Święci
Św. Jadwiga Królowa: Patronka Polski
Kim była święta Jadwiga Andegaweńska, król Polski w latach 1384–1399: władczyni, fundatorka i apostołka Litwy. Jej życie według tradycji, modlitwa o jej wstawiennictwo oraz wyjaśnienie, czym różni się od św. Jadwigi Śląskiej.

Święta Jadwiga była władczynią, która całe swoje królestwo, młodość i serce złożyła w ofierze Bogu i Ojczyźnie. Koronowana na króla Polski jako dziewczynka, dobrowolnie wyrzekła się własnego szczęścia, by przez swoje małżeństwo przywieść do chrztu cały naród litewski. Święta Jadwiga, zwana też Jadwigą Andegaweńską, jest jedną z najpiękniejszych postaci w dziejach naszej Ojczyzny i orędowniczką, do której Polacy zwracają się z ufnością po dziś dzień.
Poniżej najpierw mówimy, kim była Jadwiga Królowa i jakim jest patronem, podajemy modlitwę o jej wstawiennictwo, a następnie wyjaśniamy, czym różni się ona od św. Jadwigi Śląskiej, oraz przybliżamy dzieje jej życia według wiernej tradycji.
Trzeba to powiedzieć jasno: Jadwigę Królową kanonizowano dopiero 8 czerwca 1997 roku, dlatego nie występuje ona w kalendarzu ani w księgach liturgicznych z 1962 roku, a jej wspomnienie liturgiczne należy do kalendarza posoborowego.
Kim była święta Jadwiga Królowa
Jadwiga urodziła się około 1374 roku jako najmłodsza córka króla Węgier i Polski Ludwika Andegaweńskiego oraz Elżbiety Bośniaczki. Pochodziła z możnego rodu Andegawenów — stąd przydomek Andegaweńska. Po śmierci ojca i długich sporach panów polskich, jako niespełna dziesięcioletnie dziecko, przybyła do Krakowa i w roku 1384 została w katedrze wawelskiej uroczyście koronowana — nie na królową małżonkę, lecz na samodzielnego króla Polski. Tym tytułem podkreślano, że dzierży pełnię władzy królewskiej.
Panowała do swej śmierci w 1399 roku. W tym krótkim, lecz brzemiennym czasie stała się fundatorką, opiekunką ubogich i — przez swoje małżeństwo — apostołką ludu, który dotąd nie znał Chrystusa. Kościół czci ją jako świętą o sercu czystym i hojnym, władczynię, która koronę pojmowała jako służbę.
Patronat: czego patronką jest święta Jadwiga
Świętą Jadwigę Królową (kanonizowaną w 1997 roku) pobożność nazywa patronką Polski oraz orędowniczką jej chrześcijańskiej jedności z Litwą. Czczona jest szczególnie jako:
- patronka królowych i osób sprawujących władzę, by rządziły sprawiedliwie i z bojaźnią Bożą;
- opiekunka ubogich, chorych i cierpiących, których za życia osobiście wspomagała;
- patronka uczących się i uniwersytetu — to dzięki jej zapisowi i staraniom odnowiono krakowską wszechnicę, dzisiejszy Uniwersytet Jagielloński;
- orędowniczka małżonków i tych, którzy własne pragnienia składają w ofierze dla wyższego dobra.
Jej wspomnienie, 17 lipca, należy do kalendarza posoborowego (po kanonizacji w 1997 roku); w kalendarzu z 1962 roku jej nie ma.
Modlitwa do świętej Jadwigi Królowej
Księgi liturgiczne z 1962 roku nie mają modlitwy do niej. Poniższa modlitwa jest prywatną kompozycją współczesną — nie tekstem Kościoła — którą możemy odmawiać, prosząc o jej wstawiennictwo za Ojczyznę, za rządzących oraz w intencji wierności powołaniu:
Święta Jadwigo, Królowo nasza, ty zostawiłaś nam wzór władzy, która jest służbą, i serca, które niczego nie zatrzymuje dla siebie. Wyrzekłaś się własnego szczęścia, aby cały lud przywieść do Chrystusa, i otwierałaś dłoń przed każdym ubogim. Uproś nam u Boga, abyśmy, jak ty, szukali najpierw królestwa Bożego, miłowali sprawiedliwość i wspomagali potrzebujących. Wstawiaj się za naszą Ojczyzną, za tymi, którzy nią rządzą, i za jednością chrześcijan, byśmy wszyscy doszli do tej korony, która nie więdnie. Przez Chrystusa, Pana naszego. Amen.
Do modlitwy dobrze jest dołączyć Ojcze nasz, Zdrowaś Maryjo i Chwała Ojcu, ofiarowując je w wybranej intencji.
Msza o świętej Jadwidze Królowej
Mszał i kalendarz z 1962 roku nie mają Mszy o świętej Jadwidze Królowej: jej wspomnienie liturgiczne (17 lipca) wprowadzono dopiero po kanonizacji w 1997 roku. Nie przytaczamy więc żadnej kolekty o niej — takiego tekstu nie ma w księgach z 1962 roku. Mszał z 1962 roku zna natomiast, 16 października, Mszę o świętej Jadwidze Śląskiej.
Czym różni się św. Jadwiga Królowa od św. Jadwigi Śląskiej
To rozróżnienie myli wielu ludzi, więc warto je zapamiętać. W kalendarzu Kościoła są dwie różne święte Jadwigi:
- Święta Jadwiga Śląska (ok. 1174–1243) — księżna, żona Henryka Brodatego, matka licznych dzieci, fundatorka klasztoru w Trzebnicy, gdzie spoczywa. Żyła w XIII wieku, jej święto przypada 16 października (w kalendarzu z 1962 roku III klasy). To jej dotyczą liczne litanie do św. Jadwigi Śląskiej i kościoły na Śląsku.
- Święta Jadwiga Królowa (ok. 1374–1399) — Andegawenka, król Polski, apostołka Litwy, spoczywająca na Wawelu. Żyła w wieku XIV, kanonizowana w 1997 roku; jej wspomnienie w kalendarzu posoborowym przypada 17 lipca.
Łączy je imię i świętość; dzieli epoka, stan i powołanie. Niniejszy artykuł poświęcony jest Jadwidze Królowej — tej z Wawelu.
Święta Jadwiga Śląska — ciekawostki i czego patronką jest
Ponieważ wielu szukających myli obie święte, podajemy kilka rzetelnych faktów o świętej Jadwidze Śląskiej:
- była z pochodzenia Niemką (z rodu hrabiów Andechs), a przez małżeństwo z Henrykiem Brodatym księżną śląską — stąd jej wielka cześć na Śląsku;
- po urodzeniu siedmiorga dzieci małżonkowie za obopólną zgodą złożyli ślub czystości, a Jadwiga wiodła odtąd życie surowe i pokutne, bliskie zakonnemu;
- ufundowała i wspierała klasztor cysterek w Trzebnicy, gdzie po śmierci została pochowana i gdzie do dziś spoczywają jej relikwie;
- znana była z chodzenia boso nawet zimą oraz z hojnego jałmużnictwa wobec ubogich i chorych;
- jest patronką Śląska, archidiecezji wrocławskiej, a także wzywana jako orędowniczka pojednania, rodzin i pogodzonych narodów.
Jej święto przypada 16 października. To jej — a nie Jadwidze Królowej — poświęcone są liczne kościoły i parafie pod wezwaniem świętej Jadwigi rozsiane po Śląsku. Jej siostrzenicą była święta Elżbieta Węgierska, córka jej siostry Gertrudy, królowej Węgier.
Życie świętej Jadwigi według tradycji
Ofiara młodości i małżeństwo z Jagiełłą
Jako dziecko Jadwiga była zaręczona z austriackim księciem Wilhelmem, do którego — jak głosi tradycja — szczerze lgnęła sercem. Lecz panowie polscy i biskupi widzieli w niej narzędzie wielkiego dzieła: jej rękę ofiarowano Władysławowi Jagielle, wielkiemu księciu Litwy, pod warunkiem że przyjmie chrzest i ochrzci swój naród. Litwa była wówczas ostatnim pogańskim krajem tej części Europy.
Młoda królowa stoczyła wewnętrzną walkę między uczuciem a obowiązkiem wobec Boga i Ojczyzny. Tradycja przekazuje, że dłuższy czas modliła się przed krucyfiksem w katedrze wawelskiej — tym samym, który czci się tam do dziś jako „krzyż królowej Jadwigi” — aż złożyła swoją wolę w ręce Boże. W 1386 roku poślubiła Jagiełłę, który przyjął chrzest, imię Władysław i koronę. Tak rozpoczęło się chrzczenie Litwy.
W jej wyborze spełniły się słowa, którymi Pismo wysławia mężną niewiastę: „Niewiastę mężną któż znajdzie? Daleko i od ostatecznych granic cena jej” (Prv 31, 10). I dalej: „Zwodnicze wdzięki i marna jest piękność: niewiasta bojąca się Boga, ta będzie chwalona” (Prv 31, 30).
Apostołka Litwy i fundatorka
Jadwiga nie poprzestała na samym akcie małżeństwa. Wspierała misję na Litwie, fundowała kościoły, troszczyła się o wykształcenie duchownych, którzy mieliby głosić Ewangelię nowo ochrzczonemu ludowi. Z jej inicjatywy ufundowano w Pradze kolegium dla litewskich kleryków. Cały swój majątek i klejnoty przeznaczyła na odnowienie krakowskiego uniwersytetu, co stało się tuż po jej śmierci — dlatego po dziś dzień nazywa się ją dobrodziejką tej uczelni.
Współcześni podziwiali jej hojność dla ubogich. Tradycja zachowała obraz królowej, która własnymi rękami usługiwała chorym i nędzarzom, otwierając przed nimi skarbiec serca i dłoni — wedle słów Księgi Przysłów: „Rękę swą otworzyła ubogiemu, a dłonie swe wyciągnęła ku biednemu” (Prv 31, 20). W jej miłosierdziu wypełniało się słowo Pana: „Cokolwiek uczyniliście jednemu z tych braci moich najmniejszych, mnieście uczynili” (Mt 25, 40).
Śmierć i sława świętości
W 1399 roku Jadwiga urodziła upragnioną córkę, lecz dziecko zmarło wkrótce po narodzinach, a w ślad za nim, po kilku dniach, odeszła i sama królowa, mając zaledwie około dwudziestu pięciu lat. Pochowano ją w katedrze na Wawelu. Lud niemal natychmiast otoczył jej grób czcią; przypisywano jej wstawiennictwu liczne łaski.
Jej kult trwał przez wieki nieprzerwanie, choć kanonizowano ją dopiero 8 czerwca 1997 roku. Niezależnie od daty kanonizacji, świętość Jadwigi jest świadectwem dawnej, średniowiecznej Polski — władczyni, która koronę traktowała jako brzemię służby, a nie ozdobę. Tradycja stawia ją obok największych patronów Ojczyzny.
Dlaczego nazywano ją „królem”, a nie „królową”
Pytanie to często powraca. W chwili koronacji w 1384 roku Jadwiga nie była niczyją małżonką — obejmowała władzę samodzielnie, z własnego tytułu dziedzicznego. Aby zaznaczyć, że przysługuje jej pełnia władzy monarszej, a nie tylko godność małżonki panującego, koronowano ją formułą używaną dla króla. Dlatego w dokumentach i tradycji bywa nazywana królem Polski. Po małżeństwie z Jagiełłą oboje panowali wspólnie, ona jednak zachowała swoje królewskie prawa.
Często zadawane pytania
Kim była święta Jadwiga Królowa?
Była córką króla Ludwika Andegaweńskiego, koronowaną na króla Polski w 1384 roku jako dziecko. Panowała do 1399 roku, przez swoje małżeństwo z Jagiełłą doprowadziła do chrztu Litwy, była hojną opiekunką ubogich i dobrodziejką krakowskiego uniwersytetu. Kościół czci ją jako świętą i patronkę Polski.
Czym różni się św. Jadwiga Królowa od św. Jadwigi Śląskiej?
To dwie różne święte. Jadwiga Śląska (XIII wiek) była księżną, żoną Henryka Brodatego, spoczywa w Trzebnicy, a jej święto przypada 16 października. Jadwiga Królowa (XIV wiek) była władczynią Polski, apostołką Litwy, spoczywa na Wawelu; kanonizowana w 1997 roku, ma wspomnienie 17 lipca w kalendarzu posoborowym.
Dlaczego Jadwiga jest patronką Polski?
Złożyła w ofierze własne szczęście, by przywieść Litwę do wiary chrześcijańskiej, umocniła jedność dwóch narodów, hojnie wspierała Kościół, ubogich i naukę. Dla pokoleń Polaków pozostaje wzorem władzy pojmowanej jako służba i orędowniczką Ojczyzny.
Kiedy czcimy świętą Jadwigę Królową?
Jej liturgiczne wspomnienie, 17 lipca, należy do kalendarza posoborowego; w kalendarzu z 1962 roku jej nie ma. Tego dnia szczególnie warto odmówić modlitwę o jej wstawiennictwo za Ojczyznę i za rządzących.
Gdzie znajduje się grób świętej Jadwigi?
Spoczywa w katedrze na Wawelu w Krakowie, niedaleko czczonego krucyfiksu zwanego „krzyżem królowej Jadwigi”, przed którym — jak głosi tradycja — modliła się w godzinie swego trudnego wyboru.
Czego patronką jest święta Jadwiga?
Tu trzeba rozróżnić obie święte. Jadwigę Królową pobożność nazywa patronką Polski; wzywa się jej jako patronki władców i rządzących, ubogich i chorych, a także uczących się i Uniwersytetu Jagiellońskiego, który odnowiono z jej zapisu. Jadwiga Śląska jest patronką Śląska, archidiecezji wrocławskiej oraz orędowniczką rodzin i pojednania.
Kiedy jest Msza świętej Jadwigi Królowej?
Mszał z 1962 roku nie ma Mszy o świętej Jadwidze Królowej; jej wspomnienie, 17 lipca, należy do kalendarza posoborowego. Mszę o świętej Jadwidze Śląskiej Mszał z 1962 roku podaje 16 października.
Czy święta Jadwiga Śląska i Królowa to ta sama osoba?
Nie. To dwie różne święte żyjące w odstępie dwustu lat: Jadwiga Śląska (XIII wiek, Trzebnica) i Jadwiga Królowa, czyli Andegaweńska (XIV wiek, Wawel). Łączy je tylko imię i świętość.
Święta Jadwiga uczy nas, że prawdziwa wielkość polega nie na zatrzymywaniu, lecz na oddawaniu — młodości, dóbr, a nawet własnych pragnień — dla Boga i dla bliźnich. Wzywajmy jej jako patronki Ojczyzny i wzoru serca, które otwiera dłoń przed ubogim i wolę składa w ręce Boże.
Zobacz także powiązane treści w naszym serwisie: Litania do św. Andrzeja Boboli, Litania do Wszystkich Świętych, Ojcze nasz, Zdrowaś Maryjo oraz Pod Twoją obronę.
Aplikacja Iter Fidei zawiera modlitwy, litanie i nowenny do świętych, po łacinie i po polsku, z audio. Otrzymaj tutaj link do aplikacji e-mailem.
Źródła. Dane biograficzne: dzieje życia św. Jadwigi Andegaweńskiej, króla Polski (ok. 1374–1399), koronacja 1384, małżeństwo z Władysławem Jagiełłą i chrzest Litwy 1386, śmierć 1399; kanonizacja 8 czerwca 1997; przekaz tradycji o krucyfiksie wawelskim i fundacji uniwersytetu. Rozróżnienie ze św. Jadwigą Śląską (ok. 1174–1243, Trzebnica). Pismo Święte według przekładu ks. Jakuba Wujka: Księga Przysłów 31, 10. 20. 30; Ewangelia wg św. Mateusza 25, 40. Tekst modlitwy: korpus modlitw Iter Fidei.