok Pisma i Tradycji.

Dlaczego „Dzienniczek" był kiedyś zakazany?

W roku 1959 Święte Oficjum zakazało szerzenia nabożeństwa w ówczesnej formie — z powodu wadliwego, błędnie przetłumaczonego odpisu, jaki wtedy krążył. Zakaz cofnięto w roku 1978 po zbadaniu tekstu oryginalnego.

Aplikacja Iter Fidei zawiera modlitwy, litanie i nowenny do świętych, po łacinie i po polsku, z audio. Pobierz tutaj.

Źródła. Pismo Święte w przekładzie ks. Jakuba Wujka (Ps 144, 8–9; Eccli 17, 28). Życiorys świętej oparty na powszechnie przyjętej tradycji hagiograficznej Kościoła. Daty beatyfikacji (1993) i kanonizacji (2000) podane jako fakty historyczne XX i XXI wieku.