Psalm 31 (30 w Wulgacie): W tobie, Panie, nadzieję miałem

Psalm 31 czy psalm 30?

To ten sam psalm. Biblia Tysiąclecia i inne nowe przekłady liczą psalmy według tekstu hebrajskiego i dają mu numer 31; Septuaginta, Wulgata, ks. Wujek i liturgia łacińska numer 30. Wulgata łączy bowiem hebrajskie psalmy 9 i 10 w jeden, i od tego miejsca przez większą część Psałterza liczy o jeden mniej.

Uwaga na sąsiadów: psalm 30 nowej Biblii (Exaltabo te, Domine) to w tym czytniku psalm 29, a psalm 31 Wujka (Beati quorum) to w nowych Bibliach psalm 32. I jeszcze jedno: psalm 71 (70 w Wulgacie) zaczyna się prawie tymi samymi słowami, „W tobie, Panie, nadzieję miałem”, więc łatwo je pomylić. Numery wersetów są w obu numeracjach polskich takie same, bo tytuł liczy się jako werset 1. W Bibliach angielskich, które tytułu nie liczą, nasz werset 6 nosi numer 5: stąd wyszukiwanie «psalm 31 5».

Psalm 31 — interpretacja

Tytuł brzmi: „Na koniec. Psalm Dawidowy. Na zachwycenie” (w. 1). Słowo „zachwycenie” (pro extasi) jest właściwe Wulgacie; nawiązuje do wersetu 23, gdzie psalmista mówi o „zdumieniu umysłu” (in excessu mentis), czyli o chwili, gdy myślał, że wszystko stracone. Psalm przechodzi kilka razy od ufności do skargi i z powrotem, jak modlitwa człowieka, który naprawdę cierpi, a mimo to nie przestaje wierzyć.

Ufność: Bóg jako schronienie (w. 2-9)

„W tobie, Panie, nadzieję miałem, niech nie będę zawstydzony na wieki; w sprawiedliwości twojej wybaw mię!” (w. 2). Psalmista prosi o Boga-obrońcę: „bądź mi Bogiem, obrońcą i domem ucieczki, aby mię zbawić!” (w. 3). Te słowa, Esto mihi in Deum protectorem, rozpoczynają introit niedzieli Pięćdziesiątnicy (Quinquagesima; nie mylić z Zesłaniem Ducha Świętego), ostatniej przed Wielkim Postem. Nieprzyjaciele zastawili sidło, ale „boś ty jest obrońca mój” (w. 5).

Wtedy pada zdanie, które stało się modlitwą całego chrześcijaństwa: „W ręce twe polecam ducha mego; odkupiłeś mię, Panie, Boże prawdy!” (w. 6). Pierwsza część kończy się dziękczynieniem: „postawiłeś na miejscu przestronnym nogi moje” (w. 9).

Skarga: zapomniany jak umarły (w. 10-14)

Druga część schodzi w głąb cierpienia: „Zmiłuj się nade mną, Panie, bom jest uciśniony” (w. 10). Ból, lata we wzdychaniu, siły, które opadły; wstyd przed sąsiadami, strach znajomych, którzy uciekają. „Zapomniany jestem, wyrzucony z serca jak umarły; stałem się jak naczynie rozbite” (w. 13). Wrogowie naradzają się, „aby odebrać mi życie” (w. 14). Podobnymi słowami skarży się prorok Jeremiasz (Jr 20,10).

Św. Augustyn w Enarrationes in Psalmos słyszy w całym psalmie głos Chrystusa i Jego Ciała: sprawiedliwy oczerniany, zapomniany jak umarły, uważany za rozbite naczynie, to Zbawiciel w swojej Męce, a potem Kościół prześladowany w każdym pokoleniu.

Losy moje w twoich rękach (w. 15-19)

Skarga nie kończy się rozpaczą. „A ja w tobie nadzieję miałem, Panie; rzekłem: «Tyś jest Bogiem moim. W ręku twoich losy moje»” (w. 15-16). Łacińskie sortes meae, „losy moje”, obejmuje wszystko, co człowieka spotyka, i całą jego przyszłość. Psalmista prosi: „Rozjaśnij twarz twoją nad sługą twoim, zbaw mię w miłosierdziu twoim!” (w. 17), słowami, które Kościół śpiewa jako antyfonę na Komunię w niedzielę Siedemdziesiątnicy.

Dziękczynienie i wezwanie (w. 20-25)

Ostatnia część jest uwielbieniem: „Jakże wielkie mnóstwo słodkości twej, Panie, którą zachowałeś dla bojących się ciebie” (w. 20). Bóg ukrywa swoich „zasłoną oblicza twego od zamieszek ludzkich” (w. 21). Psalmista wyznaje, że w chwili zwątpienia myślał: „Jestem odrzucony od oczu twoich!”, a jednak Bóg go wysłuchał (w. 23). Dlatego kończy wezwaniem do wszystkich: „Mężnie postępujcie i niech się wzmocni serce wasze, wy wszyscy, którzy nadzieję macie w Panu!” (w. 25).

Psalm 31 6: „W ręce twe polecam ducha mego”

Werset 6 Chrystus wypowiedział jako ostatnie słowo na krzyżu. Św. Łukasz pisze: „A Jezus zawoławszy głosem wielkim, rzekł: Ojcze, w ręce twoje polecam ducha mojego! A to rzekłszy, skonał” (Łk 23,46). Pan nie ułożył nowej modlitwy na śmierć: wziął słowa psalmu, którymi modlił się Jego lud, i dodał do nich jedno słowo, „Ojcze”. Św. Szczepan, umierając, powtórzy je, zwracając się do Chrystusa: „Panie Jezu, przyjmij ducha mojego!” (Dz 7,58).

Od tamtej chwili te słowa są modlitwą chrześcijanina na koniec dnia i na koniec życia. Kościół każe je powtarzać co wieczór w komplecie, a pobożność katolicka uczyniła z nich westchnienie umierających. Druga połowa wersetu, „odkupiłeś mię, Panie, Boże prawdy”, mówi, dlaczego można się tak oddać: ręce, którym powierzamy ducha, już nas wykupiły. O przygotowaniu na ostatnią godzinę mówi artykuł modlitwa o dobrą śmierć, a o Męce Pańskiej Wielki Piątek.

Psalm 31 i psalm 71: dwie modlitwy ufności

Psalm 71 (70 w Wulgacie) zaczyna się niemal tak samo: „W tobie, Panie, nadzieję miałem, niech nie będę pohańbiony na wieki!” (Ps 70,1). Jego pierwsze trzy wersety powtarzają, prawie słowo w słowo, wersety 2-4 tego psalmu. Psalmiści chętnie modlili się słowami wcześniejszych modlitw, tak jak my powtarzamy pacierz. Oba psalmy różnią się jednak tonem. Psalm 31 jest modlitwą człowieka w środku walki, osaczonego i oczernianego. Psalm 71 to modlitwa starości: „Nie odrzucaj mnie czasu starości” (Ps 70,9). Pierwszy uczy oddawać Bogu ducha w chwili próby, drugi dziękować za całe życie, przez które On prowadził.

Psalm 31 w liturgii 1962

W brewiarzu. W Brewiarzu rzymskim 1962 psalm 30, podzielony na trzy części, tworzy sekstę poniedziałku, z antyfoną In tua justitia libera me, Domine. Przed reformą św. Piusa X (1911) jego początek (w. 2-6) odmawiano codziennie w komplecie, razem z psalmami 4, 90 i 133. W komplecie 1962 werset 6 wraca jednak niemal każdego wieczoru jako krótkie responsorium In manus tuas, Domine, commendo spiritum meum: o tej godzinie przeczytasz w artykule o komplecie. Także ostatni wiersz hymnu Te Deum, In te, Domine, speravi: non confundar in aeternum, to słowa z początku tego psalmu (i psalmu 70).

W mszale. Wersety 3-4 dają introit Esto mihi in Deum protectorem w niedzielę Pięćdziesiątnicy (Quinquagesima, ostatnią przed Popielcem; nie mylić z Zesłaniem Ducha Świętego), z wersetem 2 jako psalmem introitu. Wersety 17-18, Illumina faciem tuam super servum tuum, są antyfoną na Komunię w niedzielę Siedemdziesiątnicy. Wersety 15-16, In te speravi, Domine: dixi: Tu es Deus meus, in manibus tuis tempora mea, tworzą ofertorium XIII niedzieli po Zesłaniu Ducha Świętego. Towarzyszy więc pierwszej i ostatniej niedzieli przedpościa, okresu, który prowadzi ku Wielkiemu Postowi i Męce.

Jak modlić się psalmem 31?

• Wieczorem. Zakończ dzień słowami wersetu 6, jak Kościół w komplecie: oddaj Bogu ducha, ciało, sprawy, których nie zdołałeś załatwić.
• W prześladowaniu i oszczerstwie. Wersety 10-14 nazywają samotność kogoś, od kogo wszyscy się odwrócili; wersety 15-16 pokazują, gdzie złożyć swój los.
• Przy umierających. Werset 6 jest najprostszą modlitwą przy łóżku chorego: można go szeptać za niego, gdy sam nie ma już sił.
• Gdy przychodzi zwątpienie. Werset 23 przyznaje, że i wierzący bywa przekonany, iż Bóg go odrzucił, i świadczy, że Bóg mimo to słucha.

Często zadawane pytania

Czy psalm 31 to ten sam psalm co psalm 30?

Tak: In te, Domine, speravi to psalm 31 w Biblii Tysiąclecia i psalm 30 w Wulgacie i u ks. Wujka. Uwaga: psalm 30 nowej Biblii to inny tekst, Exaltabo te, Domine, który w Wulgacie nosi numer 29.

Jak zaczyna się psalm 31?

U ks. Wujka, po tytule: „W tobie, Panie, nadzieję miałem, niech nie będę zawstydzony na wieki; w sprawiedliwości twojej wybaw mię!”. Bardzo podobnie zaczyna się psalm 71 (70 w Wulgacie), co często prowadzi do pomyłek.

Co oznacza psalm 31, werset 5 (lub 6)?

W numeracji polskiej to werset 6, w Bibliach angielskich werset 5: „W ręce twe polecam ducha mego; odkupiłeś mię, Panie, Boże prawdy!”. Chrystus wypowiedział go na krzyżu jako ostatnie słowo, a Kościół powtarza go co wieczór w komplecie.

Czy Jezus modlił się psalmem 31?

Tak. Według Ewangelii św. Łukasza (Łk 23,46) ostatnie słowa Jezusa na krzyżu, „Ojcze, w ręce twoje polecam ducha mojego”, to werset 6 tego psalmu z dodanym słowem „Ojcze”. Ojcowie Kościoła, jak św. Augustyn, słyszą w całym psalmie głos Chrystusa cierpiącego.

Kto napisał psalm 31?

Tytuł przypisuje go Dawidowi i tak przyjmuje go tradycja Kościoła. Psalm nie wskazuje konkretnego zdarzenia z jego życia; mówi o prześladowaniu i opuszczeniu, jakich Dawid doznał niejeden raz.

Kiedy odmawia się psalm 31?

W Brewiarzu rzymskim 1962 w sekście poniedziałku, a jego werset 6 niemal codziennie w responsorium komplety. W mszale otwiera niedzielę Pięćdziesiątnicy (Quinquagesima, przed Popielcem; nie mylić z Zesłaniem Ducha Świętego) introitem Esto mihi.