Wierzę w Boga: Skład Apostolski

Wierzę w Boga — od tych dwóch słów zaczyna się najstarsze wyznanie wiary Kościoła. Skład Apostolski, zwany powszechnie Credo, jest pierwszą częścią nauki chrześcijańskiej: krótkim, lecz pełnym streszczeniem tego wszystkiego, w co katolik wierzy. Nazywamy go apostolskim, ponieważ stanowi zwięzłe ujęcie prawd, które głosili sami Apostołowie. Oto pełny tekst — po polsku i po łacinie — oraz krótkie wyjaśnienie dwunastu artykułów, jakie podaje Katechizm św. Piusa X.

Skład Apostolski — tekst po polsku

Wierzę w Boga, Ojca Wszechmogącego, Stworzyciela nieba i ziemi.
I w Jezusa Chrystusa, Syna Jego Jedynego, Pana naszego;
który się począł z Ducha Świętego, narodził się z Maryi Panny,
umęczon pod Ponckim Piłatem, ukrzyżowan, umarł i pogrzebion;
zstąpił do piekieł; trzeciego dnia zmartwychwstał;
wstąpił na niebiosa; siedzi po prawicy Boga Ojca Wszechmogącego;
stamtąd przyjdzie sądzić żywych i umarłych.
Wierzę w Ducha Świętego; święty Kościół powszechny;
Świętych obcowanie; grzechów odpuszczenie;
ciała zmartwychwstanie; żywot wieczny. Amen.

Skład Apostolski — tekst łaciński (Credo apostolicum)

Credo in Deum, Patrem omnipotentem, Creatorem caeli et terrae.
Et in Jesum Christum, Filium ejus unicum, Dominum nostrum;
qui conceptus est de Spiritu Sancto, natus ex Maria Virgine,
passus sub Pontio Pilato, crucifixus, mortuus, et sepultus;
descendit ad inferos; tertia die resurrexit a mortuis;
ascendit ad caelos; sedet ad dexteram Dei Patris omnipotentis;
inde venturus est judicare vivos et mortuos.
Credo in Spiritum Sanctum; sanctam Ecclesiam catholicam;
Sanctorum communionem; remissionem peccatorum;
carnis resurrectionem; vitam aeternam. Amen.

Co znaczy słowo "Wierzę"

Kiedy wymawiamy na początku słowo Credo — wierzę — czynimy coś więcej, niż wyrażamy opinię. Wedle Katechizmu św. Piusa X znaczy to: za bezwzględnie prawdziwe uznaję wszystko, co zawarte jest w tych dwunastu artykułach, i wierzę w to mocniej, niż gdybym widział to własnymi oczyma. Tak silne przeświadczenie ma swoją podstawę: nie opiera się ono na ludzkim domyśle, lecz na tym, że sam Bóg, który nie może ani się mylić, ani nikogo w błąd wprowadzić, objawił te prawdy Kościołowi, a przez Kościół — nam. Pismo Święte mówi wprost: "Bez wiary zaś nie podobna jest podobać się Bogu. Albowiem przystępujący do Boga powinien wierzyć, że jest i że nagradza tych, co go szukają" (Hbr 11, 6).

Wiara nie jest też uczuciem ulotnym. Apostoł nazywa ją "podstawą tych rzeczy, których się spodziewamy, przeświadczeniem o rzeczach niewidzialnych" (Hbr 11, 1). Dlatego pożyteczne jest częste odmawianie Credo — aby coraz głębiej wpajać w serce prawdy, którymi żyjemy.

Dwanaście artykułów wiary

Skład Apostolski dzieli się na dwanaście artykułów, które obejmują główne prawdy o Bogu, o Jezusie Chrystusie i o Kościele, Jego oblubienicy. Idziemy za podziałem Katechizmu św. Piusa X.

1. Wierzę w Boga, Ojca Wszechmogącego, Stworzyciela nieba i ziemi.
Pierwszy artykuł uczy, że jest jeden tylko Bóg, że jest On wszechmogący i że stworzył z niczego niebo, ziemię oraz wszystko, co istnieje. Wszechmogący znaczy: może uczynić wszystko, czego chce. Bogu dajemy imię Ojca, ponieważ z natury jest Ojcem Syna, którego odwiecznie rodzi, a przez łaskę jest Ojcem wszystkich, którzy w Niego wierzą.

2. I w Jezusa Chrystusa, Syna Jego Jedynego, Pana naszego.
Drugi artykuł wyznaje obiecanego Mesjasza, Jezusa Chrystusa — prawdziwego Boga i prawdziwego człowieka. To Jego wyznał Piotr słowami: "Ty jesteś Chrystus, Syn Boga żywego" (Mt 16, 16).

3. Który się począł z Ducha Świętego, narodził się z Maryi Panny.
Trzeci artykuł odsłania tajemnicę Wcielenia: Syn Boży przyjął ciało za sprawą Ducha Świętego i narodził się z Najświętszej Maryi Panny, która Dziewicą poczęła i Dziewicą pozostała.

4. Umęczon pod Ponckim Piłatem, ukrzyżowan, umarł i pogrzebion.
Czwarty artykuł głosi mękę i śmierć Pana. Tak właśnie objawiła się miłość Boga, którą głosi cała Ewangelia: "Albowiem tak Bóg umiłował świat, że Syna swego jednorodzonego dał, aby wszelki, kto wierzy weń, nie zginął, ale miał życie wieczne" (J 3, 16).

5. Zstąpił do piekieł, trzeciego dnia zmartwychwstał.
Piąty artykuł mówi, że dusza Chrystusa po śmierci zstąpiła do otchłani, do sprawiedliwych oczekujących odkupienia, a trzeciego dnia chwalebnie powstał z martwych — fundament naszej nadziei.

6. Wstąpił na niebiosa, siedzi po prawicy Boga, Ojca Wszechmogącego.
Szósty artykuł wyznaje Wniebowstąpienie: Chrystus wstąpił do nieba i króluje w chwale jako nasz Pan i Pośrednik.

7. Stamtąd przyjdzie sądzić żywych i umarłych.
Siódmy artykuł zapowiada powtórne przyjście Chrystusa na końcu czasów, gdy osądzi wszystkich ludzi według ich uczynków.

8. Wierzę w Ducha Świętego.
Ósmy artykuł wyznaje trzecią Osobę Trójcy Przenajświętszej — Ducha Świętego, prawdziwego Boga równego Ojcu i Synowi, który uświęca Kościół.

9. Święty Kościół powszechny, Świętych obcowanie.
Dziewiąty artykuł mówi o jednym, świętym, powszechnym (katolickim) i apostolskim Kościele oraz o duchowej łączności, jaka jednoczy wiernych na ziemi, dusze w czyśćcu i świętych w niebie.

10. Grzechów odpuszczenie.
Dziesiąty artykuł wyznaje, że Chrystus dał Kościołowi władzę odpuszczania grzechów — najpierw przez chrzest, a potem przez sakrament pokuty. Wiara budzi w nas żal i pragnienie poprawy, dlatego ten artykuł wzywa do prawdziwego nawrócenia, poprzedzonego rzetelnym rachunkiem sumienia.

11. Ciała zmartwychwstanie.
Jedenasty artykuł głosi, że na końcu świata wszyscy ludzie powstaną z martwych w swoich ciałach, by zjednoczyć się na nowo ze swymi duszami.

12. Żywot wieczny. Amen.
Dwunasty artykuł zwraca nasze spojrzenie ku celowi: życiu wiecznemu, czyli wiekuistej szczęśliwości oglądania Boga twarzą w twarz.

Wierzę w jednego Boga — Credo nicejsko-konstantynopolitańskie

Obok Składu Apostolskiego Kościół zna drugie, dłuższe wyznanie wiary, które zaczyna się od słów "Wierzę w jednego Boga". To Credo nicejsko-konstantynopolitańskie, ułożone przez sobory powszechne w Nicei (325) i Konstantynopolu (381) dla obrony bóstwa Syna i Ducha Świętego. Odmawia się je we Mszy świętej w niedziele i w większe święta — dlatego nazywane bywa też Credo mszalne. Treść jest ta sama, lecz rozwinięta. Oto jego tekst po polsku:

Wierzę w jednego Boga, Ojca wszechmogącego, Stworzyciela nieba i ziemi, wszystkich rzeczy widzialnych i niewidzialnych.
I w jednego Pana Jezusa Chrystusa, Syna Bożego Jednorodzonego, który z Ojca jest zrodzony przed wszystkimi wiekami.
Bóg z Boga, Światłość ze Światłości, Bóg prawdziwy z Boga prawdziwego.
Zrodzony, a nie stworzony, współistotny Ojcu, a przez Niego wszystko się stało.
On to dla nas, ludzi, i dla naszego zbawienia zstąpił z nieba.
I za sprawą Ducha Świętego przyjął ciało z Maryi Dziewicy i stał się człowiekiem.
Ukrzyżowany również za nas, pod Poncjuszem Piłatem został umęczony i pogrzebany.
I zmartwychwstał dnia trzeciego, jak oznajmia Pismo.
I wstąpił do nieba; siedzi po prawicy Ojca.
I powtórnie przyjdzie w chwale sądzić żywych i umarłych, a królestwu Jego nie będzie końca.
Wierzę w Ducha Świętego, Pana i Ożywiciela, który od Ojca i Syna pochodzi.
Który z Ojcem i Synem wspólnie odbiera uwielbienie i chwałę; który mówił przez proroków.
Wierzę w jeden, święty, powszechny i apostolski Kościół.
Wyznaję jeden chrzest na odpuszczenie grzechów.
I oczekuję wskrzeszenia umarłych i życia wiecznego w przyszłym świecie. Amen.

Skład Apostolski jest krótszy i służy modlitwie codziennej (pacierz, różaniec), zaś Credo nicejskie — dłuższe i bardziej dogmatyczne — towarzyszy liturgii Mszy świętej. Oba wyznają tę samą jedną wiarę.

Wierzę w Boga a różaniec

W różańcu Skład Apostolski ma swoje stałe miejsce na samym początku. Po uczynieniu znaku krzyża na krzyżyku różańca odmawiamy właśnie Wierzę w Boga, następnie na pierwszym dużym paciorku Ojcze nasz, a na trzech małych — trzykrotnie Zdrowaś Maryjo (o wiarę, nadzieję i miłość). Credo otwiera modlitwę różańcową jako wyznanie tej wiary, której tajemnice będziemy rozważać. Pełny porządek znajdziemy w nauce o różańcu.

Wierzę w Boga a Komunia święta

Wielu wiernych odmawia Wierzę w Boga wśród modlitw przygotowujących do Komunii świętej, obok aktów wiary, nadziei, miłości i żalu. Skład Apostolski jest tu szczególnie na miejscu: zanim przyjmiemy Pana w Najświętszym Sakramencie, wyznajemy całą wiarę Kościoła — a zwłaszcza prawdę o Jego prawdziwej obecności, którą potwierdzają cuda eucharystyczne. Tradycyjny akt wiary brzmi: "Wierzę, Boże, żeś jest jeden w naturze, a w trzech Osobach; wierzę, że Syn Boży stał się człowiekiem i umarł za nas na krzyżu; wierzę w to wszystko, co Kościół święty katolicki do wierzenia podaje, ponieważ Tyś to objawił, który zwieść ani być zwiedziony nie możesz."

Tekst do druku i do nauki na pamięć

Skład Apostolski warto mieć do druku i nauczyć się go na pamięć — to jedna z czterech modlitw, które każdy katolik powinien znać (obok Ojcze nasz, Zdrowaś Maryjo i Chwała Ojcu). Pełny tekst polski znajduje się wyżej w tym artykule i można go swobodnie skopiować lub wydrukować dla siebie, dla dzieci przygotowujących się do pierwszej spowiedzi czy do katechezy. Krótka forma "Wierzę w Boga Ojca Wszechmogącego" to po prostu pierwsze słowa tej samej modlitwy.

Wiara w sercu i na ustach

Credo nie jest tylko tekstem do wyrecytowania. Wiara, którą wyznajemy ustami, ma najpierw zamieszkać w sercu. Apostoł łączy oboje: "Sercem bowiem wierzy się ku sprawiedliwości, ustami zaś wyznaje się ku zbawieniu" (Rz 10, 10). Dlatego odmawiamy Skład Apostolski codziennie — w pacierzu porannym i wieczornym, po znaku krzyża, obok Ojcze nasz, Zdrowaś Maryjo i Chwała Ojcu, a także na początku różańca i przy pełnym zanurzeniu w liturgii godzin, którą tradycja przechowała w Divinum Officium. Te same słowa, które wyznawali Apostołowie, wyznajemy i my.

Kto spotyka się z zarzutami wobec Składu wiary, znajdzie odpowiedzi przy Świadkach Jehowy oraz przy pytaniu, czy Bóg istnieje.

Prawdy wyznawane w Składzie i miejsca, gdzie je rozwijamy

Skład Apostolski jest spisem prawd, a nie ich wykładem — każdą z nich omawiamy osobno.

O Trzeciej Osobie i Jej darach piszemy przy darach Ducha Świętego i w nowennie do Ducha Świętego; o Ojcu — przy nowennie do Boga Ojca. Wyznanie „wierzę" domaga się dopełnienia w akcie wiary, nadziei i miłości, a życie według niego streszcza przykazanie miłości.

Często zadawane pytania

Co to jest wyznanie wiary?

Wyznanie wiary to zwięzła formuła, w której Kościół streszcza najważniejsze prawdy objawione. Skład Apostolski jest najstarszym takim wyznaniem i obejmuje dwanaście artykułów dotyczących Boga, Jezusa Chrystusa i Kościoła.

Ile artykułów ma Skład Apostolski?

Według Katechizmu św. Piusa X Skład Apostolski liczy dwanaście artykułów, od "Wierzę w Boga" aż po "żywot wieczny. Amen".

Dlaczego Credo nazywa się Składem Apostolskim?

Ponieważ jest streszczeniem prawd wiary nauczanych przez Apostołów. Tradycja widziała w nim wierne ujęcie tego, co przekazali Pańscy uczniowie, stąd nazwa apostolski.

Czy warto często odmawiać Credo?

Tak. Katechizm wprost zaleca częste odmawianie Składu Apostolskiego, aby coraz głębiej wpajać w serce prawdy wiary i nimi żyć, a nie tylko je znać.

Jaka jest różnica między "Wierzę w Boga" a "Wierzę w jednego Boga"?

"Wierzę w Boga" to Skład Apostolski — krótsze wyznanie do modlitwy codziennej i różańca. "Wierzę w jednego Boga" to dłuższe Credo nicejsko-konstantynopolitańskie, odmawiane we Mszy świętej w niedziele i święta. Oba wyznają tę samą wiarę.

W którym miejscu różańca odmawia się Wierzę w Boga?

Na samym początku, na krzyżyku różańca — zaraz po znaku krzyża, a przed pierwszym Ojcze nasz. Credo otwiera modlitwę różańcową.

Czy odmawia się Wierzę w Boga przed Komunią świętą?

Tak, Skład Apostolski można odmawiać wśród modlitw przygotowujących do Komunii, obok aktów wiary, nadziei i miłości — wyznajemy wtedy całą wiarę Kościoła przed przyjęciem Pana.

• Katechizm św. Piusa X — Skład Apostolski czyli Credo, część pierwsza, rozdziały 1–2 (Credo w ogólności; pierwszy i drugi artykuł).
• Pismo Święte w przekładzie ks. Jakuba Wujka: Hbr 11, 1 i 11, 6; J 3, 16; Mt 16, 16; Rz 10, 9–10.
• Tekst Składu Apostolskiego (polski i łaciński Credo apostolicum) — korpus modlitw Iter Fidei.

Zobacz też naukę o Trójcy Świętej, którą wyznajemy w pierwszych i ósmym artykule Credo.

Zobacz także kim byla maria magdalena.

Aplikacja Iter Fidei zawiera modlitwy, psalmy i nowenny, po łacinie i po polsku, z audio. Pobierz tutaj.

Źródła.