Psalm 32 (31 w Wulgacie): Błogosławieni, którym odpuszczone są nieprawości

Psalm 32 czy psalm 31?

To ten sam psalm. Biblia Tysiąclecia i inne nowe przekłady idą za numeracją hebrajską i nazywają go psalmem 32; Septuaginta, Wulgata, ks. Wujek i liturgia łacińska nazywają go psalmem 31. Różnica pochodzi z początku Psałterza, gdzie Wulgata łączy hebrajskie psalmy 9 i 10 w jeden, i odtąd przez większą część księgi liczy o jeden mniej.

Nie pomyl go z sąsiadami. Psalm 31 nowej Biblii, In te, Domine, speravi, to w tym czytniku psalm 30. A psalm 32 Wujka, Exsultate, justi, to w nowych Bibliach psalm 33. Numery wersetów są w obu numeracjach polskich takie same: szukany «psalm 32 8» to werset 8 tej strony.

Psalm 32 — interpretacja

Tytuł brzmi: „Psalm Dawidowy. Wyrozumienie” (w. 1). Łacińskie intellectus, hebrajskie maskil, zapowiada pieśń, która czegoś uczy. Lekcja jest jedna: szczęście nie polega na tym, by nie mieć grzechu, ale na tym, by go otrzymać odpuszczonym.

Błogosławieni, którym odpuszczono (w. 1-2)

Psalm zaczyna się błogosławieństwem, jak psalm 1, ale innego rodzaju: „Błogosławieni, którym odpuszczone są nieprawości i których grzechy są zakryte!” (w. 1). „Błogosławiony mąż, któremu Pan nie poczytał grzechu, i nie ma w duchu jego fałszu!” (w. 2). Szczęśliwy jest nie ten, kto sam się usprawiedliwia, ale ten, komu Bóg darował. Warunek jest jeden: brak fałszu, czyli szczerość wobec Boga.

Św. Paweł przytacza te dwa wersety w Liście do Rzymian jako świadectwo, że Bóg usprawiedliwia z łaski: Dawid „nazywa błogosławionym człowieka, któremu Bóg poczytuje sprawiedliwość bez uczynków” (Rz 4,6), i cytuje właśnie początek tego psalmu (Rz 4,7-8).

Co znaczy, że grzechy są „zakryte”? Od czasów reformacji spierano się o ten werset. Katolicka lektura, potwierdzona przez Sobór Trydencki w dekrecie o usprawiedliwieniu, nie widzi w nim zasłony rzuconej na grzech, który w człowieku pozostaje, ale prawdziwe zgładzenie winy: Bóg zakrywa grzech tak, że go już nie widzi, bo go usunął, a duszę odnawia łaską. „Nie poczytał grzechu” nie oznacza więc, że udaje, iż go nie ma, lecz że go darował. Dlatego tuż obok stoi wymaganie szczerości: przebaczenie przyjmuje ten, o kim psalm mówi: „nie ma w duchu jego fałszu”.

Milczenie, które niszczy (w. 3-4)

Potem psalmista opowiada, co działo się, zanim wyznał grzech: „Ponieważ milczałem, zestarzały się kości moje, gdym wołał cały dzień” (w. 3). „Bo we dnie i w nocy ciążyła nade mną ręka twoja; nawróciłem się w nędzy mojej, gdy tkwił cierń” (w. 4). To jeden z najprawdziwszych opisów wyrzutów sumienia w całym Piśmie: ukrywany grzech nie daje spokoju, gniecie ciało i duszę. Cierń, który tkwi, to sumienie, które nie pozwala o sobie zapomnieć, i zarazem łaska, która nawraca.

Wyznanie i przebaczenie (w. 5)

Werset 5 jest punktem zwrotnym: „Grzech mój wyjawiłem tobie, a niesprawiedliwości mojej nie ukrywałem. Rzekłem: «Wyznam przeciwko sobie niesprawiedliwość moją Panu», a ty odpuściłeś niezbożność grzechu mego” (w. 5). Wystarczyło postanowienie wyznania, a przebaczenie już przyszło.

Kościół widzi tu prawo, które w Nowym Przymierzu Chrystus uczynił sakramentem: grzech odpuszcza się temu, kto go wyznaje z żalem. Sobór Trydencki nauczał, że do sakramentu pokuty należy wyznanie grzechów, a także, że żal doskonały gładzi grzech już przed spowiedzią, jeśli zawiera pragnienie sakramentu. Psalm mówi to samo językiem modlitwy. Przed spowiedzią można go odmówić jako przygotowanie, a akt skruchy wyrazi to samo postanowienie własnymi słowami.

Ucieczka w czasie potopu (w. 6-7)

„Dlatego będzie się modlił do ciebie wszelki święty czasu sposobnego” (w. 6): każdy, kto doświadczył przebaczenia, modli się, póki jest czas. Wielkie wody potopu, obraz sądu i nieszczęścia, „do niego się nie przybliżą”. A psalmista mówi do Boga: „Ty jesteś ucieczką moją od utrapienia, które mię ogarnęło. Radości moja, wyrwij mię” (w. 7). Ten, przed którym ukrywał się z grzechem, stał się jego schronieniem.

Psalm 32 8: „nauczę cię tej drogi”

W wersecie 8 mówi sam Bóg: „Dam tobie rozum i nauczę cię tej drogi, którą masz pójść, umocnię nad tobą oczy moje” (w. 8). To odpowiedź na wyznanie: Bóg nie tylko przebacza, ale bierze człowieka na ucznia. „Rozum” (intellectum) nawiązuje do tytułu psalmu: kto wyznał grzech, otrzymuje zrozumienie drogi. A „umocnię nad tobą oczy moje” znaczy, że Bóg nie spuszcza z oka tego, kogo prowadzi.

Werset 9 dodaje przestrogę: „Nie bądźcież jak koń i muł, które nie mają rozumu!” (w. 9). Zwierzę trzeba prowadzić uzdą i wędzidłem; człowiek ma iść za Bogiem dobrowolnie, bo zrozumiał. Kto nie chce słuchać, uczy się przez razy: „Wiele jest biczów na grzesznika, a mającego nadzieję w Panu miłosierdzie ogarnie” (w. 10). Psalm kończy się wezwaniem do radości: „Weselcie się w Panu i radujcie się, sprawiedliwi” (w. 11).

Psalmy pokutne i Ojcowie Kościoła

Psalm 31 jest drugim z siedmiu psalmów pokutnych (w numeracji Wulgaty: 6, 31, 37, 50, 101, 129, 142). Tradycja zebrała je jako modlitwę skruchy grzesznika; jako grupę przedstawia je już Kasjodor w VI wieku. Brewiarz rzymski podaje je razem z Litanią do Wszystkich Świętych, a pobożni katolicy odmawiali je zwłaszcza w Wielkim Poście. Pozostałe to psalm 6, psalm 38 (37 w Wulgacie), psalm 51 (50), psalm 102 (101), psalm 130 (129) i psalm 143 (142).

Św. Augustyn poświęcił temu psalmowi obszerny komentarz. W Enarrationes in Psalmos zatrzymuje się nad porządkiem wersetu 5: Dawid mówi tylko, że wyzna, a przebaczenie już jest udzielone, bo Bóg słyszy postanowienie serca, zanim usta je wypowiedzą. Tytuł „Wyrozumienie” wykłada jako zrozumienie, że nikt nie jest zbawiony dla swoich zasług, lecz przez miłosierdzie, które uprzedza i umożliwia dobre uczynki. Jego biograf Possydiusz opowiada zaś, że w ostatniej chorobie Augustyn kazał wypisać psalmy pokutne na ścianie naprzeciw łóżka i czytał je, płacząc.

Psalm 32 w liturgii 1962

W brewiarzu. W Brewiarzu rzymskim 1962 psalm 31 otwiera nonę poniedziałku; po nim następuje psalm 32 Wulgaty, Exsultate, justi, podzielony na dwie części. Należy też do jutrzni uroczystości Wszystkich Świętych. Godzinę dnia możesz odmówić w brewiarzu.

W mszale. Ostatni werset, Laetamini in Domino et exsultate, justi, jest ofertorium kilku Mszy o męczennikach, m.in. świętych Fabiana i Sebastiana (20 stycznia). Radość, do której wzywa psalm, Kościół odnosi więc także do tych, którzy oddali życie za wiarę.

Jak modlić się psalmem 32?

• Przed spowiedzią. Wersety 3-5 pomagają przełamać milczenie i nazwać grzech po imieniu. Zacznij od wersetu 5: postanowienie wyznania już otwiera drzwi przebaczeniu.
• Po spowiedzi. Wersety 1-2 i 11 są dziękczynieniem człowieka, któremu odpuszczono.
• Gdy sumienie nie daje spokoju. Werset 4 nazywa ten stan, a werset 7 wskazuje wyjście: Bóg, od którego uciekamy, jest naszą ucieczką.
• Gdy szukasz drogi. Werset 8 jest obietnicą prowadzenia dla każdego, kto oddał Bogu swoją przeszłość.

Jeśli chcesz pogłębić temat pokuty, przeczytaj artykuł o pokucie.

Często zadawane pytania

Czy psalm 32 to ten sam psalm co psalm 31?

Tak: Beati quorum to psalm 32 w Biblii Tysiąclecia i psalm 31 w Wulgacie i u ks. Wujka. Uwaga jednak: psalm 31 nowej Biblii to inny tekst, In te, Domine, speravi, czyli psalm 30 Wulgaty.

Jak zaczyna się psalm 32?

U ks. Wujka, po tytule „Psalm Dawidowy. Wyrozumienie”: „Błogosławieni, którym odpuszczone są nieprawości i których grzechy są zakryte!”. Po łacinie Beati quorum remissae sunt iniquitates.

Dlaczego psalm 32 jest psalmem pokutnym?

Bo opowiada drogę nawrócenia: ukrywany grzech, cierpienie sumienia, wyznanie i przebaczenie. Tradycja zaliczyła go do siedmiu psalmów pokutnych, którymi Kościół modli się o odpuszczenie grzechów.

Co oznacza psalm 32, werset 8?

To słowa samego Boga do człowieka, któremu przebaczył: „Dam tobie rozum i nauczę cię tej drogi, którą masz pójść”. Bóg nie tylko odpuszcza, ale prowadzi dalej i nie spuszcza z oka tego, kto Mu zaufał.

Kto napisał psalm 32?

Tytuł przypisuje go Dawidowi i tak przyjmuje go tradycja; św. Paweł w Liście do Rzymian przytacza jego początek jako słowa Dawida. Wielu komentatorów łączy go, podobnie jak psalm 51, z pokutą Dawida po grzechu z Batszebą, choć tytuł tego nie mówi.

Co mówi psalm 32 o spowiedzi?

Że milczenie o grzechu niszczy, a wyznanie przynosi przebaczenie: „Rzekłem: «Wyznam przeciwko sobie niesprawiedliwość moją Panu», a ty odpuściłeś”. Kościół widzi w tym zapowiedź sakramentu pokuty, w którym Chrystus odpuszcza grzechy temu, kto je wyznaje z żalem.