Św. Jadwiga Królowa: Patronka Polski

Święta Jadwiga była władczynią, która całe swoje królestwo, młodość i serce złożyła w ofierze Bogu i Ojczyźnie. Koronowana na króla Polski jako dziewczynka, dobrowolnie wyrzekła się własnego szczęścia, by przez swoje małżeństwo przywieść do chrztu cały naród litewski. Święta Jadwiga, zwana też Jadwigą Andegaweńską, jest jedną z najpiękniejszych postaci w dziejach naszej Ojczyzny i orędowniczką, do której Polacy zwracają się z ufnością po dziś dzień.

Poniżej najpierw mówimy, kim była Jadwiga Królowa i jakim jest patronem, podajemy modlitwę o jej wstawiennictwo, a następnie wyjaśniamy, czym różni się ona od św. Jadwigi Śląskiej, oraz przybliżamy dzieje jej życia według wiernej tradycji.

Kim była święta Jadwiga Królowa

Jadwiga urodziła się około 1374 roku jako najmłodsza córka króla Węgier i Polski Ludwika Andegaweńskiego oraz Elżbiety Bośniaczki. Pochodziła z możnego rodu Andegawenów — stąd przydomek Andegaweńska. Po śmierci ojca i długich sporach panów polskich, jako niespełna dziesięcioletnie dziecko, przybyła do Krakowa i w roku 1384 została w katedrze wawelskiej uroczyście koronowana — nie na królową małżonkę, lecz na samodzielnego króla Polski. Tym tytułem podkreślano, że dzierży pełnię władzy królewskiej.

Panowała do swej śmierci w 1399 roku. W tym krótkim, lecz brzemiennym czasie stała się fundatorką, opiekunką ubogich i — przez swoje małżeństwo — apostołką ludu, który dotąd nie znał Chrystusa. Kościół czci ją jako świętą o sercu czystym i hojnym, władczynię, która koronę pojmowała jako służbę.

Patronat: czego patronką jest święta Jadwiga

Święta Jadwiga Królowa jest patronką Polski oraz orędowniczką jej chrześcijańskiej jedności z Litwą. Czczona jest szczególnie jako:

• patronka królowych i osób sprawujących władzę, by rządziły sprawiedliwie i z bojaźnią Bożą;
• opiekunka ubogich, chorych i cierpiących, których za życia osobiście wspomagała;
• patronka uczących się i uniwersytetu — to dzięki jej zapisowi i staraniom odnowiono krakowską wszechnicę, dzisiejszy Uniwersytet Jagielloński;
• orędowniczka małżonków i tych, którzy własne pragnienia składają w ofierze dla wyższego dobra.

Jej wspomnienie obchodzi się 17 lipca.

Modlitwa do świętej Jadwigi Królowej

Modlitwę tę możemy odmawiać prywatnie, prosząc o jej wstawiennictwo za Ojczyznę, za rządzących oraz w intencji wierności powołaniu:

Święta Jadwigo, Królowo nasza, ty zostawiłaś nam wzór władzy, która jest służbą, i serca, które niczego nie zatrzymuje dla siebie. Wyrzekłaś się własnego szczęścia, aby cały lud przywieść do Chrystusa, i otwierałaś dłoń przed każdym ubogim. Uproś nam u Boga, abyśmy, jak ty, szukali najpierw królestwa Bożego, miłowali sprawiedliwość i wspomagali potrzebujących. Wstawiaj się za naszą Ojczyzną, za tymi, którzy nią rządzą, i za jednością chrześcijan, byśmy wszyscy doszli do tej korony, która nie więdnie. Przez Chrystusa, Pana naszego. Amen.

Do modlitwy dobrze jest dołączyć Ojcze nasz, Zdrowaś Maryjo i Chwała Ojcu, ofiarowując je w wybranej intencji.

Msza świętej Jadwigi Królowej

Liturgiczne wspomnienie świętej Jadwigi Królowej przypada 17 lipca. W tym dniu Msza święta o świętej Jadwidze sprawowana jest z formularza o świętej niewieście — władczyni, gdyż za życia łączyła godność królewską z cnotą czystego i miłosiernego serca. W dawnej tradycji liturgicznej dla świętych niewiast tej kategorii czytano fragment Księgi Przysłów o niewieście mężnej oraz Ewangelię o pannach roztropnych lub o talentach — teksty, które dobrze oddają jej życie złożone w darze.

Modlitwa mszalna (kolekta) prosi w niej tymi słowy:

Boże, Ty świętą Jadwigę, królową, obdarzyłeś gorącą miłością ku ubogim i troską o zbawienie ludów; spraw, prosimy, abyśmy za jej wstawiennictwem i wzorem szukali najpierw królestwa Twojego i z miłością służyli braciom. Przez Chrystusa, Pana naszego. Amen.

Kto nie może uczestniczyć we Mszy świętej w dniu 17 lipca, może w tej intencji odmówić prywatnie powyższą modlitwę o wstawiennictwo świętej Jadwigi, a swój udział we Mszy ofiarować w najbliższą możliwą niedzielę.

Czym różni się św. Jadwiga Królowa od św. Jadwigi Śląskiej

To rozróżnienie myli wielu ludzi, więc warto je zapamiętać. W kalendarzu Kościoła są dwie różne święte Jadwigi:

• Święta Jadwiga Śląska (ok. 1174–1243) — księżna, żona Henryka Brodatego, matka licznych dzieci, fundatorka klasztoru w Trzebnicy, gdzie spoczywa. Żyła w XIII wieku, jej wspomnienie przypada 16 października. To jej dotyczą liczne litanie do św. Jadwigi Śląskiej i kościoły na Śląsku.
• Święta Jadwiga Królowa (ok. 1374–1399) — Andegawenka, król Polski, apostołka Litwy, spoczywająca na Wawelu. Żyła w wieku XIV, jej wspomnienie przypada 17 lipca.

Łączy je imię i świętość; dzieli epoka, stan i powołanie. Niniejszy artykuł poświęcony jest Jadwidze Królowej — tej z Wawelu.

Święta Jadwiga Śląska — ciekawostki i czego patronką jest

Ponieważ wielu szukających myli obie święte, podajemy kilka rzetelnych faktów o świętej Jadwidze Śląskiej:

• była z pochodzenia Niemką (z rodu hrabiów Andechs), a przez małżeństwo z Henrykiem Brodatym księżną śląską — stąd jej wielka cześć na Śląsku;
• po urodzeniu siedmiorga dzieci małżonkowie za obopólną zgodą złożyli ślub czystości, a Jadwiga wiodła odtąd życie surowe i pokutne, bliskie zakonnemu;
• ufundowała i wspierała klasztor cysterek w Trzebnicy, gdzie po śmierci została pochowana i gdzie do dziś spoczywają jej relikwie;
• znana była z chodzenia boso nawet zimą oraz z hojnego jałmużnictwa wobec ubogich i chorych;
• jest patronką Śląska, archidiecezji wrocławskiej, a także wzywana jako orędowniczka pojednania, rodzin i pogodzonych narodów.

Jej wspomnienie przypada 16 października. To jej — a nie Jadwidze Królowej — poświęcone są liczne kościoły i parafie pod wezwaniem świętej Jadwigi rozsiane po Śląsku.

Życie świętej Jadwigi według tradycji

Ofiara młodości i małżeństwo z Jagiełłą

Jako dziecko Jadwiga była zaręczona z austriackim księciem Wilhelmem, do którego — jak głosi tradycja — szczerze lgnęła sercem. Lecz panowie polscy i biskupi widzieli w niej narzędzie wielkiego dzieła: jej rękę ofiarowano Władysławowi Jagielle, wielkiemu księciu Litwy, pod warunkiem że przyjmie chrzest i ochrzci swój naród. Litwa była wówczas ostatnim pogańskim krajem tej części Europy.

Młoda królowa stoczyła wewnętrzną walkę między uczuciem a obowiązkiem wobec Boga i Ojczyzny. Tradycja przekazuje, że dłuższy czas modliła się przed krucyfiksem w katedrze wawelskiej — tym samym, który czci się tam do dziś jako „krzyż królowej Jadwigi” — aż złożyła swoją wolę w ręce Boże. W 1386 roku poślubiła Jagiełłę, który przyjął chrzest, imię Władysław i koronę. Tak rozpoczęło się chrzczenie Litwy.

W jej wyborze spełniły się słowa, którymi Pismo wysławia mężną niewiastę: „Niewiastę mężną któż znajdzie? Daleko i od ostatecznych granic cena jej” (Prv 31, 10). I dalej: „Zwodnicze wdzięki i marna jest piękność: niewiasta bojąca się Boga, ta będzie chwalona” (Prv 31, 30).

Apostołka Litwy i fundatorka

Jadwiga nie poprzestała na samym akcie małżeństwa. Wspierała misję na Litwie, fundowała kościoły, troszczyła się o wykształcenie duchownych, którzy mieliby głosić Ewangelię nowo ochrzczonemu ludowi. Z jej inicjatywy ufundowano w Pradze kolegium dla litewskich kleryków. Cały swój majątek i klejnoty przeznaczyła na odnowienie krakowskiego uniwersytetu, co stało się tuż po jej śmierci — dlatego po dziś dzień nazywa się ją dobrodziejką tej uczelni.

Współcześni podziwiali jej hojność dla ubogich. Tradycja zachowała obraz królowej, która własnymi rękami usługiwała chorym i nędzarzom, otwierając przed nimi skarbiec serca i dłoni — wedle słów Księgi Przysłów: „Rękę swą otworzyła ubogiemu, a dłonie swe wyciągnęła ku biednemu” (Prv 31, 20). W jej miłosierdziu wypełniało się słowo Pana: „Cokolwiek uczyniliście jednemu z tych braci moich najmniejszych, mnieście uczynili” (Mt 25, 40).

Śmierć i sława świętości

W 1399 roku Jadwiga urodziła upragnioną córkę, lecz dziecko zmarło wkrótce po narodzinach, a w ślad za nim, po kilku dniach, odeszła i sama królowa, mając zaledwie około dwudziestu pięciu lat. Pochowano ją w katedrze na Wawelu. Lud niemal natychmiast otoczył jej grób czcią; przypisywano jej wstawiennictwu liczne łaski.

Jej kult trwał przez wieki nieprzerwanie, choć formalne wyniesienie na ołtarze dokonało się dopiero w czasach nowszych. Niezależnie od daty kanonizacji, świętość Jadwigi jest świadectwem dawnej, średniowiecznej Polski — władczyni, która koronę traktowała jako brzemię służby, a nie ozdobę. Tradycja stawia ją obok największych patronów Ojczyzny.

Dlaczego nazywano ją „królem”, a nie „królową”

Pytanie to często powraca. W chwili koronacji w 1384 roku Jadwiga nie była niczyją małżonką — obejmowała władzę samodzielnie, z własnego tytułu dziedzicznego. Aby zaznaczyć, że przysługuje jej pełnia władzy monarszej, a nie tylko godność małżonki panującego, koronowano ją formułą używaną dla króla. Dlatego w dokumentach i tradycji bywa nazywana królem Polski. Po małżeństwie z Jagiełłą oboje panowali wspólnie, ona jednak zachowała swoje królewskie prawa.

Często zadawane pytania

Kim była święta Jadwiga Królowa?

Była córką króla Ludwika Andegaweńskiego, koronowaną na króla Polski w 1384 roku jako dziecko. Panowała do 1399 roku, przez swoje małżeństwo z Jagiełłą doprowadziła do chrztu Litwy, była hojną opiekunką ubogich i dobrodziejką krakowskiego uniwersytetu. Kościół czci ją jako świętą i patronkę Polski.

Czym różni się św. Jadwiga Królowa od św. Jadwigi Śląskiej?

To dwie różne święte. Jadwiga Śląska (XIII wiek) była księżną, żoną Henryka Brodatego, spoczywa w Trzebnicy, a jej wspomnienie przypada 16 października. Jadwiga Królowa (XIV wiek) była władczynią Polski, apostołką Litwy, spoczywa na Wawelu, a jej wspomnienie obchodzi się 17 lipca.

Dlaczego Jadwiga jest patronką Polski?

Złożyła w ofierze własne szczęście, by przywieść Litwę do wiary chrześcijańskiej, umocniła jedność dwóch narodów, hojnie wspierała Kościół, ubogich i naukę. Dla pokoleń Polaków pozostaje wzorem władzy pojmowanej jako służba i orędowniczką Ojczyzny.

Kiedy czcimy świętą Jadwigę Królową?

Jej liturgiczne wspomnienie przypada 17 lipca. Tego dnia szczególnie warto odmówić modlitwę o jej wstawiennictwo za Ojczyznę i za rządzących.

Gdzie znajduje się grób świętej Jadwigi?

Spoczywa w katedrze na Wawelu w Krakowie, niedaleko czczonego krucyfiksu zwanego „krzyżem królowej Jadwigi”, przed którym — jak głosi tradycja — modliła się w godzinie swego trudnego wyboru.

Czego patronką jest święta Jadwiga?

Tu trzeba rozróżnić obie święte. Jadwiga Królowa jest patronką Polski, władców i rządzących, ubogich i chorych, a także uczących się i Uniwersytetu Jagiellońskiego, który odnowiono z jej zapisu. Jadwiga Śląska jest patronką Śląska, archidiecezji wrocławskiej oraz orędowniczką rodzin i pojednania.

Kiedy jest Msza świętej Jadwigi Królowej?

Msza święta o świętej Jadwidze Królowej sprawowana jest w dniu jej wspomnienia, 17 lipca, z formularza o świętej władczyni. Mszę o świętej Jadwidze Śląskiej sprawuje się natomiast 16 października.

Czy święta Jadwiga Śląska i Królowa to ta sama osoba?

Nie. To dwie różne święte żyjące w odstępie dwustu lat: Jadwiga Śląska (XIII wiek, Trzebnica) i Jadwiga Królowa, czyli Andegaweńska (XIV wiek, Wawel). Łączy je tylko imię i świętość.

Święta Jadwiga uczy nas, że prawdziwa wielkość polega nie na zatrzymywaniu, lecz na oddawaniu — młodości, dóbr, a nawet własnych pragnień — dla Boga i dla bliźnich. Wzywajmy jej jako patronki Ojczyzny i wzoru serca, które otwiera dłoń przed ubogim i wolę składa w ręce Boże.

Zobacz także powiązane treści w naszym serwisie: Litania do św. Andrzeja Boboli, Litania do Wszystkich Świętych, Ojcze nasz, Zdrowaś Maryjo oraz Pod Twoją obronę.

Aplikacja Iter Fidei zawiera modlitwy, litanie i nowenny do świętych, po łacinie i po polsku, z audio. Pobierz tutaj.

Źródła. Dane biograficzne: dzieje życia św. Jadwigi Andegaweńskiej, króla Polski (ok. 1374–1399), koronacja 1384, małżeństwo z Władysławem Jagiełłą i chrzest Litwy 1386, śmierć 1399; przekaz tradycji o krucyfiksie wawelskim i fundacji uniwersytetu. Rozróżnienie ze św. Jadwigą Śląską (ok. 1174–1243, Trzebnica). Pismo Święte według przekładu ks. Jakuba Wujka: Księga Przysłów 31, 10. 20. 30; Ewangelia wg św. Mateusza 25, 40. Tekst modlitwy: korpus modlitw Iter Fidei.