Św. Łucja — Patronka od chorób oczu

Gdy ktoś zmaga się z chorobą oczu, słabnącym wzrokiem albo ślepotą, lud chrześcijański od wieków wie, do kogo się zwrócić: do świętej Łucji, dziewicy i męczennicy z Syrakuz, którą Kościół czci jako patronkę od chorób oczu i opiekunkę niewidomych. Samo jej imię — od łacińskiego lux, czyli światło — od dawna kojarzono ze światłem ciała, jakim jest oko, a nade wszystko ze światłem wiary. W tym artykule podajemy najpierw, kim była św. Łucja, czego jest patronką, a następnie tradycyjną modlitwę do św. Łucji o zdrowie oczu i o światło dla duszy.

Kim była św. Łucja

Św. Łucja (łac. Lucia) żyła na przełomie III i IV wieku w Syrakuzach na Sycylii. Według tradycji pochodziła ze znamienitej i zamożnej rodziny chrześcijańskiej. Wcześnie straciła ojca, a wychowała ją matka imieniem Eutychia. Jako młoda dziewczyna Łucja w sercu oddała się Chrystusowi, ślubując zachować dziewictwo i poświęcić się Bogu.

Tradycja podaje, że matka, nie wiedząc o ślubie córki, chciała wydać ją za poganina. Gdy Eutychia zachorowała na nieuleczalną wówczas dolegliwość, Łucja namówiła ją na pielgrzymkę do grobu św. Agaty w Katanii. Tam matka odzyskała zdrowie, a Łucja wyznała jej swoje pragnienie: pozostać dziewicą i rozdać majątek ubogim.

Odrzucony narzeczony, rozgniewany utratą posagu i poznawszy, że Łucja jest chrześcijanką, oskarżył ją przed namiestnikiem w czasie prześladowania za cesarza Dioklecjana. Wezwana do złożenia ofiary bogom, odmówiła. Według tradycji próbowano ją siłą zhańbić i spalić, lecz pozostała nietknięta. Poniosła śmierć męczeńską około roku 304, przebita mieczem, wierna do końca swemu Oblubieńcowi.

Kościół o takich dziewicach, które z zapalonymi lampami czekały na przyjście Pana, mówi słowami samego Chrystusa:

Wtedy podobne będzie królestwo niebieskie dziesięciu pannom, które wziąwszy lampy swoje, wyszły naprzeciw oblubieńca. (...) A mądre wzięły oliwy w naczynia swoje z lampami. (Mt 25, 1. 4)

Czego patronką jest św. Łucja

Św. Łucja jest przede wszystkim patronką od chorób oczu i opiekunką niewidomych oraz niedowidzących. Związek ten ma podwójne źródło. Po pierwsze, jej imię oznacza światło — a oko jest, jak naucza Pismo, „świecą ciała". Po drugie, późniejsza tradycja przekazała pobożne podanie, że święta utraciła oczy w czasie męki, lecz Bóg cudownie przywrócił jej wzrok jeszcze piękniejszy. Dlatego w ikonografii przedstawiana jest często z oczami na tacy.

Z biegiem wieków lud chrześcijański zaczął przyzywać św. Łucję jako orędowniczkę:

• chorych na oczy — proszących o zachowanie i odzyskanie wzroku;
• niewidomych i niedowidzących — szukających światła ciała i duszy;
• dziewic — naśladujących jej czystość i wierność Chrystusowi;
• a w dawnej tradycji także rolników i okulistów oraz wszystkich, którzy potrzebują światła w ciemności.

Należy uczciwie zaznaczyć, że niektóre szczegóły jej męczeństwa — zwłaszcza opowieść o wyrwanych oczach — należą do późniejszej tradycji pobożnej, a nie do najstarszych źródeł. Pewne i potwierdzone od starożytności jest natomiast samo męczeństwo Łucji w Syrakuzach oraz jej powszechny kult: jej imię wymienia się do dziś w Kanonie Rzymskim Mszy świętej, wśród świętych dziewic-męczennic — obok takich orędowniczek jak św. Cecylia.

Modlitwa do św. Łucji o zdrowie oczu

Oto tradycyjna modlitwa, którą można odmawiać prosząc o zachowanie wzroku, o zdrowie chorych oczu, a nade wszystko o światło wiary dla duszy.

Święta Łucjo, dziewico i męczennico,
która dla miłości Chrystusa nie ulękłaś się ani gróźb, ani mąk,
a imię twoje nosi jasność światła —
uproś nam u Boga zdrowie naszych oczu
i zachowaj nas od ślepoty ciała.
Lecz bardziej jeszcze wyjednaj nam światło wiary,
abyśmy w ciemnościach tego świata nie zbłądzili
i z lampami pełnymi oliwy dobrych uczynków
wyszli na spotkanie Oblubieńca, Jezusa Chrystusa,
który żyje i króluje na wieki wieków. Amen.

Modlitwę tę dobrze jest poprzedzić znakiem krzyża i krótkim aktem skruchy, a zakończyć słowami: Święta Łucjo, módl się za nami.

Życie św. Łucji według tradycji

Najstarsze świadectwa o Łucji to przede wszystkim sam fakt jej kultu, poświadczony już w starożytności napisami i wpisaniem jej imienia do liturgii rzymskiej. Późniejsze Akta świętej, spisane stuleć po jej śmierci, ubarwiły to świadectwo szczegółami, które tradycja przekazała pobożnemu ludowi. Trzeba je czytać z roztropnością: to, co istotne i pewne, to jej dziewictwo poświęcone Bogu i jej śmierć za wiarę.

Psalmista wkłada w usta takiej duszy, jak Łucja, słowa pełne ufności wobec prześladowców:

Pan oświecenie moje i zbawienie moje, kogóż się bać będę? Pan obrońca żywota mego, kogóż się będę lękał? (Ps 26, 1)

W tych słowach mieści się cała postawa świętej: ufała Panu jako swemu światłu, dlatego nie ulękła się tych, którzy mogli zabić ciało.

Kiedy obchodzimy wspomnienie św. Łucji

Wspomnienie św. Łucji Kościół obchodzi 13 grudnia, w samym sercu Adwentu. Data ta ma głęboką wymowę: w czasie najkrótszych dni roku, gdy ciemność zdaje się zwyciężać, Kościół wspomina dziewicę, której imię oznacza światło, zapowiadając rychłe przyjście prawdziwej Światłości — Chrystusa rodzącego się w Boże Narodzenie. W dawnym kalendarzu liturgicznym jej dzień należy do świąt dziewic-męczennic, a jej imię pada w Kanonie Mszy świętej.

W wielu krajach, zwłaszcza na północy Europy, dzień św. Łucji obchodzono uroczyście jako święto światła pośród zimowej nocy — zwyczaj ten, choć obrósł folklorem, wyrasta z prawdy o świętej niosącej światło wiary.

Św. Łucja w sztuce i tradycji

W ikonografii św. Łucję rozpoznaje się niemal zawsze po stałych atrybutach. Przedstawiana jest jako młoda dziewica z palmą męczeństwa w ręku — znakiem zwycięstwa nad śmiercią — oraz najczęściej z dwojgiem oczu na tacy lub na talerzu, co bezpośrednio wskazuje na jej patronat nad wzrokiem. Bywa też ukazywana z lampą lub świecą, nawiązującą do jej imienia i do mądrych panien z Ewangelii. Niekiedy w jej dłoni widnieje miecz lub sztylet — narzędzie męczeństwa.

Te atrybuty, choć częściowo wyrastają z późniejszej legendy, niosą prawdziwą naukę: św. Łucja jest tą, która całe swe światło — wzrok, czystość, samo życie — złożyła w darze Chrystusowi.

Często zadawane pytania

Kim była św. Łucja i kiedy żyła?

Św. Łucja była dziewicą i męczennicą z Syrakuz na Sycylii, żyjącą na przełomie III i IV wieku. Ślubowała dziewictwo Chrystusowi, rozdała majątek ubogim i poniosła śmierć męczeńską około roku 304, w czasie prześladowania za cesarza Dioklecjana.

Od czego jest patronką św. Łucja?

Św. Łucja jest patronką od chorób oczu oraz opiekunką niewidomych i niedowidzących. Wiąże się to z jej imieniem, oznaczającym światło, oraz z pobożną tradycją o cudownym przywróceniu jej wzroku. Czci się ją także jako patronkę dziewic.

Kiedy jest wspomnienie św. Łucji?

Wspomnienie św. Łucji przypada 13 grudnia, w czasie Adwentu. Jest to dzień świętej niosącej światło pośród zimowej ciemności, zapowiadający przyjście Chrystusa — prawdziwej Światłości.

Dlaczego św. Łucja jest patronką od chorób oczu?

Po pierwsze, jej imię pochodzi od łacińskiego lux, czyli światło, a oko jest „świecą ciała". Po drugie, późniejsza tradycja przekazała podanie, że święta utraciła oczy podczas męki, a Bóg cudownie przywrócił jej wzrok. Dlatego przyzywa się ją w chorobach wzroku.

Czy historia o wyrwanych oczach św. Łucji jest prawdziwa?

Według tradycji opowieść ta należy do późniejszej legendy pobożnej, a nie do najstarszych źródeł. Pewne i potwierdzone od starożytności jest natomiast samo męczeństwo Łucji w Syrakuzach oraz jej powszechny kult — jej imię wymienia się do dziś w Kanonie Mszy świętej.

Inne święte postacie i modlitwy

Jeśli pragniesz pogłębić cześć dla świętych i ich wstawiennictwa, polecamy także:

• Litania do Wszystkich Świętych
• Modlitwa o zdrowie
• Modlitwa o uzdrowienie
• Św. Jadwiga — życie i wstawiennictwo
• Litania do św. Rity

Św. Łucja uczy nas, że prawdziwe światło nie gaśnie nawet w ciemnościach męczeństwa. Ta, która oddała Chrystusowi swój wzrok, czystość i życie, wyprasza dziś światło tym, którzy o nie proszą — światło dla oczu ciała i światło wiary dla duszy. Prośmy ją, byśmy z lampami pełnymi oliwy wyszli na spotkanie Pana.

Aplikacja Iter Fidei zawiera modlitwy i litanie do świętych, po łacinie i po polsku, z audio. Pobierz tutaj.

Źródła. Pismo Święte w przekładzie ks. Jakuba Wujka (Ewangelia wg św. Mateusza 25, 1–13; Psalm 26 wg numeracji Wulgaty); tradycyjne Martyrologium Rzymskie (wspomnienie 13 grudnia); wzmianka o św. Łucji w Kanonie Rzymskim Mszy świętej; dawna tradycja hagiograficzna o męczeństwie św. Łucji w Syrakuzach (ok. 304) zachowana w Aktach świętej.