Św. Wawrzyniec: Diakon i męczennik

Gdy chcemy prosić o opiekę nad ubogimi, o wytrwałość w cierpieniu albo o męstwo w wyznawaniu wiary, Kościół od siedemnastu wieków przyzywa świętego Wawrzyńca — diakona rzymskiego, który oddał życie za Chrystusa w czasie krwawego prześladowania. Jest on jednym z najsławniejszych męczenników starożytnego Rzymu, a jego imię wymienia się każdego dnia w kanonie Mszy świętej. Kościół czci go jako patrona ubogich, kucharzy, strażaków oraz wszystkich, którzy zmagają się z ogniem. W tym artykule podajemy najpierw, kim był św. Wawrzyniec, czego jest patronem, a następnie tradycyjną modlitwę do św. Wawrzyńca.

Kim był św. Wawrzyniec

Św. Wawrzyniec (łac. Laurentius) żył w III wieku i był jednym z siedmiu diakonów Kościoła rzymskiego, którzy służyli przy papieżu św. Sykstusie II. Diakon w starożytnym Kościele nie tylko pomagał w służbie ołtarza, lecz także zarządzał dobrami wspólnoty i rozdzielał jałmużnę pomiędzy biednych, wdowy i sieroty. Wawrzyniec był więc skarbnikiem Kościoła rzymskiego — temu, że pieczę nad ubogimi powierzono właśnie jemu, zawdzięczamy jego późniejszy patronat.

Gdy za panowania cesarza Waleriana wybuchło prześladowanie, ścięto papieża Sykstusa II wraz z innymi diakonami. Stało się to w roku 258. Według tradycji, prowadzony na śmierć papież przepowiedział Wawrzyńcowi, że i on wkrótce odda życie za Chrystusa. Wówczas namiestnik rzymski, słysząc, że diakon zarządza skarbami Kościoła, zażądał ich wydania.

Tu rozgrywa się scena, którą przekazują nam najstarsi świadkowie, między innymi św. Ambroży: Wawrzyniec poprosił o kilka dni, a gdy je otrzymał, rozdał cały majątek Kościoła ubogim. Następnie zgromadził biedaków, chorych i kaleki, stanął przed namiestnikiem i rzekł, że oto są prawdziwe skarby Kościoła. Tę prawdę wyraża samo Pismo:

Sprzedajcie, co macie, a dajcie jałmużnę; sprawcie sobie trzosy, które nie niszczeją, skarb niewyczerpany w niebie, gdzie złodziej się nie przybliża, ani mól nie psuje. (Łk 12, 33)

Czego patronem jest św. Wawrzyniec

Z życia i męczeństwa diakona wypływa cały jego patronat. Św. Wawrzyniec jest przede wszystkim patronem ubogich — bo to im służył i to ich nazwał skarbem Kościoła. Jest też patronem kucharzy, piekarzy i restauratorów oraz strażaków, co tradycja wiąże ze sposobem jego śmierci na rozżarzonym ruszcie.

Z biegiem wieków stał się patronem:

• ubogich, wdów i sierot — tych, którym za życia rozdał skarby Kościoła;
• kucharzy, piekarzy i karczmarzy — z powodu związku z ogniem i rusztem;
• strażaków — wzywanych przeciw niszczącej mocy ognia, podobnie jak św. Barbara, orędowniczka w obliczu pożaru i nagłej śmierci;
• bibliotekarzy i archiwistów — bo jako diakon strzegł ksiąg i dokumentów Kościoła rzymskiego.

Kult św. Wawrzyńca rozszerzył się szybko po całym świecie chrześcijańskim. W Rzymie wzniesiono nad jego grobem bazylikę San Lorenzo fuori le mura, jedną z siedmiu głównych świątyń Wiecznego Miasta. Także w Polsce wiele kościołów i parafii nosi jego imię.

Modlitwa do św. Wawrzyńca

Oto tradycyjna modlitwa, którą można odmawiać prosząc o męstwo w wierze, o opiekę nad ubogimi oraz o ochronę od ognia — zwłaszcza od ognia wiecznego, czyli od grzechu.

Święty Wawrzyńcze, wierny diakonie i mężny męczenniku,
ty, który skarby Kościoła rozdałeś ubogim,
a sam wśród płomieni nie wyrzekłeś się Chrystusa,
uproś nam u Boga miłość ku biednym
i męstwo w wyznawaniu wiary.
Strzeż nas od ognia, który niszczy ciało,
a nade wszystko od ognia wiecznego.
Wyjednaj nam łaskę, byśmy doczesne dobra
obracali na skarb niezniszczalny w niebie.
Przez Chrystusa, Pana naszego. Amen.

Można też dodać krótkie wezwanie, łatwe do zapamiętania:

Święty Wawrzyńcze, patronie ubogich, módl się za nami.

Krótka modlitwa do św. Wawrzyńca na każdy dzień

Gdy brakuje czasu, wystarczy odmówić jednozdaniową strzelistą modlitwę. Można ją powtarzać rano i wieczorem albo w chwili pokusy, prosząc o męstwo:

Święty Wawrzyńcze, który wśród płomieni dochowałeś wiary, uproś mi serce hojne dla ubogich i odwagę wyznawania Chrystusa. Amen.

Modlitwa do św. Wawrzyńca w intencji ubogich i potrzebujących

Ponieważ św. Wawrzyniec rozdał ubogim cały majątek Kościoła, w szczególny sposób wzywa się go w intencji biednych, bezdomnych i wszystkich w niedostatku:

Święty Wawrzyńcze, skarbniku Kościoła, ty nazwałeś ubogich prawdziwym skarbem. Wstaw się za wszystkimi, którzy dziś cierpią głód, chłód i opuszczenie. Wyproś im chleb i dach nad głową, a nam — oczy otwarte na ich potrzeby i ręce gotowe do dzielenia się. Przez Chrystusa, Pana naszego. Amen.

Modlitwa do św. Wawrzyńca o ochronę od ognia i pożaru

Jako patron strażaków i tych, którzy zmagają się z ogniem, św. Wawrzyniec bywa wzywany o ochronę domów, gospodarstw i ludzi przed pożarem:

Święty Wawrzyńcze, który sam przeszedłeś przez ogień, a nie utraciłeś wiary, strzeż nasze domy i rodziny od pożaru i wszelkiego nieszczęścia. Osłaniaj tych, którzy gaszą ogień i ratują ludzkie życie, a nas zachowaj nade wszystko od ognia wiecznego. Przez Chrystusa, Pana naszego. Amen.

Kolekta z Mszy świętej o św. Wawrzyńcu

W tradycyjnym Mszale Rzymskim modlitwa Kościoła na dzień 10 sierpnia brzmi:

Daj nam, prosimy, Wszechmogący Boże, ugasić płomień naszych występków, jak udzieliłeś świętemu Wawrzyńcowi mocy przezwyciężenia mąk ognistych. Przez Pana naszego Jezusa Chrystusa. Amen.

Diakon, który dla Chrystusa stracił życie, jest dla nas obrazem ziarna pszenicznego, o którym mówi Pan:

Zaprawdę, zaprawdę mówię wam: Jeśli ziarno pszeniczne wpadłszy w ziemię, nie obumrze, samo zostaje; lecz jeśli obumrze, wiele owocu przynosi. (J 12, 24)

Męczeństwo na ruszcie według tradycji

Najsłynniejszy rys postaci św. Wawrzyńca to sposób jego śmierci. Według starożytnej tradycji, po tym, jak zamiast skarbów przyprowadził ubogich, rozgniewany namiestnik skazał go nie na ścięcie, lecz na okrutną śmierć w ogniu. Diakona położono na żelaznym ruszcie umieszczonym nad rozżarzonymi węglami.

Tradycja przekazuje, że Wawrzyniec znosił mękę z nadprzyrodzonym spokojem, a nawet — jak głosi przekaz zachowany u św. Ambrożego i w hymnach poety Prudencjusza — miał powiedzieć oprawcom słowa pełne pogody ducha, prosząc, by obrócili go na drugą stronę, gdyż jedna część ciała jest już dopieczona. Słowa te, czy oddają je dosłownie czy też w duchu, ukazują męstwo świętego, który ufność w Bogu postawił ponad ból. Należy zaznaczyć, że niektórzy historycy sądzą, iż Wawrzyniec — jak inni diakoni tamtych dni — mógł zostać ścięty; kościelna tradycja jednak od najdawniejszych wieków czci go jako męczennika ognia, i to ona ukształtowała jego ikonografię oraz patronat.

Kiedy obchodzimy wspomnienie św. Wawrzyńca

Wspomnienie św. Wawrzyńca Kościół obchodzi 10 sierpnia. W tradycyjnym kalendarzu liturgicznym jest to święto wysokiej rangi, poprzedzone wigilią — znak, jak wielką czcią otaczano tego męczennika już w starożytności. W tym dniu w wielu świątyniach odprawia się Mszę świętą w jego intencji, a tam, gdzie czci się go jako patrona, gromadzą się wierni, by prosić o jego wstawiennictwo.

Św. Wawrzyniec w sztuce i tradycji

W ikonografii św. Wawrzyniec przedstawiany jest niemal zawsze jako młody diakon w dalmatyce, z palmą męczeństwa w dłoni oraz z żelaznym rusztem — narzędziem jego męki. Bywa też ukazywany z sakiewką lub rozdający jałmużnę ubogim, co przypomina jego urząd skarbnika Kościoła. Ten podwójny atrybut — ruszt i jałmużna — streszcza całe jego życie: miłosierdzie wobec biednych i wierność aż do śmierci. Z postacią świętego wiąże się też ludowa nazwa sierpniowego roju spadających gwiazd, zwanych łzami świętego Wawrzyńca, ponieważ ich największa aktywność przypada w okolicach jego wspomnienia.

Parafie i kościoły pod wezwaniem św. Wawrzyńca w Polsce

Św. Wawrzyniec należy do najstarszych i najczęściej spotykanych patronów polskich świątyń. Jego wezwanie nosi wiele kościołów parafialnych w różnych częściach kraju — od Śląska i Wielkopolski po Mazowsze i Pomorze. Wszędzie tam dzień 10 sierpnia obchodzony jest jako odpust parafialny, czyli główne święto wspólnoty, połączone z uroczystą Mszą świętą, procesją i modlitwą o wstawiennictwo patrona. Tak liczne wezwania świadczą o dawnej i wciąż żywej czci, jaką polski lud otacza rzymskiego diakona. Jeśli należysz do parafii św. Wawrzyńca, warto w przeddzień odpustu odmówić wigilijną modlitwę do patrona i przystąpić do sakramentów, by w pełni skorzystać z łask tego dnia.

Nowenna do św. Wawrzyńca

Tam, gdzie św. Wawrzyniec czczony jest jako patron parafii lub w szczególnych intencjach, pobożną praktyką jest nowenna, czyli dziewięć dni modlitwy poprzedzających jego wspomnienie (od 1 do 9 sierpnia) albo odprawianych w dowolnym czasie potrzeby. Nowennę można złożyć z prostej struktury powtarzanej każdego dnia: znak krzyża, krótkie rozważanie jednego rysu z życia świętego (służba ubogim, męstwo w cierpieniu, wierność aż do śmierci), a następnie podana wyżej modlitwa do św. Wawrzyńca wraz z osobistą intencją. Na zakończenie odmawia się Ojcze nasz, Zdrowaś Maryjo i Chwała Ojcu. Nowenna nie jest magicznym sposobem na wymuszenie łaski — jest wytrwałym proszeniem, które uczy nas cierpliwości i ufności, na wzór samego męczennika.

Często zadawane pytania

Kim był św. Wawrzyniec i kiedy żył?

Św. Wawrzyniec był diakonem Kościoła rzymskiego, żyjącym w III wieku. Służył przy papieżu św. Sykstusie II i zarządzał dobrami Kościoła, rozdzielając jałmużnę ubogim. Poniósł śmierć męczeńską za wiarę w roku 258, w czasie prześladowania za cesarza Waleriana.

Jak umarł św. Wawrzyniec?

Według starożytnej tradycji św. Wawrzyniec został spalony żywcem na rozżarzonym żelaznym ruszcie. Tradycja przekazuje, że znosił mękę z niezwykłym spokojem i ufnością w Bogu. Część historyków przypuszcza, że mógł zostać ścięty jak inni diakoni tamtych dni, lecz Kościół od najdawniejszych wieków czci go jako męczennika ognia.

Czego patronem jest św. Wawrzyniec?

Św. Wawrzyniec jest patronem ubogich, wdów i sierot, którym za życia rozdał skarby Kościoła. Czci się go także jako patrona kucharzy, piekarzy i restauratorów oraz strażaków, co tradycja wiąże ze sposobem jego śmierci na ruszcie.

Kiedy jest wspomnienie św. Wawrzyńca?

Wspomnienie św. Wawrzyńca przypada 10 sierpnia. W tradycyjnym kalendarzu liturgicznym jest to święto wysokiej rangi, poprzedzone wigilią, co świadczy o dawnej i wielkiej czci dla tego męczennika.

Dlaczego nazwał ubogich skarbami Kościoła?

Gdy namiestnik zażądał wydania majątku Kościoła, Wawrzyniec rozdał go najpierw biednym, a następnie przyprowadził ubogich, chorych i kaleki, mówiąc, że oto są prawdziwe skarby Kościoła. Wyraził w ten sposób ewangeliczną prawdę, że trwały skarb gromadzi się w niebie przez miłosierdzie, a nie w ziemskim bogactwie.

Jaka jest modlitwa do św. Wawrzyńca?

Podstawowa modlitwa do św. Wawrzyńca prosi o miłość ku ubogim, o męstwo w wyznawaniu wiary oraz o ochronę od ognia — zwłaszcza od ognia wiecznego, czyli od grzechu. W tym artykule podajemy pełną modlitwę, krótkie wezwanie strzeliste na każdy dzień, modlitwę w intencji ubogich, modlitwę o ochronę od pożaru oraz kolektę z Mszy świętej na 10 sierpnia. Każdą z nich można połączyć z osobistą intencją.

Czy do św. Wawrzyńca odmawia się nowennę?

Tak. Pobożną praktyką jest nowenna, czyli dziewięć dni modlitwy poprzedzających wspomnienie 10 sierpnia (od 1 do 9 sierpnia) albo odprawianych w dowolnej chwili potrzeby. Każdego dnia rozważa się jeden rys z życia świętego i odmawia modlitwę do św. Wawrzyńca z osobistą intencją, zamykając ją modlitwami Ojcze nasz, Zdrowaś Maryjo i Chwała Ojcu.

Co to są łzy świętego Wawrzyńca?

Tak nazywa się ludowo sierpniowy rój spadających gwiazd (Perseidy), ponieważ ich największa aktywność przypada w okolicach wspomnienia świętego, 10 sierpnia. Jest to nazwa pobożna i poetycka, nie zaś prawda wiary; przypomina jedynie, że świętego czczono w tym czasie roku.

Dlaczego św. Wawrzyniec jest patronem strażaków?

Tradycja wiąże ten patronat ze sposobem jego śmierci na rozżarzonym ruszcie. Ponieważ święty sam przeszedł przez ogień, nie tracąc wiary, wzywa się go przeciw niszczącej mocy ognia oraz w opiece nad tymi, którzy gaszą pożary i ratują ludzkie życie. Z podobnej racji patronem od ognia i nagłej śmierci jest św. Barbara, a patronem samych strażaków — św. Florian.

Inne święte postacie i modlitwy

Jeśli pragniesz pogłębić cześć dla świętych i ich wstawiennictwa, polecamy także:

• Litania do Wszystkich Świętych
• Św. Florian — patron strażaków
• Modlitwa do św. Antoniego
• Św. Maksymilian Kolbe
• Litania do św. Józefa

Św. Wawrzyniec uczy nas, że prawdziwym bogactwem człowieka jest miłość okazana ubogim oraz wierność Chrystusowi aż do końca. Tę samą miłość do biednych i ludzi prostej pracy odnajdujemy u św. Izydora Oracza, patrona rolników, a ducha pokuty i posługi cierpiącym — u św. Rafała Kalinowskiego. Jak ziarno pszeniczne, które obumiera, by przynieść owoc, tak i ten diakon przez swoją śmierć stał się jednym z filarów rzymskiego Kościoła. Prośmy go o serce hojne dla biednych i o męstwo w wyznawaniu wiary.

Aplikacja Iter Fidei zawiera modlitwy i litanie do świętych, po łacinie i po polsku, z audio. Pobierz tutaj.

Źródła. Pismo Święte w przekładzie ks. Jakuba Wujka (Ewangelia św. Łukasza 12, 33; Ewangelia św. Jana 12, 24); św. Ambroży z Mediolanu, De officiis ministrorum (przekaz o skarbach Kościoła i męczeństwie); Prudencjusz, Peristephanon (hymn o św. Wawrzyńcu); tradycyjne Martyrologium Rzymskie oraz Mszał Rzymski (wspomnienie 10 sierpnia z wigilią).