Psalm 70 (69 w Wulgacie): Boże, wejrzyj ku wspomożeniu memu

Psalm 70 czy psalm 69?

To ten sam psalm pod dwoma numerami. Współczesne Biblie, w tym Biblia Tysiąclecia, idą za numeracją hebrajską i nazywają go psalmem 70. Septuaginta, Wulgata, Biblia ks. Jakuba Wujka i tradycyjna liturgia liczą go jako psalm 69, bo psalmy 9 i 10 hebrajskie łączą w jeden. Numery wersetów są w obu Bibliach takie same, bo obie liczą nagłówek jako werset 1: wyszukiwany werset 2 psalmu 70 to werset 2 na tej stronie. Pełną tabelę znajdziesz na stronie Księgi Psalmów.

Uwaga na sąsiadów. „Psalm 69” współczesnych Biblii, długi psalm cierpiącego sprawiedliwego, Salvum me fac, Deus, to w Wulgacie psalm 68. „Psalm 71” współczesnych Biblii, In te, Domine, speravi, to w Wulgacie psalm 70: „W tobie, Panie, nadzieję miałem, niech nie będę pohańbiony na wieki!”.

Psalm 70 — interpretacja

To jeden z najkrótszych psalmów: nagłówek i pięć wersetów. Nagłówek brzmi u ks. Wujka: „Na koniec. Psalm Dawidowy. Na pamiątkę, że go Bóg wybawił” (w. 1). Psalm jest jednym krzykiem człowieka w niebezpieczeństwie, który nie ma czasu na długie słowa.

Wołanie (w. 2). „Boże, wejrzyj ku wspomożeniu memu, Panie, pośpiesz się ku ratunkowi memu!”. Dwie prośby, jedna po drugiej, o to samo: o pomoc, i to natychmiast. Psalmista nie tłumaczy, co mu grozi, nie przypomina swoich zasług, nie układa planu. Mówi tylko, że potrzebuje Boga, i to teraz.

Przeciwnicy (w. 3-4). „Niechaj będą zawstydzeni i pohańbieni, którzy szukają duszy mojej, niech się obrócą wstecz i niech się zawstydzą, którzy mi chcą złego. Niech się natychmiast obrócą wstydząc się, którzy mi mówią: «Ha! ha!»”. Nie jest to życzenie zemsty, lecz prośba, by zło się cofnęło i zostało zawstydzone. Szyderczy okrzyk „Ha! ha!”, po łacinie Euge, euge, to śmiech tych, którzy cieszą się z cudzego upadku.

Radość szukających Boga (w. 5). „Niech się weselą i radują w tobie wszyscy, którzy cię szukają, i niech zawsze mówią: «Niechaj uwielbiony będzie Pan!» którzy miłują zbawienie twoje!”. W środku zagrożenia psalmista myśli o innych: o wszystkich, którzy szukają Boga, i życzy im radości.

Ubóstwo i ufność (w. 6). „A ja jestem ubogi i żebrak; Boże, wspomóż mię! Pomocnikiem moim i wybawicielem moim ty jesteś; Panie, nie zwlekaj!”. Psalm kończy się tak, jak się zaczął: prośbą o pośpiech. Pomiędzy nimi stoi wyznanie, które jest kluczem do całej modlitwy: jestem ubogi. Kto to wie, umie prosić.

Psalm wyjęty z psalmu 40

Psalm 70 hebrajski prawie słowo w słowo powtarza końcówkę psalmu 40 (39 w Wulgacie), wersety 14-18: „Niech ci się spodoba, Panie, abyś mię wyrwał; Panie, ku ratunkowi memu wejrzyj!” (Ps 39,14). Tamten psalm zaczynał się dziękczynieniem i dopiero na końcu wracał do prośby; tutaj została sama prośba, oderwana i skrócona, jakby przygotowana do powtarzania. Psałterz zawiera kilka takich podwójnych tekstów. Ten stał się, jak zobaczymy, najczęściej powtarzanym wersetem całej modlitwy Kościoła.

Kasjan i św. Benedykt: modlitwa wszystkich godzin

W V wieku Jan Kasjan, który w młodości poznał mnichów Egiptu, opisał w dziesiątej z Rozmów z Ojcami (Collationes) naukę, którą przekazał mu abba Izaak: aby nieustannie pamiętać o Bogu, trzeba mieć w sercu jedną krótką formułę i powtarzać ją we wszystkich sytuacjach. Tą formułą jest werset Deus, in adjutorium meum intende; Domine, ad adjuvandum me festina. Według Kasjana zawiera on wszystko, czego dusza potrzebuje: wołanie do Boga, wyznanie własnej słabości, czujność, pokorę i ufność. Pasuje do pokusy i do radości, do suchości i do pociechy, bo w każdym stanie człowiek potrzebuje pomocy Bożej.

W następnym wieku św. Benedykt wpisał ten werset do swojej Reguły: w rozdziale 18 poleca rozpoczynać godziny tym wersetem, po którym następuje Gloria Patri i hymn. Przez Regułę benedyktyńską, a potem Brewiarz rzymski, stał się on progiem całej modlitwy Kościoła.

Ojcowie słyszeli tu także głos Chrystusa. Św. Augustyn w Objaśnieniach psalmów każe mówić tu Chrystusowi i Jego członkom, prześladowanemu Kościołowi. Zatrzymuje się przy Euge, euge: są dwa rodzaje prześladowców, ci, którzy szydzą, i ci, którzy schlebiają, a język pochlebcy bywa groźniejszy niż ręka tego, kto bije.

Psalm 70 w liturgii 1962

Otwarcie każdej godziny. W Brewiarzu rzymskim 1962 każda godzina Oficjum zaczyna się pierwszym wersetem tego psalmu. Kapłan lub kantor mówi, czyniąc znak krzyża, Deus, in adjutorium meum intende; chór odpowiada Domine, ad adjuvandum me festina; następuje Gloria Patri i Alleluja, a od Siedemdziesiątnicy do Wielkanocy Laus tibi, Domine, Rex æternæ gloriæ. W Jutrzni poprzedza go Domine, labia mea aperies z Miserere, w Komplecie Converte nos, Deus, salutaris noster. Milknie tylko w ostatnich trzech dniach Wielkiego Tygodnia i w Oficjum za zmarłych, które zaczynają się bez niego. Kto odmawia tradycyjne Oficjum, wypowiada go więc kilka razy dziennie, od Jutrzni do Komplety; zob. Divinum Officium.

Polskie Godzinki naśladują to otwarcie, zwracając się do Maryi: Przybądź nam, miłościwa Pani, ku pomocy.

Cały psalm. W tygodniowym psałterzu uporządkowanym przez św. Piusa X w 1911 roku psalm 69 odmawia się w całości w Komplecie czwartkowej, razem z następnym psalmem, In te, Domine, speravi, pod antyfoną wziętą z wersetu 6: Adjutor meus et liberator meus esto, Domine. Kościół stawia go na wieczór, przed snem, gdy dusza powierza się Bogu na noc; zob. Kompleta i brewiarz.

Wielki Czwartek. W Ciemnej Jutrzni Wielkiego Czwartku psalm jest drugim psalmem pierwszego nokturnu, z antyfoną Avertantur retrorsum, et erubescant, qui cogitant mihi mala: Kościół wkłada go w usta Chrystusa w noc zdrady.

We Mszy. Werset 2 tworzy introit XII niedzieli po Zesłaniu Ducha Świętego i czwartku po II niedzieli Wielkiego Postu: Deus, in adjutorium meum intende: Domine, ad adjuvandum me festina, z wersetem Avertantur retrorsum. Graduał poniedziałku po II niedzieli Wielkiego Postu śpiewa werset 6, Adjutor meus et liberator meus esto: Domine, ne tardaveris, a offertorium czwartku po IV niedzieli Wielkiego Postu podejmuje Domine, ad adjuvandum me festina.

Jak się modlić psalmem 70

Jako akt strzelisty. Za Kasjanem można powtarzać pierwszy werset w ciągu dnia: przed pracą, w pokusie, w zmęczeniu, w radości. Po polsku u ks. Wujka: „Boże, wejrzyj ku wspomożeniu memu, Panie, pośpiesz się ku ratunkowi memu!”. Zob. też akty strzeliste.

Na początek każdej modlitwy. Tak jak Kościół zaczyna nim każdą godzinę, można zaczynać nim różaniec, rozmyślanie czy lekturę Pisma: prosząc Boga, by pomógł się modlić. Nawet modlitwa jest Jego darem.

W nagłym niebezpieczeństwie. Psalm jest krótki, bo powstał na chwilę, w której nie ma czasu na długie słowa. W lęku, przy wypadku, w chwili pokusy wystarczy jego pierwszy werset albo ostatnie słowa: „Panie, nie zwlekaj!”.

Wieczorem. Odmawiany w czwartkowej Komplecie, dobrze nadaje się na wieczorne zawierzenie: „A ja jestem ubogi i żebrak; Boże, wspomóż mię!”.

Na zakończenie dodaje się, jak w Oficjum, Chwała Ojcu.

Często zadawane pytania

Czy psalm 70 i psalm 69 to ten sam psalm?

To ten sam psalm. Numer 70 pochodzi z numeracji hebrajskiej, używanej przez współczesne Biblie; numer 69 z Septuaginty i Wulgaty, za którą idą ks. Wujek i tradycyjna liturgia. Psalm rozpoznasz po początku: Deus, in adjutorium meum intende.

Jak brzmi psalm 70 po polsku?

U ks. Wujka zaczyna się słowami: „Boże, wejrzyj ku wspomożeniu memu, Panie, pośpiesz się ku ratunkowi memu!”, a kończy: „Pomocnikiem moim i wybawicielem moim ty jesteś; Panie, nie zwlekaj!”. Cały tekst, z łaciną obok, znajduje się na tej stronie.

Dlaczego każda godzina brewiarza zaczyna się od tego psalmu?

Bo Kościół przyjął zwyczaj dawnych mnichów, poświadczony przez Kasjana i utrwalony przez św. Benedykta w rozdziale 18 Reguły: zaczynać modlitwę od prośby, by sam Bóg pomógł się modlić. Werset wyznaje naszą słabość i ufność, zanim padnie jakiekolwiek inne słowo.

O czym jest psalm 70?

To krótkie, naglące wołanie o pomoc człowieka w niebezpieczeństwie. Prosi, by Bóg pośpieszył z ratunkiem, by przeciwnicy zostali zawstydzeni, by radowali się wszyscy, którzy szukają Boga, i kończy wyznaniem: „A ja jestem ubogi i żebrak”. Prawie dosłownie powtarza końcówkę psalmu 40.

Kto napisał psalm 70?

Nagłówek mówi: „Psalm Dawidowy. Na pamiątkę, że go Bóg wybawił”, po łacinie Psalmus David in rememorationem. Tradycja przypisuje go więc Dawidowi. Ten sam tekst stoi na końcu psalmu 40, także przypisanego Dawidowi.

Kiedy odmawia się psalm 70?

Jego pierwszy werset otwiera każdą godzinę Brewiarza, poza Triduum Paschalnym i Oficjum za zmarłych. Cały psalm odmawia się w Brewiarzu 1962 w Komplecie czwartkowej. W Mszale tworzy introit XII niedzieli po Zesłaniu Ducha Świętego.