Psalm 72 (71 w Wulgacie): Boże, daj sąd twój królowi

Psalm 72 czy psalm 71?

To ten sam psalm. Biblia Tysiąclecia i inne nowe przekłady idą za numeracją hebrajską i nazywają go psalmem 72; Septuaginta, Wulgata, ks. Wujek i liturgia łacińska psalmem 71. Wulgata łączy hebrajskie psalmy 9 i 10 w jeden, a potem przez większą część Psałterza liczy o jeden mniej.

Uwaga na sąsiadów: psalm 71 nowych Biblii, modlitwa na starość In te, Domine, speravi, to w tym czytniku psalm 70. Psalm 72 Wujka, Quam bonus Israel Deus, to psalm 73 nowych przekładów. W tym psalmie także wersety liczy się nieco inaczej na samym początku: tekst ks. Wujka podaje tytuł „Psalm na Salomona” jako osobny werset 1, a prośbę „Boże, daj sąd twój królowi” jako werset 2, podczas gdy Biblia Tysiąclecia łączy tytuł z tą prośbą. Od wersetu 3 numeracja jest już wspólna: «królowie Tarsisu» to w obu Bibliach werset 10.

Psalm 72 — interpretacja

Tytuł Wulgaty brzmi „Psalm na Salomona” (w. 1), czyli psalm o Salomonie, dla Salomona. Ostatni werset dodaje: „Skończyły się pieśni Dawida, syna Jessego” (w. 20). Tradycja widziała w nim modlitwę starego króla Dawida za syna, który ma objąć tron. Ale obraz władcy, który tu powstaje, przerasta każdego króla Izraela: będzie trwał „ze słońcem i przed księżycem”, będzie panował „od morza aż do morza”, a „będą w nim błogosławione wszystkie pokolenia ziemi”. Dlatego żydowska i chrześcijańska tradycja czytały ten psalm jako zapowiedź Mesjasza.

Król sprawiedliwy i ubodzy (w. 2-4)

„Boże, daj sąd twój królowi, a sprawiedliwość twoją synowi królewskiemu, aby sądził lud twój w sprawiedliwości, a ubogich twych w rozsądku!” (w. 2). Pierwszą cechą tego króla nie jest potęga, lecz sprawiedliwość otrzymana od Boga. Jego rządy dotykają przede wszystkim ubogich: „Będzie sądził ubogich z ludu i wybawi synów ubogich, a poniży ciemiężyciela” (w. 4). Pokój, który przyniesie, jest owocem tej sprawiedliwości: „Niech przyjmą góry pokój dla ludu, a pagórki sprawiedliwość!” (w. 3).

Jak deszcz na runo (w. 5-7)

„I będzie trwał ze słońcem i przed księżycem, na pokolenie i pokolenie” (w. 5). Werset 6 należy do najpiękniejszych w psalmie: „Zstąpi jak deszcz na runo i jak krople na ziemię kapiące” (w. 6). Runo przywodzi na myśl runo Gedeona, które według Księgi Sędziów jako jedyne zostało zroszone, gdy ziemia wokół była sucha. Tradycja Kościoła zobaczyła w nim obraz Dziewicy, w której łono Syn Boży zstąpił cicho, jak deszcz, bez naruszenia jej dziewictwa. Kościół wyśpiewał tę lekturę w antyfonie oktawy Bożego Narodzenia: sicut pluvia in vellus descendisti, ut salvum faceres genus humanum (zstąpiłeś jak deszcz na runo, aby zbawić rodzaj ludzki).

„Wzejdzie za dni jego sprawiedliwość i obfitość pokoju, póki nie zginie księżyc” (w. 7). Św. Augustyn zauważa w Enarrationes in Psalmos, że imię Salomon znaczy «pokojowy», a prawdziwym królem pokoju jest Chrystus.

Od morza aż do morza (w. 8-11)

„I będzie panował od morza aż do morza, i od rzeki aż do krańców okręgu ziemi” (w. 8). Królestwo nie ma już granic Izraela. Narody przychodzą do niego z darami: „Królowie Tarsisu i wyspy przyniosą dary, królowie Arabów i Saby przywiozą upominki” (w. 10). „I będą mu się kłaniać wszyscy królowie ziemi; wszystkie narody będą mu służyć” (w. 11).

Psalm 72 10-11: królowie, którzy przynieśli dary

Kościół od starożytności słyszał w wersetach 10-11 zapowiedź pokłonu Mędrców. Św. Mateusz opowiada, że Mędrcy ze Wschodu, wszedłszy do domu, „upadłszy, pokłonili się jemu; a otworzywszy skarby swoje, ofiarowali mu dary: złoto, kadzidło i mirrę” (Mt 2,11). Ewangelia nazywa ich Mędrcami, nie królami; tradycja, która nazywa ich królami, wzięła się w dużej mierze właśnie z tego psalmu i z proroctwa Izajasza o tych, którzy „z Saby przyjdą, złoto i kadzidło przynosząc” (Iz 60,6). Werset 15 dodaje jeszcze: „dadzą mu ze złota Arabii” (w. 15).

Dlatego werset 10 jest ofertorium Mszy Objawienia Pańskiego (Reges Tharsis et insulae munera offerent): w chwili, gdy wierni składają dary na ołtarzu, Kościół śpiewa o królach, którzy przynieśli dary Dzieciątku. W Polsce, gdzie 6 stycznia nazywa się świętem Trzech Króli, ten psalm jest tłem całego święta. Przeczytasz o nim w artykule o Objawieniu Pańskim.

Wybawca ubogich (w. 12-15)

Psalm wraca do ubogich, i to z naciskiem: „Albowiem wyzwoli ubogiego od możnego, i nędznego, który nie miał pomocnika” (w. 12). „Od lichwy i nieuczciwości wykupi dusze ich, a imię ich będzie we czci u niego” (w. 14). Panowanie tego króla nad narodami nie jest panowaniem przemocy: jego siła służy słabym. To samo powie Chrystus o swoim królestwie, które nie jest z tego świata, a które ubogim daje pierwsze miejsce.

Błogosławieństwo dla wszystkich narodów (w. 16-20)

„Niech będzie imię jego na wieki błogosławione, przed słońcem trwa imię jego! I będą w nim błogosławione wszystkie pokolenia ziemi” (w. 17). To obietnica dana Abrahamowi: „błogosławione będą w potomstwie twoim wszystkie narody ziemi” (Rdz 22,18). W Mesjaszu, synu Abrahama i synu Dawida, spełnia się błogosławieństwo dla całej ludzkości. Wersety 18-19 są doksologią, która zamyka drugą księgę Psałterza: „Błogosławiony Pan, Bóg Izraela, który sam czyni dziwy!” (w. 18).

Psalm 72 w liturgii 1962

W brewiarzu. W Brewiarzu rzymskim 1962 psalm 71, podzielony na dwie części, odmawia się w prymie czwartku, po psalmie 22. Należy też do jutrzni wielkich świąt Pańskich: Bożego Narodzenia, Objawienia Pańskiego, Trójcy Przenajświętszej i Chrystusa Króla. Godzinę dnia odmówisz w brewiarzu.

W mszale. W Objawienie Pańskie werset 2 („Boże, daj sąd twój królowi”, w mszale liczony jako werset 1) jest psalmem introitu Ecce advenit dominator Dominus, a wersety 10-11 tworzą ofertorium Reges Tharsis. W święto Chrystusa Króla (ostatnia niedziela października) ten sam werset jest psalmem introitu Dignus est Agnus, a wersety 8 i 11 tworzą graduał Dominabitur a mari usque ad mare. Psalm o królu sprawiedliwym jest więc w mszale psalmem Chrystusa Króla; o tym święcie przeczytasz w artykule o Chrystusie Królu.

Jak modlić się psalmem 72?

• W okresie Bożego Narodzenia. Wersety 6 i 10-11 łączą tajemnicę Wcielenia i pokłon Mędrców; dobrze czytać je przy żłóbku albo w uroczystość Trzech Króli. O samym święcie przeczytasz w artykule o Bożym Narodzeniu.
• Za rządzących. Wersety 2-4 są modlitwą za tych, którzy sprawują władzę: by otrzymali od Boga sprawiedliwość i bronili ubogich.
• Za ubogich i skrzywdzonych. Wersety 12-14 przypominają, że Chrystus Król bierze ich sprawę jako swoją.
• W święto Chrystusa Króla. Cały psalm jest rozważaniem o królestwie, które przychodzi przez sprawiedliwość i pokój.

Często zadawane pytania

Czy psalm 72 to ten sam psalm co psalm 71?

Tak: Deus, judicium tuum regi da to psalm 72 w Biblii Tysiąclecia i psalm 71 w Wulgacie i u ks. Wujka. Psalm 71 nowej Biblii to inny tekst, In te, Domine, speravi, czyli psalm 70 Wulgaty.

Jak zaczyna się psalm 72?

U ks. Wujka, po tytule „Psalm na Salomona”: „Boże, daj sąd twój królowi, a sprawiedliwość twoją synowi królewskiemu”. Po łacinie Deus, judicium tuum regi da, et justitiam tuam filio regis.

O czym jest psalm 72?

O królu sprawiedliwym, który broni ubogich, przynosi pokój i panuje nad wszystkimi narodami. Psalm mówi o Salomonie, ale zapowiada więcej niż każdego króla Izraela: tradycja żydowska i chrześcijańska czytały go jako proroctwo o Mesjaszu, a Kościół rozpoznał w nim Chrystusa Króla.

Czy psalm 72 mówi o Trzech Królach?

Werset 10 mówi o królach Tarsisu, wysp, Arabii i Saby, którzy przyniosą dary królowi. Kościół widział w tym zapowiedź pokłonu Mędrców ze Wschodu i śpiewa ten werset w ofertorium Objawienia Pańskiego. To w dużej mierze z tego psalmu wzięła się tradycja nazywania Mędrców królami.

Kto napisał psalm 72?

Tytuł Wulgaty mówi „na Salomona”, a ostatni werset „Skończyły się pieśni Dawida”. Tradycja widziała w nim modlitwę Dawida za syna Salomona; tekst hebrajski bywa też rozumiany jako psalm samego Salomona. Pewności co do autora nie ma.

Kiedy odmawia się psalm 72?

W Brewiarzu rzymskim 1962 w prymie czwartku oraz w jutrzni Bożego Narodzenia, Objawienia Pańskiego, Trójcy Przenajświętszej i Chrystusa Króla. W mszale w Objawienie Pańskie i w święto Chrystusa Króla.