Św. Anna: Matka Najświętszej Maryi Panny

Święta Anna to matka Najświętszej Maryi Panny, a zatem rodzona babka Pana Jezusa według ciała. Wraz ze swoim mężem, świętym Joachimem, wychowała tę, która miała stać się Matką Bożą. Kościół czci ją jako patronkę matek, babć, wdów oraz całych rodzin, a wierni od najdawniejszych wieków zwracają się do niej z ufnością, prosząc o potomstwo, o dobre wychowanie dzieci i o łaskę pogodnej starości.

Poniżej najpierw mówimy wprost, kim jest święta Anna i jakim jest patronem, podajemy tradycyjną modlitwę o jej wstawiennictwo, a następnie przybliżamy jej życie według wiernej tradycji oraz wyjaśniamy, kiedy obchodzi się jej wspomnienie i jakie są jej atrybuty.

Kim jest święta Anna

Święta Anna jest matką Najświętszej Maryi Panny, a przez Maryję — babką naszego Pana, Jezusa Chrystusa. Jej imię, hebrajskie Channah, znaczy „łaska" lub „wdzięk". Pismo Święte nie wymienia jej z imienia — wiedzę o niej czerpiemy ze starożytnej tradycji Kościoła, zapisanej już w pierwszych wiekach chrześcijaństwa.

Według tradycji Anna i jej mąż Joachim byli ludźmi pobożnymi i zamożnymi, lecz przez długie lata pozostawali bezdzietni, co w Izraelu uchodziło niemal za hańbę. Mimo to nie ustawali w modlitwie i ufności Bogu. Owocem ich wytrwałych próśb stała się córka, Maryja — Ta, którą Bóg zachował od wszelkiego grzechu i uczynił Matką swojego Syna. Tak w domu Anny i Joachima rozpoczęło się dzieło naszego odkupienia.

Tę głęboką prawdę dobrze oddaje słowo Pana z Ewangelii: „Tak wszelkie drzewo dobre rodzi owoce dobre" (Mt 7, 17). Świętość Maryi nie wyrosła w pustce — została poczęta i wychowana w domu ludzi sprawiedliwych, którzy całe swoje życie złożyli w ręce Boże.

Patronat: czego patronką jest święta Anna

Święta Anna jest jedną z najbardziej umiłowanych patronek w całym chrześcijaństwie. Przyzywa się ją szczególnie jako:

• patronkę matek — by godnie nosiły i wychowywały swoje dzieci w bojaźni Bożej;
• patronkę babć — gdyż sama jest babką Pana Jezusa i wzorem przekazywania wiary kolejnym pokoleniom;
• patronkę wdów — według tradycji owdowiała i dożyła sędziwego wieku w pobożności;
• patronkę małżeństw bezdzietnych — które proszą o dar potomstwa, jak niegdyś ona sama;
• patronkę rodzin, kobiet rodzących, gospodyń, a dawniej także wielu rzemiosł i miast, które obrały ją za opiekunkę.

Do świętej Anny zwracamy się we wszystkich sprawach rodzinnych: o zgodę w domu, o dobre wychowanie dzieci i wnuków, o łaskę świętej i spokojnej starości.

Tradycyjna modlitwa do świętej Anny

Tę modlitwę możemy odmawiać prywatnie, prosząc o wstawiennictwo świętej Anny w intencjach naszych rodzin:

Święta Anno, matko Najświętszej Maryi Panny i babko naszego Zbawiciela, ty w cierpliwej modlitwie wyprosiłaś u Boga córkę, która stała się Matką Boga. Wejrzyj na nasze rodziny i uproś nam łaskę, o którą pokornie prosimy. Naucz matki troskliwości, babcie — przekazywania wiary, a wszystkich nas — ufności w Bożą opatrzność pośród trudów życia. Wspomagaj kobiety oczekujące potomstwa, pocieszaj wdowy i osamotnionych, a nam wyproś łaskę świętej śmierci w przyjaźni z Bogiem. Przez Chrystusa, Pana naszego. Amen.

Do modlitwy dobrze jest dołączyć Ojcze nasz, Zdrowaś Maryjo i Chwała Ojcu, ofiarowując je w wybranej intencji. Skoro święta Anna jest matką Maryi, szczególnie stosowne jest uczcić ją tym pozdrowieniem, które kierujemy do Jej Córki — odmawiając pobożnie Zdrowaś Maryjo.

Życie świętej Anny według tradycji

Wiedza o świętej Annie pochodzi nie z kart Ewangelii, lecz z dawnej tradycji Kościoła, spisanej w pierwszych wiekach. Należy więc czytać ją z czcią należną pobożnemu przekazowi, nie zaś jako dziejopisarstwo.

Małżeństwo z Joachimem i lata oczekiwania

Według tradycji Anna pochodziła z pokolenia Lewiego, a jej mąż Joachim — z królewskiego rodu Dawida. Mieszkali, jak się przyjmuje, w okolicach Nazaretu lub Jerozolimy. Byli małżeństwem zgodnym i bogobojnym, hojnym dla ubogich i dla świątyni. Jedno tylko cierpienie ich trapiło: przez wiele lat nie mieli dzieci.

Tradycja przekazuje, że oboje nie przestawali błagać Boga o potomstwo, znosząc cierpliwie upokorzenie bezdzietności. Bóg, który próbuje sprawiedliwych, w końcu wysłuchał ich modlitwy.

Narodzenie Najświętszej Maryi Panny

Owocem tych próśb stała się córka, której nadali imię Maryja. Według tradycji Anna i Joachim, wdzięczni Bogu, ofiarowali Mu swoje dziecię — to wspomnienie zachowało się w obchodzonym przez Kościół święcie Ofiarowania Najświętszej Maryi Panny. W ich domu wzrastała więc Ta, którą Bóg od pierwszej chwili poczęcia zachował od grzechu pierworodnego i przeznaczył na Matkę swojego Syna.

Stąd święta Anna cieszy się tak szczególną czcią: w jej domu dorastała Dziewica, której Anioł powie później: „Bądź pozdrowiona, łaski pełna, Pan z tobą, błogosławionaś ty między niewiastami" (Łk 1, 28).

Babka Pana Jezusa i sędziwa starość

Gdy Maryja porodziła Syna Bożego, Anna stała się babką Zbawiciela według ciała. Tradycja przedstawia ją często jako tę, która uczy małą Maryję czytać Pismo — obraz znany z licznych dawnych malowideł, zwany „Świętą Anną Samotrzeć", gdzie Anna trzyma na kolanach Maryję, a Maryja Dzieciątko Jezus.

Według przekazu Anna owdowiała i dożyła sędziwego wieku, trwając do końca w modlitwie i pobożności — dlatego czci się ją jako wzór świętej starości i patronkę wdów. W jej życiu wypełniła się obietnica przykazania: „Czcij ojca twego i matkę twoją, abyś długo żył na ziemi" (Wj 20, 12) — przykazania, którego sama Maryja, a za Nią i Pan Jezus, byli najdoskonalszymi wypełnicielami.

Kiedy obchodzi się wspomnienie świętej Anny

Liturgiczne wspomnienie świętej Anny przypada 26 lipca. W tradycyjnym kalendarzu rzymskim dzień ten poświęcony jest samej świętej Annie, matce Najświętszej Maryi Panny. W tym samym dniu czci się również jej małżonka, świętego Joachima — choć dawniej jego wspomnienie obchodzono osobno. 26 lipca jest więc szczególnym świętem dziadków Pana Jezusa i całych rodzin chrześcijańskich.

Zwłaszcza w Polsce dzień świętej Anny od wieków cieszy się wielką czcią. Liczne kościoły i sanktuaria noszą jej wezwanie, a góra Świętej Anny na Śląsku należy do najsłynniejszych miejsc jej kultu.

Atrybuty świętej Anny: jak ją rozpoznać

W sztuce świętą Annę przedstawia się zazwyczaj jako dostojną, starszą niewiastę. Jej najczęstsze atrybuty to:

• księga — gdyż według tradycji uczyła małą Maryję czytać Pismo Święte;
• mała Maryja u jej boku lub na kolanach, niekiedy wraz z Dzieciątkiem Jezus (kompozycja „Święta Anna Samotrzeć");
• zielona lub czerwona szata pod płaszczem — barwy tradycyjnie jej przypisywane;
• niekiedy drzwi lub brama, symbolizujące, że przez nią przyszła na świat „Brama Niebieska", czyli Maryja.

Po tych znakach łatwo rozpoznać świętą Annę na dawnych obrazach i w rzeźbach polskich kościołów.

Święta Anna Samotrzecia: co oznacza ta nazwa

Określenie „Święta Anna Samotrzecia" (z dawnego polskiego „samo-trzecia", czyli „sama trzecia", jedna z trojga) oznacza przedstawienie trzech świętych postaci razem: świętej Anny, jej córki Najświętszej Maryi Panny oraz Dzieciątka Jezus. To jedna z najstarszych i najbardziej rozpowszechnionych kompozycji w sztuce chrześcijańskiej.

W typowym ujęciu Anna trzyma na kolanach małą Maryję, a Maryja — Dzieciątko Jezus, tak iż trzy pokolenia ukazane są w jednym obrazie. Kompozycja ta wyraża prawdę o świętej rodzinie, z której wyszedł Zbawiciel, oraz o ciągłości pobożnego rodu: babka, matka i Syn Boży. W polskiej sztuce gotyckiej i barokowej „Święta Anna Samotrzecia" należy do najczęstszych tematów, a wiele dawnych ołtarzy i figur w naszych kościołach przedstawia właśnie tę grupę.

Wpatrując się w to przedstawienie, uczymy się czcić nie tylko samą świętą Annę, lecz cały zamysł Bożej opatrzności, który przez pokolenia pobożnych przodków przygotował przyjście Pana.

Msze i nabożeństwo do świętej Anny

Świętą Annę czci się przede wszystkim uczestnictwem we Mszy świętej w dniu jej wspomnienia, 26 lipca, oraz w jego oktawie, gdzie taki zwyczaj się zachował. W licznych kościołach i sanktuariach pod jej wezwaniem odprawia się w tym czasie uroczyste Msze odpustowe, na które od wieków pielgrzymują rodziny. Wielu wiernych przygotowuje się do tego dnia, odprawiając wcześniej nowennę do świętej Anny — dziewięć dni modlitwy w intencjach rodziny, matek, babć i wdów.

Dawną pobożnością jest poświęcanie świętej Annie wtorków — podobnie jak wtorek bywał poświęcany świętym opiekunom rodzin. Pobożni wierni w tym dniu odmawiają modlitwę o jej wstawiennictwo lub uczestniczą we Mszy w intencji rodziny.

Najpełniejszym sposobem uczczenia świętej Anny pozostaje jednak ofiarowanie za nią Mszy świętej oraz przyjęcie Komunii świętej w intencji matek, babć i wdów. Modlitwa prywatna, podana wyżej, dobrze towarzyszy temu nabożeństwu, lecz to Ofiara Mszy świętej jest najdoskonalszym uczczeniem każdego świętego.

Sanktuaria świętej Anny w Polsce

Kult świętej Anny jest w Polsce niezwykle żywy, a jej wezwanie nosi wiele kościołów i miejsc pielgrzymkowych. Najsłynniejszym jest Góra Świętej Anny na Śląsku Opolskim — jedno z najważniejszych polskich sanktuariów, słynące z cudownej figury świętej Anny Samotrzeciej oraz licznych odpustów, zwłaszcza w lipcu.

Sanktuaria i kościoły świętej Anny rozsiane są po całej Polsce — na Śląsku, Mazowszu, Lubelszczyźnie, Podlasiu i w wielu innych regionach. W dniu jej wspomnienia oraz w okolicznych odpustach gromadzą one rodziny, które przybywają prosić o jej opiekę nad matkami, dziećmi i całym domem.

Jeśli w naszej okolicy znajduje się kościół pod wezwaniem świętej Anny, warto sprawdzić w miejscowej parafii termin Mszy odpustowej ku jej czci i wziąć w niej udział wraz z rodziną.

Rekolekcje i pielgrzymka do świętej Anny

W wielu ośrodkach kultu świętej Anny organizuje się rekolekcje — zwłaszcza dla rodzin, matek, małżonków oczekujących potomstwa i osób starszych. To czas modlitwy, spowiedzi i nauki, w którym wierni powierzają świętej Annie swoje sprawy rodzinne.

Choć terminy i miejsca rekolekcji oraz pielgrzymek warto sprawdzać bezpośrednio w danej parafii lub sanktuarium, samo nawiedzenie miejsca poświęconego świętej Annie, z udziałem we Mszy świętej i przystąpieniem do sakramentów, jest pięknym sposobem uczczenia matki Najświętszej Maryi Panny i uproszenia jej wstawiennictwa.

Do niej właśnie zwracają się małżonkowie proszący o potomstwo; modlitwy w tej intencji podajemy przy modlitwie o dziecko.

Często zadawane pytania

Kim jest święta Anna?

Święta Anna to matka Najświętszej Maryi Panny i babka Pana Jezusa według ciała. Wraz z mężem, świętym Joachimem, wychowała Maryję. Wiedzę o niej czerpiemy ze starożytnej tradycji Kościoła, gdyż Pismo Święte nie wymienia jej z imienia. Kościół czci ją jako patronkę matek, babć, wdów i rodzin.

Czego patronką jest święta Anna?

Święta Anna jest patronką matek, babć i wdów, a także małżeństw bezdzietnych proszących o potomstwo, kobiet rodzących, gospodyń i całych rodzin. Zwracamy się do niej we wszystkich sprawach rodzinnych: o zgodę w domu, o dobre wychowanie dzieci i wnuków oraz o łaskę pogodnej, świętej starości.

Kiedy jest wspomnienie świętej Anny?

Liturgiczne wspomnienie świętej Anny przypada 26 lipca. W tradycyjnym kalendarzu jest to dzień samej świętej Anny; czci się wówczas także jej małżonka, świętego Joachima. Jest to szczególne święto dziadków Pana Jezusa i chrześcijańskich rodzin.

Czy święta Anna jest wymieniona w Biblii?

Nie, Pismo Święte nie wymienia świętej Anny z imienia. Wszystko, co o niej wiemy — jej imię, małżeństwo z Joachimem, lata bezdzietności i narodzenie Maryi — pochodzi z dawnej tradycji Kościoła z pierwszych wieków. Należy więc czytać te przekazy z czcią należną pobożnej tradycji, nie zaś jako relację Ewangelii.

Jak modlić się do świętej Anny?

Można odmówić tradycyjną modlitwę o jej wstawiennictwo, dołączając do niej Ojcze nasz, Zdrowaś Maryjo i Chwała Ojcu w wybranej intencji. Szczególnie stosownie jest przyzywać świętej Anny w sprawach rodzinnych — o potomstwo, o dobre wychowanie dzieci oraz o łaskę świętej śmierci.

Co oznacza „Święta Anna Samotrzecia"?

To dawne polskie określenie przedstawienia trzech postaci razem: świętej Anny, jej córki Najświętszej Maryi Panny i Dzieciątka Jezus. „Samotrzecia" znaczy „sama trzecia", czyli jedna z trojga. W typowym ujęciu Anna trzyma na kolanach małą Maryję, a Maryja — Dzieciątko Jezus. To jeden z najstarszych i najczęstszych tematów chrześcijańskiej sztuki, obecny w wielu polskich kościołach.

Gdzie znajdują się sanktuaria świętej Anny w Polsce?

Najsłynniejszym jest Góra Świętej Anny na Śląsku Opolskim, słynąca z cudownej figury świętej Anny Samotrzeciej. Wezwanie świętej Anny nosi jednak wiele kościołów w całej Polsce — na Śląsku, Mazowszu, Lubelszczyźnie, Podlasiu i w innych regionach. Termin Mszy odpustowej ku jej czci najlepiej sprawdzić w miejscowej parafii.

Jak uczcić świętą Annę 26 lipca?

Najpełniej czci się ją uczestnictwem we Mszy świętej w dniu jej wspomnienia oraz przyjęciem Komunii świętej w intencji rodziny. W kościołach pod jej wezwaniem odprawia się wówczas uroczyste Msze odpustowe. Dawną pobożnością jest też poświęcanie świętej Annie wtorków oraz odmawianie modlitwy o jej wstawiennictwo wraz z rodziną.

Święta Anna uczy nas, że Bóg wysłuchuje wytrwałej i ufnej modlitwy, choćby wysłuchanie zwlekało całe lata. W jej domu, w cichym trudzie pobożnej rodziny, dojrzewała Ta, która miała wydać na świat Zbawiciela. Wzywajmy świętej Anny jako patronki naszych rodzin i powierzajmy jej matki, babcie, wdowy oraz wszystkie dzieci, by wzrastały w łasce Bożej.

Zobacz także powiązane treści w naszym serwisie: Zdrowaś Maryjo, Nawiedzenie Najświętszej Maryi Panny, Zwiastowanie Pańskie, Modlitwa za dzieci oraz Litania loretańska.

W tym samym duchu zob. modlitwa za wnuki.

Warto sięgnąć też po modlitwa o dobrego meza.

Aplikacja Iter Fidei zawiera modlitwy i litanie do świętych, po łacinie i po polsku, z audio. Pobierz tutaj.

Źródła. Dane biograficzne według dawnej tradycji Kościoła: małżeństwo świętej Anny z Joachimem, lata bezdzietności, narodzenie Najświętszej Maryi Panny oraz tradycja o świętej Annie nauczającej Maryję i o jej sędziwej starości — przekaz pobożny, nie zaś relacja Pisma. Wspomnienie liturgiczne 26 lipca według tradycyjnego kalendarza rzymskiego. Pismo Święte w przekładzie ks. Jakuba Wujka: Ewangelia wg św. Mateusza 7, 17; Ewangelia wg św. Łukasza 1, 28; Księga Wyjścia 20, 12. Tekst modlitwy: korpus modlitw Iter Fidei.