Księga Wyjścia, rozdział 18

1 Cumque audisset Jethro, sacerdos Madian, cognatus Moysi, omnia quæ fecerat Deus Moysi, et Israëli populo suo, et quod eduxisset Dominus Israël de Ægypto,

1 A gdy usłyszał Jetro, kapłan madianicki, powinowaty Mojżesza, wszystko, co uczynił Bóg Mojżeszowi i Izraelowi, ludowi swemu, i że wywiódł Pan Izraela z Egiptu,

2 tulit Sephoram uxorem Moysi quam remiserat,

2 wziął Seforę, żonę Mojżesza, którą był odesłał,

3 et duos filios ejus : quorum unus vocabatur Gersam, dicente patre : Advena fui in terra aliena ;

3 i dwu synów jej, z których jednego zwano Gersam, iż rzekł ojciec: „Byłem przychodniem w ziemi cudzej,”

4 alter vero Eliezer : Deus enim, ait, patris mei adjutor meus, et eruit me de gladio Pharaonis.

4 a drugiego Eliezer: „Bóg bowiem, mówił, ojca mego był pomocnikiem moim i wyrwał mię od miecza Faraonowego.”

5 Venit ergo Jethro cognatus Moysi, et filii ejus, et uxor ejus ad Moysen in desertum, ubi erat castrametatus juxta montem Dei.

5 Przyszedł tedy Jetro, powinowaty Mojżesza, i synowie jego, i żona jego na puszczę do Mojżesza, gdzie się był obozem położył przy górze Bożej.

6 Et mandavit Moysi, dicens : Ego Jethro cognatus tuus venio ad te, et uxor tua, et duo filii tui cum ea.

6 I dał znać Mojżeszowi mówiąc: „Ja Jetro, powinowaty twój, idę do ciebie, i żona twoja, i dwaj synowie twoi z nią.”

7 Qui egressus in occursum cognati sui, adoravit, et osculatus est eum : salutaveruntque se mutuo verbis pacificis. Cumque intrasset tabernaculum,

7 A on wyszedłszy naprzeciwko powinowatego swego, pokłonił się i pocałował go, i przywitali się wspólnie słowy spokojnymi. A gdy wszedł do namiotu,

8 narravit Moyses cognato suo cuncta quæ fecerat Dominus Pharaoni et Ægyptiis propter Israël : universumque laborem, qui accidisset eis in itinere, et quod liberaverat eos Dominus.

8 rozpowiedział Mojżesz powinowatemu swemu wszystko, co był uczynił Pan Faraonowi i Egipcjanom dla Izraela, i wszystek trud, który ich spotkał w drodze, i że ich Pan był wybawił.

9 Lætatusque est Jethro super omnibus bonis, quæ fecerat Dominus Israëli, eo quod eruisset eum de manu Ægyptiorum.

9 I radował się Jetro ze wszystkiego, co dobrego uczynił Pan Izraelowi, iż go wybawił z ręki Egipcjan,

10 Et ait : Benedictus Dominus, qui liberavit vos de manu Ægyptiorum, et de manu Pharaonis ; qui eruit populum suum de manu Ægypti.

10 i rzekł: „Błogosławiony Pan, który was wybawił z ręki Egipcjan i z ręki Faraona, który wyrwał lud swój spod mocy Egiptu.

11 Nunc cognovi, quia magnus Dominus super omnes deos : eo quod superbe egerint contra illos.

11 Terazem poznał, że wielki Pan nad wszystkie bogi, przeto że się z nimi pysznie obchodzili.”

12 Obtulit ergo Jethro cognatus Moysi holocausta et hostias Deo : veneruntque Aaron et omnes seniores Israël, ut comederent panem cum eo coram Deo.

12 Złożył tedy Jetro, powinowaty Mojżesza, całopalenia i ofiary Bogu; i przyszedł Aaron i wszyscy starsi Izraelowi, aby chleb z nim jedli przed Bogiem.

13 Altera autem die sedit Moyses ut judicaret populum, qui assistebat Moysi a mane usque ad vesperam.

13 A drugiego dnia siadł Mojżesz, aby sądzić lud, który stał przy Mojżeszu od poranku aż do wieczora.

14 Quod cum vidisset cognatus ejus, omnia scilicet quæ agebat in populo, ait : Quid est hoc quod facis in plebe ? cur solus sedes, et omnis populus præstolatur de mane usque ad vesperam ?

14 Gdy to ujrzał powinowaty jego, to jest wszystko, co czynił z ludem, rzekł: „Cóż to jest, co czynisz z tym ludem? Czemu sam siedzisz, a wszystek lud czeka od poranku aż do wieczora?”

15 Cui respondit Moyses : Venit ad me populus quærens sententiam Dei :

15 Odpowiedział mu Mojżesz: „Przyszedł lud do mnie pytać się wyroku Bożego.

16 cumque acciderit eis aliqua disceptatio, veniunt ad me ut judicem inter eos, et ostendam præcepta Dei, et leges ejus.

16 A gdy im spór jaki przypadnie, przychodzą do mnie, abym rozsądził między nimi i pokazał przykazania Boże i prawa jego.”

17 At ille : Non bonam, inquit, rem facis.

17 Ale on: „Nie dobrą, mówi, rzecz czynisz.

18 Stulto labore consumeris et tu, et populus iste qui tecum est : ultra vires tuas est negotium ; solus illud non poteris sustinere.

18 Głupią pracą niszczysz się i ty, i ten lud, który jest z tobą; nad twoje siły jest sprawa, sam jej nie będziesz mógł podołać.

19 Sed audi verba mea atque consilia, et erit Deus tecum. Esto tu populo in his quæ ad Deum pertinent, ut referas quæ dicuntur ad eum :

19 Ale posłuchaj słów moich i rady, a będzie Bóg z tobą. Bądź ty ludowi w tych rzeczach, które do Boga należą, abyś odnosił, co mówią do niego,

20 ostendasque populo cæremonias et ritum colendi, viamque per quam ingredi debeant, et opus quod facere debeant.

20 i ukazuj ludowi ceremonie i porządek służenia, i drogę, którą postępować i dzieło, które spełniać mają.

21 Provide autem de omni plebe viros potentes, et timentes Deum, in quibus sit veritas, et qui oderint avaritiam, et constitue ex eis tribunos, et centuriones, et quinquagenarios, et decanos,

21 A upatrz ze wszystkiego ludu mężów dzielnych i bogobojnych, w których by była prawda i którzy by nienawidzili chciwości, i ustanów z nich tysiączników i setników, i pięćdziesiątników, i dziesiątników,

22 qui judicent populum omni tempore : quidquid autem majus fuerit, referant ad te, et ipsi minora tantummodo judicent : leviusque sit tibi, partito in alios onere.

22 którzy by lud sądzili o każdym czasie; a cokolwiek będzie większego, niech odnoszą do ciebie, a sami tylko mniejsze rzeczy niechaj sądzą. Tak będzie ci lżej, gdy podzielisz ciężar między innych.

23 Si hoc feceris, implebis imperium Dei, et præcepta ejus poteris sustentare : et omnis hic populus revertetur ad loca sua cum pace.

23 Jeśli to uczynisz, wypełnisz rozkazanie Boga i przykazania jego będziesz mógł podtrzymywać, i lud ten wszystek będzie się wracał z pokojem na miejsca swoje.”

24 Quibus auditis, Moyses fecit omnia quæ ille suggesserat.

24 Usłyszawszy to Mojżesz, uczynił wszystko, co mu był poddał.

25 Et electis viris strenuis de cuncto Israël, constituit eos principes populi, tribunos, et centuriones, et quinquagenarios, et decanos.

25 A wybrawszy mężów dzielnych ze wszystkiego Izraela, ustanowił ich przełożonymi nad ludem, tysiącznikami i setnikami, i pięćdziesiątnikami, i dziesiątnikami.

26 Qui judicabant plebem omni tempore : quidquid autem gravius erat, referebant ad eum, faciliora tantummodo judicantes.

26 Ci sądzili lud każdego czasu, a cokolwiek było ważniejszego, odnosili do niego, łatwiejsze tylko sprawy sądząc.

27 Dimisitque cognatum suum : qui reversus abiit in terram suam.

27 I odprawił powinowatego swego, który wróciwszy się odszedł do ziemi swojej.