Medalik św. Benedykta: znaczenie liter i jak go używać

Medalik świętego Benedykta to jeden z najstarszych i najbogatszych w treść sakramentaliów Kościoła. Nie ma na nim żadnego obrazka bez znaczenia: każda litera jest skrótem łacińskiego zdania, a wszystkie razem tworzą krótki egzorcyzm. Poniżej: znaczenie wszystkich liter, jak medalik poświęcić i nosić — oraz gdzie przebiega granica, za którą pobożność zamienia się w zabobon.

Awers: święty Benedykt

Na jednej stronie widnieje postać świętego Benedykta z Nursji (ok. 480-547), ojca monastycyzmu zachodniego. W jednej ręce trzyma krzyż, w drugiej Regułę. Obok niego dwa przedmioty przypominające wydarzenia z jego życia, opisane przez świętego Grzegorza Wielkiego w Dialogach: puchar z pękniętym brzegiem (mnisi próbowali go otruć, a naczynie pękło na znak krzyża) i kruk z chlebem (ptak wyniósł zatruty chleb poza klasztor).

Wokół biegnie napis:

EIUS IN OBITU NOSTRO PRAESENTIA MUNIAMUR — Obyśmy w chwili śmierci naszej byli umocnieni jego obecnością.

Pod postacią zaś: EX SM CASINO MDCCCLXXX — z Monte Cassino, 1880, rok medalika jubileuszowego, w postaci najczęściej dziś używanej.

Rewers: krzyż i litery

Druga strona to krzyż świętego Benedykta, a wokół niego układ liter.

W ramionach krzyża:

C S S M L — Crux Sacra Sit Mihi Lux — Krzyż święty niech mi będzie światłem.

N D S M D — Non Draco Sit Mihi Dux — Niech smok nie będzie mi przewodnikiem.

Nad krzyżem: PAX — pokój, dewiza benedyktyńska.

W czterech polach wokół krzyża:

C S P B — Crux Sancti Patris Benedicti — Krzyż świętego ojca Benedykta.

Na obrzeżu, wokół całości:

V R S — Vade Retro Satana — Odstąp, szatanie.
N S M V — Nunquam Suade Mihi Vana — Nie radź mi rzeczy próżnych.
S M Q L — Sunt Mala Quae Libas — Złe jest to, co podsuwasz.
I V B — Ipse Venena Bibas — Sam pij swoją truciznę.

Zwróćmy uwagę na budowę: cała inskrypcja jest jednym aktem odrzucenia pokusy. Nie jest to zaklęcie skierowane przeciw komuś, lecz odpowiedź, jakiej chrześcijanin udziela kusicielowi — ta sama, którą dał Chrystus na pustyni.

Poświęcenie i sposób noszenia

Medalik trzeba poświęcić. Rytuał Rzymski zawiera osobną, bogatą formułę poświęcenia medalika świętego Benedykta, zawierającą egzorcyzmy; udziela jej kapłan. Nowy medalik, kupiony i nieposwięcony, jest tylko kawałkiem metalu — dopiero błogosławieństwo Kościoła czyni zeń sakramentalium.

Jak się go używa:

• nosi się go na szyi, w kieszeni albo przy różańcu;
• umieszcza się w fundamentach domu, nad drzwiami, w samochodzie, na polu — z modlitwą;
• kładzie przy chorym i przy konającym;
• używa się go w chwili pokusy, ucałowując i powtarzając: „Krzyż święty niech mi będzie światłem".

Gdzie kończy się pobożność

Trzeba to powiedzieć wprost, bo przy tym właśnie medaliku nadużycie zdarza się najczęściej.

Medalik nie działa sam z siebie. Jest znakiem, przy którym Kościół prosi Boga o opiekę — jak woda święcona, szkaplerz czy Cudowny Medalik. Skutek sprawia Bóg na modlitwę Kościoła i wiarę noszącego, a nie metal.

Sakramentalium nie zastępuje sakramentu. Grzech ciężki gładzi spowiedź, a nie medalik. Kto nosi medalik i nie przystępuje do sakramentów, ma znak bez rzeczy oznaczanej.

Przypisywanie mocy przedmiotowi jest zabobonem — grzechem przeciw pierwszemu przykazaniu, także wtedy, gdy przedmiot jest poświęcony. Sprawdzian jest prosty: czy modlę się, nosząc go? Jeśli tak — to sakramentalium. Jeśli tylko go noszę, licząc na skutek — to amulet.

Liczba i sposób noszenia nie mają mocy. Nie ma znaczenia, czy medalik jest srebrny czy metalowy, ani ile się ich nosi. O właściwym stosunku do rzeczy poświęconych piszemy szerzej przy egzorcyzmie.

Kim był święty Benedykt

Urodzony w Nursji około roku 480, opuścił Rzym zniechęcony rozprzężeniem obyczajów i osiadł w grocie w Subiaco. Wokół jego świętości zaczęli gromadzić się uczniowie; założył dwanaście klasztorów, a około roku 529 — Monte Cassino. Napisał Regułę, na której oparło się całe zachodnie życie zakonne: umiar, posłuszeństwo, stałość miejsca i podział doby między modlitwę a pracę (ora et labora).

Nazwany patronem Europy, bo to jego mnisi — przez wieki po upadku Rzymu — przechowali księgi, uprawili ziemię i ochrzcili narody. Jego wspomnienie przypada 21 marca (dies natalis) oraz 11 lipca.

Często zadawane pytania

Co oznaczają litery na medaliku świętego Benedykta?

W ramionach krzyża: Crux Sacra Sit Mihi Lux („Krzyż święty niech mi będzie światłem") i Non Draco Sit Mihi Dux („Niech smok nie będzie mi przewodnikiem"). Wokół: Vade Retro Satana, Nunquam Suade Mihi Vana, Sunt Mala Quae Libas, Ipse Venena Bibas — „Odstąp, szatanie, nie radź mi rzeczy próżnych; złe jest to, co podsuwasz, sam pij swoją truciznę".

Czy medalik św. Benedykta trzeba poświęcić?

Tak. Rytuał Rzymski zawiera osobną formułę poświęcenia z egzorcyzmami, której udziela kapłan. Nieposwięcony medalik jest tylko kawałkiem metalu.

Jak nosić medalik świętego Benedykta?

Na szyi, w kieszeni albo przy różańcu. Umieszcza się go też nad drzwiami, w fundamentach domu i w samochodzie — zawsze z modlitwą, bo bez niej pozostaje ozdobą.

Czy medalik chroni przed złem?

Chroni Bóg, na modlitwę Kościoła i wiarę noszącego. Medalik jest znakiem, nie amuletem; przypisywanie mocy samemu przedmiotowi jest zabobonem, także gdy przedmiot jest poświęcony.

Kim był święty Benedykt?

Ojcem monastycyzmu zachodniego (ok. 480-547), założycielem Monte Cassino i autorem Reguły, na której oparło się całe zachodnie życie zakonne. Patron Europy; wspomnienie 21 marca i 11 lipca.

Aplikacja Iter Fidei zawiera modlitwy, litanie i nowenny, po łacinie i po polsku, z audio. Pobierz tutaj.

Źródła. Formuła poświęcenia medalika św. Benedykta z Rytuału Rzymskiego; medalik jubileuszowy z Monte Cassino (1880); św. Grzegorz Wielki, Dialogi, ks. II (żywot św. Benedykta); Reguła św. Benedykta; Katechizm św. Piusa X, o sakramentaliach i o pierwszym przykazaniu.