Psalm 148: Chwalcie Pana z niebios

Psalm 148: dlaczego ma ten sam numer we wszystkich Bibliach?

W większej części Psałterza Wulgata, za którą idą liturgia i przekład ks. Wujka, liczy o jeden numer mniej niż Biblia Tysiąclecia i inne przekłady z hebrajskiego, bo łączy w jeden psalm hebrajskie psalmy 9 i 10. Pod koniec księgi różnica się zamyka: Wulgata dzieli z kolei hebrajski psalm 147 na dwa (u niej psalmy 146 i 147), i od psalmu 148 numery znów się zgadzają. „Psalm 148” to więc ten sam tekst w Biblii Tysiąclecia, u Wujka i w brewiarzu.

Zgadzają się także wersety, a psalm nie ma innego nagłówka poza słowem „Alleluja”, które u Wujka otwiera werset 1. Pełną tabelę obu numeracji znajdziesz na stronie Księgi Psalmów.

Psalm 148 — interpretacja

Psalm 148 jest zbudowany jak procesja chwały, która schodzi z nieba na ziemię. Niczego nie prosi i niczego nie opowiada: zwołuje. Każde stworzenie zostaje wywołane po imieniu, żeby zajęło swoje miejsce w chórze. Psalm należy do ostatniej grupy psalmów „Alleluja”, które zamykają Psałterz samą chwałą.

Chwała z wysokości (w. 1-6)

„Alleluja! Chwalcie Pana z niebios, chwalcie go na wysokości!” (w. 1). Najpierw wezwane są najwyższe stworzenia: „Chwalcie go, wszyscy aniołowie jego, chwalcie go, wszystkie wojska jego!” (w. 2). Potem słońce, księżyc i gwiazdy (w. 3), wreszcie „niebiosa nad niebiosami i wody, które są nad niebiosami” (w. 4). To obraz z Księgi Rodzaju, gdzie Bóg „przedzielił wody, które były pod sklepieniem, od tych, które były nad sklepieniem” (Rdz 1,7).

Powód tej chwały pada od razu: „Albowiem on rzekł, i zostały uczynione, on rozkazał, i zostały stworzone” (w. 5). Bóg dał im prawo trwałe: „Ustanowił je na wieki i na wieki wieków, ustawę dał i nie przeminie” (w. 6). Porządek gwiazd jest już posłuszeństwem; regularność nieba jest jego modlitwą.

Aniołowie są wymienieni na pierwszym miejscu, bo według nauki katolickiej z natury przewyższają wszystkie stworzenia widzialne i są całkowicie oddane chwale Boga. O dziewięciu chórach anielskich przeczytasz w artykule o chórach anielskich.

Chwała z ziemi (w. 7-12)

Drugie wezwanie wychodzi od ziemi: „Chwalcie Pana z ziemi, smoki i wszystkie przepaści” (w. 7). „Smoki” to wielkie potwory morskie: nawet to, co budzi w człowieku lęk, chwali Boga. Potem żywioły: „ogniu, gradzie, śniegu, lodzie i wietrze gwałtowny, czyniące słowo jego” (w. 8). Burza i mróz nie wymykają się Bogu; wykonują Jego słowo. Dalej góry, pagórki, drzewa owocowe i cedry (w. 9), zwierzęta dzikie i domowe, płazy i ptactwo (w. 10).

Człowiek przychodzi na końcu, jak w szóstym dniu stworzenia, i to bez różnicy stanu czy wieku: „królowie ziemi i wszystkie narody, książęta i wszyscy sędziowie ziemi” (w. 11); „młodzieńcy i panny, starzy i młodzi niech imię Pana chwalą” (w. 12). Władza i bezsilność, młodość i starość stają w jednym szeregu, bo wobec Stwórcy wszyscy są tylko stworzeniami.

Jedno wywyższone Imię (w. 13-14)

Zakończenie mówi, dlaczego wszystko chwali: „bo wywyższyło się imię jego samego!” (w. 13). Ostatni werset wraca do ludu Bożego: „Chwała dla wszystkich świętych jego, dla synów Izraela, ludu przybliżającego się do niego. Alleluja!” (w. 14). Z całego stworzenia tylko Izrael zostaje nazwany ludem, który przybliża się do Niego (łac. populo appropinquanti sibi): chwali świadomie i z miłości. W świetle Nowego Testamentu jest nim Kościół, nowy Izrael.

Najważniejsze wersety psalmu 148

Werset 2: chwała aniołów. „Chwalcie go, wszyscy aniołowie jego, chwalcie go, wszystkie wojska jego!” (w. 2). „Wojska” (po łacinie virtutes) to zastępy niebieskie. Ten werset przypomina, że każda nasza modlitwa dołącza do chwały, która już trwa w niebie: nie zaczynamy jej, tylko się w nią włączamy. Dlatego Kościół w prefacji każdej Mszy łączy swój śpiew z chórami aniołów.

Werset 5: dlaczego chwalić. „Albowiem on rzekł, i zostały uczynione, on rozkazał, i zostały stworzone” (w. 5). Chwała nie jest tu uczuciem, lecz sprawiedliwością: stworzenie oddaje Stwórcy to, co Mu się należy, bo wszystko istnieje dzięki Jego słowu. To samo wyznajemy w pierwszym artykule Credo: Stworzyciela nieba i ziemi.

Werset 8: posłuszne żywioły. „ogniu, gradzie, śniegu, lodzie i wietrze gwałtowny, czyniące słowo jego” (w. 8). Nawet to, co w przyrodzie wydaje się dzikie i groźne, nie wymyka się Opatrzności. Werset ten bywał modlitwą w czasie burzy i klęsk: nie zaklęciem, lecz wyznaniem, że i nawałnica jest w ręku Boga.

Werset 12: wszystkie pokolenia. „młodzieńcy i panny, starzy i młodzi niech imię Pana chwalą” (w. 12). W chwale Boga nie ma wieku zbyt młodego ani zbyt starego. Psalm stawia obok siebie dzieci i starców, jak w rodzinie, która modli się razem.

Psalm 148 u Ojców Kościoła: niema chwała stworzeń

Święty Augustyn w Objaśnieniach Psalmów odpowiada na pytanie, które stawia ten psalm: jak ogień, grad czy drzewa mogą chwalić Boga? Stworzenia pozbawione rozumu chwalą Go tym, czym są. Ich piękno i porządek głoszą mądrość Stwórcy, a człowiek, który je ogląda, użycza głosu ich niemej chwale. Człowiek jest więc kapłanem stworzenia: składa Bogu rozumnie to, co rzeczy składają samym swoim istnieniem.

Psalm zapowiada też ostateczną chwałę z Apokalipsy, gdzie święty Jan słyszy, jak „wszelkie stworzenie, które jest w niebie i na ziemi i pod ziemią i co jest na morzu i co w nim” oddaje cześć „Siedzącemu na tronie i Barankowi” (Ap 5,13). Polski czytelnik usłyszy w nim także echo Pieśni słonecznej świętego Franciszka z Asyżu, który nazywał braćmi i siostrami słońce, księżyc, wiatr i ogień, by razem z nimi chwalić Pana. To pieśń świętego, nie tekst Pisma, ale zrodziła się z tej samej modlitwy.

Najbliższym krewnym psalmu 148 jest kantyk trzech młodzieńców w piecu ognistym, Benedicite, z Księgi Daniela, który tak samo wzywa wszystkie dzieła Boże do błogosławienia Pana: „Błogosławcie, wszystkie dzieła Pańskie, Panu, chwalcie i wywyższajcie go na wieki!” (Dn 3,57).

Psalm 148 w liturgii 1962 roku

Laudesy, czyli jutrzenna chwała. Nazwę porannej godziny brewiarza, Laudesów (Laudes, „chwały”), tradycyjnie wiąże się z psalmami 148, 149 i 150, które ją zamykały: psalm 148 i psalm 150 zaczynają się od wezwania Laudate, „chwalcie”. W Brewiarzu rzymskim sprzed reformy świętego Piusa X (1911) te trzy psalmy kończyły Laudesy codziennie.

W Brewiarzu 1962 roku psalm 148 jest ostatnim psalmem Laudesów niedzielnych, zarówno w zwykłym układzie, jak i w układzie na czas pokuty, a więc także Laudesów świąt, które biorą psalmy niedzielne. Zwykła antyfona brzmi Alleluja, laudate Dominum de caelis, alleluja, alleluja. W zwykłych Laudesach niedzielnych psalm następuje bezpośrednio po kantyku Benedicite, tak że chwała stworzeń z Księgi Daniela przechodzi wprost w chwałę z psalmu. Oficjum dnia możesz odmawiać w brewiarzu.

Mszał. Werset 2, Laudate Dominum, omnes Angeli ejus: laudate eum, omnes virtutes ejus, jest wierszem alleluja w II niedzielę po Objawieniu. Ten sam werset jest wersetem psalmowym introitu świętego Alojzego Gonzagi (21 czerwca), którego antyfona, wzięta z psalmu 8, mówi o człowieku uczynionym niewiele mniejszym od aniołów.

Jak się modlić psalmem 148?

Rano. To jego pora: dzień otwiera się przyłączeniem do chwały całego stworzenia, w duchu modlitwy porannej. Kościół przez wieki śpiewał go właśnie o świcie.

Wobec piękna świata. Gwiaździste niebo, morze, góry, burza: nazwij stworzenie, a potem wznieś się do Stwórcy, jak robi to psalm, werset po wersecie.

W dziękczynieniu. Kiedy wdzięczność szuka słów, ten psalm daje je w imieniu całego wszechświata. Można go dołączyć do modlitwy dziękczynnej.

W rodzinie. Werset 12, który łączy młodych i starych, nadaje się do wspólnej modlitwy kilku pokoleń.

Psalm 148 tworzy z psalmem 149 i psalmem 150 potrójne „Alleluja” zamykające Psałterz. Dobrze czytać go także obok wielkich psalmów stworzenia: psalmu 19 (18 w Wulgacie) i psalmu 104 (103 w Wulgacie).

Często zadawane pytania

O czym jest psalm 148?

To wezwanie skierowane do całego stworzenia, aby chwaliło Boga: aniołów, ciał niebieskich, żywiołów, zwierząt i wszystkich ludzi. Powód podaje werset 5: Bóg rzekł, a wszystko zostało stworzone. Psalm kończy się chwałą ludu, który jest Bogu bliski.

Kto napisał psalm 148?

Psalm nie ma innego nagłówka niż „Alleluja” i nie wymienia autora. Należy do psalmów chwały, które Kościół łączy z Dawidem i śpiewakami świątyni; autor ludzki tego psalmu pozostaje nieznany, a autorem natchnienia jest Duch Święty.

Jak stworzenia bez rozumu mogą chwalić Boga?

Święty Augustyn odpowiada, że chwalą Go tym, czym są: ich porządek i piękno głoszą mądrość Stwórcy. Człowiek, który je ogląda i rozumie, użycza im głosu. Dlatego psalm wymienia człowieka na końcu: on jest tym, który zbiera chwałę stworzeń i składa ją Bogu.

Dlaczego Laudesy nazywają się Laudesami?

Nazwę tej porannej godziny brewiarza tradycyjnie wiąże się z psalmami 148, 149 i 150, psalmami chwały, które przez wieki zamykały ją każdego dnia; dwa z nich zaczynają się od słowa Laudate, „chwalcie”. Po reformie z 1911 roku psalm 148 pozostał w Laudesach niedzielnych i świątecznych.

Kiedy Kościół odmawia psalm 148?

W Brewiarzu 1962 roku w każdą niedzielę i w święta jako ostatni psalm Laudesów. Jego werset 2 śpiewa się w Mszy II niedzieli po Objawieniu. Przed 1911 rokiem był odmawiany w Laudesach codziennie.

Czy psalm 148 ma inny numer w Biblii Tysiąclecia?

Nie. Od psalmu 148 do 150 numeracja Wulgaty i Biblii hebrajskiej znów się zgadza, bo Wulgata wcześniej wyrównuje różnicę, dzieląc hebrajski psalm 147 na dwa.