Psalm 8: Panie, Panie nasz, jakże dziwne jest imię twoje

Psalm 8 — ta sama numeracja?

Tak. Przy tym psalmie nie ma kłopotu z numerami: jest psalmem 8 i w Wulgacie, i u ks. Wujka, i we współczesnych Bibliach tłumaczonych z hebrajskiego, takich jak Biblia Tysiąclecia. Rozbieżność zaczyna się dopiero od następnego, psalmu 9 Wulgaty, który łączy psalmy 9 i 10 tekstu hebrajskiego; odtąd prawie do końca Psałterza numery Wulgaty są zwykle o jeden niższe. Pełna tabela odpowiedniości jest na stronie Księgi Psalmów.

Psalm 8 — interpretacja

Psalm 8 to hymn czystej chwały: o nic nie prosi. Zaczyna się i kończy tym samym okrzykiem: „Panie, Panie nasz, jakże dziwne jest imię twoje po wszystkiej ziemi!” (w. 2 i w. 10). „Dziwne” znaczy u Wujka tyle co przedziwne, godne podziwu, łacińskie admirabile. Między tymi dwoma okrzykami psalm przebiega całe stworzenie, od nocnego nieba aż po ryby morskie, i odkrywa pośród niego stworzenie zaskakujące: człowieka.

Tytuł: „dla tłoczni” (w. 1)

Tytuł psalmu w Wulgacie, który Wujek oddaje dosłownie, brzmi: „Na koniec, dla tłoczni. Psalm Dawidowy” (w. 1). Tłocznie to prasy do wina. Tekst hebrajski wymienia tu instrument albo melodię, być może związaną z winobraniem; dokładny sens nie jest pewny. Św. Augustyn długo rozważał te tłocznie i widział w nich Kościoły, w których ziarno oddziela się od plew, a winogrona tłoczy się na wino: jak męczennicy, wyciśnięci przez prześladowanie, wydali z siebie to, co najlepsze.

Werset 3: chwała z ust niemowląt

„Z ust niemowlątek i ssących uczyniłeś doskonałą chwałę przeciw nieprzyjaciołom twoim, aby zniszczyć nieprzyjaciela i mściciela” (w. 3). Bóg zawstydza pychę możnych tym, co najsłabsze. Nasz Pan przytoczył ten werset w świątyni, w dzień wjazdu do Jerozolimy, gdy kapłani oburzali się na dzieci wołające Hosanna: „Nie czytaliście nigdy: «z ust niemowląt i ssących doskonałą uczyniłeś chwałę?»” (Mt 21, 16).

Wersety 4-5: „Cóż jest człowiek?”

Psalmista podnosi oczy: „Albowiem spoglądam na niebiosa twoje, dzieła palców twoich, księżyc i gwiazdy, któreś ty założył” (w. 4). Niebo jest dziełem palców Boga, jak delikatny haft. Wobec tego ogromu rodzi się pytanie: „Cóż jest człowiek, iż nań pamiętasz? albo syn człowieczy, iż go nawiedzasz?” (w. 5). To nie okrzyk trwogi, ale podziwu. Człowiek jest mały wobec gwiazd, a jednak Bóg o nim pamięta i przychodzi go nawiedzić.

Wersety 6-9: człowiek ukoronowany

Odpowiedź przerasta pytanie: „Uczyniłeś go mało co mniejszym od aniołów, chwałą i czcią ukoronowałeś go” (w. 6), „i postawiłeś go nad dziełami rąk twoich” (w. 7). Owce i woły, zwierzęta polne, ptactwo i ryby są mu poddane (w. 8-9). Psalm opiewa jako hymn to, co Księga Rodzaju opowiada jako dzieje: „Uczyńmy człowieka na obraz i na podobieństwo nasze; a niech panuje nad rybami morskimi i nad ptactwem powietrznym” (Rdz 1, 26).

Wulgata i Septuaginta mówią „mniejszym od aniołów”; tekst hebrajski ma tu słowo, które może znaczyć Boga albo istoty Boże, i niektóre współczesne Biblie tłumaczą je w ten sposób. Obie lektury są dawne, a Nowy Testament przyjął lekturę o aniołach. Człowiek zajmuje więc wśród stworzeń miejsce zaraz po czystych duchach, o których piszemy w artykule o chórach anielskich.

Chrystus, Syn Człowieczy ukoronowany chwałą

Nowy Testament czyta ten psalm o Chrystusie. List do Hebrajczyków przytacza wersety 5-8: „Umniejszyłeś go nieco od aniołów, chwałą i czcią go ukoronowałeś i postanowiłeś go nad dziełami rąk twoich” (Hbr 2, 7), i odnosi je do Jezusa, „który mało co od aniołów jest umniejszony” z powodu męki śmierci, a teraz jest ukoronowany chwałą (Hbr 2, 9). „Mało co” psalmu staje się krótkim czasem: czasem uniżenia we Wcieleniu i w Męce. Św. Paweł odnosi z kolei werset 8, „Poddałeś wszystko pod nogi jego”, do królowania zmartwychwstałego Chrystusa, któremu poddana będzie nawet śmierć: „Wszystko mu jest poddane” (1 Kor 15, 27).

Św. Augustyn idzie za tą lekturą. Syn człowieczy, którego Bóg nawiedza, to Słowo, które stało się ciałem; w Nim cała ludzkość otrzymuje koronę, którą utracił pierwszy Adam. Psalm 8 opiewa zarazem stworzenie i Odkupienie: godność człowieka zostaje w pełni przywrócona dopiero w Chrystusie.

Należy do rodziny psalmów o stworzeniu, razem z psalmem 19 (18 w Wulgacie), Caeli enarrant, w którym niebiosa opowiadają chwałę Boga, z psalmem 104 (103 w Wulgacie), Benedic, anima mea, wielkim obrazem dzieł Bożych, i z psalmem 148, Laudate Dominum de caelis, w którym każde stworzenie zostaje wezwane do chwały.

Najważniejsze wersety psalmu 8

• Werset 2 (i 10): „Panie, Panie nasz, jakże dziwne jest imię twoje po wszystkiej ziemi!”, refren całego psalmu.
• Werset 3: chwała „z ust niemowlątek i ssących”, przytoczona przez Chrystusa w świątyni. Kto szuka «psalm 8 3», znajdzie go tutaj pod tym numerem, bo Wulgata liczy tytuł jako werset 1, podobnie jak hebrajski.
• Werset 5: „Cóż jest człowiek, iż nań pamiętasz?”, pytanie o miejsce człowieka w świecie.
• Werset 6: „chwałą i czcią ukoronowałeś go”, godność człowieka, odniesiona w Nowym Testamencie do Chrystusa.

Psalm 8 w liturgii 1962

W brewiarzu. W Brewiarzu rzymskim 1962 psalm 8 odmawia się w Jutrzni niedzielnej: otwiera drugi nokturn, z antyfoną Quam admirabile est nomen tuum, Domine, in universa terra!. W nocy przed dniem Pańskim Kościół kontempluje niebiosa, „dzieła palców twoich”. Psalm 8 jest też pierwszym psalmem Jutrzni wielu świąt, między innymi Wniebowstąpienia, Trójcy Przenajświętszej, Wniebowzięcia i Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Maryi Panny; w Jutrzni Chrystusa Króla i Wszystkich Świętych należy do pierwszego nokturnu. Oficjum dnia znajdziesz w brewiarzu, a o układzie dawnego Oficjum piszemy w artykule Divinum Officium.

W mszale. Mszał 1962 czerpie z psalmu 8 teksty na bardzo różne dni:

• Introit świętych Młodzianków, 28 grudnia: Ex ore infantium, Deus, et lactentium perfecisti laudem propter inimicos tuos (w. 3). Mali męczennicy betlejemscy, którzy jeszcze nie umieli mówić, oddali chwałę Bogu swoją śmiercią;
• werset introitu Trójcy Przenajświętszej, Domine, Dominus noster, quam admirabile est nomen tuum in universa terra! (w. 2), po antyfonie Benedicta sit sancta Trinitas; o samej tajemnicy piszemy w artykule o Trójcy Świętej;
• ten sam werset towarzyszy introitowi Najświętszego Imienia Jezus, In nomine Jesu omne genu flectatur: imię „dziwne” z psalmu to Imię, przed którym zgina się każde kolano;
• graduał IX niedzieli po Zielonych Świątkach i antyfona na Komunię w poniedziałek drugiego tygodnia Wielkiego Postu powtarzają jeszcze werset 2;
• wersety 6-7, Gloria et honore coronasti eum, tworzą ofertorium św. Joachima (16 sierpnia), a introit św. Alojzego Gonzagi (21 czerwca) zaczyna się od słów Minuisti eum paulo minus ab Angelis.

Jak się modlić psalmem 8?

• Wieczorem, pod gwiaździstym niebem. To modlitwa stworzona do kontemplacji nocy, aby podziw przeszedł w uwielbienie.
• Wobec piękna stworzenia. Góry, morze, krajobraz: psalm zamienia wzruszenie w chwałę Stwórcy.
• Przy narodzinach dziecka. Chwała „z ust niemowlątek” czyni z niego piękne dziękczynienie.
• W zniechęceniu. Pytanie „Cóż jest człowiek?” przypomina zarazem naszą małość i godność, którą dał nam Bóg.

Jan Kochanowski przełożył ten psalm wierszem w Psałterzu Dawidowym (1579), stąd pytania o «psalm 8 Kochanowskiego». To polska parafraza poetycka, nie tekst Pisma; tutaj czytasz przekład ks. Wujka, ten, którym Kościół w Polsce modlił się przez wieki. Psalm kończy się, jak prawie każdy psalm w Oficjum, modlitwą Chwała Ojcu.

Często zadawane pytania

O czym jest psalm 8?

To hymn na chwałę imienia Bożego, które jaśnieje w stworzeniu, i zdumienie nad miejscem, jakie Bóg dał człowiekowi: mało co mniejszym od aniołów, ukoronowanym chwałą i czcią, postawionym nad dziełami rąk Bożych. Nowy Testament odnosi go do Chrystusa, uniżonego, a potem ukoronowanego. Psalm o nic nie prosi: chwali.

Co mówią wersety 3 i 4 psalmu 8?

Werset 3 mówi, że Bóg czerpie doskonałą chwałę z ust niemowląt, aby zawstydzić swoich nieprzyjaciół; Jezus przytoczył go w świątyni. Werset 4 kontempluje niebiosa, „dzieła palców twoich”, księżyc i gwiazdy, zanim werset 5 zapyta o wielkość człowieka.

Co znaczy „Cóż jest człowiek, iż nań pamiętasz”?

To zdumienie psalmisty wobec troski, jaką Bóg okazuje stworzeniu tak małemu w porównaniu z gwiazdami. Odpowiedź brzmi: Bóg ukoronował go chwałą i czcią. List do Hebrajczyków widzi tu Chrystusa, Syna Człowieczego, który przyjął naszą naturę, aby ją podnieść.

Kto napisał psalm 8?

Tytuł przypisuje go Dawidowi: „Na koniec, dla tłoczni. Psalm Dawidowy”. Tradycja czyta go jako pieśń pasterza, który kontemplował nocne niebo. Jak całe Pismo, ma za głównego autora Ducha Świętego.

Gdzie znaleźć tekst psalmu 8 po polsku?

Na tej stronie, w przekładzie ks. Jakuba Wujka obok łacińskiej Wulgaty, werset po wersecie. Numer jest ten sam we wszystkich Bibliach, dawnych i współczesnych.

Dlaczego psalm 8 śpiewa się w święto Młodzianków?

Bo werset 3 mówi o chwale, którą Bóg czerpie „z ust niemowlątek i ssących”. Dzieci zabite przez Heroda w Betlejem nie wyznały Chrystusa słowem, lecz śmiercią: Kościół czci je jako męczenników i otwiera ich mszę, 28 grudnia, introitem Ex ore infantium.