Psalm 144 (143 w Wulgacie): Błogosławiony Pan, Bóg mój

Psalm 144 czy psalm 143?

Współczesne polskie przekłady z hebrajskiego numerują ten psalm jako 144; Wulgata, Brewiarz i Biblia ks. Wujka, które łączą w jeden psalm hebrajskie psalmy 9 i 10, numerują go jako 143. Numery wersetów są natomiast te same: werset 1 jest wersetem 1 w każdej Biblii, więc «psalm 144 1» i «psalm 144 1 2» to pierwsze wersety tej strony. Pełna tablica jest na stronie Księgi Psalmów.

Pomyłki są tu częste, bo sąsiednie psalmy są dobrze znane:

• psalm 144 (hebr.) = psalm 143 (Wulgata): Benedictus Dominus, pieśń bojowa Dawida, na tej stronie;
• psalm 145 (hebr.) = psalm 144 Wulgaty: Exaltabo te, Deus meus rex, „Wywyższać cię będę, Boże, królu mój”, wielki hymn uwielbienia;
• psalm 143 (hebr.) = psalm 142 Wulgaty: Domine, exaudi, ostatni z siedmiu psalmów pokutnych.

Psalm 144 — interpretacja

Wulgata daje mu tytuł: „Psalm Dawidowy. Przeciw Goliatowi” (w. 1). Tradycja wiąże go więc z walką, w której młody pasterz powalił olbrzyma filistyńskiego procą i kamieniem. W I Księdze Królewskiej, rozdziale 17 (1 Księga Samuela we współczesnych Bibliach) Dawid mówi do Goliata: „Ty idziesz do mnie z mieczem i z oszczepem, i z puklerzem, lecz ja idę do ciebie w imię Pana zastępów”. Psalm powtarza też kilka zwrotów wielkiego psalmu 18 (17 w Wulgacie), drugiej pieśni zwycięstwa Dawida, który również wysławia Boga, „który uczy ręce moje do boju” (Ps 17 [18], 35).

Wersety 1-2: Bóg, który ćwiczy ręce

„Błogosławiony Pan, Bóg mój, który ćwiczy ręce moje do bitwy, a palce moje do wojny!” (w. 1). Wojownik niczego sobie nie przypisuje: ręka, która rzuciła kamień, była prowadzona. Przekłady z hebrajskiego mówią Błogosławiony Pan, moja Skała; Wulgata czyta „Bóg mój”, ale sens zostaje ten sam: Bóg jest siłą walczącego. Następuje litania imion Bożych: „Miłosierdzie moje i ucieczka moja, wspomożyciel mój i wybawiciel mój, obrońca mój, i w nim nadzieję miałem” (w. 2). Pierwsze z tych imion zaskakuje w ustach żołnierza: misericordia mea: Bóg zostaje nazwany „Miłosierdzie moje”.

Wersety 3-4: czym jest człowiek?

Zaraz potem uwielbienie zwraca się ku małości człowieka: „Panie, cóż jest człowiek, żeś mu się objawił, albo syn człowieczy, że go sobie ważysz?” (w. 3). Pytanie jest echem psalmu 8: „Cóż jest człowiek, iż nań pamiętasz?”. I odpowiedź: „Człowiek podobnym się stał marności, dni jego jak cień przemijają” (w. 4). Zwycięstwo nie nadyma zwycięzcy; przypomina mu, że bez Boga jest niczym.

Wersety 5-8: zstąp, Panie

Dawid wzywa interwencji Boga w barwach Synaju: „Panie, nachyl niebiosa twoje, i zstąp, dotknij gór, a zadymią!” (w. 5). Prosi o błyskawice i strzały, o rękę, która wybawi „z wód wielkich i z ręki synów obcych” (w. 7), „których usta mówiły nikczemność” (w. 8). Tradycja chrześcijańska widziała w wersecie 5 prośbę o Wcielenie: Bóg, który nachyla niebiosa i zstępuje, to Słowo, które stało się ciałem.

Wersety 9-11: pieśń nowa

Król obiecuje: „Boże, pieśń nową zaśpiewam tobie, na harfie o dziesięciu strunach, grać będę tobie” (w. 9), Bogu, „który dajesz zbawienie królom, któryś odkupił Dawida, sługę twego, od miecza złego” (w. 10). Werset 11 powtarza prośbę z wersetów 7-8, jak refren.

Wersety 12-15: kogo nazwać szczęśliwym?

Zakończenie psalmu różni się w zależności od przekładu, a różnica jest pouczająca. Tekst hebrajski, za którym idą Biblie współczesne, czyni z niego błogosławieństwo nad ludem Bożym: nasi synowie, nasze córki, nasze spichlerze. Wulgata, a więc i ks. Wujek, odnosi je do „synów obcych” z wersetu 11: „Synowie ich jak nowe szczepy w młodości swojej, córki ich przystrojone i zewsząd ozdobione na kształt kościoła” (w. 12), ich spiżarnie pełne, owce płodne, woły tłuste, mury bez wyłomu (w. 13-14). Potem przychodzi rozstrzygnięcie: „Błogosławionym nazwali lud, który to ma. Błogosławiony lud, którego Bogiem jest Pan” (w. 15).

Świat nazywa szczęśliwym tego, kto posiada; Pismo nazywa szczęśliwym tego, kto posiada Boga. Psalm nie gardzi dobrami doczesnymi, które pochodzą od Boga; ale kto w nich złoży swoje szczęście, zatrzymuje się na darze i zapomina o Dawcy.

Ojcowie Kościoła: Dawid i Goliat

Św. Augustyn w Objaśnieniach psalmów wiąże cały psalm z jego tytułem. Dawid, który powala Goliata, jest figurą Chrystusa, który pokonuje szatana, a w Nim każdego ochrzczonego, który walczy z nieprzyjacielem duszy pokorną bronią łaski. Olbrzym jest dla Ojców także pychą, której nikt nie powali własnymi siłami: Dawid zwycięża bez zbroi Saula, z pięcioma kamieniami z potoku i z imieniem Pańskim.

Na wersecie 15 Augustyn buduje jedną ze swoich najjaśniejszych lekcji: obcy „nazwali” szczęśliwym lud bogaty, ale psalmista poprawia: szczęśliwy jest lud, który ma Pana za Boga. Nie potępia bogactw; potępia tego, kto nazywa je szczęściem. „Pieśń nowa” z wersetu 9 to dla Ojców pieśń człowieka nowego, odnowionego przez Chrystusa, jak w Apokalipsie, gdzie odkupieni „śpiewali pieśń nową” przed Barankiem (Ap 5, 9). A harfę „o dziesięciu strunach” czytano jako dziesięć przykazań zachowywanych z miłości: całe życie staje się instrumentem nastrojonym do chwały.

Psalm 143 w liturgii 1962 roku

W Brewiarzu rzymskim z 1962 roku, według psałterza św. Piusa X (1911), psalm 143 otwiera Nieszpory soboty, podzielony na dwie części, każda z własną antyfoną:

• wersety 1-8, z antyfoną Benedictus Dominus susceptor meus et liberator meus, wziętą z wersetu 2;
• wersety 9-15, z antyfoną Beatus populus cujus Dominus Deus ejus, wziętą z wersetu 15.

Po nich następują trzy części Exaltabo te, psalmu następnego. Wieczorem ostatniego dnia tygodnia, w przeddzień niedzieli, Kościół błogosławi Boga, który podtrzymywał go w walkach, a potem wybucha uwielbieniem Króla. Możesz odmówić go o jego godzinie w brewiarzu; o budowie tej godziny przeczytasz w przewodniku po Nieszporach.

Jak się modlić psalmem 144?

Przed walką. Werset 1 odmawia się przed próbą, pokusą, egzaminem, trudną pracą: o siłę się prosi, nie zakłada się jej z góry. Dobrze łączy się z modlitwą przed pracą.

Po zwycięstwie. Werset 9 obiecuje pieśń nową: oddaje się Bogu to, co się zwyciężyło.

Za swój dom. Wersety 12-15 przypominają, że rodzina nie jest szczęśliwa przez dostatek, ale dlatego, że Pan jest jej Bogiem. Odmawia się je za bliskich, w duchu modlitwy o ochronę rodziny.

W sobotę wieczorem, z Kościołem, w Nieszporach, by wejść w niedzielę. Zakończ, jak w Oficjum, Chwała Ojcu.

Często zadawane pytania

Co mówi psalm 144, werset 1?

U ks. Wujka: „Błogosławiony Pan, Bóg mój, który ćwiczy ręce moje do bitwy, a palce moje do wojny!”. Przekłady z hebrajskiego mówią moja Skała. Dawid wyznaje, że jego siła i zwycięstwo pochodzą wyłącznie od Boga.

Czy psalm 144 i psalm 145 to ten sam psalm?

Nie, to dwa różne psalmy. Psalm 144 hebrajski (143 Wulgaty) to Benedictus Dominus, pieśń bojowa. Psalm 145 hebrajski (144 Wulgaty) to Exaltabo te, wielki hymn uwielbienia. Ponieważ obie numeracje istnieją obok siebie, «psalm 144» może oznaczać jeden albo drugi, zależnie od książki, której używasz.

Kto napisał psalm 144?

Tytuł przypisuje go Dawidowi, a Wulgata dodaje „Przeciw Goliatowi”. Tradycja uważa go za pieśń króla Dawida, który dziękuje za swoje zwycięstwa; pokrewieństwo z psalmem 18 potwierdza ten związek.

Co znaczy „Błogosławiony lud, którego Bogiem jest Pan”?

To zakończenie psalmu, werset 15. Ludzie nazywają szczęśliwym lud bogaty i zamożny; Pismo nazywa szczęśliwym lud, który ma Boga. Prawdziwe szczęście nie leży w dobrach, ale w Tym, który je daje.

Kiedy odmawia się psalm 144 w Brewiarzu?

W Brewiarzu rzymskim z 1962 roku otwiera Nieszpory soboty, podzielony na dwie części, z antyfonami Benedictus Dominus susceptor meus i Beatus populus cujus Dominus Deus ejus.