Błogosławieństwo domu: poświęcenie mieszkania i kolęda

Poświęcenie domu jest jednym z najstarszych błogosławieństw Kościoła. Rytuał Rzymski przewiduje osobny obrzęd, a jego pierwsze słowa są słowami samego Chrystusa: „W którykolwiek dom wnijdziecie, naprzód mówcie: Pokój temu domowi" (Łk 10, 5). Poniżej: kiedy prosić o poświęcenie, jak ono przebiega, co przygotować — i co może zrobić rodzina, gdy kapłana nie ma.

Kiedy prosić o poświęcenie domu

Zwyczaj wskazuje kilka okoliczności:

• po wprowadzeniu się do nowego domu albo mieszkania — to najczęstszy powód;
• po budowie, przed zamieszkaniem;
• po ciężkiej chorobie, śmierci w domu albo innym doświadczeniu;
• corocznie, w czasie wizyty duszpasterskiej;
• gdy w domu dzieje się źle — o tym niżej, bo wymaga to rozróżnienia.

O poświęcenie prosi się własnego proboszcza. Nie jest to przysługa nadzwyczajna: należy do zwyczajnej posługi kapłana i nie wiąże się z żadną obowiązkową opłatą (składana ofiara jest dobrowolna).

Jak przebiega obrzęd

Obrzęd z Rytuału jest krótki i ma stały porządek:

1. Kapłan wchodząc pozdrawia: „Pokój temu domowi", a domownicy odpowiadają: „I wszystkim jego mieszkańcom".
2. Odmawia się psalm oraz modlitwę błogosławieństwa, w której Kościół prosi o oddalenie od tego miejsca wszelkich zasadzek nieprzyjaciela i o obecność aniołów strzegących pokoju.
3. Kapłan kropi wodą święconą wszystkie pomieszczenia.
4. Modlitwa końcowa i błogosławieństwo domowników.

Co przygotować: stół nakryty białym obrusem, krzyż, dwie świece, wodę święconą (jeśli mamy), a przede wszystkim — obecność wszystkich domowników. Warto wyciszyć telewizor i telefony; poświęcenie trwa kilka minut i te kilka minut ma być poświęcone rzeczywiście.

Kolęda, czyli wizyta duszpasterska

Kolęda to doroczne odwiedziny kapłana w domach parafian, w Polsce odbywające się zwykle po Bożym Narodzeniu, w okresie od świąt do Objawienia Pańskiego i dalej. Rytuał Rzymski przewiduje przy tej okazji błogosławieństwo domów w uroczystość Trzech Króli, z kreśleniem nad drzwiami liter K † M † B wraz z rokiem — inicjałów imion tradycyjnie nadanych Mędrcom albo, według dawniejszego odczytania, skrótu łacińskiego Christus Mansionem Benedicat: „Niech Chrystus błogosławi ten dom".

Wizyta duszpasterska ma dwa cele: pobłogosławić dom i poznać rodzinę — jej troski, chorych, dzieci, które nie chodzą już do kościoła. Nie jest to kontrola ani zbiórka. Ofiara jest dobrowolna, a kto jej złożyć nie może, przyjmuje kapłana bez skrępowania.

Modlitwa błogosławieństwa domu przez ojca rodziny

Gdy kapłan nie może przyjść — a bywa i tak — ojciec rodziny może pobłogosławić dom. Nie jest to poświęcenie w ścisłym sensie, lecz modlitwa błogosławieństwa, praktykowana w domach chrześcijańskich od zawsze. Przebiega prosto: rodzina staje razem, ojciec kropi mieszkanie wodą święconą, przechodząc przez pokoje, i odmawia:

Panie Boże, nawiedź ten dom i oddal od niego wszelkie zasadzki nieprzyjaciela. Niech mieszkają w nim Twoi święci aniołowie, strzegąc nas w pokoju, a błogosławieństwo Twoje niech zawsze nad nami pozostaje. Przez Chrystusa, Pana naszego. Amen.

Krótsza forma: Niech Bóg błogosławi ten dom i wszystkich, którzy w nim mieszkają: w imię Ojca i Syna, i Ducha Świętego. Amen.

Na zakończenie dobrze jest odmówić „Ojcze nasz", „Zdrowaś Maryjo" i Pod Twoją obronę.

Gdy w domu dzieje się źle

Bywa, że o poświęcenie prosi się z niepokoju: hałasy, złe sny, poczucie obecności, kłótnie bez powodu. Tu potrzebne jest rozróżnienie i spokój.

Najpierw przyczyny zwyczajne. Zmęczenie, choroba, konflikt nierozwiązany od lat, nałóg w rodzinie — wyjaśniają zdecydowaną większość takich zjawisk. Przypisanie ich od razu złemu duchowi odbiera ludziom właściwą pomoc.

Potem porządek duchowy. Jeśli w domu były praktyki okultystyczne — wróżby, tarot, seanse, amulety — należy je usunąć i wyrzec się ich w spowiedzi. Poświęcenie domu, po którym zostaje w szufladzie talia tarota, jest gestem bez pokrycia.

Dopiero potem obrzęd. Poświęcenie domu jest właściwe i skuteczne, ale nie jest egzorcyzmem: ten zastrzeżony jest kapłanowi za zezwoleniem biskupa i dotyczy osób, nie mieszkań. Porządek postępowania opisujemy przy egzorcyzmie.

A na co dzień dom chroni się nie obrzędem, lecz tym, co się w nim dzieje: modlitwą wieczorną, różańcem, niedzielną Mszą i przebaczeniem. „Jeśli Pan nie zbuduje domu, próżno pracowali, którzy go budują" (Ps 126, 1). Zob. też modlitwę o ochronę rodziny.

Często zadawane pytania

Kiedy prosić o poświęcenie mieszkania?

Przede wszystkim po wprowadzeniu się do nowego domu, a także po budowie, po ciężkiej chorobie lub śmierci w domu oraz corocznie, w czasie wizyty duszpasterskiej. Prosi się własnego proboszcza.

Co przygotować na poświęcenie domu?

Stół nakryty białym obrusem, krzyż, dwie świece, wodę święconą — i przede wszystkim obecność wszystkich domowników. Obrzęd trwa kilka minut.

Co oznacza K † M † B nad drzwiami?

Inicjały imion tradycyjnie nadanych Mędrcom (Kacper, Melchior, Baltazar) albo — według dawniejszego odczytania — skrót łacińskiego Christus Mansionem Benedicat: „Niech Chrystus błogosławi ten dom". Kreśli się je w uroczystość Objawienia Pańskiego.

Czy ojciec rodziny może pobłogosławić dom?

Tak. Nie jest to poświęcenie w ścisłym sensie, lecz błogosławieństwo ojcowskie: rodzina staje razem, ojciec kropi mieszkanie wodą święconą i odmawia modlitwę o oddalenie zasadzek nieprzyjaciela. Praktyka bardzo dawna i chwalebna.

Czy poświęcenie domu to egzorcyzm?

Nie. Egzorcyzm zastrzeżony jest kapłanowi za zezwoleniem biskupa i dotyczy osób, nie mieszkań. Poświęcenie domu jest błogosławieństwem — właściwym i skutecznym, lecz innego rodzaju.

Aplikacja Iter Fidei zawiera modlitwy, litanie i nowenny, po łacinie i po polsku, z audio. Pobierz tutaj.

Źródła. Rytuał Rzymski, błogosławieństwo domu (Benedictio domus) i błogosławieństwo domów w Objawienie Pańskie; Katechizm św. Piusa X, o sakramentaliach; Pismo Święte w przekładzie ks. Jakuba Wujka (Łk 10, 5; Ps 126, 1).