Św. Cecylia: Patronka muzyki kościelnej

Gdy w kościele rozbrzmiewa organowa muzyka albo gdy chór wznosi głosy ku Bogu, lud chrześcijański od wieków zwraca się ku jednej patronce: świętej Cecylii, rzymskiej dziewicy i męczennicy, którą Kościół czci jako patronkę muzyki kościelnej, organistów i śpiewaków. Jej postać nie jest legendą wymyśloną przez pobożność, lecz świadectwem dziewicy, która całym sercem śpiewała Bogu i wolała umrzeć niż wyrzec się Chrystusa. W tym artykule podajemy najpierw, kim była św. Cecylia, czego jest patronką, a następnie tradycyjną modlitwę do św. Cecylii.

Kim była św. Cecylia

Św. Cecylia żyła, według tradycji, w III wieku w Rzymie, w czasach prześladowań chrześcijan. Pochodziła ze znamienitego rzymskiego rodu Cecyliuszów. Tradycja podaje, że już od młodości oddała się Chrystusowi, składając w sercu ślub dozgownej czystości, choć rodzice wydali ją za pogańskiego młodzieńca imieniem Waleriana.

W noc poślubną — jak głosi dawne podanie zachowane w aktach świętej — Cecylia wyznała Walerianowi, że strzeże jej anioł Boży, i poprosiła, by uszanował jej ślub dziewictwa. Poruszony jej wiarą, Waleriana przyjął chrzest z rąk papieża Urbana, a wraz z nim nawrócił się jego brat Tyburcjusz. Oboje bracia, czyniąc dzieła miłosierdzia i grzebiąc ciała męczenników, sami ponieśli śmierć za wiarę.

Wkrótce i Cecylia stanęła przed namiestnikiem. Wezwana do złożenia ofiary bożkom, odmówiła i nieustraszenie wyznała Chrystusa. Skazano ją na śmierć. Tradycja podaje, że gdy nie zdołano jej zgładzić w rozpalonej łaźni, kat trzykrotnie uderzył ją mieczem, lecz nie odebrał życia od razu; przez trzy dni konała, rozdając ubogim swoje mienie i umacniając wiernych, aż oddała ducha Bogu. Pochowano ją w katakumbach św. Kaliksta, a później jej ciało przeniesiono do bazyliki noszącej jej imię na rzymskim Zatybrzu.

Pismo Święte mówi o takich dziewicach poświęconych Bogu i o tych, którzy oddali życie za wiarę, słowami pełnymi nadziei:

Ale dusze sprawiedliwych są w ręce Bożej i nie dotknie ich męka śmierci. (Mdr 3, 1)

Czego patronką jest św. Cecylia

Choć św. Cecylia była dziewicą i męczennicą, to przede wszystkim zasłynęła jako patronka muzyki kościelnej. Tradycja wiąże ten patronat ze starym przekazem mówiącym, że w dniu swych zaślubin Cecylia, gdy grały instrumenty, „w sercu swym śpiewała Panu", prosząc Boga, by zachował ją czystą. To zdanie z dawnego oficjum liturgicznego — cantantibus organis, Caecilia Domino decantabat — sprawiło, że święta stała się obrazem duszy, która całym życiem śpiewa Bogu.

Z biegiem wieków św. Cecylia stała się patronką:

• muzyków i muzyki kościelnej — wszystkich, którzy sztuką dźwięku służą Bożej chwale;
• organistów — grających na organach podczas świętej liturgii;
• śpiewaków, chórów i kapel — wznoszących głosy w psalmach, hymnach i pieśniach;
• budowniczych organów i lutników — twórców instrumentów służących Bogu.

W tradycji Kościoła powstało ku jej czci wiele bractw i akademii muzycznych, a w wielu parafiach chóry i scholee obierają św. Cecylię za swoją patronkę. Jej cześć przypomina, że muzyka w kościele nie jest jedynie ozdobą, lecz formą modlitwy — śpiewem serca skierowanym ku Bogu.

Modlitwa do św. Cecylii

Oto tradycyjna modlitwa, którą można odmawiać prosząc o opiekę nad muzykami i śpiewakami oraz o łaskę, by całe życie stało się pieśnią ku chwale Bożej.

Święta Cecylio, dziewico i męczennico,
która w dniu swych zaślubin śpiewałaś Panu w sercu swoim
i czystość swą zachowałaś dla Chrystusa,
uproś nam u Boga łaskę wierności i męstwa w wyznawaniu wiary.
Ty, patronko muzyki kościelnej i śpiewaków,
wstawiaj się za wszystkimi, którzy sztuką dźwięku służą Bożej chwale,
aby ich śpiew i gra podnosiły dusze ku niebu.
Spraw, by całe nasze życie stało się pieśnią ku czci Bożej,
i doprowadź nas szczęśliwie do ojczyzny niebieskiej.
Przez Chrystusa, Pana naszego. Amen.

Można też dodać krótkie wezwanie, łatwe do zapamiętania:

Święta Cecylio, patronko muzyki kościelnej, módl się za nami.

Wraz z tą modlitwą dobrze jest powierzyć się Bogu słowami Psalmu, którym Kościół od wieków wzywa do śpiewu na Jego chwałę:

Śpiewajcie Panu pieśń nową, śpiewajcie Panu, wszystka ziemio. (Ps 95, 1)

Kiedy obchodzimy wspomnienie św. Cecylii

Wspomnienie św. Cecylii Kościół obchodzi 22 listopada. W dawnym kalendarzu liturgicznym jest to wspomnienie dziewicy i męczennicy, a jej imię wymienia się w Kanonie rzymskim Mszy świętej, wśród świętych dziewic, których Kościół od wieków przyzywa. W tym dniu w wielu kościołach chóry i muzycy obchodzą uroczyście święto swojej patronki, często wykonując szczególnie podniosłą muzykę.

Św. Cecylia w sztuce i tradycji

W ikonografii św. Cecylia przedstawiana jest niemal zawsze z instrumentem muzycznym — najczęściej z organami przenośnymi, niekiedy z lutnią, harfą lub przy klawesynie. Bywa też ukazywana z palmą męczeństwa oraz z koroną z róż i lilii, znakiem dziewictwa i ofiary. Ten obraz tłumaczy cały jej patronat: oto dziewica, która grając i śpiewając całym sercem oddawała chwałę Bogu, a krwią swą przypieczętowała wierność Chrystusowi.

Gdy w XVI wieku otwarto jej grób w bazylice na Zatybrzu, tradycja przekazuje, że ciało świętej zachowało się nienaruszone w pozycji, w jakiej miała umrzeć. Słynna rzeźba dłuta Stefana Maderny, przedstawiająca leżącą Cecylię, do dziś jest jednym z najbardziej poruszających świadectw czci dla tej rzymskiej męczennicy.

Często zadawane pytania

Co to jest patronat świętego i dlaczego św. Cecylia jest patronką muzyków?

Patronat oznacza szczególną opiekę i wstawiennictwo świętego nad pewną grupą ludzi lub sprawą. Św. Cecylia stała się patronką muzyków, ponieważ tradycja przekazuje, że w dniu swych zaślubin „śpiewała Panu w sercu swoim". Z tego zdania dawnego oficjum liturgicznego zrodziła się cześć dla niej jako patronki muzyki kościelnej, organistów i śpiewaków.

Kiedy jest wspomnienie św. Cecylii?

Wspomnienie św. Cecylii przypada 22 listopada. W tym dniu w wielu kościołach chóry i muzycy obchodzą święto swojej patronki, a jej imię wymienia się w Kanonie rzymskim Mszy świętej.

Jak umarła św. Cecylia?

Według tradycji została skazana na śmierć za wiarę. Gdy nie zdołano jej zgładzić w rozpalonej łaźni, kat trzykrotnie uderzył ją mieczem, lecz nie odebrał życia od razu. Konała przez trzy dni, rozdając ubogim swoje mienie, aż oddała ducha Bogu. Pochowano ją w katakumbach św. Kaliksta.

Jakie są atrybuty św. Cecylii w sztuce?

Św. Cecylia przedstawiana jest najczęściej z instrumentem muzycznym, zwłaszcza z organami przenośnymi, a także z lutnią lub harfą. Towarzyszą jej palma męczeństwa oraz korona z róż i lilii — znaki dziewictwa i ofiary za wiarę.

Inne święte postacie i modlitwy

Jeśli pragniesz pogłębić cześć dla świętych i ich wstawiennictwa, polecamy także:

• Litania do Wszystkich Świętych
• Św. Jadwiga
• Modlitwa do św. Józefa
• Litania do św. Antoniego
• Psalm 91 — modlitwa o ochronę

Św. Cecylia uczy nas, że całe życie chrześcijanina może stać się pieśnią ku chwale Bożej — śpiewem serca, które wśród radości i prób pozostaje wierne Chrystusowi. Prośmy ją o opiekę nad muzyką kościelną i o łaskę, byśmy i my, jak ona, śpiewali Panu w sercu swoim.

Zobacz też: godzinki.

Aplikacja Iter Fidei zawiera modlitwy i litanie do świętych, po łacinie i po polsku, z audio. Pobierz tutaj.

Źródła. Pismo Święte w przekładzie ks. Jakuba Wujka (Księga Mądrości 3; Psalm 95 wg numeracji Wulgaty); tradycyjne Martyrologium Rzymskie (wspomnienie 22 listopada); Kanon rzymski Mszy świętej (wezwanie świętych dziewic); dawna tradycja hagiograficzna o męczeństwie św. Cecylii w Rzymie, zachowana w aktach świętej (Passio sanctae Caeciliae) oraz w dawnym oficjum liturgicznym.