Psalm 127 (126 w Wulgacie): Jeśli Pan nie zbuduje domu

Psalm 127 czy psalm 126?

To ten sam psalm pod dwoma numerami. Współczesne Biblie, w tym Biblia Tysiąclecia, idą za numeracją hebrajską i nazywają go psalmem 127; zaczynają go słowami Jeżeli domu Pan nie zbuduje. Septuaginta, Wulgata, Biblia ks. Jakuba Wujka i tradycyjna liturgia liczą go jako psalm 126, bo psalmy 9 i 10 hebrajskie łączą w jeden. Wersety mają w obu Bibliach te same numery: werset 3, o synach jako dziedzictwie Pańskim, jest trzeci wszędzie. Pełną tabelę znajdziesz na stronie Księgi Psalmów.

„Psalm 126” współczesnych Biblii, psalm powrotu z niewoli, to w Wulgacie psalm 125: „Gdy Pan przywrócił pojmanych Syjonu, staliśmy się jak pocieszeni”. W Psałterzu oba stoją obok siebie.

Psalm 127 — interpretacja

Psalm należy do piętnastu pieśni stopni (psalmy 120-134 hebrajskie, 119-133 Wulgaty), które pielgrzymi śpiewali w drodze do Jerozolimy. Nagłówek brzmi u ks. Wujka: „Pieśń stopni Salomona” (w. 1). To jedyna pieśń stopni przypisana Salomonowi, budowniczemu świątyni, co dobrze pasuje do psalmu, który mówi o budowaniu domu. Niektórzy komentatorzy zauważają też, że Salomon otrzymał od proroka Natana imię „Umiłowany Panu” (2 Sm 12,25), a psalm mówi o Bożych „umiłowanych”.

Daremny trud bez Boga (w. 1). „Jeśli Pan nie zbuduje domu, próżno pracowali, którzy go budują; jeśli Pan nie będzie strzegł miasta, próżno czuwa ten, który go strzeże”. Dwa obrazy, dom i miasto, obejmują całe życie człowieka: rodzinę i wspólnotę, pracę i bezpieczeństwo. Psalm nie gani pracy ani czuwania; mówi, że bez Boga nie przynoszą owocu. Budowniczy i stróż są potrzebni, ale nie są ostatecznym fundamentem.

Sen umiłowanych (w. 2). „Próżno wam przede dniem wstawać; wstańcie, skoroście usiedli, którzy pożywacie chleba boleści! Gdy da umiłowanym swym spanie”. Wulgata mówi panem doloris, chleb boleści, czyli chleb zdobywany w udręce. Psalm wyśmiewa niepokój, który zrywa się przed świtem i nie zna odpoczynku, jakby wszystko zależało od człowieka. Bóg daje swoim umiłowanym sen: pokój tego, kto wykonał swoją pracę i resztę zostawił Jemu. To ta sama nauka co w Kazaniu na Górze: nie troszczyć się o jutro, bo Ojciec wie, czego nam trzeba.

Synowie, dziedzictwo Pańskie (w. 3-5). Druga część mówi o tym, co Bóg buduje naprawdę: o rodzinie. „oto dziedzictwem Pańskim - synowie, zapłatą owoc żywota” (w. 3). Dzieci nie są dziełem samych rodziców ani ich własnością, tylko dziedzictwem, które daje Pan. „Jak strzały w ręku mocarza, tak synowie utrapionych” (w. 4): ojciec rodu otoczony synami jest jak wojownik z pełnym kołczanem. „Błogosławiony człowiek, który napełnił nimi pragnienie swoje! nie zawstydzi się, kiedy będzie mówił z nieprzyjaciółmi swymi w bramie” (w. 5). Brama miasta była miejscem sądu i narady: człowiek, którego wspierają synowie, nie stoi tam sam.

Psalm 127, 3: dzieci jako dar Boży

Werset 3 jest najczęściej przytaczany w modlitwie za rodzinę. Łacina mówi: ecce hæreditas Domini, filii; merces, fructus ventris, „oto dziedzictwem Pańskim - synowie, zapłatą owoc żywota”. „Owoc żywota” to po staropolsku owoc łona, ten sam wyraz, którego używa pozdrowienie anielskie: fructus ventris tui.

Nauka jest prosta i stanowcza. Życie dziecka przychodzi od Boga i jest Jego darem, a nie wyłącznie owocem ludzkiej decyzji. Kościół czyta ten werset jako pochwałę płodnego małżeństwa i jako wezwanie do przyjmowania dzieci z wdzięcznością. Kto prosi o dziecko, może modlić się tym wersetem z ufnością; kto je otrzymał, może nim dziękować; zob. modlitwa o dziecko.

Dom, który buduje Bóg: lektura Ojców

Psalm mówi o domu z kamienia i o domu rodzinnym, ale Ojcowie słyszeli w nim także dom, który Bóg buduje z ludzi: Kościół. Św. Augustyn w Objaśnieniach psalmów czyta go właśnie tak: kaznodzieje pracują, biskupi czuwają jak stróże na murach, ale daremnie, jeśli Pan nie buduje i nie strzeże. Sam Pan powiedział do Piotra: „na tej opoce zbuduję Kościół mój” (Mt 16,18). Budowniczym jest Chrystus; ludzie są Jego pomocnikami, jak pisze św. Paweł: „Jesteśmy bowiem współpracownikami Boga; jesteście uprawną rolą Boga, jesteście budową Boga” (1 Kor 3,9).

Ta lektura nie odbiera psalmowi sensu rodzinnego, tylko go pogłębia. Dom chrześcijański jest małym Kościołem: także on stoi tylko wtedy, gdy Pan go buduje i strzeże.

Psalm 127 w liturgii 1962

Nieszpory we wtorek. W Brewiarzu rzymskim 1962, który zachowuje tygodniowy psałterz uporządkowany przez św. Piusa X w 1911 roku, psalm 126 jest piątym i ostatnim psalmem wtorkowych Nieszporów, złożonych w całości z pieśni stopni (psalmy 122-126 Wulgaty). Jego antyfona czyni z niego prośbę: Dominus ædificet nobis domum, et custodiat civitatem, niech Pan zbuduje nam dom i strzeże miasta. Znajdziesz go w brewiarzu tego dnia; o samej godzinie zob. Nieszpory.

Święta Matki Bożej. Psalm należy do Nieszporów świąt Najświętszej Maryi Panny i wspólnego oficjum dziewic, razem z psalmami 109, 112, 121 i 147. W tym kontekście psalm pozwala widzieć w Maryi dom, który Pan sam sobie zbudował. Dlatego Nisi Dominus należy do wielkich Nieszporów maryjnych, także w muzyce: znajduje się w Vespro della Beata Vergine Claudia Monteverdiego (1610), a Antonio Vivaldi skomponował osobne Nisi Dominus.

Św. Józef Robotnik. W Mszale 1962 werset psalmowy introitu Mszy św. Józefa Robotnika, 1 maja, to pierwszy werset psalmu: Nisi Dominus ædificaverit domum, in vanum laborant qui ædificant eam. Praca cieśli z Nazaretu jest wzorem pracy, którą Bóg błogosławi; zob. św. Józef.

Jak się modlić psalmem 127

Za dom i rodzinę. To psalm na poświęcenie domu, przeprowadzkę, początek małżeństwa, narodziny dziecka. Dobrze łączy się z błogosławieństwem domu i z modlitwą o ochronę rodziny: pierwszy werset można powtarzać jako akt zawierzenia przed każdym ważnym przedsięwzięciem.

Przed pracą. „Jeśli Pan nie zbuduje domu” to krótka modlitwa przed dniem pracy, przed nauką, przed nowym zadaniem. Nie zwalnia z wysiłku, ale uwalnia od niepokoju, który chciałby wszystko kontrolować.

Wieczorem. Werset 2 uczy zostawić Bogu to, czego człowiek nie zdążył zrobić. Kto zasypia z tą ufnością, przyjmuje sen, który Bóg „da umiłowanym swym”.

Za Kościół. Za św. Augustynem można modlić się tym psalmem za pasterzy Kościoła, stróżów, którzy czuwają daremnie, jeśli Bóg nie strzeże miasta.

Na zakończenie dodaje się, jak w Oficjum, Chwała Ojcu.

Często zadawane pytania

Czy psalm 127 i psalm 126 to ten sam psalm?

To ten sam psalm. Numer 127 pochodzi z numeracji hebrajskiej, używanej przez współczesne Biblie; numer 126 z Septuaginty i Wulgaty, za którą idą ks. Wujek i tradycyjna liturgia. Psalm rozpoznasz po początku: Nisi Dominus, „Jeśli Pan nie zbuduje domu”.

O czym jest psalm 127?

O tym, że wszelki ludzki trud, budowanie domu, strzeżenie miasta, praca od świtu, jest daremny bez Boga. Druga część psalmu mówi o dzieciach jako dziedzictwie Pańskim i błogosławieństwie dla ojca rodziny. Ojcowie czytali go także o Kościele, domu, który buduje Chrystus.

Kto napisał psalm 127?

Nagłówek mówi: „Pieśń stopni Salomona”, po łacinie Canticum graduum Salomonis; także tekst hebrajski łączy go z imieniem Salomona. Tradycja przypisuje go więc synowi Dawida, budowniczemu świątyni. Jest to jedyna z piętnastu pieśni stopni związana z jego imieniem.

Co znaczy „dziedzictwem Pańskim - synowie”?

Że dzieci są darem Boga, a nie dziełem samych rodziców ani ich własnością. Werset 3 nazywa je dziedzictwem i zapłatą, owocem żywota, czyli owocem łona. Kościół czyta ten werset jako pochwałę płodnego małżeństwa i wezwanie do przyjmowania życia z wdzięcznością.

Czy psalm 127 jest modlitwą za dom?

Tak, to jeden z najlepszych psalmów na poświęcenie domu, przeprowadzkę albo początek wspólnego życia małżonków. Nie jest zaklęciem, które chroni budynek, tylko wyznaniem, że dom i rodzina trwają wtedy, gdy Bóg je buduje i strzeże.

Kiedy Kościół śpiewa Nisi Dominus?

W Brewiarzu 1962 psalm kończy Nieszpory we wtorek i należy do Nieszporów świąt Matki Bożej oraz dziewic. W Mszale jego pierwszy werset jest wersetem introitu Mszy św. Józefa Robotnika, 1 maja.