Św. Walenty: Patron zakochanych i chorych na epilepsję

Gdy świat sprowadził dzień 14 lutego do handlowych „walentynek”, łatwo zapomnieć, że za tym imieniem stoi prawdziwy człowiek: święty Walenty, rzymski kapłan i męczennik z III wieku, który oddał życie za Chrystusa. Kościół czci go nie tylko jako patrona zakochanych i narzeczonych, lecz także — co dziś mniej znane — jako orędownika chorych, zwłaszcza cierpiących na epilepsję. W tym artykule podajemy najpierw, kim był św. Walenty i czego jest patronem, a następnie tradycyjną modlitwę do św. Walentego. Dopiero potem opisujemy jego życie według tradycji i to, kiedy obchodzimy jego wspomnienie.

Kim był św. Walenty

Św. Walenty żył w III wieku w Rzymie, w czasach prześladowań chrześcijan. Według dawnej tradycji był kapłanem rzymskim (niektóre źródła mówią o biskupie Terni, mieście w środkowej Italii — być może chodzi o tę samą postać czczoną w dwóch miejscach). Poniósł śmierć męczeńską za wiarę, prawdopodobnie za panowania cesarza Klaudiusza II Gockiego, około roku 269.

Trzeba powiedzieć uczciwie: o samym życiu świętego wiemy niewiele pewnego. To, co przekazuje tradycja, otoczone jest pobożnymi podaniami, których nie należy mieszać z faktami historycznymi. Pewne jest jedno: starożytne Martyrologium Rzymskie wymienia pod dniem 14 lutego męczennika imieniem Walenty, a jego grób przy Via Flaminia w Rzymie był czczony już w starożytności chrześcijańskiej. Tę pewność — śmierć za Chrystusa — Kościół czci, a nie barwne legendy.

Czego patronem jest św. Walenty

Św. Walenty jest dziś najbardziej znany jako patron zakochanych i narzeczonych. Tradycja wiąże to z podaniem, że — wbrew zakazowi cesarza zabraniającemu żołnierzom zawierania małżeństw — święty kapłan miał potajemnie błogosławić związki chrześcijańskich par. Jeśli tak było, to jego patronat nie ma nic wspólnego z czczą uczuciowością, lecz z obroną świętości małżeństwa jako sakramentu i nierozerwalnego przymierza przed Bogiem.

Mniej znane, lecz starsze, jest jego wstawiennictwo za chorymi. Św. Walenty od wieków czczony jest jako patron:

• zakochanych, narzeczonych i małżonków — proszących o czystą i wierną miłość;
• chorych na epilepsję — dawniej nazywaną nawet „chorobą św. Walentego”;
• cierpiących na choroby nerwowe i umysłowe — szukających ulgi i wytrwałości;
• pszczelarzy i podróżnych — wedle dawnych lokalnych tradycji.

Skojarzenie z epilepsją w niektórych krajach wynikało z brzmienia imienia (niemieckie fallen — „padać”, jak przy ataku), a w innych z dawnych podań o uzdrowieniach przy grobie świętego. Tak czy inaczej, lud chrześcijański od stuleci przyzywa go w cierpieniach ciała i ducha — podobnie jak innego rzymskiego męczennika i orędownika chorych, św. Sebastiana.

Modlitwa do św. Walentego

Oto tradycyjna modlitwa, którą można odmawiać prosząc o wierną miłość, błogosławieństwo dla narzeczonych i małżonków, a także o zdrowie dla chorych.

Święty Walenty, kapłanie i męczenniku Chrystusa,
który oddałeś życie za wiarę i broniłeś świętości miłości,
uproś nam u Boga serce czyste i wierne.
Strzeż narzeczonych i małżonków,
by ich miłość była odbiciem miłości Chrystusa do Kościoła.
Wstawiaj się za chorymi, zwłaszcza cierpiącymi na padaczkę
i dolegliwości duszy, by znaleźli ulgę i wytrwałość.
A nade wszystko wyproś nam łaskę wierności Bogu aż do końca,
jak ty byłeś wierny aż do przelania krwi.
Przez Chrystusa, Pana naszego. Amen.

Można też dodać krótkie wezwanie:

Święty Walenty, módl się za nami.

Wraz z tą modlitwą dobrze jest powierzyć Bogu wszelką ludzką miłość słowami świętego Pawła Apostoła, który tak opisał miłość prawdziwą:

Miłość jest cierpliwa, jest łaskawa, miłość nie zazdrości, na złość nie czyni, nie nadyma się. (1 Kor 13, 4)

Wszystko znosi, wszystkiemu wierzy, wszystkiego się spodziewa, wszystko przetrwa. (1 Kor 13, 7)

To właśnie taka miłość — cierpliwa, wierna i ofiarna — była gotowa do męczeństwa, a nie sentyment jednego dnia w roku.

Życie świętego według tradycji

Według podania, które przekazują dawne acta męczennika, kapłan Walenty trafił przed sąd, gdy odmówił wyrzeczenia się Chrystusa. Tradycja opowiada, że podczas uwięzienia miał przywrócić wzrok niewidomej córce swego strażnika, a wielu z domu sędziego nawróciło się i przyjęło chrzest. Cesarz, dowiedziawszy się o tym, kazał świętego zabić.

Św. Walenty został ścięty mieczem za murami Rzymu, przy Via Flaminia, a jego ciało pochowali wierni. Nad jego grobem zbudowano z czasem bazylikę. Stało się to około roku 269.

Powtórzmy: szczegóły o niewidomej dziewczynie czy o błogosławieniu małżeństw są pobożną tradycją, nie zaś poświadczoną historią. To, co Kościół przekazuje z całą pewnością i co stanowi istotę jego kultu, to fakt męczeństwa — że człowiek ten wolał umrzeć, niż zaprzeć się Pana. Pismo Święte mówi o takich słowami pełnymi nadziei:

Ale dusze sprawiedliwych są w ręce Bożej i nie dotknie ich męka śmierci. (Mdr 3, 1)

Kiedy obchodzimy wspomnienie św. Walentego

Wspomnienie św. Walentego Kościół obchodzi 14 lutego. W tradycyjnym kalendarzu rzymskim jest to wspomnienie świętego Walentego, kapłana i męczennika. W wielu kościołach tego dnia odprawia się Mszę świętą z formularza o męczenniku, a pary narzeczonych i małżonków proszą o Boże błogosławieństwo dla swojej miłości.

Warto pamiętać, że dla chrześcijanina 14 lutego to nie święto handlu kwiatami i kartkami, lecz dzień, w którym czcimy człowieka, który za miłość do Chrystusa oddał życie. To on nadaje prawdziwy sens każdej ludzkiej miłości: miłość jest święta wtedy, gdy jest wierna i gotowa do ofiary.

Atrybuty i przedstawienia św. Walentego

W ikonografii św. Walenty przedstawiany jest najczęściej jako kapłan w szatach liturgicznych lub jako biskup, niekiedy z palmą męczeństwa — znakiem oddania życia za wiarę. Bywa też ukazywany przy uzdrowieniu chorego lub przywracaniu wzroku, co nawiązuje do tradycji o jego cudach. W krajach, gdzie czczono go jako patrona chorych na epilepsję, jego wizerunki umieszczano w miejscach modlitwy o zdrowie.

Często zadawane pytania

Kim był św. Walenty i kiedy żył?

Św. Walenty był rzymskim kapłanem (według niektórych źródeł biskupem Terni) żyjącym w III wieku. Poniósł śmierć męczeńską za wiarę około roku 269, prawdopodobnie za panowania cesarza Klaudiusza II. Jego grób przy Via Flaminia w Rzymie czczono już w starożytności chrześcijańskiej.

Czy św. Walenty to to samo co komercyjne „walentynki”?

Nie. Św. Walenty był prawdziwym męczennikiem chrześcijańskim, który oddał życie za Chrystusa. Współczesne handlowe „walentynki” oderwały się od jego świadectwa. Dla katolika 14 lutego to dzień czci świętego, który bronił świętości małżeństwa i wiary, a nie tylko okazja do wymiany prezentów.

Dlaczego św. Walenty jest patronem zakochanych?

Według tradycji miał potajemnie błogosławić małżeństwa chrześcijan wbrew zakazowi cesarza. Choć szczegóły tej opowieści są pobożnym podaniem, jego patronat nad narzeczonymi i małżonkami wyraża chrześcijańską prawdę, że miłość ludzka ma swoje źródło i wzór w Bogu, a małżeństwo jest sakramentem.

Czy św. Walenty jest patronem chorych na epilepsję?

Tak. Obok patronatu nad zakochanymi, dawna tradycja czci św. Walentego jako orędownika chorych, zwłaszcza cierpiących na padaczkę — nazywaną niegdyś „chorobą św. Walentego” — oraz na inne dolegliwości nerwowe i umysłowe.

Kiedy jest wspomnienie św. Walentego?

Wspomnienie św. Walentego, kapłana i męczennika, przypada 14 lutego.

Inne święte postacie i modlitwy

Jeśli pragniesz pogłębić cześć dla świętych i ich wstawiennictwa, polecamy także:

• Litania do Wszystkich Świętych
• Modlitwa do św. Antoniego
• Litania do św. Rity
• Modlitwa o zdrowie
• Modlitwa o uzdrowienie

Św. Walenty uczy nas, że prawdziwa miłość nie jest uczuciem jednego dnia, lecz wiernością gotową do ofiary. Ten, kto oddał życie za Chrystusa, najlepiej rozumie, czym jest miłość, i może wypraszać ją dla narzeczonych, małżonków i wszystkich cierpiących. Prośmy go o serce czyste i wierne oraz o zdrowie ciała i duszy.

Aplikacja Iter Fidei zawiera modlitwy i litanie do świętych, po łacinie i po polsku, z audio. Pobierz tutaj.

Źródła. Pismo Święte w przekładzie ks. Jakuba Wujka (Pierwszy list do Koryntian 13; Księga Mądrości 3); tradycyjne Martyrologium Rzymskie (wspomnienie 14 lutego); dawna tradycja hagiograficzna o męczeństwie św. Walentego, kapłana rzymskiego, pochowanego przy Via Flaminia (ok. 269).