Psalm 143 (142 w Wulgacie): Panie, wysłuchaj modlitwę moją

Psalm 143 czy psalm 142?

To ten sam psalm. Biblia Tysiąclecia i inne nowe przekłady liczą psalmy według tekstu hebrajskiego i nadają mu numer 143; Septuaginta, Wulgata, ks. Wujek i liturgia łacińska numer 142. Wulgata łączy bowiem hebrajskie psalmy 9 i 10 w jeden i od tego miejsca prawie do końca Psałterza liczy o jeden mniej.

Uwaga na sąsiadów: psalm 142 nowych Biblii, Voce mea ad Dominum clamavi, modlitwa Dawida w jaskini, to w tym czytniku psalm 141. Psalm 143 Wujka, Benedictus Dominus, Deus meus, to psalm 144 nowych przekładów. Numery wersetów są w obu numeracjach polskich takie same, bo tytuł liczy się z pierwszym wersetem: szukany «psalm 143 10» to werset 10 tej strony.

Psalm 143 — interpretacja

Wulgata, za Septuagintą, daje psalmowi tytuł dłuższy niż tekst hebrajski: „Psalm Dawida, gdy go prześladował Absalom, syn jego” (w. 1). Ojciec ścigany przez własnego syna, król wygnany ze stolicy: to jedna z najcięższych chwil w życiu Dawida, opowiedziana w II Księdze Królewskiej (2 Księdze Samuela). Dawid wiedział, że to także owoc jego grzechu. Dlatego ten psalm nie żąda sprawiedliwości, lecz prosi o łaskę.

Nie wchodź w sąd ze sługą twoim (w. 1-2)

„Panie, wysłuchaj modlitwę moją, przyjmij w uszy prośbę mą w twej prawdzie, wysłuchaj mię w sprawiedliwości twojej!” (w. 1). I zaraz potem zdanie, które jest kluczem do całego psalmu: „A nie wchodź w sąd ze sługą twoim, albowiem nie usprawiedliwi się przed tobą żaden żyjący!” (w. 2).

Psalmista nie przedstawia Bogu swoich zasług. Wie, że gdyby Bóg chciał go sądzić według prawa, nikt by się nie ostał. Św. Paweł powtórzy tę prawdę dwa razy: „z uczynków Zakonu nie będzie usprawiedliwiony przed nim żaden człowiek” (Rz 3,20). Św. Augustyn widzi w tym wersecie wyznanie, które burzy wszelką zarozumiałość: przed Bogiem nie można stanąć, domagając się należności; można tylko prosić o łaskę.

W ciemnościach, jak umarły (w. 3-4)

„Albowiem nieprzyjaciel prześladował duszę moją, przygniótł do ziemi życie moje, posadził mię w ciemnych miejscach, jako z dawna pomarłych” (w. 3). Werset 3 opisuje stan duszy przygniecionej: ciemność, poczucie, że jest się już jak zmarły. Dla Dawida nieprzyjacielem był Absalom; dla chrześcijanina także szatan, który chce zamknąć duszę w ciemności grzechu i rozpaczy. „I zatroskał się we mnie duch mój, serce moje we mnie się strwożyło” (w. 4).

Ręce wyciągnięte, ziemia bez wody (w. 5-6)

Co robi człowiek w takiej ciemności? Wspomina: „Wspomniałem na dni starodawne, rozmyślałem o wszystkich dziełach twoich” (w. 5). Pamięć o tym, co Bóg uczynił dawniej, jest pierwszym światłem w nocy. A potem modli się całym ciałem: „Wyciągnąłem ku tobie ręce swoje, dusza moja jako ziemia bez wody łaknie za tobą” (w. 6). Ręce wyciągnięte ku niebu to najstarsza postawa modlitwy, ta sama, w której kapłan modli się przy ołtarzu. Dusza jest jak spękana ziemia, która czeka na deszcz.

Daj mi usłyszeć rano (w. 7-9)

„Wysłuchaj mię prędko, o Panie, duch mój ustał!” (w. 7). Psalmista prosi o poranek: „Daj mi usłyszeć rano miłosierdzie twoje, bo w tobie nadzieję miałem! Ukaż mi drogę, którą mam iść, bo ku tobie podniosłem duszę moją!” (w. 8). Noc ucisku ma się skończyć świtem Bożego miłosierdzia. Dlatego Kościół odmawia ten psalm w laudesach, modlitwie o świcie. I dalej: „Wyrwij mię od nieprzyjaciół moich, Panie, do ciebie się uciekłem!” (w. 9).

Naucz mię czynić wolę twoją (w. 10-12)

Werset 10 jest szczytem psalmu: „Naucz mię czynić wolę twoją, albowiem ty jesteś Bogiem moim! Duch twój dobry poprowadzi mię do ziemi prawej!” (w. 10). Prośba przesuwa się z ratunku na nawrócenie. Psalmista nie prosi już tylko, by Bóg go wyrwał z kłopotu, ale by nauczył go Jego woli. „Duch twój dobry” prowadzi do „ziemi prawej”, czyli równej, bezpiecznej drogi. Kościół słyszy tu Ducha Świętego, który prowadzi duszę ku dobru.

Psalm kończy się ufnością: „Dla imienia twego, Panie, ożywisz mię” (w. 11), i wyznaniem, które jest jego ostatnim słowem: „bom ja sługa twój!” (w. 12). Prośbę o zgubę nieprzyjaciół tradycja czytała jako prośbę o zwycięstwo nad złem, które dręczy duszę.

Ostatni z siedmiu psalmów pokutnych

Psalm 142 zamyka siedem psalmów pokutnych (w numeracji Wulgaty 6, 31, 37, 50, 101, 129, 142), które tradycja zebrała jako modlitwę skruchy; jako grupę przedstawia je już Kasjodor w VI wieku. W odróżnieniu od psalmu 51 (50 w Wulgacie), Miserere, nie zawiera on wprost wyznania grzechu. Jego pokuta polega na czymś innym: na zrezygnowaniu z wszelkiej własnej sprawiedliwości. Kto modli się słowami „nie wchodź w sąd ze sługą twoim”, nie ma już nic do obrony i wszystko oddaje miłosierdziu. Pozostałe psalmy pokutne to psalm 6, psalm 32 (31), psalm 38 (37), psalm 102 (101) i psalm 130 (129).

Psalm 143 w liturgii 1962

W brewiarzu. W Brewiarzu rzymskim 1962 psalm 142 jest drugim psalmem laudesów piątku, w dniu Męki Pańskiej, z antyfoną Eripe me de inimicis meis, Domine, ad te confugi, wziętą z wersetu 9; w laudesach pokutnych antyfoną jest Propter nomen tuum, Domine, vivificabis me in aequitate tua. Godzinę dnia odmówisz w brewiarzu.

W mszale. Wersety 9-10 tworzą graduał Eripe me, Domine, de inimicis meis: doce me facere voluntatem tuam w Niedzielę Męki Pańskiej, która otwiera dwa ostatnie tygodnie Wielkiego Postu, oraz ofertorium Mszy Wielkiego Poniedziałku. Słowa Chrystusa cierpiącego i słowa grzesznika spotykają się w tym samym psalmie.

W obrzędach pogrzebu. Werset 2 rozpoczyna modlitwę rozgrzeszenia nad zmarłym po Mszy żałobnej w Rytuale rzymskim: Non intres in judicium cum servo tuo, Domine, «Nie wchodź w sąd ze sługą twoim, Panie». Kościół prosi o zmiłowanie tymi samymi słowami, którymi Dawid prosił za siebie.

Jak modlić się psalmem 143?

• Przed spowiedzią i w rachunku sumienia. Werset 2 ustawia duszę w prawdzie: nie przychodzę z zasługami, przychodzę po miłosierdzie. Więcej o tej postawie w artykule o pokucie.
• W depresji i ciemności duchowej. Wersety 3-6 nazywają ten stan bez upiększeń; werset 5 pokazuje pierwszy krok: przypomnieć sobie, co Bóg już uczynił.
• Rano. Werset 8 jest gotową modlitwą poranną: daj mi usłyszeć rano Twoje miłosierdzie, ukaż mi drogę na dziś.
• Przed ważną decyzją. Werset 10 to prośba o rozeznanie: naucz mnie czynić Twoją wolę. Inne modlitwy na takie chwile znajdziesz w artykule modlitwa w trudnej sytuacji.
• Za zmarłych. Z wersetem 2 możesz polecać Bogu zmarłych tak, jak czyni to Kościół nad ich trumną.

Często zadawane pytania

Czy psalm 143 to ten sam psalm co psalm 142?

Tak: Domine, exaudi orationem meam to psalm 143 w Biblii Tysiąclecia i psalm 142 w Wulgacie i u ks. Wujka. Psalm 142 nowej Biblii to inny tekst, Voce mea ad Dominum clamavi, czyli psalm 141 Wulgaty.

Jak zaczyna się psalm 143?

U ks. Wujka, po tytule o prześladowaniu przez Absaloma: „Panie, wysłuchaj modlitwę moją, przyjmij w uszy prośbę mą w twej prawdzie, wysłuchaj mię w sprawiedliwości twojej!”. Po łacinie Domine, exaudi orationem meam.

Dlaczego psalm 143 jest psalmem pokutnym?

Bo modli się w nim człowiek, który rezygnuje z własnej sprawiedliwości: „nie wchodź w sąd ze sługą twoim, albowiem nie usprawiedliwi się przed tobą żaden żyjący”. Tradycja zaliczyła go jako siódmy i ostatni do psalmów pokutnych.

Co oznacza psalm 143, werset 10?

To prośba o nawrócenie i prowadzenie: „Naucz mię czynić wolę twoją, albowiem ty jesteś Bogiem moim! Duch twój dobry poprowadzi mię do ziemi prawej!”. Kościół śpiewa początek tego wersetu w graduale Niedzieli Męki Pańskiej.

Kto napisał psalm 143?

Tytuł przypisuje go Dawidowi, a Wulgata, za Septuagintą, łączy go z ucieczką przed Absalomem. Tekst hebrajski ma tylko „Psalm Dawida”. Tradycja Kościoła przyjmowała go jako psalm Dawidowy.

Kiedy odmawia się psalm 143?

W Brewiarzu rzymskim 1962 w laudesach piątku. W mszale wraca w Niedzielę Męki Pańskiej i w Wielki Poniedziałek, a jego werset 2 w modlitwie nad zmarłym po Mszy żałobnej.