Św. Agata — patronka od chorób piersi i ognia

Gdy choroba dotyka kobiece ciało, a zwłaszcza piersi, albo gdy ogień i klęska zagrażają domowi, lud chrześcijański od wieków przyzywa świętą Agatę — dziewicę i męczennicę z Sycylii, która w III wieku wolała stracić życie niż czystość i wiarę. Kościół czci ją jako patronkę od chorób piersi, a także jako obronę przed ogniem, wybuchami wulkanu i klęskami żywiołowymi. W tym artykule podajemy najpierw, kim była św. Agata, czego jest patronką, oraz tradycyjną modlitwę do św. Agaty, a dopiero potem jej życie, atrybuty i datę wspomnienia.

Kim była św. Agata

Św. Agata żyła w III wieku na Sycylii, najprawdopodobniej w mieście Katania, choć tradycja wspomina także o Palermo. Według dawnych przekazów pochodziła ze szlachetnej i zamożnej rodziny chrześcijańskiej. Jako młoda dziewczyna złożyła Bogu ślub dziewictwa, oddając całe swoje serce Chrystusowi.

Żyła w czasach, gdy wyznawanie wiary karano śmiercią. Według tradycji za panowania cesarza Decjusza, około roku 250, namiestnik Sycylii imieniem Kwincjan pożądał Agaty i pragnął ją posiąść, korzystając z cesarskich praw przeciw chrześcijanom. Gdy odmówiła, oddał ją w ręce niegodziwej kobiety, aby złamać jej wolę, lecz Agata pozostała wierna swemu ślubowi.

Rozgniewany namiestnik poddał ją okrutnym torturom. Według tradycji kazał odciąć jej piersi — i właśnie z tego najboleśniejszego cierpienia wyrósł jej szczególny patronat. Wrzucona do więzienia, według dawnego przekazu została w nocy uzdrowiona przez świętego Apostoła Piotra, który ukazał się jej w widzeniu. Wkrótce potem, torturowana ogniem i rozżarzonymi węglami, oddała ducha Bogu. Stało się to, według tradycji, około roku 251.

Czego patronką jest św. Agata

Z powodu okrutnej męki, jaką wycierpiała, św. Agata stała się przede wszystkim patronką od chorób piersi i orędowniczką kobiet zmagających się z cierpieniem ciała. Do niej zwracają się chore, matki karmiące oraz wszyscy, którzy proszą o zdrowie i ulgę w boleści.

Tradycja wiąże z nią także drugi wielki patronat — obronę przed ogniem i klęskami żywiołowymi. Wkrótce po jej śmierci, gdy wybuchł wulkan Etna i lawa zagroziła Katanii, mieszkańcy wynieśli naprzeciw płomieniom welon z grobu świętej — i, jak głosi przekaz, ogień się zatrzymał. Od tego czasu św. Agata jest wzywana jako:

• patronka od chorób piersi — chorych kobiet, matek i wszystkich cierpiących na ciele;
• obrona przed ogniem — pożarami, wybuchami wulkanów i lawą;
• opieka w klęskach żywiołowych — trzęsieniach ziemi i nieszczęściach grożących miastu;
• patronka odlewników dzwonów, ludwisarzy i piekarzy — związanych z ogniem i chlebem.

Tym, co łączy oba te patronaty, jest wierność aż do końca: ta, która przeszła przez ogień męki, broni przed ogniem ziemskim i wyprasza ratunek w cierpieniu.

Modlitwa do św. Agaty

Oto tradycyjna modlitwa, którą można odmawiać prosząc o zdrowie, o ochronę przed ogniem i klęskami, a nade wszystko o męstwo w wierności Bogu.

Święta Agato, dziewico i męczennico,
która wolałaś oddać życie niż wyrzec się wiary i czystości,
uproś nam u Boga męstwo w cierpieniu i wierność aż do końca.
Ty, która znasz ból i niemoc ludzkiego ciała,
wstawiaj się za chorymi, a zwłaszcza za kobietami dotkniętymi chorobą.
Strzeż naszych domów od ognia, klęsk i nieszczęścia,
a nade wszystko wybaw nas od ognia wiecznego
i doprowadź szczęśliwie do ojczyzny niebieskiej.
Przez Chrystusa, Pana naszego. Amen.

Można też dodać krótkie wezwanie, łatwe do zapamiętania:

Święta Agato, dziewico i męczennico, módl się za nami.

Wraz z tą modlitwą dobrze jest powierzyć się Bożej opiece słowami Pisma, którymi Kościół od wieków pociesza cierpiących:

Ale dusze sprawiedliwych są w ręce Bożej i nie dotknie ich męka śmierci. (Mdr 3, 1)

Chleb św. Agaty i błogosławieństwo w dniu jej wspomnienia

W dawnej tradycji z dniem św. Agaty wiąże się piękny zwyczaj chleba św. Agaty. W jej wspomnienie, 5 lutego, w wielu kościołach poświęca się chleb, sól i wodę, prosząc świętą o ochronę domów od pożaru i nieszczęścia. Poświęcony chleb zanoszono następnie do domów i obór jako znak Bożej opieki.

Zwyczaj ten wyrasta z owego dawnego podania o welonie świętej, który zatrzymał lawę Etny. Lud chrześcijański, świadom, że to Bóg jest dawcą wszelkiego dobra, prosił przez wstawiennictwo Agaty o zachowanie od ognia ziemskiego — i o uwolnienie od ognia grzechu. Błogosławieństwo to nie jest zabobonem, lecz pokorną prośbą Kościoła, by Pan przez zasługi swej męczennicy strzegł swojego ludu.

Kiedy obchodzimy wspomnienie św. Agaty

Wspomnienie św. Agaty Kościół obchodzi 5 lutego. W dawnym kalendarzu liturgicznym jest ona czczona jako dziewica i męczennica, a jej imię wymienia się w Kanonie Rzymskim Mszy świętej — w gronie świętych niewiast, obok św. Łucji, św. Cecylii i Anastazji. To świadectwo, jak wielką czcią od najdawniejszych wieków otaczał ją Kościół.

W tym dniu, zwłaszcza na Sycylii, odprawia się uroczyste nabożeństwa, a w Katanii odbywają się jedne z największych obchodów ku czci świętej w całym świecie chrześcijańskim.

Atrybuty św. Agaty w sztuce i tradycji

W ikonografii św. Agata przedstawiana jest niemal zawsze tak samo: jako młoda dziewica trzymająca tacę z dwiema piersiami — znak jej męczeństwa. Często towarzyszy jej palma męczeństwa oraz welon, który wedle tradycji zatrzymał lawę Etny. Bywa ukazywana także z cęgami lub pochodnią, narzędziami jej tortur.

Te atrybuty, choć bolesne, nie są wyrazem rozpaczy, lecz zwycięstwa. Św. Agata trzyma znak swej męki jak żołnierz trzyma zdobyty sztandar — bo przez cierpienie weszła do chwały. Stąd jej postać od wieków umacnia chorych i strapionych: kto cierpi w jedności z Chrystusem, ten nie cierpi nadaremnie.

Często zadawane pytania

Kim była św. Agata i kiedy żyła?

Św. Agata była dziewicą i męczennicą żyjącą w III wieku na Sycylii, najprawdopodobniej w Katanii. Według tradycji pochodziła ze szlachetnej rodziny chrześcijańskiej, złożyła ślub dziewictwa i poniosła śmierć męczeńską za wiarę około roku 251, w czasie prześladowania za cesarza Decjusza.

Od jakich chorób jest patronką św. Agata?

Św. Agata jest przede wszystkim patronką od chorób piersi. Tradycja wiąże ten patronat z jej męczeństwem, podczas którego, według dawnych przekazów, odcięto jej piersi. Do niej zwracają się chore kobiety, matki karmiące oraz wszyscy proszący o zdrowie i ulgę w cierpieniu.

Dlaczego św. Agata jest wzywana przeciw ogniowi?

Według tradycji wkrótce po jej śmierci wybuchł wulkan Etna, a lawa zagroziła Katanii. Mieszkańcy wynieśli naprzeciw płomieniom welon z grobu świętej i ogień się zatrzymał. Od tego czasu św. Agata jest wzywana jako obrona przed pożarami, wybuchami wulkanów i klęskami żywiołowymi.

Co to jest chleb św. Agaty?

Chleb św. Agaty to dawny zwyczaj poświęcania chleba, soli i wody w dniu jej wspomnienia, 5 lutego. Poświęcony chleb zanoszono do domów jako prośbę o ochronę od pożaru i nieszczęścia, przez wstawiennictwo świętej.

Kiedy jest wspomnienie św. Agaty?

Wspomnienie św. Agaty przypada 5 lutego. Jej imię wymienia się w Kanonie Rzymskim Mszy świętej, co świadczy o dawnej i powszechnej czci Kościoła dla tej męczennicy.

Inne święte postacie i modlitwy

Jeśli pragniesz pogłębić cześć dla świętych i ich wstawiennictwa, polecamy także:

• Litania do Wszystkich Świętych
• Św. Florian — patron od ognia
• Modlitwa o zdrowie
• Modlitwa o uzdrowienie
• Psalm 91 — modlitwa o ochronę

Św. Agata uczy nas, że wierność Bogu jest cenniejsza niż samo życie, a cierpienie złączone z Chrystusem staje się drogą do chwały. Ta, która przeszła przez ogień męki, broni nas przed ogniem ziemskim i wyprasza zdrowie chorym. Prośmy ją o opiekę nad cierpiącymi i o męstwo w wyznawaniu wiary.

Aplikacja Iter Fidei zawiera modlitwy i litanie do świętych, po łacinie i po polsku, z audio. Pobierz tutaj.

Źródła. Pismo Święte w przekładzie ks. Jakuba Wujka (Księga Mądrości 3); tradycyjne Martyrologium Rzymskie (wspomnienie 5 lutego); Kanon Rzymski Mszy świętej (Communicantes, gdzie wymienia się św. Agatę); dawna tradycja hagiograficzna o męczeństwie św. Agaty w Katanii (ok. 251) zachowana w aktach świętej; dawny zwyczaj błogosławienia chleba św. Agaty.