Matka Boża Licheńska (Bolesna Królowa Polski)

Matka Boża Licheńska to tytuł, pod którym czcimy Najświętszą Maryję Pannę obecną w cudownym obrazie przechowywanym w Licheniu Starym koło Konina, w największym sanktuarium w Polsce. Nazywamy Ją także Bolesną Królową Polski — bo wizerunek ten przedstawia Maryję pod krzyżem, z orłem białym na piersi, jako Matkę cierpiącą wraz z narodem. Kult ten wyrósł z objawień z pierwszej połowy XIX wieku, zatwierdzonych przez tradycję pobożną Kościoła. Nie jest to inna Maryja niż ta z Ewangelii: to ta sama Matka, która stała pod krzyżem Syna — „A stały obok krzyża Jezusowego matka jego" (J 19, 25). Jeśli przychodzisz tu, by się pomodlić, podajemy modlitwę od razu; historia i znaczenie są poniżej.

Modlitwa do Matki Bożej Licheńskiej

Oto tradycyjna modlitwa zawierzenia, którą od pokoleń odmawiają pielgrzymi przed licheńskim obrazem Bolesnej Królowej Polski:

Matko Boża Licheńska, Bolesna Królowo Polski, do Ciebie się uciekamy.
Tyś stała pod krzyżem Syna i Tyś przyjęła nas za dzieci.
Tobie oddajemy serca nasze, rodziny i Ojczyznę.
Spojrzyj na nas okiem miłosierdzia z tego świętego wizerunku
i wyjednaj nam u Syna Twojego łaskę wierności, pokuty i wytrwania w dobrem.
Pod Twoją obronę uciekamy się, święta Boża Rodzicielko —
nie gardź prośbami naszymi w potrzebach naszych,
ale od wszelakich złych przygód racz nas zawsze wybawiać,
Panno chwalebna i błogosławiona. Amen.

Możesz dołączyć do niej krótkie wezwanie, którym lud licheński przyzywa swoją Panią: Matko Boża Licheńska, módl się za nami.

Po łacinie

Tym samym sercem przyzywamy Bolesną Matkę słowami, które Kościół powtarza od wieków:

Sancta Maria, Mater dolorosa, ora pro nobis. Regina Poloniae, ora pro nobis.

To znaczy: Święta Maryjo, Matko Bolesna, módl się za nami. Królowo Polski, módl się za nami. Łacina jest językiem, w którym Kościół rzymski modli się od wieków, i łączy nas z pokoleniami czcicieli Maryi.

Kim jest Bolesna Królowa Polski

Licheński wizerunek przedstawia Maryję jako Matkę Bolesną — bez Dzieciątka, z głową pochyloną i rękami złożonymi, w postawie cierpienia pod krzyżem. Na piersi widnieje orzeł biały, godło Polski, a niekiedy wizerunek otoczony jest wieńcem siedmiu mieczy boleści. Taki obraz mówi nam, kim jest Bolesna Królowa: Tą, która nie patrzy na siebie, lecz cierpi razem z narodem i wskazuje na ofiarę Syna.

Źródłem tego tytułu jest sama Ewangelia. Gdy starzec Symeon trzymał Dzieciątko w świątyni, zwrócił się do Matki słowami: „a duszę twą własną przeniknie miecz" (Łk 2, 35). To proroctwo wypełniło się pod krzyżem, gdy Jezus, umierając, dał Ją nam za Matkę: „Niewiasto, oto syn twój… Oto matka twoja" (J 19, 26-27). Czcząc Bolesną Królową Polski, czcimy Tę, której boleść stała się dla nas źródłem macierzyństwa — bo właśnie pod krzyżem staliśmy się Jej dziećmi.

Dlatego Matka Boża Licheńska jest dla Polaków obrazem szczególnie bliskim. W czasach niewoli i prób naród widział w cierpiącej Pani z orłem na piersi własny los — i zarazem nadzieję, że boleść przemienia się w chwałę, jak boleść Maryi pod krzyżem prowadziła do poranka zmartwychwstania.

Objawienia licheńskie z XIX wieku

Tradycja licheńska sięga pierwszej połowy XIX wieku i wiąże się z dwiema postaciami z ludu.

Pobożne podanie głosi, że około 1813 roku, na polach bitwy pod Lipskiem, ranny żołnierz polski Tomasz Kłossowski miał ujrzeć Najświętszą Maryję Pannę z orłem białym na piersi. Ocalony, ślubował odnaleźć Jej wizerunek. Po latach, w przydrożnej kapliczce w okolicach Lichenia, odnalazł niewielki obraz dokładnie odpowiadający widzeniu i otoczył go czcią.

Później, w latach 1850-1852, pasterz Mikołaj Sikatka miał doświadczyć objawień Matki Bożej w pobliskim Grąblińskim Lesie. Maryja, jak głosi tradycja, wzywała do modlitwy, pokuty i nawrócenia, zapowiadała ciężkie próby — zaraza cholery wkrótce nawiedziła okolicę — i prosiła o przeniesienie obrazu w godne miejsce. Lud przyjął te wezwania, a obraz z czasem przeniesiono do kościoła, gdzie zasłynął licznymi łaskami.

Kościół podchodzi do objawień prywatnych z roztropnością: nie są one artykułami wiary, lecz pomocą dla pobożności. To, co w Licheniu trwa i co Kościół przyjął, to owoc tych wydarzeń — nieprzerwany kult Bolesnej Królowej Polski, potwierdzony wiekami modlitwy, nawróceń i pielgrzymek.

Sanktuarium w Licheniu — największe w Polsce

Z licheńskiego kultu wyrosło największe sanktuarium w Polsce. Przez cały wiek XIX i XX rosła sława cudownego obrazu, aż miejsce to stało się jednym z głównych celów polskich pielgrzymek maryjnych. Opiekę nad sanktuarium sprawują Księża Marianie, zgromadzenie szczególnie oddane czci Niepokalanej i modlitwie za zmarłych.

Pielgrzymka do Lichenia jest, jak każde pątnictwo, modlitwą ciała: trudem drogi składamy Maryi to, co mamy najprostszego. Pielgrzymi idą w procesji do Grąblińskiego Lasu — miejsca objawień — odmawiając Różaniec i śpiewając pieśni maryjne, a u stóp Bolesnej Królowej zawierzają jej swoje rodziny i Ojczyznę.

Nabożeństwa: Różaniec, litania, zawierzenie

Czcicieli Matki Bożej Licheńskiej wspierają w modlitwie tradycyjne formy pobożności Kościoła.

Różaniec do Matki Bożej Licheńskiej

Najczęstszą modlitwą pielgrzyma jest Różaniec. Rozważając tajemnice bolesne — modlitwę w Ogrójcu, biczowanie, drogę krzyżową i ukrzyżowanie — łączymy się z boleścią Maryi pod krzyżem. To najprostszy sposób, by trwać przy Bolesnej Królowej.

Litania do Matki Bożej Licheńskiej

Przed licheńskim obrazem odmawia się zwykle Litanię Loretańską, w której przyzywamy Maryję jako Pociecho strapionych, Wspomożenie wiernych i Królowo Polski. Istnieje też osobne nabożeństwo siedmiu boleści Najświętszej Maryi Panny, szczególnie odpowiednie dla czcicieli Matki Bolesnej.

Akt zawierzenia Bolesnej Królowej

W Licheniu tradycją jest zawierzenie siebie i narodu Maryi:

Bolesna Królowo Polski, jestem przy Tobie, pamiętam, czuwam.
Tobie oddaję moją rodzinę i Ojczyznę. Prowadź nas drogą krzyża do chwały Twojego Syna. Amen.

Tak modlimy się prawdziwie po katolicku: prosimy gorąco, lecz ostatnie słowo zostawiamy Bogu, naśladując Maryję, która pod krzyżem przyjęła wolę Ojca do końca.

Często zadawane pytania

Gdzie znajduje się sanktuarium w Licheniu?

W Licheniu Starym w powiecie konińskim, w Wielkopolsce. Jest to największe sanktuarium w Polsce i jeden z głównych celów polskich pielgrzymek maryjnych. Opiekę sprawują Księża Marianie.

Kim jest Matka Boża Licheńska?

To Najświętsza Maryja Panna czczona w cudownym obrazie licheńskim jako Bolesna Królowa Polski — Matka Bolesna z orłem białym na piersi, stojąca pod krzyżem. Kult wyrósł z objawień z XIX wieku i z licznych łask doznanych przed tym wizerunkiem.

Na czym polegały objawienia licheńskie?

Pobożna tradycja mówi o widzeniu rannego żołnierza Tomasza Kłossowskiego (ok. 1813) oraz o objawieniach pasterza Mikołaja Sikatki w Grąblińskim Lesie (1850-1852). Maryja wzywała do modlitwy, pokuty i nawrócenia. Są to objawienia prywatne — pomoc dla pobożności, nie artykuł wiary.

Dlaczego Matka Boża Licheńska nazywana jest Bolesną Królową Polski?

Bo wizerunek przedstawia Ją jako Matkę Bolesną — cierpiącą pod krzyżem, z orłem białym na piersi, znakiem Polski. Tytuł łączy proroctwo Symeona o mieczu, który przeniknie Jej duszę (Łk 2, 35), z macierzyństwem nad narodem, który Ją obrał za Królową.

Czym różni się Matka Boża Licheńska od Częstochowskiej?

Obie to ta sama Maryja, czczona w różnych wizerunkach. Częstochowska to Hodegetria — Matka z Dzieciątkiem, wskazująca na Syna; Licheńska to Matka Bolesna pod krzyżem. Częstochowa jest najstarszym sercem polskiej pobożności, Licheń — największym sanktuarium powstałym z objawień XIX wieku.

Jeśli chcesz pogłębić swoją pobożność maryjną, zajrzyj do naszych innych wpisów:

• Matka Boża Częstochowska — Czarna Madonna, Królowa Polski
• Matka Boża Bolesna — siedem boleści Najświętszej Maryi Panny
• Matka Boża Gromniczna — Pani z płonącą świecą, osłaniająca lud
• Matka Boża Saletyńska — płacząca Pani, która wzywała do pokuty
• Matka Boża z Lourdes — Niepokalana z objawień w Massabielle
• Matka Boża Szkaplerzna — Pani z góry Karmel i szkaplerz święty
• Litania Loretańska — wezwania do Matki Bożej po polsku i łacinie
• Pod Twoją obronę — najstarsza modlitwa maryjna Kościoła
• Jak odmawiać Różaniec — modlitwa pielgrzymów
• Modlitwa za Ojczyznę — w opiece Królowej Polski

Aplikacja Iter Fidei zawiera modlitwy maryjne, różaniec i litanie, po łacinie i po polsku, z audio. Pobierz tutaj.

Źródła. Pismo Święte w przekładzie ks. Jakuba Wujka (Ewangelia wg św. Łukasza 1, 48 i 2, 34-35; Ewangelia wg św. Jana 19, 25-27). Tradycja licheńska: objawienia Mikołaja Sikatki w Grąblińskim Lesie (1850-1852) oraz podanie o Tomaszu Kłossowskim; kult Bolesnej Królowej Polski przy sanktuarium Księży Marianów w Licheniu Starym.