Ewangelia według św. Mateusza, rozdział 5

1 Videns autem Jesus turbas, ascendit in montem, et cum sedisset, accesserunt ad eum discipuli ejus,

1 Jezus zaś widząc rzesze, wstąpił na górę, a gdy usiadł, przystąpili ku niemu uczniowie jego.

2 et aperiens os suum docebat eos dicens :

2 A otworzywszy usta swe, nauczał ich, mówiąc:

3 Beati pauperes spiritu : quoniam ipsorum est regnum cælorum.

3 Błogosławieni ubodzy w duchu, albowiem ich jest królestwo niebieskie.

4 Beati mites : quoniam ipsi possidebunt terram.

4 Błogosławieni cisi, albowiem oni posiędą ziemię.

5 Beati qui lugent : quoniam ipsi consolabuntur.

5 Błogosławieni, którzy płaczą, albowiem oni będą pocieszeni.

6 Beati qui esuriunt et sitiunt justitiam : quoniam ipsi saturabuntur.

6 Błogosławieni, którzy łakną i pragną sprawiedliwości, albowiem oni będą nasyceni.

7 Beati misericordes : quoniam ipsi misericordiam consequentur.

7 Błogosławieni miłosierni, albowiem oni miłosierdzia dostąpią.

8 Beati mundo corde : quoniam ipsi Deum videbunt.

8 Błogosławieni czystego serca, albowiem oni Boga oglądać będą.

9 Beati pacifici : quoniam filii Dei vocabuntur.

9 Błogosławieni pokój czyniący, albowiem nazwani będą synami Bożymi.

10 Beati qui persecutionem patiuntur propter justitiam : quoniam ipsorum est regnum cælorum.

10 Błogosławieni, którzy cierpią prześladowanie dla sprawiedliwości, albowiem ich jest królestwo niebieskie.

11 Beati estis cum maledixerint vobis, et persecuti vos fuerint, et dixerint omne malum adversum vos mentientes, propter me :

11 Błogosławieni jesteście, gdy wam będą złorzeczyć i będą was prześladować i mówić wszystko złe przeciwko wam kłamiąc, dla mnie.

12 gaudete, et exsultate, quoniam merces vestra copiosa est in cælis. Sic enim persecuti sunt prophetas, qui fuerunt ante vos.

12 Radujcie się i weselcie się, albowiem zapłata wasza obfita jest w niebiosach: bo tak prześladowali proroków, którzy przed wami byli.

13 Vos estis sal terræ. Quod si sal evanuerit, in quo salietur ? ad nihilum valet ultra, nisi ut mittatur foras, et conculcetur ab hominibus.

13 Wy jesteście solą ziemi. A jeśli sól zwietrzeje, czym będzie solona? Na nic się więcej nie przyda, tylko żeby była precz wyrzucona i podeptana przez ludzi.

14 Vos estis lux mundi. Non potest civitas abscondi supra montem posita,

14 Wy jesteście światłością świata. Nie może się skryć miasto leżące na górze.

15 neque accendunt lucernam, et ponunt eam sub modio, sed super candelabrum, ut luceat omnibus qui in domo sunt.

15 Ani nie zapalają świecy i nie kładą jej pod korzec, ale na świeczniku, aby świeciła wszystkim, którzy są w domu.

16 Sic luceat lux vestra coram hominibus : ut videant opera vestra bona, et glorificent Patrem vestrum, qui in cælis est.

16 Tak niechaj świeci światłość wasza przed ludźmi, aby widzieli uczynki wasze dobre i chwalili Ojca waszego, który jest w niebiosach.

17 Nolite putare quoniam veni solvere legem aut prophetas : non veni solvere, sed adimplere.

17 Nie mniemajcie, że przyszedłem rozwiązywać Zakon albo proroków. Nie przyszedłem rozwiązywać, ale wypełnić.

18 Amen quippe dico vobis, donec transeat cælum et terra, jota unum aut unus apex non præteribit a lege, donec omnia fiant.

18 Zaprawdę bowiem powiadam wam: Dopóki nie przeminie niebo i ziemia, jedna jota albo jedna kreska nie odmieni się w Zakonie, aż się wszystko stanie.

19 Qui ergo solverit unum de mandatis istis minimis, et docuerit sic homines, minimus vocabitur in regno cælorum : qui autem fecerit et docuerit, hic magnus vocabitur in regno cælorum.

19 Kto by więc rozwiązał jedno z tych przykazań najmniejszych i tak by ludzi nauczał, będzie zwany najmniejszym w królestwie niebieskim; a kto by wypełnił i nauczał, ten będzie zwany wielkim w królestwie niebieskim.

20 Dico enim vobis, quia nisi abundaverit justitia vestra plus quam scribarum et pharisæorum, non intrabitis in regnum cælorum.

20 Albowiem powiadam wam, że jeśli nie będzie obfitowała sprawiedliwość wasza więcej, niż doktorów zakonnych i faryzeuszów, nie wejdziecie do królestwa niebieskiego.

21 Audistis quia dictum est antiquis : Non occides : qui autem occiderit, reus erit judicio.

21 Słyszeliście, że powiedziane było starym: „Nie będziesz zabijał,” kto by zaś zabił, będzie winien sądu.

22 Ego autem dico vobis : quia omnis qui irascitur fratri suo, reus erit judicio. Qui autem dixerit fratri suo, raca : reus erit concilio. Qui autem dixerit, fatue : reus erit gehennæ ignis.

22 Lecz ja wam powiadam, że każdy, który się gniewa na brata swego, będzie winien sądu. Kto by zaś rzekł bratu swemu: głupcze, będzie winien Rady. A kto by rzekł: szalony, będzie winien ognia piekielnego.

23 Si ergo offers munus tuum ad altare, et ibi recordatus fueris quia frater tuus habet aliquid adversum te :

23 Jeśli tedy ofiarujesz dar swój do ołtarza i tam wspomnisz, że brat twój ma coś przeciw tobie,

24 relinque ibi munus tuum ante altare, et vade prius reconciliari fratri tuo : et tunc veniens offeres munus tuum.

24 zostaw tam dar swój przed ołtarzem i idź pierwej pojednać się z bratem swoim: a wtedy przyszedłszy, ofiarujesz dar swój.

25 Esto consentiens adversario tuo cito dum es in via cum eo : ne forte tradat te adversarius judici, et judex tradat te ministro : et in carcerem mittaris.

25 Pogódź się prędko z przeciwnikiem swoim, póki z nim jesteś w drodze, by cię przeciwnik nie podał przypadkiem sędziemu, a sędzia by cię nie podał słudze i byłbyś wrzucony do więzienia.

26 Amen dico tibi, non exies inde, donec reddas novissimum quadrantem.

26 Zaprawdę powiadam ci: Nie wyjdziesz stamtąd aż oddasz ostatni pieniążek.

27 Audistis quia dictum est antiquis : Non mœchaberis.

27 Słyszeliście, że powiedziano starym: „Nie będziesz cudzołożył.”

28 Ego autem dico vobis : quia omnis qui viderit mulierem ad concupiscendum eam, jam mœchatus est eam in corde suo.

28 A ja powiadam wam, że każdy, który patrzy na niewiastę, aby jej pożądał, już ją scudzołożył w sercu swoim.

29 Quod si oculus tuus dexter scandalizat te, erue eum, et projice abs te : expedit enim tibi ut pereat unum membrorum tuorum, quam totum corpus tuum mittatur in gehennam.

29 Jeśli więc prawe oko twoje gorszy cię, wyrwij je i odrzuć od siebie, albowiem pożyteczniej jest tobie, aby zginął jeden z członków twoich, niżby całe ciało twoje miało być wrzucone do piekła.

30 Et si dextra manus tua scandalizat te, abscide eam, et projice abs te : expedit enim tibi ut pereat unum membrorum tuorum, quam totum corpus tuum eat in gehennam.

30 A jeśli cię prawa ręka twoja gorszy, odetnij ją i odrzuć od siebie; albowiem pożyteczniej jest tobie, aby zginął jeden z członków twoich, niżby całe ciało twoje miało iść do piekła.

31 Dictum est autem : Quicumque dimiserit uxorem suam, det ei libellum repudii.

31 Powiedziano zaś: „Ktokolwiek opuści żonę swoją, niech jej da list rozwodowy.”

32 Ego autem dico vobis : quia omnis qui dimiserit uxorem suam, excepta fornicationis causa, facit eam mœchari : et qui dimissam duxerit, adulterat.

32 Lecz ja wam powiadam, że wszelki, który opuści żonę swoją, wyjąwszy przyczynę porubstwa, sprawia, że ona cudzołoży, i kto by opuszczoną pojął, cudzołoży.

33 Iterum audistis quia dictum est antiquis : Non perjurabis : reddes autem Domino juramenta tua.

33 Słyszeliście również, że powiedziano starym: „Nie będziesz krzywoprzysięgał; ale oddasz Panu przysięgi swoje.”

34 Ego autem dico vobis, non jurare omnino, neque per cælum, quia thronus Dei est :

34 Ja wam zaś powiadam, abyście zgoła nie przysięgali: ani na niebo, bo jest tronem Boga,

35 neque per terram, quia scabellum est pedum ejus : neque per Jerosolymam, quia civitas est magni regis :

35 ani na ziemię, bo jest podnóżkiem nóg jego, ani na Jerozolimę, bo jest miastem wielkiego króla.

36 neque per caput tuum juraveris, quia non potes unum capillum album facere, aut nigrum.

36 Ani na głowę swoją nie będziesz przysięgał, bo nie możesz uczynić jednego włosa białym albo czarnym.

37 Sit autem sermo vester, est, est : non, non : quod autem his abundantius est, a malo est.

37 Lecz niech mowa wasza będzie: tak, tak; nie, nie. A co nadto więcej jest, od złego jest.

38 Audistis quia dictum est : Oculum pro oculo, et dentem pro dente.

38 Słyszeliście iż powiedziano: „Oko za oko i ząb za ząb.”

39 Ego autem dico vobis, non resistere malo : sed si quis te percusserit in dexteram maxillam tuam, præbe illi et alteram :

39 Ja zaś wam powiadam, byście się nie sprzeciwiali złemu: ale jeśli cię kto uderzy w prawy policzek twój, nadstaw mu i drugi.

40 et ei, qui vult tecum judicio contendere, et tunicam tuam tollere, dimitte ei et pallium :

40 A temu, który chce się z tobą w sądzie spierać i wziąć suknię twoją, odstąp mu i płaszcz.

41 et quicumque te angariaverit mille passus, vade cum illo et alia duo.

41 A ktokolwiek by przymuszał cię na tysiąc kroków, idź z nim i drugie dwa.

42 Qui petit a te, da ei : et volenti mutuari a te, ne avertaris.

42 Temu, co cię prosi, daj: i nie odwracaj się od tego, który chce u ciebie pożyczyć.

43 Audistis quia dictum est : Diliges proximum tuum, et odio habebis inimicum tuum.

43 Słyszeliście, że powiedziano: „Będziesz miłował bliźniego twego” a będziesz miał w nienawiści nieprzyjaciela twego.

44 Ego autem dico vobis : diligite inimicos vestros, benefacite his qui oderunt vos, et orate pro persequentibus et calumniantibus vos :

44 Ja zaś wam powiadam: Miłujcie nieprzyjaciół waszych, dobrze czyńcie tym, którzy was mają w nienawiści, a módlcie się za prześladujących i potwarzających was,

45 ut sitis filii Patris vestri, qui in cælis est : qui solem suum oriri facit super bonos et malos : et pluit super justos et injustos.

45 abyście byli synami Ojca waszego, który jest w niebiosach, który sprawia, że słońce jego wschodzi nad dobrymi i złymi, i spuszcza deszcz na sprawiedliwych i niesprawiedliwych.

46 Si enim diligitis eos qui vos diligunt, quam mercedem habebitis ? nonne et publicani hoc faciunt ?

46 Albowiem jeśli miłujecie tych, co was miłują, cóż za zapłatę mieć będziecie? Czyż i celnicy tego nie czynią?

47 Et si salutaveritis fratres vestros tantum, quid amplius facitis ? nonne et ethnici hoc faciunt ?

47 A jeślibyście pozdrawiali tylko braci waszych, cóż więcej czynicie? Czyż i poganie tego nie czynią?

48 Estote ergo vos perfecti, sicut et Pater vester cælestis perfectus est.

48 Wy więc bądźcie doskonali, jako i Ojciec wasz niebieski doskonały jest.