Psalm 71 (70 w Wulgacie): W tobie, Panie, nadzieję miałem, niech nie będę pohańbiony

Psalm 71 czy psalm 70?

To ten sam psalm. Biblia Tysiąclecia i inne nowe przekłady liczą psalmy według tekstu hebrajskiego i nazywają go psalmem 71; Septuaginta, Wulgata, ks. Wujek i księgi liturgii łacińskiej psalmem 70. Wulgata łączy bowiem hebrajskie psalmy 9 i 10 w jeden, i od tego miejsca przez większą część Psałterza liczy o jeden mniej.

Sąsiedzi niosą tu ciekawą niespodziankę. Psalm 70 nowych Biblii to w tym czytniku psalm 69, krótka modlitwa, której pierwsze słowa, Deus, in adjutorium meum intende, otwierają każdą godzinę brewiarza. Psalm 71 Wujka, Deus, judicium tuum regi da, to z kolei psalm 72 nowych przekładów. A psalm 31 (30 w Wulgacie) zaczyna się prawie tak samo jak ten. Numery wersetów są w obu numeracjach polskich takie same.

Psalm 71 — interpretacja

Wulgata daje psalmowi tytuł, którego nie ma tekst hebrajski: „Psalm Dawidowy. Synów Jonadabowych i pierwszych więźniów” (w. 1). Synowie Jonadaba to zapewne Rechabici, którzy według Księgi Jeremiasza wiernie trzymali się przykazań swego ojca; «pierwsi więźniowie» to pierwsi uprowadzeni do niewoli. Tytuł podsuwa więc myśl o wierności w czasie próby. Sam psalm mówi głosem człowieka starego, który patrzy wstecz na całe życie prowadzone przez Boga i prosi, by Bóg nie odszedł od niego u kresu.

Ucieczka od młodości (w. 1-8)

Początek powtarza, prawie słowo w słowo, początek psalmu 31: „W tobie, Panie, nadzieję miałem, niech nie będę pohańbiony na wieki!” (w. 1). Werset 3, często szukany, prosi o Boga-twierdzę: „Bądź mi Bogiem obrońcą, miejscem obronnym, abyś mię zbawił; albowiem twierdzą moją i ucieczką moją ty jesteś!” (w. 3).

Potem psalmista wspomina początek życia: „Panie, nadziejo moja od młodości mojej!” (w. 5); „Na tobie wspierałem się od żywota, od łona matki mojej tyś obrońcą moim; o tobie śpiewanie moje zawsze” (w. 6). Wiara nie zaczęła się w nim od nawrócenia w dorosłym wieku; była z nim od pierwszej chwili, jak u dziecka ochrzczonego i wychowanego w wierze. Wielu dziwiło się jego losom („Jak dziwowiskiem stałem się dla wielu”, w. 7), ale on zna ich przyczynę: Bóg był jego „wspomożycielem mocnym”.

Nie odrzucaj mnie w starości (w. 9-13)

Werset 9 jest sercem psalmu: „Nie odrzucaj mnie czasu starości; gdy ustanie siła moja, nie opuszczaj mnie!” (w. 9). Starość niesie słabość, a z nią pokusę myśli, że Bóg również odszedł. Nieprzyjaciele mówią to głośno: „Bóg go opuścił; gońcie, a pojmajcie go, bo nie masz, kto by wyrwał!” (w. 11). Psalmista nie odpowiada im, lecz zwraca się do Boga: „Boże, nie oddalaj się ode mnie; Boże mój, spojrzyj ku pomocy mojej!” (w. 12). To zdanie przypomina wezwanie Deus, in adjutorium meum intende, którym zaczyna się każda godzina Oficjum.

Zawsze nadzieję mieć będę (w. 14-18)

Druga połowa jest przysięgą wierności: „A ja zawsze nadzieję mieć będę i przyczynię się do wszystkiej chwały twojej” (w. 14). Psalmista nie jest uczonym, „w piśmie nie jestem biegły” (w. 15), mówi Wulgata, ale wejdzie w „możne sprawy Pańskie” i będzie wspominał jedynie sprawiedliwość Boga (w. 16). Wiara nie potrzebuje erudycji; potrzebuje pamięci o tym, co Bóg uczynił.

„Boże, uczyłeś mię od młodości mojej, i aż dotąd będę opowiadał cuda twoje” (w. 17). Stary człowiek ma jeszcze jedno zadanie: przekazać wiarę dalej. Prosi więc: „I aż do starości i sędziwości, Boże, nie opuszczaj mnie aż opowiem ramię twe całemu pokoleniu, które ma przyjść” (w. 18). Starość nie jest w psalmie czasem bezużytecznym, lecz czasem świadectwa dla wnuków.

Z przepaści ziemskich (w. 19-24)

„Boże, któż podobny tobie?” (w. 19). Psalmista patrzy na przeszłość: Bóg pokazał mu wiele ucisków, „ale znowu ożywiłeś mię i z przepaści ziemskich znowu mię wywiodłeś” (w. 20). Chrześcijanin słyszy w tych słowach także zapowiedź zmartwychwstania. Psalm kończy się muzyką i radością: „Rozradują się wargi moje, kiedy ci będę śpiewał, i dusza moja, którą wykupiłeś” (w. 23).

Najczęściej szukane wersety psalmu 71

• Psalm 71 1: „W tobie, Panie, nadzieję miałem, niech nie będę pohańbiony na wieki!” (w. 1). Te słowa, po łacinie In te, Domine, speravi: non confundar in aeternum, zamykają hymn Te Deum.
• Psalm 71 3: prośba o Boga-twierdzę, „twierdzą moją i ucieczką moją ty jesteś!” (w. 3).
• Psalm 71 6: ufność od łona matki, „od łona matki mojej tyś obrońcą moim” (w. 6).
• Psalm 71 9: „Nie odrzucaj mnie czasu starości” (w. 9), modlitwa ludzi starszych i za nich.
• Psalm 71 23: radość duszy wykupionej, która śpiewa Bogu (w. 23).

Ojcowie Kościoła o psalmie 71

Św. Augustyn w Enarrationes in Psalmos czyta ten psalm jako modlitwę całego Kościoła. Kościół, który narodził się z Chrystusa, ma swoją młodość i swoją starość, a jego starością są ostatnie czasy świata. Prośba „nie opuszczaj mnie” jest więc prośbą Kościoła o wytrwanie do końca. Taka lektura nie odbiera psalmowi sensu osobistego: każdy chrześcijanin przechodzi tę samą drogę, od wiary dziecka do świadectwa starca.

Psalm 71 w liturgii 1962

W brewiarzu. W Brewiarzu rzymskim 1962 psalm 70, podzielony na dwie części, odmawia się w komplecie czwartku, po psalmie 69, z antyfoną Adjutor meus et liberator meus esto, Domine. Jest też jednym z psalmów Ciemnej Jutrzni Wielkiego Czwartku, w pierwszym nokturnie, z psalmami 68 i 69. Kompletę odmówisz w brewiarzu; o tej godzinie przeczytasz w artykule o komplecie.

W mszale. Werset 8, Repleatur os meum laude tua, daje introit piątku Suchych Dni Zesłania Ducha Świętego (w oktawie Zielonych Świątek), z wersetami 1-2 jako psalmem introitu. Wersety 16-18, Domine, memorabor justitiae tuae solius, są antyfoną na Komunię XVI niedzieli po Zesłaniu Ducha Świętego. Pierwszy werset powraca też w ostatnim wierszu hymnu Te Deum.

Jak modlić się psalmem 71?

• W starości i chorobie. Wersety 9 i 18 są najprostszą modlitwą osób starszych: nie o zdrowie za wszelką cenę, ale o to, by Bóg nie odszedł.
• Za rodziców i dziadków. Odmawiaj go za nich, a jeśli są w podeszłym wieku, z nimi.
• W dzień urodzin. Wersety 5-6 i 17 to dziękczynienie za wiarę otrzymaną od dzieciństwa.
• Wieczorem. W czwartek psalm należy do komplety; w każdy wieczór można prosić jego słowami o pomoc na noc i na ostatnią godzinę. Pomoże w tym modlitwa o dobrą śmierć.

Często zadawane pytania

Czy psalm 71 to ten sam psalm co psalm 70?

Tak: In te, Domine, speravi z prośbą o opiekę w starości to psalm 71 w Biblii Tysiąclecia i psalm 70 w Wulgacie i u ks. Wujka. Psalm 70 nowej Biblii to inny tekst, Deus, in adjutorium meum intende, czyli psalm 69 Wulgaty.

Jak zaczyna się psalm 71?

U ks. Wujka, po tytule: „W tobie, Panie, nadzieję miałem, niech nie będę pohańbiony na wieki!”. Bardzo podobnie zaczyna się psalm 31 (30 w Wulgacie), którego pierwsze wersety ten psalm powtarza.

Dlaczego psalm 71 nazywa się modlitwą na starość?

Bo mówi głosem człowieka, który ufał Bogu od młodości i teraz, gdy opadają mu siły, prosi: „Nie odrzucaj mnie czasu starości; gdy ustanie siła moja, nie opuszczaj mnie!”. Prosi też, by zdążył przekazać wiarę następnemu pokoleniu.

Co oznacza psalm 71, werset 3?

To prośba, by Bóg był obrońcą i twierdzą: „Bądź mi Bogiem obrońcą, miejscem obronnym, abyś mię zbawił; albowiem twierdzą moją i ucieczką moją ty jesteś!”. Tę samą myśl wyraża psalm 31, werset 3.

Kto napisał psalm 71?

Wulgata przypisuje go Dawidowi i dodaje tytuł o synach Jonadaba i pierwszych więźniach; w tekście hebrajskim psalm nie ma tytułu. Tradycja przyjmowała go jako psalm Dawidowy, ale autorstwa nie da się ustalić na pewno.

Kiedy odmawia się psalm 71?

W Brewiarzu rzymskim 1962 w komplecie czwartku oraz w Ciemnej Jutrzni Wielkiego Czwartku. Jego pierwsze słowa wracają w zakończeniu Te Deum.