Psalm 6: Panie, w zapalczywości twej nie karć mnie

Psalm 6: jeden numer w obu Bibliach

Tym razem nie ma podwójnej numeracji. Wulgata i przekłady współczesne, które idą za tekstem hebrajskim, rozchodzą się dopiero od psalmu 9: Wulgata zachowuje go w całości, a tekst hebrajski dzieli go na psalmy 9 i 10. Do psalmu 8 numery są więc wspólne. Psalm 6 Biblii Tysiąclecia to psalm 6 ks. Wujka i Brewiarza, Domine, ne in furore tuo arguas me. Pokrywają się także wersety, bo oba przekłady liczą tytuł jako werset 1; szukany werset «psalm 6.6» to w obu ten sam werset o śmierci i otchłani. Tabelę obu numeracji znajdziesz na stronie Księgi Psalmów.

Nie należy go mylić z psalmem 38 (37 w Wulgacie), także pokutnym, który zaczyna się prawie tymi samymi słowami: „Panie, nie karć mnie w zapalczywości twojej i w gniewie twoim mnie nie karz!”.

Psalm 6 — interpretacja

To modlitwa człowieka chorego na ciele i na duszy, który przyznaje, że zasłużył na karcenie, i odwołuje się tylko do miłosierdzia. Nie wymienia żadnego konkretnego grzechu ani okoliczności, dlatego każdy może uczynić go swoim. W dziesięciu wersetach przechodzi od jęku do pewności, że został wysłuchany; to cała droga pokuty.

Uleczyć, a nie osądzić (w. 2-4)

„Panie, w zapalczywości twej nie karć mnie i w gniewie twoim mnie nie karz” (w. 2). Pokutnik nie prosi, by uniknąć wszelkiego karcenia; prosi, by karcenie nie przyszło z zapalczywości. Św. Augustyn w Objaśnieniach psalmów rozróżnia te dwa słowa: zapalczywość to potępienie w dniu ostatecznym, gniew to karcenie, które jeszcze oczyszcza; grzesznik prosi, by został uleczony już w tym życiu i nie potrzebował ani jednego, ani drugiego.

Prośba staje się więc prośbą chorego: „Zmiłuj się nade mną, Panie, bom chory, uzdrów mnie, Panie, bo się wstrząsnęły kości moje” (w. 3). Kości są w Biblii rusztowaniem człowieka: drży cała jego istota. Niepokój dosięga samej duszy, aż do urwanego wołania: „I dusza moja strwożona jest bardzo; ale ty, Panie, pókiż?” (w. 4). Zdanie się nie kończy, bo ból odbiera słowa. Pan powie prawie to samo przed Męką: „Teraz dusza moja zatrwożona jest” (J 12,27).

Nawrócić się przed śmiercią (w. 5-6)

„Zwróć się, Panie, i wyrwij duszę moją, zbaw mię dla miłosierdzia twego” (w. 5). Grzesznik nie powołuje się na żadną zasługę; jedynym jego argumentem jest miłosierdzie Boże. Werset 6 dodaje drugi powód: „Albowiem w śmierci nie masz, kto by o tobie pamiętał, a w otchłani któż cię wysławiać będzie?” (w. 6).

Przed Zmartwychwstaniem Chrystusa Stary Testament widział w krainie umarłych tylko miejsce cienia, gdzie milknie chwała; „otchłań” oddaje tu łacińskie infernus, czyli królestwo zmarłych. Tradycja chrześcijańska odczytała ten werset głębiej: chodzi w nim także o śmierć duszy, bo kto umiera w grzechu, nie chwali Boga. Czas pokuty jest teraz.

Łzy nocy (w. 7-8)

„Umęczyłem się wzdychaniem moim; będę obmywał na każdą noc łóżko moje, łzami moimi będę skrapiał pościel swoją” (w. 7). Obraz jest mocny i zamierzony: łóżko, miejsce odpoczynku, a może i grzechu, staje się miejscem łez. Tradycja zawsze uważała łzy skruchy za dar Boży i znak prawdziwego żalu. „Zamroczyło się od udręczenia oko moje” (w. 8): płacz i trwoga przygasiły spojrzenie.

Zwrot: Pan wysłuchał (w. 9-11)

Nagle zmienia się ton: „Odstąpcie ode mnie wszyscy, którzy czynicie nieprawość, albowiem wysłuchał Pan głos płaczu mojego!” (w. 9). Łzy mają głos i Bóg go usłyszał. Pokutnik może teraz odprawić tych, którzy ciągnęli go ku złu. Jezus powtórzy te słowa o sądzie: „odstąpcie ode mnie, którzy czynicie nieprawość” (Mt 7,23). To, co grzesznik, któremu przebaczono, mówi kusicielom, Chrystus powie tym, którzy nie czynili pokuty.

Werset 10 podwaja pewność: „Wysłuchał Pan prośbę moją, Pan modlitwę moją przyjął” (w. 10). Ostatni werset życzy nieprzyjaciołom, by „się nawrócą i zawstydzą bardzo prędko” (w. 11): nie zemsty, lecz zbawiennego zawstydzenia, które i ich może nawrócić.

Tytuł „na oktawę”

Tytuł brzmi u Wujka: „Na koniec, w pieśniach. Psalm Dawidowy; na oktawę” (w. 1), po łacinie pro octava. W pierwszym znaczeniu jest to najpewniej wskazówka muzyczna: hebrajskie szeminit, „ósma”, oznaczało może instrument o ośmiu strunach albo niski rejestr; nie wiadomo tego na pewno. Św. Augustyn widzi w nim dzień ósmy, który przychodzi po siedmiu dniach tego świata: dzień sądu i wieczności. Pokutnik prosi o miłosierdzie dziś, aby w tamtym dniu nie spotkać zapalczywości. Już od tytułu psalm 6 jest modlitwą zwróconą ku rzeczom ostatecznym.

Pierwszy z siedmiu psalmów pokutnych

Kościół postawił psalm 6 na czele siedmiu psalmów pokutnych; jako grupę wymienia je już Kasjodor w VI wieku. W numeracji Wulgaty są to: 6; 31, Beati quorum remissae sunt iniquitates; 37, Domine, ne in furore, który zaczyna się jak nasz; 50, Miserere, najsłynniejszy; 101, Domine, exaudi orationem meam; 129, De profundis, który jest także modlitwą za zmarłych; 142, Domine, exaudi. W Biblii Tysiąclecia noszą numery 6, 32, 38, 51, 102, 130 i 143. Razem tworzą długie wyznanie win, po którym zwyczaj każe odmówić Litanię do Wszystkich Świętych.

Possydiusz, biograf św. Augustyna, opowiada, że w ostatnich dniach życia święty kazał wypisać na ścianie psalmy pokutne i czytał je z łóżka, płacząc. To najwymowniejszy komentarz do psalmu, który mówi właśnie o łóżku skrapianym łzami.

Psalm 6 w liturgii 1962 roku

Kompleta w poniedziałek. W Brewiarzu rzymskim z 1962 roku, który zachowuje tygodniowy psałterz św. Piusa X (1911), psalm 6 otwiera Kompletę w poniedziałek, przed dwiema częściami psalmu 7, pod antyfoną Salvum me fac, Domine, propter misericordiam tuam z wersetu 5. To miejsce pasuje do psalmu, który mówi o łóżku i o łzach nocy: Kościół prosi o przebaczenie przed snem. Zobacz przewodnik po Komplecie i Oficjum dnia w brewiarzu.

Oficjum za zmarłych. Psalm 6 jest drugim psalmem pierwszego nokturnu Jutrzni za zmarłych, po psalmie 5, z antyfoną Convertere, Domine, et eripe animam meam: quoniam non est in morte, qui memor sit tui (w. 5-6). Kościół użycza go duszom, które nie mogą już zasługiwać i proszą o miłosierdzie. To oficjum odmawia się zwłaszcza w Dzień Zaduszny.

Msza święta. Ofertorium Domine, convertere, et eripe animam meam: salvum me fac propter misericordiam tuam (w. 5) śpiewa się w II niedzielę po Zesłaniu Ducha Świętego i w poniedziałek Tygodnia Męki Pańskiej. Graduał środy III tygodnia Wielkiego Postu zaczyna się od słów Miserere mei, Domine, quoniam infirmus sum: sana me, Domine (w. 3). Antyfoną na Komunię w piątek Suchych Dni Wielkiego Postu jest ostatni werset: Erubescant et conturbentur omnes inimici mei.

Jak się modlić psalmem 6?

• Przed spowiedzią. To najbardziej naturalne użycie. Pozwala uznać własną słabość bez rozpaczy i przygotowuje do wyznania grzechów; zobacz przewodnik o spowiedzi.
• Wieczorem, po upadku. Z Kościołem, który śpiewa go w Komplecie, możesz go odmówić przed snem, a potem wzbudzić akt skruchy.
• W chorobie. „Uzdrów mnie, Panie, bo się wstrząsnęły kości moje”: psalm prosi jednocześnie o zdrowie ciała i duszy i łączy się z modlitwą za chorych.
• Za zmarłych. Z antyfoną Convertere, Domine, jak w Oficjum za zmarłych.
• Z pozostałymi psalmami pokutnymi. Można odmawiać wszystkie siedem, na przykład w piątek albo w Wielkim Poście.

Na końcu dodaj Chwała Ojcu.

Często zadawane pytania

Dlaczego psalm 6 jest psalmem pokutnym?

Bo cały jest modlitwą grzesznika, który prosi o łaskę: mówi, że jest chory, że drżą jego kości i trwoży się dusza, i opiera się tylko na miłosierdziu Bożym. Tradycja postawiła go na czele siedmiu psalmów pokutnych, przed psalmami 31, 37, 50, 101, 129 i 142 Wulgaty.

Czy psalm 6 ma ten sam numer w Wulgacie i w Biblii Tysiąclecia?

Tak. Obie numeracje rozchodzą się dopiero od psalmu 9, więc psalm 6 jest tym samym psalmem we wszystkich Bibliach; pokrywają się także numery wersetów.

Co mówi psalm 6, werset 6?

U Wujka: „Albowiem w śmierci nie masz, kto by o tobie pamiętał, a w otchłani któż cię wysławiać będzie?”. Pokutnik ponagla Boga, by zbawił go, póki jest czas, bo śmierć zamyka czas chwały i nawrócenia. Ojcowie czytają tu także śmierć duszy przez grzech.

Co znaczy „na oktawę” w tytule?

Prawdopodobnie jest to wskazówka muzyczna: hebrajskie szeminit znaczy „ósma” i mogło oznaczać instrument o ośmiu strunach albo niski rejestr. Św. Augustyn widzi w nim dzień ósmy, dzień sądu i wieczności, który następuje po siedmiu dniach obecnego czasu.

Kto napisał psalm 6?

Tytuł przypisuje go Dawidowi: „Psalm Dawidowy”. Nie podaje żadnej okoliczności z jego życia. Kościół słyszy w nim modlitwę każdego pokutnika, natchnioną przez Ducha Świętego.

Kiedy odmawia się psalm 6?

W Brewiarzu z 1962 roku w poniedziałkowej Komplecie i w pierwszym nokturnie Jutrzni za zmarłych. Wierni odmawiają go także, z pozostałymi psalmami pokutnymi, w Wielkim Poście i przed spowiedzią.