Święci
Św. Cecylia: Patronka muzyki kościelnej
Św. Cecylia była rzymską dziewicą i męczennicą z III wieku, którą Kościół czci jako patronkę muzyki kościelnej, organistów i śpiewaków. Podajemy jej życie według tradycji oraz modlitwę Kościoła na jej święto — kolektę z Mszału.

Gdy w kościele rozbrzmiewa organowa muzyka albo gdy chór wznosi głosy ku Bogu, lud chrześcijański od wieków zwraca się ku jednej patronce: świętej Cecylii, rzymskiej dziewicy i męczennicy, którą Kościół czci jako patronkę muzyki kościelnej, organistów i śpiewaków. Jej kult należy do najdawniejszych w Rzymie — jej imię wymienia Kanon Mszy świętej — choć szczegóły jej dziejów znamy z późniejszych akt (Passio), a nie z dokumentów jej epoki. W tym artykule podajemy najpierw, kim była św. Cecylia, czego jest patronką, a następnie modlitwę Kościoła do św. Cecylii — kolektę z Mszału.
Kim była św. Cecylia
Św. Cecylia żyła, według tradycji, w III wieku w Rzymie, w czasach prześladowań chrześcijan. Pochodziła ze znamienitego rzymskiego rodu Cecyliuszów. Tradycja podaje, że już od młodości oddała się Chrystusowi, składając w sercu ślub dozgownej czystości, choć rodzice wydali ją za pogańskiego młodzieńca imieniem Waleriana.
W noc poślubną — jak głosi dawne podanie zachowane w aktach świętej — Cecylia wyznała Walerianowi, że strzeże jej anioł Boży, i poprosiła, by uszanował jej ślub dziewictwa. Poruszony jej wiarą, Waleriana przyjął chrzest z rąk papieża Urbana, a wraz z nim nawrócił się jego brat Tyburcjusz. Oboje bracia, czyniąc dzieła miłosierdzia i grzebiąc ciała męczenników, sami ponieśli śmierć za wiarę.
Wkrótce i Cecylia stanęła przed namiestnikiem. Wezwana do złożenia ofiary bożkom, odmówiła i nieustraszenie wyznała Chrystusa. Skazano ją na śmierć. Tradycja podaje, że gdy nie zdołano jej zgładzić w rozpalonej łaźni, kat trzykrotnie uderzył ją mieczem, lecz nie odebrał życia od razu; przez trzy dni konała, rozdając ubogim swoje mienie i umacniając wiernych, aż oddała ducha Bogu. Pochowano ją w katakumbach św. Kaliksta, a później jej ciało przeniesiono do bazyliki noszącej jej imię na rzymskim Zatybrzu.
Pismo Święte mówi o takich dziewicach poświęconych Bogu i o tych, którzy oddali życie za wiarę, słowami pełnymi nadziei:
Ale dusze sprawiedliwych są w ręce Bożej i nie dotknie ich męka śmierci. (Mdr 3, 1)
Czego patronką jest św. Cecylia
Choć św. Cecylia była dziewicą i męczennicą, to przede wszystkim zasłynęła jako patronka muzyki kościelnej. Tradycja wiąże ten patronat ze starym przekazem mówiącym, że w dniu swych zaślubin Cecylia, gdy grały instrumenty, „w sercu swym śpiewała Panu", prosząc Boga, by zachował ją czystą. To zdanie z dawnego oficjum liturgicznego — cantantibus organis, Caecilia Domino decantabat — sprawiło, że święta stała się obrazem duszy, która całym życiem śpiewa Bogu.
Z biegiem wieków św. Cecylia stała się patronką:
- muzyków i muzyki kościelnej — wszystkich, którzy sztuką dźwięku służą Bożej chwale;
- organistów — grających na organach podczas świętej liturgii;
- śpiewaków, chórów i kapel — wznoszących głosy w psalmach, hymnach i pieśniach;
- budowniczych organów i lutników — twórców instrumentów służących Bogu.
W tradycji Kościoła powstało ku jej czci wiele bractw i akademii muzycznych, a w wielu parafiach chóry i scholee obierają św. Cecylię za swoją patronkę. Jej cześć przypomina, że muzyka w kościele nie jest jedynie ozdobą, lecz formą modlitwy — śpiewem serca skierowanym ku Bogu.
Modlitwa do św. Cecylii
Kościół modli się w jej święto kolektą z Mszału Rzymskiego (22 listopada), po łacinie i po polsku:
Deus, qui nos annua beatae Caeciliae Virginis et Martyris tuae sollemnitate laetificas: da, ut, quam veneramur officio, etiam piae conversationis sequamur exemplo. Per Dominum nostrum Iesum Christum, Filium tuum: qui tecum vivit et regnat in unitate Spiritus Sancti Deus, per omnia saecula saeculorum. Amen.
Boże, który co roku sprawiasz nam radość z uroczystości świętej Cecylii, Twojej Dziewicy i Męczennicy, daj, prosimy, abyśmy oddając jej cześć, szli także za przykładem jej świętego życia. Przez Pana naszego Jezusa Chrystusa, Syna Twojego, który z Tobą żyje i króluje w jedności Ducha Świętego, Bóg, przez wszystkie wieki wieków. Amen.
Brewiarz Rzymski (wspólne oficjum dziewicy i męczennicy) podaje też werset:
W. Módl się za nami, święta Cecylio.
O. Abyśmy się stali godnymi obietnic Chrystusowych.
Dobrze jest też powierzyć się Bogu słowami Psalmu, którym Kościół od wieków wzywa do śpiewu na Jego chwałę:
Śpiewajcie Panu pieśń nową, śpiewajcie Panu, wszystka ziemio. (Ps 95, 1)
Kiedy obchodzimy święto św. Cecylii
Święto św. Cecylii Kościół obchodzi 22 listopada. W kalendarzu z 1962 roku jest to święto III klasy dziewicy i męczennicy, a jej imię wymienia się w Kanonie rzymskim Mszy świętej, wśród świętych dziewic, których Kościół od wieków przyzywa. W tym dniu w wielu kościołach chóry i muzycy obchodzą uroczyście święto swojej patronki, często wykonując szczególnie podniosłą muzykę. Nazajutrz, 23 listopada, kalendarz z 1962 roku obchodzi święto św. Klemensa I, papieża i męczennika.
Św. Cecylia w sztuce i tradycji
W ikonografii św. Cecylia przedstawiana jest niemal zawsze z instrumentem muzycznym — najczęściej z organami przenośnymi, niekiedy z lutnią, harfą lub przy klawesynie. Bywa też ukazywana z palmą męczeństwa oraz z koroną z róż i lilii, znakiem dziewictwa i ofiary. Ten obraz tłumaczy cały jej patronat: oto dziewica, która grając i śpiewając całym sercem oddawała chwałę Bogu, a krwią swą przypieczętowała wierność Chrystusowi.
Gdy w XVI wieku otwarto jej grób w bazylice na Zatybrzu, tradycja przekazuje, że ciało świętej zachowało się nienaruszone w pozycji, w jakiej miała umrzeć. Słynna rzeźba dłuta Stefana Maderny, przedstawiająca leżącą Cecylię, do dziś jest jednym z najbardziej poruszających świadectw czci dla tej rzymskiej męczennicy.
Często zadawane pytania
Co to jest patronat świętego i dlaczego św. Cecylia jest patronką muzyków?
Patronat oznacza szczególną opiekę i wstawiennictwo świętego nad pewną grupą ludzi lub sprawą. Św. Cecylia stała się patronką muzyków, ponieważ tradycja przekazuje, że w dniu swych zaślubin „śpiewała Panu w sercu swoim". Z tego zdania dawnego oficjum liturgicznego zrodziła się cześć dla niej jako patronki muzyki kościelnej, organistów i śpiewaków.
Kiedy jest święto św. Cecylii?
Święto św. Cecylii przypada 22 listopada (w kalendarzu z 1962 roku święto III klasy). W tym dniu w wielu kościołach chóry i muzycy obchodzą święto swojej patronki, a jej imię wymienia się w Kanonie rzymskim Mszy świętej.
Jak umarła św. Cecylia?
Według tradycji została skazana na śmierć za wiarę. Gdy nie zdołano jej zgładzić w rozpalonej łaźni, kat trzykrotnie uderzył ją mieczem, lecz nie odebrał życia od razu. Konała przez trzy dni, rozdając ubogim swoje mienie, aż oddała ducha Bogu. Pochowano ją w katakumbach św. Kaliksta.
Jakie są atrybuty św. Cecylii w sztuce?
Św. Cecylia przedstawiana jest najczęściej z instrumentem muzycznym, zwłaszcza z organami przenośnymi, a także z lutnią lub harfą. Towarzyszą jej palma męczeństwa oraz korona z róż i lilii — znaki dziewictwa i ofiary za wiarę.
Inne święte postacie i modlitwy
Jeśli pragniesz pogłębić cześć dla świętych i ich wstawiennictwa, polecamy także:
- Litania do Wszystkich Świętych
- Św. Jadwiga
- Modlitwa do św. Józefa
- Litania do św. Antoniego
- Psalm 91 — modlitwa o ochronę
Św. Cecylia uczy nas, że całe życie chrześcijanina może stać się pieśnią ku chwale Bożej — śpiewem serca, które wśród radości i prób pozostaje wierne Chrystusowi. Prośmy ją o opiekę nad muzyką kościelną i o łaskę, byśmy i my, jak ona, śpiewali Panu w sercu swoim.
Aby pójść dalej, przeczytaj też godzinki.
Aplikacja Iter Fidei zawiera modlitwy i litanie do świętych, po łacinie i po polsku, z audio. Otrzymaj tutaj link do aplikacji e-mailem.
Źródła. Pismo Święte w przekładzie ks. Jakuba Wujka (Księga Mądrości 3; Psalm 95 wg numeracji Wulgaty); Mszał Rzymski (kolekta z 22 listopada); Brewiarz Rzymski (antyfona Cantantibus organis z 22 listopada; wspólne oficjum dziewicy i męczennicy); tradycyjne Martyrologium Rzymskie (22 listopada); Kanon rzymski Mszy świętej (wezwanie świętych dziewic); dawna tradycja hagiograficzna o męczeństwie św. Cecylii w Rzymie, zachowana w aktach świętej (Passio sanctae Caeciliae) oraz w dawnym oficjum liturgicznym.